II SA/Ke 133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2025-04-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo miejscowestatut gminysamorząd gminnyuchwałakontrola administracjikompetencje burmistrzakomisje radyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Ożarowie dotyczącej sposobu wykonywania zadań przez burmistrza, uznając ją za sprzeczną z ustawą o samorządzie gminnym.

Wojewoda Świętokrzyski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Ożarowie w sprawie uchwalenia statutu gminy, zarzucając istotne naruszenie prawa. Sąd administracyjny uwzględnił skargę w części dotyczącej § 14 ust. 6 statutu, stwierdzając nieważność tego przepisu z powodu jego sprzeczności z ustawą o samorządzie gminnym, która precyzuje, że burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Skarga została oddalona w pozostałej części dotyczącej § 60 statutu, regulującego wspólne posiedzenia komisji.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Ożarowie w sprawie uchwalenia statutu gminy. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczące sposobu wykonywania zadań przez burmistrza (w § 14 ust. 6) oraz organizacji wspólnych posiedzeń komisji (w § 60). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, rozpoznając sprawę, stwierdził nieważność § 14 ust. 6 zaskarżonej uchwały. Sąd uznał, że przepis ten, stanowiący, iż burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu, jednostek organizacyjnych, samorządowych instytucji kultury oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej gminy, stanowił nieuprawnione rozszerzenie dyspozycji art. 33 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który precyzuje, że burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego nie mogą wykraczać poza zakres upoważnień ustawowych. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił zarzutów dotyczących § 60 statutu, który regulował organizację wspólnych posiedzeń komisji. Sąd uznał, że ustawa o samorządzie gminnym co do zasady nie zabrania odbywania takich posiedzeń, a kompetencje przewodniczącego rady do ich zwoływania mieszczą się w jego ustawowych zadaniach organizacyjnych. Sąd stwierdził również, że przepisy te, stosowane łącznie z ustawą, nie dopuszczają do naruszenia prawa, w szczególności w zakresie udziału radnych niebędących członkami komisji w głosowaniach. Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r. Sąd stwierdził nieważność § 14 ust. 6 załącznika do zaskarżonej uchwały, oddalił skargę w pozostałej części i zasądził od Gminy Ożarów na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie postanowienie stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ ustawa stanowi, że burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, a rozszerzenie tego katalogu stanowi przekroczenie delegacji ustawowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że § 14 ust. 6 statutu rozszerza katalog podmiotów, za pomocą których burmistrz wykonuje zadania gminy, ponad to, co wynika z art. 33 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Akty prawa miejscowego muszą mieścić się w granicach upoważnień ustawowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.s.g. art. 22

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.s.g. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 21 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18a § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18b § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 19 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez rozszerzenie przez statut gminy katalogu podmiotów, za pomocą których burmistrz wykonuje zadania gminy, wykraczające poza urząd gminy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 21 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem w § 60 Statutu rozwiązania prawnego zgodnie z którym dopuszczalne jest wspólne posiedzenie wszystkich komisji pod przewodnictwem przewodniczącego rady miejskiej. Naruszenie art. 21 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 18a ust. 2 oraz art. 18b ust. 2 u.s.g. poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem w § 60 Statut rozwiązania prawnego zgodnie z którym dopuszczalne jest uczestnictwo przewodniczącego i wiceprzewodniczący rady miejskiej w pracach komisji skarg, wniosków i petycji oraz komisji rewizyjnej, w skład których nie mogą wchodzić. Naruszenie art. 19 ust. 2 u.s.g. poprzez błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym przyznaniem przewodniczącemu rady miejskiej na mocy § 60 ust. 2 Statutu kompetencji do zwoływania posiedzeń wspólnych komisji, a także kompetencji do przewodniczenia tym posiedzeniom w razie wyboru dokonanego przez radę miejską na podstawie § 60 ust. 3 Statutu.

Godne uwagi sformułowania

organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie akt prawa miejscowego nie może więc wykraczać poza ustawowo wyznaczoną prawodawcy lokalnemu kompetencję Sama obawa Wojewody o możliwość naruszenia prawa przy stosowaniu omawianych przepisów nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, że skarżone przepisy Statutu są sprzeczne z prawem

Skład orzekający

Agnieszka Banach

sprawozdawca

Krzysztof Armański

członek

Renata Detka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących kompetencji organów wykonawczych (burmistrza) oraz organizacji pracy rady i jej komisji. Podkreślenie zasady działania organów samorządu w granicach prawa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwalenia statutu gminy i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze, gdzie pojawiają się wątpliwości co do zgodności postanowień statutu z ustawą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych samorządu terytorialnego, w tym granic kompetencji organów gminy i zgodności prawa miejscowego z ustawą. Jest to interesujące dla prawników zajmujących się prawem samorządowym.

Statut Gminy niezgodny z ustawą? Sąd administracyjny wyjaśnia granice kompetencji burmistrza.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 133/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6260 Statut
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 18 ust. 2 pkt 1, art. 22 i art. 40 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2024 poz 935
at. 147 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Ożarowie z dnia 15 października 2020 r. nr XXIX/187/2020 w przedmiocie uchwalenia statutu gminy I. stwierdza nieważność § 14 ust. 6 załącznika do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Gminy Ożarów na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dnia 15 października 2020 r. Rada Miejska w Ożarowie, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 1, art. 22 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. - w dacie wydania aktu - Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm., dalej "u.s.g." "ustawa"), podjęła uchwałę nr XXIX/187/2020 w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Ożarów (§ 1 uchwały, zwanego dalej "Statutem").
W treści § 14 ust. 6 Statutu postanowiono, że Burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu, jednostek organizacyjnych, samorządowych instytucji kultury oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej gminy.
W § 60 Statutu wskazano, że cyt.: "1. W celu realizacji zadań o charakterze kompleksowym należących do właściwości kilku komisji mogą one odbywać wspólne posiedzenia. 2. Posiedzenia wspólne komisji zwołuje Przewodniczący Rady na wniosek przewodniczących komisji stałych lub z własnej inicjatywy. 3. Posiedzeniem wspólnym kieruje jeden z przewodniczących komisji stałych lub radny wskazany przez Radę. 4. Jeżeli sprawy rozpatrywane na wspólnym posiedzeniu wymagają oddzielnego stanowiska określonych komisji, komisje te przeprowadzą oddzielne głosowanie. 5. W kwestiach działalności Rady, które nie zostały uregulowane osobnymi zapisami statutu stosuje się odpowiednio przepisy Statutu dotyczące sesji Rady".
Wojewoda Świętokrzyski wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na powyższą uchwałę, zarzucając jej istotne naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1) art. 21 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu w
§ 60 Statutu rozwiązania prawnego, zgodnie z którym dopuszczalna jest wspólna praca wszystkich komisji pod przewodnictwem przewodniczącego rady miejskiej;
2) art. 21 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 18a ust. 2 oraz art. 18b ust. 2 u.s.g. poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem w § 60 Statut rozwiązania prawnego zgodnie z którym:
a) dopuszczalne jest uczestnictwo przewodniczącego i wiceprzewodniczący rady miejskiej w pracach komisji skarg, wniosków i petycji oraz komisji rewizyjnej, w skład których nie mogą wchodzić;
b) osoba niewchodząca w skład komisji, tj. przewodniczący posiada prawo do głosowania, w sytuacji gdy ustawa prawa głosu w pracach komisji radnym nie będącym członkami komisji wyraźnie zabrania;
3) art. 19 ust. 2 u.s.g. poprzez błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym przyznaniem przewodniczącemu rady miejskiej na mocy § 60 ust. 2 Statutu kompetencji do zwoływania posiedzeń wspólnych komisji, a także kompetencji do przewodniczenia tym posiedzeniom w razie wyboru dokonanego przez radę miejską na podstawie § 60 ust. 3 Statutu;
4) art. 33 ust. 1 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającę na przyjęciu w § 14 ust. 6 Statutu rozwiązania prawnego, zgodnie z którym Burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu, jednostek organizacyjnych, samorządowych instytucji kultury oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej gminy, podczas gdy w myśl art. 33 ust. 1 u.s.g. burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, a rozwiązanie zastosowane w Statucie stanowi nieuprawnione rozszerzenie dyspozycji wskazanego przepisu ustawy.
W oparciu o powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 60 ust. 1 - 5 oraz § 14 ust. 6 Statutu,
a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że regulacja zawarta w § 60 ust. 1 Statutu jest sprzeczna z art. 21 u.s.g., który kompleksowo reguluje zagadnienie funkcjonowania komisji rady gminy i nie przewiduje ich wspólnych posiedzeń. Jedyną ustawową formę rozszerzenia osobowego składu pracy komisji przewiduje art. 21 ust. 4 u.s.g. który stanowi, że w posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć radni niebędący jej członkami. Mogą oni zabierać głos w dyskusji i składać wnioski bez prawa w głosowaniu. Skarżący podkreślił, że przepis ten nie stanowi jednak podstawy wspólnych posiedzeń komisji, a jedynie dopuszcza udział w pracy komisji radnych, którzy nie są jej członkami. Wojewoda zauważył, że wspólna praca wszystkich lub niektórych komisji stałych lub doraźnych pod przewodnictwem przewodniczącego rady gminy jest sprzeczna z zasadami funkcjonowania komisji i sensem ich powoływania wynikającymi z art. 21 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. Wynika to z faktu, że na takim wspólnym posiedzeniu radni będący członkami różnych zwołanych komisji podejmują uchwały poprzez głosowanie, co oznacza, że wbrew art. 21 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. w posiedzeniu jednej komisji biorą udział wraz z prawem głosowania radni innych komisji, co jest skutkiem zwołania wspólnego posiedzenia. Istota pracy każdej komisji ma na celu realizację określonych zadań wynikających z planu pracy komisji. Natomiast komisje działające na wspólnym posiedzeniu koncentrują się na wspólnej pracy całej rady. Powoduje to utratę racji bytu poszczególnych komisji, gdyż prace stałych komisji stają się niczym innym jak pracami całej rady lub też jej części, gdyż w skład komisji powołani mogą być jedynie radni.
Nadto Wojewoda wskazał, że w świetle art. 19 ust. 2 u.s.g. do kompetencji przewodniczącego rady gminy nie należy zwoływanie lub prowadzenie wspólnych posiedzeń komisji, na co zezwala zakwestionowany § 60 ust. 2 i ust. 3 Statutu. Rada Miejska nie posiada uprawnień do samowolnego rozszerzania kompetencji ustawowych przyznanych przewodniczącemu rady miejskiej, a katalog tych zadań określony w art. 19 ust. 2 u.s.g. ma charakter katalogu zamkniętego.
Odnośnie do zarzutu dotyczącego § 14 ust 6 Statutu Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.s.g. burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Postanowienia § 14 ust. 6 Statutu nie mają zatem oparcia w przepisach prawa i stanowią naruszenie art. 33 ust. 1 u.s.g. polegające na nieuprawnionym rozszerzeniu jego dyspozycji na jednostki znajdujące się poza strukturą urzędu gminy, w tym jednostki mające własną osobowość prawną, tj. jednostki kultury lub zakład opieki zdrowotnej. Rada gminy nie ma kompetencji do wprowadzenia rozwiązania prawnego w kształcie wynikającym z § 14 ust. 6 Statutu.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Ożarowie wniosła o uznanie jej za niezasadną. Odnosząc się do zarzutów Wojewody, organ wskazał, że przewodniczenie wspólnemu posiedzeniu komisji wpisuje się w organizowanie prac rady czy też prowadzenie obrad rady, a tym samym nie wyłącza automatycznie możliwości przyznania przewodniczącemu rady określonych kompetencji w zakresie organizacji wspólnych obrad komisji rady. Zdaniem organu, byłoby to wskazane, mając na względzie, po pierwsze, że przewodniczący powinien czuwać nad prawidłowością przebiegu procesu legislacyjnego, oraz po drugie, problem podmiotu, który miałby zwołać takie posiedzenie oraz mu przewodniczyć, tj. który z przewodniczących komisji mających wspólnie obradować.
Organ podniósł, że ustawa nie ustanawia bezwzględnego zakazu powierzania przewodniczącemu rady innych kompetencji, pod warunkiem, że nie dotyczą one organu, któremu przewodniczy, gdyż te zostały określone w sposób ogólny w ustawie. Z kolei wspólne posiedzenie dwóch lub więcej komisji, nawet w sytuacji, gdy biorą w nim udział wszyscy członkowie rady, tworząc tym samym nieformalne posiedzenie rady, nie stanowi jednak rady w jej rozumieniu ustawowym, gdyż ta forma prawna współdziałania organów gminy nie posiada jej uprawnień. Komisje zebrane na wspólnym posiedzeniu nie posiadają uprawnień samej rady, nawet jeśli uczestniczą w niej wszyscy jej członkowie. Wspólne posiedzenie komisji nie pozbawia jednocześnie tych komisji ich podstawowej funkcji, które sprawują, czyli przygotowanie przedłożonego projektu pod prace rady. Spotkanie jednej czy nawet wszystkich komisji stanowi natomiast dobrą sposobność do szerszego omówienia danej kwestii bez skrępowania ściślejszą procedurą sesji rady również pod względem czasowym. Wspólne posiedzenie będzie spełniało swój podstawowy cel, tj. wypracowanie pełniejszej opinii na temat przedłożonego projektu uwzględniającej wiele aspektów.
Mając powyższe na względzie, organ stwierdził, że ustawa o samorządzie gminnym nie zakazuje organizowania wspólnych posiedzeń komisji stałych rady, nawet w sytuacji, gdy w takim posiedzeniu potencjalnie mogą wziąć udział wszyscy radni. Za dopuszczalne w związku tym organ uznał wspólne posiedzenie komisji, na których biorą udział wszyscy radni, niezależnie od tego, czy ich obecność jest związana z członkostwem w jednej z tych komisji, czy korzystają z uprawnia wynikającego z art. 21 ust. 4 u.s.g.
Organ nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że burmistrz wykonuje zadania tylko przy pomocy urzędu, bowiem to dzięki jednostkom organizacyjnym, samorządowym instytucjom kultury oraz zakładom opieki zdrowotnej gmina wykonuje nałożone na nią zadania własne. Zatem wskazane instytucje wykonują zadania wynikające z przepisów prawa na rzecz członków społeczności lokalnej.
Na rozprawie 10 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 334). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem.
W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05, zob. na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Jednocześnie przewidziana w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności wymaga, aby organy władzy publicznej działały na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że materia regulowana wydanym przez organ aktem normatywnym ma wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Konsekwencją tych regulacji w przypadku rad gmin jest unormowanie zawarte w art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych. Akt prawa miejscowego nie może więc wykraczać poza ustawowo wyznaczoną prawodawcy lokalnemu kompetencję, w tym zwłaszcza ingerować w sferę praw i obowiązków obywateli lub innych podmiotów. Rada gminy w ramach udzielonej jej delegacji przy tworzeniu aktu prawa miejscowego nie może również wkraczać w materię uregulowaną ustawą.
W przeciwnym wypadku uchwała istotnie narusza prawo.
Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rady Miejskiej w Ożarowie w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Ożarów. Uchwała jest aktem prawa miejscowego i podjęta została m.in. na podstawie art. 22 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy określa statut gminy.
Stosownie do art. 30 ust. 1 u.s.g., wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Jak stanowi art. 33 ust. 1 u.s.g. wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Na mocy art. 11a ust. 3 u.s.g., ilekroć w ustawie jest mowa o wójcie, należy przez to rozumieć także burmistrza oraz prezydenta miasta. Rację ma wobec powyższego skarżący, że regulacja skarżonego Statutu zawarta w § 14 ust. 6 istotnie narusza prawo. W myśl kwestionowanego zapisu uchwały, burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu, jednostek organizacyjnych, samorządowych instytucji kultury oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej gminy. Jednoznacznie wynika z ustawy o samorządzie gminnym, że burmistrz wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy (miasta). Regulacja rozszerzająca katalog podmiotów, jednostek, za pomocą których burmistrz ma wykonywać zadania gminy (miasta) podjęta z powołaniem się na przepisy ustawy o samorządzie gminnym w podstawie prawnej podjętej uchwały świadczy o przekroczeniu delegacji ustawowej przez Radę Miejską Ożarów. Niewątpliwie w innych niż ustawa o samorządzie gminnym aktach prawnych może znajdować się przepis prawa umożlwiający wykonywanie określonego katalogu zadań burmistrza przy pomocy innych niż urząd gminy (miasta) jednostek czy podmiotów. Wówczas jednak te inne akty prawne będą źródłem takiej kompetencji organu wykonawczego gminy. Jak wyżej Sąd wyjaśnił, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa o samorządzie gminnym już stanowi, że wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, co odnosi się także do burmistrza.
Z tych powodów Sąd, stwierdzając sprzeczność omawianej regulacji z prawem, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 14 ust. 6 Statutu (pkt I sentencji wyroku).
Sąd nie uwzględnił jednak zarzutu skargi dotyczącego § 60 ust. 1 - 5 Statutu. Stanowisko Wojewody zasadza się na założeniu, że komisje rady gminy (miasta) nie mogą odbywać wspólnych posiedzeń w celu realizacji zadań o charakterze kompleksowym. Wynika to z poglądu organu nadzoru, że odbywanie wspólnych posiedzeń komisji rady, na których również przeprowadzane są głosowania, może prowadzić do naruszenia przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda wskazuje w tym zakresie na przepisy art. 21 u.s.g. Stanowią one, że rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy (ust. 1). W posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć radni niebędący jej członkami. Mogą oni zabierać głos w dyskusji i składać wnioski bez prawa udziału w głosowaniu (ust. 4). Ponadto zgodnie z art. 18a ust. 2 u.s.g., w skład komisji rewizyjnej wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1. Podobnie w art. 18b ust. 2 ustawy, stanowi się, że w skład komisji skarg, wniosków i petycji wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1. Funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1 u.s.g., to przewodniczący i wiceprzewodniczący rady gminy (rady miejskiej). Przy czym, na mocy art. 19 ust. 2 zd. 1 u.s.g., zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. Prawidłowa wykładnia powyższych przepisów przez organ prowadzić powinna do wniosku, że ustawa o samorządzie gminnym co do zasady nie zabrania odbywania wspólnych komisji rady gminy (rady miejskiej), a bardzo szeroki zakres zadań własnych gminy określonych w art. 18 ust. 2 ustawy, do realizacji których współpraca kilku komisji może okazać się niezbędna, czyni niejednokrotnie koniecznym odbycie takiego wspólnego posiedzenia.
Z treści skarżonego Statutu wynika, że Rada Miejska powołała 5 komisji stałych (§ 57 ust. 3 uchwały), zaś zgodnie z § 57 ust. 4 uchwały rada może powoływać komisje doraźne.
Wojewoda kwestionuje zgodność z prawem zapisu § 60 ust. 1 uchwały z uwagi na dalsze regulacje tego paragrafu. Zastrzeżenia organu nadzoru budzi zapis, że posiedzenia wspólne komisji zwołuje Przewodniczący Rady na wniosek przewodniczących komisji stałych lub z własnej inicjatywy. Zdaniem Sądu, uprawnienie do zwołania wspólnych komisji rady, będące przecież bez wątpienia uprawnieniem o charakterze organizacyjnym, nie wykracza poza ustawowe kompetencje przewodniczącego rady, skoro ma on za zadanie organizowanie pracy rady. O sprzeczności tego przepisu uchwały z prawem nie decyduje także regulacja § 60 ust. 3 Statutu, zgodnie z którą posiedzeniem wspólnym kieruje jeden z przewodniczących komisji stałych lub radny wskazany przez Radę. Wynika z tego przepisu prawa miejscowego, że posiedzeniem wspólnym może kierować radny wskazany przez radę. To, zdaniem skarżącego, skutkować może wskazaniem przez organ gminy radnego, który pełni funkcję przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego rady gminy, podczas gdy w myśl art. 18a ust. 2 i art. 18b ust. 2 u.s.g. radni pełniące te funkcje nie mogą wchodzić w skład komisji skarg, wniosków i petycji oraz komisji rewizyjnej. Należy jednak pamiętać, że zaskarżony Statut obowiązuje w systemie prawa, w otoczeniu innych przepisów prawa, w tym przepisów ustawy o samorządzie gminnym. To oznacza, że rada gminy ma obowiązek przestrzegać przepisy ustawy o samorządzie gminnym, jak i przepisy Statutu. Wykładnia literalna i systemowa przepisów zawartych w obu aktach prawnych prowadzi do wniosku, że rada gminy nie może wskazać do kierowania obradami wspólnymi komisji - w sytuacji zakazu ustawowego udziału radnych o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy w pracach tych komisji – przewodniczącego bądź wiceprzewodniczącego rady gminy (rady miejskiej). Sama obawa Wojewody o możliwość naruszenia prawa przy stosowaniu omawianych przepisów nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, że skarżone przepisy Statutu są sprzeczne z prawem, zwłaszcza, że nie ma wątpliwości, że § 1 Statutu wyraźnie odwołuje się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym obowiązujących przy jego stosowaniu.
Podobnie w kwestii głosowania, o którym stanowi § 60 ust. 4 Statutu, Sąd nie podziela zastrzeżeń Wojewody. Przepis ten stanowi, że jeżeli sprawy rozpatrywane na wspólnym posiedzeniu wymagają oddzielnego stanowiska określonych komisji, komisje te przeprowadzą oddzielne głosowanie. Równocześnie obowiązuje w ustawie o samorządnie gminnym przepis art. 21 ust. 4, zgodnie z którym w posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć radni niebędący jej członkami, mogą oni zabierać głos w dyskusji i składać wnioski bez prawa udziału w głosowaniu. Zatem zarówno ustawa jak i Statut zakazują udziału w głosowaniu komisji radnych (w tym pełniących funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1 u.s.g.), którzy nie są do tego uprawnieni, co wynika z przywołanych wyżej przepisów.
Zarzut dotyczący przepisu § 60 ust. 5 Statutu nie został wyjaśniony przez skarżącego. Sąd nie dostrzega istotnego naruszenia prawa w tym zakresie.
Podsumowując, zarzuty zawarte w skardze dotyczące § 60 Statutu oparte są głównie na założeniu Wojewody, że wspólne posiedzenia komisji nie powinny być dopuszczalne z uwagi na możliwość zwołania ich przez przewodniczącego rady i udziału w tych posiedzeniach przewodniczącego bądź wiceprzewodniczącego rady miejskiej (w tym poprzez kierowanie obradami wspólnego posiedzenia komisji), dodatkowo z prawem do udziału w głosowaniach komisji. Organ nadzoru pomija przy takim założeniu przepisy ustawy o samorządzie gminnym, których radni muszą przestrzegać. Zatem, jeżeli sama ustawa wprowadza określone zakazy, a Statut nie zawiera regulacji, które te zakazy znoszą, bądź są z nimi sprzeczne, to nie sposób zarzucić ww. przepisom uchwały istotne naruszenia prawa wobec kompetencji rady gminy do określenia w statucie gminy organizacji wewnętrznej oraz trybu pracy organów gminy (art. 22 ust. 1 u.s.g.). Ubocznie tylko wypada zauważyć, że również z powołanych w uzasadnieniu skargi poglądów opartych o literaturę prawniczą wynika, że sama koncepcja odbywania wspólnych posiedzeń komisji w przypadku, w którym sprawa pozostaje w obszarze zainteresowania więcej niż jednej komisji, nie stoi w sprzeczności z przepisami ustawy, byleby zapisy statutu odpowiadały prawu. Sąd w tej sprawie stwierdził, że stosowanie § 60 Statutu wespół z przepisami ustawy o samorządzie gminnym nie dopuszcza do naruszenia prawa.
Z tych względów Sąd oddalił skargę w pozostałej części (pkt II sentencji wyroku) na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z uwagi na okoliczność uwzględnienia jednego z dwóch zarzutów skargi Sąd na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego (pkt III sentencji wyroku) kwotę 240 zł równą połowie minimalnego wynagrodzenia określonego w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI