II SA/KE 143/25

II SA/Ke 143/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Jacek Kuza
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 324 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 79 ust. 1 pkt 5 i ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi V. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] stycznia 2025 r. [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zwolnienia w całości z opłaty za usługi edukacyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 stycznia 2025 r. [...] Rektor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, działając na podstawie art. 324 ust. 1 pkt 1, art. 79 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, dalej "ustawa") w związku z art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a. oraz § 11 Statutu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach (tj. uchwała nr 79/2024 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z 17 lipca 2024 r.), zwanego dalej "Statutem" oraz § 19 ust. 1 zarządzenia nr 143/2023 Rektora Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z 24 lipca 2023 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat w Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach (zmienionego zarządzeniami nr 150/2023, nr 132/2024 i nr 140/2024), zwanego dalej "zarządzeniem", odmówił studentce - cudzoziemcowi V. K. udzielenia zwolnienia w całości z opłaty za usługi edukacyjne związane z kształceniem cudzoziemca na studiach pierwszego stopnia na kierunku Pielęgniarstwo prowadzonych w języku polskim.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Rektor wskazał, że skarżąca
17 grudnia 2024 r. złożyła wniosek o zwolnienie w całości z opłaty za usługi edukacyjne w roku akademickim 2024/2025. Podniosła, że w zaświadczeniu z
1 sierpnia 2024 r. o przyjęciu cudzoziemca na studia stacjonarne wskazano, że będzie studiowała na zasadach bez odpłatności, co było wynikiem pomyłki. Studentka wyjaśniła, że w listopadzie 2024 r. nie przystąpiła do egzaminu w celu uzyskania certyfikatu poświadczającego znajomości języka polskiego jako obcego co najmniej o biegłości językowej C1, który uprawniałby ją do ubiegania się o zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne. Kolejna edycja tego egzaminu przewidziana jest zaś na kwiecień 2025 r. Studentka podkreślił, że egzamin ten z pewnością by zaliczyła, bowiem biegle posługuje się językiem polskim w mowie i piśmie, gdyż od 6 lat mieszka w Polsce i uczęszcza do polskich szkół. Wskazała także, że uiszczenie opłaty za usługi edukacyjne będzie dla jej rodziców bardzo dużym obciążeniem finansowym, na które nie byli przygotowani. Do wniosku nie dołączyła żadnych dokumentów.
Rozpoznając powyższy wniosek Rektor wskazał, że na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy wydał ww. zarządzenie nr 143/2023 z 24 lipca 2023 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat w UJK w Kielcach i powołał treść § 19 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 - 4 tego zarządzenia.
Po przeanalizowaniu okoliczności wskazanych we wniosku skarżącej, Rektor stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie w całości z opłaty za usługi edukacyjne w roku akademickim 2024/2025. Jak wskazał, pismem z 29 listopada 2024 r. poinformował skarżąca, że karta czasowego pobytu na terytorium Polski nie uprawnia do kształcenia na zasadach bez odpłatności, a załączone do decyzji o przyjęciu na studia zaświadczenie informujące, że skarżąca podejmuje studia na zasadach bez odpłatności było wynikiem pomyłki. Organ podkreślił, że wraz ze ślubowaniem 1 października 2024 r. skarżąca złożyła oświadczenie o zapoznaniu się z zasadami pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat w UJK w Kielcach dla studentów cudzoziemców, w którym to zadeklarowała znajomość aktów prawnych regulujących kwestię ponoszenia kosztów studiowania przez studentów będących cudzoziemcami, co oznacza, że miała wiedzę jakie koszty studiowania będzie ponosiła.
Zdaniem Rektora, powyższa pomyłka nie stanowi przesłanki do umorzenia opłaty za usługi edukacyjne, gdyż nie pozwala na to § 19 ust. 2 ww. zarządzenia. Rektor uznał, że skarżąca nie może wywodzić dla siebie pozytywnych skutków prawnych z wcześniejszego błędu organu.
V. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach nie zgodziła się z decyzją Rektora UJK w Kichach i zarzuciła, że została ona wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez naruszenie zasad praworządności i działanie podważające zaufanie obywatela do Państwa z uwagi na wprowadzenie skarżącej w błąd co do przyjęcia jej na studia stacjonarne pierwszego stopnia na kierunku Pielęgniarstwo, prowadzone na Collegium Medicum, na zasadzie bez odpłatności, co skutkowało poważnymi konsekwencjami, bowiem mając powyższe na uwadze, skarżąca nie przystąpiła do egzaminu celem uzyskanie certyfikatu poświadczającego znajomość języka polskiego, jako obcego co najmniej na poziomie biegłości językowej C1, który na mocy art. 324 ust. 2 pkt 5 ustawy uprawniałby ją do ubiegania się o zwolnienie od opłat za świadczone usługi edukacyjne, a następnie nieponiesienia przez organ konsekwencji błędnego działania i żądanie od skarżącej opłat za usługi edukacyjne.
W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła w szczególności, że Rektor naruszył prawo, bowiem popełnił błąd, a następnie obarczył ją daleko idącymi negatywnymi konsekwencjami tego błędu. Podkreśliła, że jest osobą młodą, nie mam wykształcenia prawniczego i jej jedyną winą jest zaufanie wobec organu, że działa zgodnie z prawem. Zaświadczenie z 1 sierpnia 2024 r., które otrzymała od organu, w sposób urzędowy poświadczało, że miałam studiować nieodpłatnie. Dodał, że zapewniano ją, iż z uwagi na faktyczną winę organu w tej sprawie, zostanie zwolniona od ponoszenia opłat do czasu uzyskania certyfikatu poświadczającego dobrą znajomość języka polskiego. Były to jednak zapewnienia ustne, natomiast pisemnie otrzymałam odmienną decyzję Rektora. Taki sposób postępowania władz uczelni jest całkowicie niezrozumiały.
Zdaniem skarżącej, skoro to organ popełnił błąd, to powinien ponieść jego konsekwencje i zwolnić ją od ponoszenia opłat przynajmniej do czasu dostarczenia przez nią certyfikatu umożliwiającego ubieganie się o zwolnienie z opłat na innej podstawie. Z tego powodu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako rażąco niesprawiedliwej.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą, organ podkreślił, że skarżąca nie kwestionuje podstaw prawnych zaskarżonej decyzji, a więc § 19 ust. 2 zarządzenia, z którego wynika, że student może ubiegać się o zwolnienie z opłat nie wcześniej niż po pierwszym semestrze studiów. Nie było zatem podstaw aby Rektor mógł rozważyć, czy w tej sprawie zachodzą przesłanki merytoryczne do zwolnienia z opłat, określone w § 19 ust. 1 zarządzenia w związku z art. 324 ust. 1 pkt 2 ustawy. Organ dodał, że skarżąca nie kwestionuje także braku posiadania statusu do zwolnienia ustawowego z opłat w związku z art. 324 ust. 2 ustawy, jak też dokumentu poświadczającego znajomość języka polskiego jako obcego, na poziomie określonym w art. 324 ust. 2 pkt 5 ustawy.
Rektor wyjaśnił, że zdaje sobie sprawę z błędu w zaświadczeniu wydanym skarżącej o przyjęciu na studia bez odpłatności, jednak stwierdził, że błąd ten nie może być podstawą roszczeń strony, sprzecznych z obowiązującymi przepisami. Tym bardziej, że organ proponował skarżącej polubowne rozwiązanie sprawy, na płaszczyźnie prawa cywilnego. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, organ zdaje sobie sprawę z konsekwencji ww. błędu, ale może go naprawić jedynie na drodze cywilnoprawnej.
Rektor dodał, że Uniwersytet jest jednostką sektora finansów publicznych - art. 9 pkt 11 ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530) i powołał się na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 104). Organ podkreślił, że zaproponował skarżącej zawarcie stosownej ugody cywilnoprawnej w przedmiocie należności za usługi edukacyjne, która byłaby satysfakcjonująca dla obu stron, w formie ugody sądowej lub ugody przed mediatorem. Propozycja nie została, przez skarżącą przyjęta, wołała ona bowiem zaskarżyć niniejszą decyzję, mimo, iż jak wskazano powyżej organ nie ma w tej sytuacji podstaw do zwolnienia z opłat na drodze administracyjnej. Wiążą go bowiem przepisy wewnętrzne wydane na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy.
Na rozprawie 26 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy udzielenia zwolnienia V. K. w całości z opłaty za usługi edukacyjne, o którą strona ubiegała się z uwagi na błędne poinformowanie jej w zaświadczeniu o przyjęciu cudzoziemca na studia stacjonarne bez odpłatności.
W sprawie niniejszej bezspornie skarżąca w dacie orzekania przez organ była studentką I roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku pielęgniarstwo na Wydziale Nauk o Zdrowiu UJK w Kielcach, na które została przyjęta decyzją Rektora z 1 sierpnia 2024 r. nr [...] Nie ulega również wątpliwości, że w zaświadczeniu załączonym do tej decyzji skarżąca została poinformowana o przyjęciu jej na studia stacjonarne bez odpłatności.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy błędne poinformowanie studentki przez Uczelnię o przyjęciu na studia bez odpłatności stanowi przesłankę do zwolnienia jej w całości z opłaty za usługi edukacyjne związane z kształceniem cudzoziemca na studiach pierwszego stopnia na podstawie obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy, uczelnia publiczna może pobierać opłaty za usługi edukacyjne związane z kształceniem cudzoziemców na studiach stacjonarnych w języku polskim. Uczelnia publiczna ustala warunki i tryb zwalniania z opłat, o których mowa w ust. 1 i 2 (art. 79 ust. 3 ustawy).
Stosownie do art. 324 ust. 2 ustawy, opłat, o których mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5, nie pobiera się od:
1) cudzoziemca - obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i członków ich rodzin, mieszkających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
1a) cudzoziemca - obywatela Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 lit. b lub d Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2020, str. 7, z późn. zm.), oraz członków jego rodziny, mieszkających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt stały, lub rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;
3) cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 159 ust. 1 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769 i 1222);
4) cudzoziemca, który posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej albo korzysta z ochrony czasowej albo ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5) cudzoziemca - posiadacza certyfikatu poświadczającego znajomość języka polskiego jako obcego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2021 r. poz. 672 oraz z 2023 r. poz. 1672), co najmniej na poziomie biegłości językowej C1;
6) posiadacza Karty Polaka lub osoby, której wydano decyzję w sprawie stwierdzenia polskiego pochodzenia;
7) cudzoziemca będącego małżonkiem, wstępnym lub zstępnym obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, mieszkającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
8) cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 151 ust. 1 lub art. 151b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 tej ustawy lub posiadającego wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych.
Decyzją z 22 października 2024 r. Wojewoda Świętokrzyski udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy z terminem ważności do dnia 1 września 2027 r. Decyzja została wydana w oparciu o art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach. Zatem nie zachodzi w sytuacji skarżącej zwolnienie z opłat za studia, o którym mowa w art. 324 ust. 2 pkt 3 ustawy. Należy zauważyć, że ww. decyzja wydana została na wniosek skarżącej i z powołaniem się na okoliczności wskazane w tym wniosku, które kwalifikowały się do udzielenia zezwolenia, z uwagi na posiadanie przez matkę skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP z terminem ważności do dnia 1 marca 2027 r.
Z powyższych przyczyn odmowa udzielenia skarżącej zwolnienia w całości z opłaty za usługi edukacyjne w roku akademickim 2024/2025 nastąpiła - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – w oparciu o regulacje § 19 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia nr 143/2023 Rektora Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z 24 lipca 2023 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat w Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach (zmienionego zarządzeniami nr 150/2023, nr 132/2024 i nr 140/2024), wydanego na podstawie cyt. art. 79 ust. 3 ustawy.
Rektor swoją decyzję oparł zatem na ocenie przesłanek zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne, które zostały określone w powyższym zarządzeniu. Zgodnie z
§ 19 ust. 1 zarządzenia, Rektor jest uprawniony do wyrażania zgody na całkowite lub częściowe zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne, jeżeli wystąpią szczególnie ważne okoliczności, tj.:
1) długotrwała, udokumentowana choroba, która wiąże się z koniecznością ponoszenia znacznych kosztów leczenia;
2) udokumentowane istotne pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny studenta w porównaniu do poprzedniego roku kalendarzowego;
3) inne zdarzenie losowe, pogarszające jego sytuację materialną;
4) oczekiwanie na wydanie decyzji przez organ administracji publicznej w sprawie statusu pobytu studenta - cudzoziemca na terytorium RP.
Z kolei na zasadzie § 19 ust. 2 zarządzenia, student może ubiegać się o zwolnienie z opłaty nie wcześniej niż po pierwszym semestrze studiów.
Dokonując subsumcji powyższych przepisów do niespornych okoliczności faktycznych zaistniałych w tej konkretnej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że Rektor, działając w granicach uznania administracyjnego nie przekroczył jego granic, uznając, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej w całości z opłaty za usługi edukacyjne w roku akademickim 2024/2025. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji była studentką pierwszego semestru I roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia. Już sama ta okoliczność skutkuje tym, że stosownie do postanowień § 19 ust. 2 zarządzenia, nie mogła ona ubiegać się o zwolnienie z opłaty za studia. Z analizy szczególnie ważnych okoliczności wymienionych w § 19 ust. 1 pkt 1-4 zarządzenia, które uprawniają Rektora do wyrażenia zgody na całkowite lub częściowe zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne, również wynika, że żadna ze wskazanych w tym przepisie sytuacji nie wystąpiła w omawianej sprawie.
Pamiętać również trzeba, że podjęcie studiów jest wyrazem woli studenta. Jeżeli zatem zasady pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne na danej uczelni nie są dla studenta akceptowalne, nie ma on obowiązku kontunuowania edukacji na tych warunkach. Nie powinno umknąć uwadze skarżącej, co podkreślił organ, że wraz ze ślubowaniem 1 października 2024 r. złożyła ona oświadczenie o zapoznaniu się z zasadami pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat w UJK w Kielcach dla studentów cudzoziemców, w którym to zadeklarowała znajomość aktów prawnych regulujących kwestię ponoszenia kosztów studiowania przez studentów będących cudzoziemcami.
W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy Rektor nie naruszył prawa, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zwolnienie jej w całości z opłaty za usługi edukacyjne w roku akademickim 2024/2025, w oparciu o obowiązujące na Uczelni przepisy prawa. W konsekwencji uznać należy, że błędne poinformowanie skarżącej w zaświadczeniu o przyjęciu jej na studia bez odpłatności nie może stanowić podstawy zwolnienia z opłaty za usługi edukacyjne w trybie administracyjnym. Strona miała obowiązek zapoznać się z regulacjami prawnymi obowiązującymi na Uczelni. Skarżąca - jak wynika z uzasadnienia decyzji z 22 października 2024 r. - we wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy złożonego do Wojewody Świętokrzyskiego nie powołała się na takie okoliczności, które mogły prowadzić do zwolnienia ustawowego ze spornej opłaty na podstawie art. 324 ust. 2 ustawy. Nie było przeszkód, aby strona – świadoma przecież treści obowiązujących na Uczelni przepisów prawa, warunków zwolnienia ustawowego za usługi edukacyjne związane z kształceniem cudzoziemców na studiach stacjonarnych w języku polskim, a także złożonego do Wojewody Świętokrzyskiego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy – przystąpiła do egzaminu językowego, o którym mowa w art. 324 ust. 2 pkt 5 ustawy.
Pomyłka w treści ww. zaświadczenia nie wyłącza obowiązku stosowania przez organ Uczelni przepisów prawa. Może natomiast być rozstrzygana, czy oceniania na drodze cywilnoprawnej.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione przez skarżącego zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.