II SA/Ke 130/25

II SA/Ke 130/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 68 , art. 66
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 64a ,  art. 151a § 2,  art. 250  art. 64a , art. 151a § 2,  art. 250   art. 64a , art. 151a § 2,  art. 250   art. 64a , art. 151a § 2,  art. 250   art. 64a , art. 151a § 2,  art. 250  g
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze sprzeciwu A. W. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 3 lutego 2025 r., znak: WOA.7721.120.2024 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. oddala sprzeciw; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. Z. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
II SA/Ke 130/25
Uzasadnienie
Decyzją z 3 lutego 2025 r., znak: WOA.7721.120.2024, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (ŚWINB), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (PINB) z 12 listopada 2024 r., znak: PINB-SO.5144.39.2024.II, podjętej po rozpatrzeniu sprawy stanu technicznego stropu międzykondygnacyjnego znajdującego się pomiędzy [...] a lokalem mieszkalnym nr [...] przy ul. [...], i nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości [...], jako właścicielowi budynku mieszkalno-usługowego znajdującego się na działce nr ewid. [...] przy ul. [...]:
1. wyłączyć w terminie natychmiastowym z użytkowania część ww. budynku, tj. lokal mieszkalny nr [...] znajdujący się piętrze, należący do A. W. oraz znajdujący się pod nim na parterze lokal usługowy nr [...];
2. umieścić niezwłocznie na ww. budynku zawiadomienie o występującym stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] oraz znajdującego się pod nim lokalu usługowego nr 1;
3. wykonać w terminie natychmiastowym niezbędne doraźne zabezpieczenie stropu międzykondygnacyjnego drewnianego znajdującego się pomiędzy lokalem nr [...] na piętrze a lokalem usługowym nr 1 na parterze poprzez podstemplowanie stropu w tej części, przy czym rzeczywistą potrzebę oraz sposób wykonania stemplowania stropu winien na miejscu protokolarnie ocenić i wskazać rzeczoznawca budowlany,
– z określeniem terminu wykonania zabezpieczenia do 6 grudnia 2024 r.,
– z pouczeniem, że wszelkie prace zabezpieczające powinny być wykonane pod nadzorem rzeczoznawcy budowlanego, który winien określić rodzaj, zakres i sposób wykonania niezbędnych robót zabezpieczających,
– oraz z określeniem, że decyzji w punktach 1, 2 i 3 nadaje się na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, z odstąpieniem od obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. z przyczyn wymienionych w art. 10 § 2 k.p.a. a odwołanie, w razie jego wniesienia, nie wstrzymuje wykonania decyzji
- działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W piśmie z 12 września 2024 r. E. K. wystąpiła do PINB z wnioskiem o kontrolę z powodu złego stanu technicznego stropu pomiędzy lokalem użytkowym na parterze a lokalem nr [...] na piętrze budynku przy ul. [...]. Do pisma dołączyła Ekspertyzę techniczną wybranych stropów w budynku przy ul. [...] autorstwa A. G. i M. G. z marca 2024 r. Autorzy ekspertyzy stwierdzili, że strop pomiędzy lokalem usługowym nr 1 na parterze (w ekspertyzie nr [...]) a lokalem mieszkalnym nr [...] na piętrze (w ekspertyzie nr 4) przedmiotowego budynku jest w złym stanie technicznym. Jest to strop drewniany, wykonany tradycyjnie - belki drewniane wysokości 26-28 cm w rozstawie osiowym co około 110 cm do 120 cm, na nim leżą deski podłogowe gr 3.8 cm. Jest ślepy pułap gr 2-3 cm z polepą grubości około 5 cm a od spodu podbitka z desek drewnianych grubości około 1-2 cm. Na spodzie stropu jest tynk wapienny na trzcinie. Ponadto tylko w łazience mieszkania nr [...] podłoga jest na wylewce zaprawy cementowej. Zacieki widoczne w lokalu użytkowym znajdującym się pod mieszkaniem nr [...] wskazują, że łazienka nie posiada izolacji przeciwwilgociowej lub jest ona mało skuteczna. Ponadto stwierdzono, że w kuchni usytuowanej przy ścianie łazienki z kanału wentylacyjnego lub dymowego nawet przy niewielkich opadach atmosferycznych wlewa się woda do mieszkania. Pomimo podstawianej rynienki pod piecykiem, część wody przedostaje się na podłogę i wsiąka w strop drewniany. Stwierdzono, że w pokoju podłoga jest ugięta w kierunku ściany działowej, za którą jest wspomniana wyżej łazienka.
Autorzy ekspertyzy podali, że wykonano odkrywkę stropu w sklepie z zabawkami w miejscu, gdzie na górze jest łazienka, jednak otwór nie był duży - nie dało się zrobić większego - i nie było możliwości oceny zniszczeń jakie są w stropie. Wyrazili ocenę, że z powodu cyklicznego zalewania wodą mogło dojść lub doszło już do próchnicy konstrukcji drewnianej stropu. W związku z tym we wnioskach ekspertyzy wskazano, że bezzwłocznie należy przeprowadzić remont podłogi (stropu międzykondygnacyjnego) na całej powierzchni lokalu nr [...]. W zaleceniach autorzy ekspertyzy podali, że należy usunąć przecieki z komina spalinowego w kuchni, strop odsłonić w całym mieszkaniu poprzez zdjęcie posadzki, tak aby były widoczne belki nośne konstrukcji stropu, wykonać ocenę wszystkich konstrukcji drewnianych w stropie oraz polepy, a w przypadku występujących zawilgoceń natychmiast usunąć polepę i osuszyć powierzchnie uszkodzone. W razie konieczności musi być podjęta decyzja o zaprojektowaniu odpowiednich wzmocnień lub odciążeniu stropu, na przykład poprzez usunięcie w całości polepy i zastąpieniu jej lekką wełną mineralną.
W reakcji na powyższą interwencję pracownicy PINB przeprowadzili 11 października 2024 r. oględziny stwierdzając, że na przedmiotowej działce znajduje się trzykondygnacyjny murowany budynek mieszkalno-usługowy z poddaszem, z dachem drewnianym krytym blachą. Na parterze tego budynku mieszczą się lokale usługowo - handlowe, natomiast I i II piętro zajmują lokale mieszkalne. Na I piętrze budynku znajduje się lokal mieszkalny nr [...], którego właścicielką jest A. W., a mieszka w nim matka właścicielki E. K.. W lokalu usługowym nr 1 na parterze budynku, mieści się sklep [...], którego właścicielem jest T. K.. W pomieszczeniu magazynowym lokalu usługowego, na suficie, widoczne są zacieki przy przejściach rur kanalizacji sanitarnej przez strop, ponadto w strefie przysufitowej stwierdzono pęknięcia i rysy. Na fragmencie sufitu odkuty jest tynk wapienny, pod którym znajduje się trzcina. W pozostałej części lokalu sklepowego pod stropem wykonano podwieszany lekki sufit kasetonowy, na którym widoczne są pojedyncze zacieki. W mieszkaniu nr [...] brak jest możliwości oceny stanu technicznego stropu, aby sprawdzić dokładny stan stropu należy wykonać analizę, ekspertyzę i odkrywki tej części stropu wykonanej z mieszkania nr [...]. W dniu kontroli w lokalu nr [...] nie stwierdzono groźby bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia.
Przy piśmie z dnia 7 listopada 2024 r. zarządca przedmiotowego budynku P. przedłożyło organowi I instancji uzupełnioną ekspertyzę techniczną stropu znajdującego się w kontrolowanym budynku autorstwa A. G. i M. G.. W treści opracowania autorzy wyrazili opinię, na podstawie badań własnych oraz doświadczeń z tego typu konstrukcjami, że strop pomiędzy lokalem nr [...] a lokalem usługowym bezpośrednio grozi zawaleniem. Zastrzegli, że badania tego stropu ograniczały czynniki zewnętrzne, dlatego nic można było stropu zbadać dokładnie bez rozebrania całości podłogi i obejrzenia każdej powierzchni drewna, która się tam znajduje.
Podsumowując autorzy opracowania podtrzymali wnioski i zalecenia o niezwłocznym wykonaniu remontu stropu międzykondygnacyjnego w obszarze lokalu nr [...], ponieważ według przeprowadzonych oględzin, badań i własnych doświadczeń stanowczo nie można stwierdzić, że ten strop jest w stanie dobrym na tyle, aby podjąć ryzyko pozostawienia takiego stanu bez dalszych działań naprawczych. Jednocześnie stwierdzili, że alternatywnie, w przypadku braku możliwości natychmiastowego przystąpienia do remontu można podjąć następujące działania: 1) podeprzeć strop drewnianą konstrukcją w miejscu jak na załączonym do opracowania rysunku; 2) trakcie przeglądów stanu technicznego dokładnie opisywać za każdym razem ten obszar w taki sposób, aby były uwzględnione zmiany w stosunku do przeglądu poprzedniego; przypadku zmian na niekorzystne natychmiast podjąć działania naprawcze; 3) zobowiązać właściciela obiektu aby przeglądy techniczne opisywanego fragmentu były wykonywane co 6 miesięcy.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 12 listopada 2024 r., powołując w podstawie prawnej m.in. art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), dalej: p.bud.
W toku postępowania odwoławczego do organu II instancji przesłane zostały 3 pisma E. K. zatytułowane jako odwołania od ww. decyzji. E. K. wskazała na swój zły stan zdrowia i stwierdziła, że nie ma mieszkania, nie ma się gdzie wyprowadzić. Ponadto oświadczyła, że wycofuje swoje zawiadomienie z dnia 12 września 2024 r. kierowane do PINB, co jej zdaniem powoduje bezprzedmiotowość postępowania. Poinformowała, że woda już nie przedostaje się przez komin do stropu, ponieważ usterka została usunięta. Nie występują drgania stropu przy chodzeniu, o których napisano w ekspertyzie.
Postanowieniem z 2 stycznia 2025 r., znak: WOA.7721.120.2024, ŚWINB stwierdził niedopuszczalność odwołania E. K. od decyzji PINB. Pismem z 21 stycznia 2025 r. E. K. zwróciła się do organu odwoławczego o przyjęcie pełnomocnictwa, w którym A. W. - właścicielka lokalu nr [...] udzieliła E. K. upoważnienia do występowania w nieograniczonym zakresie przed - między innymi - urzędami. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedłożenie pełnomocnictwa ma taki skutek, że pisma kierowane do A. W. kierowane będą do E. K.. Natomiast w momencie wydawania postanowienia z 2 stycznia 2025 r. E. K. występowała we własnym imieniu, a nie jako pełnomocnik.
Organ odwoławczy uznał, że podstawą do zastosowania art. 68 p.bud. było ustalenie, że budynek lub jego część bezpośrednio grozi zawaleniem. Organ I instancji podczas oględzin stwierdził, że w oparciu jedynie o zewnętrzne oględziny stropu nie jest możliwa dokładna ocena jego stanu technicznego. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, z oględzin przeprowadzonych w dniu 11 października 2024 r. nie wynikało jednoznacznie, aby zachodziła potrzeba wyłączenia z użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] na piętrze budynku spowodowana bezpośrednią groźbą zawalenia się stropu międzykondygnacyjnego. Organ I instancji wydał jednak zaskarżoną decyzję kierując się treścią uzupełnionej ekspertyzy technicznej stropu znajdującego się w budynku mieszkalnym z listopada 2024 r. z której jednoznacznie wynikało, że strop na pewno bezpośrednio grozi zawaleniem. Natomiast po wydaniu tej decyzji współautor ekspertyzy stwierdził, że sformułowane w niej nakazy przekraczają zalecenia zawarte w złożonych opracowaniach z marca i listopada 2024 r.
W ekspertyzie z marca 2024 r. przewidywano wyłącznie działania na stropie od strony górnej, czyli od strony mieszkania nr [...], przy czym działania te polegać miały na usunięciu przecieków z komina spalinowego w kuchni, odsłonięciu stropu w całym mieszkaniu nr [...] poprzez zdjęcie posadzki, tak aby były widoczne belki nośne konstrukcji stropu i wykonaniu oceny wszystkich konstrukcji drewnianych w stropie oraz polepy. Dalsze działania miały być uzależnione od tego co zostanie stwierdzone w odsłoniętym stropie, ale działania te miały być prowadzone od góry, nie było w ekspertyzie wskazania, że lokal użytkowy na parterze miałby być wyłączony z użytkowania. W opracowaniu z listopada 2024 r. zawarto rzeczywiście stwierdzenie, że strop pomiędzy lokalem nr [...] a lokalem usługowym bezpośrednio grozi zawaleniem, jednak zaraz potem stwierdzono, że badania tego stropu ograniczały czynniki zewnętrzne, dlatego nie można było stropu zbadać dokładnie bez rozebrania całości podłogi i obejrzenia każdej powierzchni drewna która się tam znajduje. Podsumowując sytuację autorzy opracowania podtrzymali wnioski i zalecenia o niezwłocznym wykonaniu remontu stropu międzykondygnacyjnego w obszarze lokalu nr [...], ponieważ według przeprowadzonych oględzin, badań i własnych doświadczeń stanowczo nie można stwierdzić, że ten strop jest w stanie dobrym na tyle, aby podjąć ryzyko pozostawienia takiego stanu bez dalszych działań naprawczych. Jednak wskazano alternatywę w przypadku braku możliwości natychmiastowego przystąpienia do remontu wskazując, że można podeprzeć strop drewnianą konstrukcją w miejscu wskazanym w opracowaniu, w trakcie przeglądów stanu technicznego dokładnie opisywać za każdym razem ten obszar w taki sposób aby były uwzględnione zmiany w stosunku do przeglądu poprzedniego. W przypadku zmian na niekorzystne natychmiast podjąć działania naprawcze. Zobowiązać właściciela obiektu aby przeglądy techniczne opisywanego fragmentu były wykonywane co 6 miesięcy.
W toku postępowania odwoławczego strop został podparty i podparcie to zostało pozytywnie ocenione przez komisję w skład której wchodził współautor opracowań. W zaistniałej sytuacji, po wykonaniu pozytywnie ocenionego podparcia stropu, uwzględniając treść ekspertyz i dalszych wyjaśnień nie można nadal twierdzić, że strop między lokalem użytkowym nr [...] i mieszkaniem nr [...] w chwili obecnej bezpośrednio grozi zawaleniem, a zatem zdaniem organu odwoławczego przesłanka do zastosowania art. 68 p.bud. nie występuje, natomiast nadal stan techniczny stropu nie jest dobry. Przepis art. 68 p.bud. nie znajduje więc zastosowania w aktualnym stanie faktycznym w sprawie, natomiast z uwagi na zły stan techniczny tego stropu organ I instancji powinien rozważyć zastosowanie przepisu art. 66 p.bud., który również umożliwia wydanie zakazu użytkowania części obiektu budowlanego do czasu usunięcia nieprawidłowości i zarazem jest w swojej treści bardziej elastyczny, co umożliwi uwzględnienie postulatów zawartych w złożonych ekspertyzach.
W sprzeciwie do tut. Sądu E. K., występując jako pełnomocnik A. W. podniosła, że stan techniczny stropu jest dobry i nie stwarza zagrożenia, nie ma potrzeby stosowania art. 66 p.bud. Zgodnie z jej oświadczeniem, żałuje pisma do PINB, które złożyła wraz z nierzetelną ekspertyzą techniczną M. i A. G. , gdyż wyrządziła tym sobie i córce A. W. "wielki kłopot". Nie zgodziła się na zerwanie paneli i płytek. Stanowczo oświadczyła, że nie ma żadnych cyklicznych zalewań wodą mieszkania czy sklepu. W związku z powyższym wniosła o umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na sprzeciw ŚWINB wniósł o jego oddalenie i odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny.
W piśmie procesowym z 23 czerwca 2025 r. pełnomocnik wnoszącej sprzeciw, ustanowiony z urzędu, oświadczył, że kwestionowana decyzja ŚWINB jest zbieżna z jej interesem i stanowiskiem wyrażonym w sprzeciwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej ww. unormowaniem, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., sąd uwzględnia sprzeciw (art. 151a § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z treści cyt. przepisu jasno wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, czy w taki sposób, że wadliwość ta miała istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2, jest natomiast równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, bądź też z przeprowadzeniem go w sposób niezgodny z podstawowymi zasadami tego postępowania, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Brak poprawnie przeprowadzonego przez organ niższej instancji postępowania uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy, ponieważ w celu naprawienia błędu musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony.
Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy powinien był podjąć rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7) uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne (por. wyrok NSA z 16 października 2019 r., sygn. II OSK 3080/19; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl).
Nie ulega też wątpliwości, że koniecznym warunkiem podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa art. 138 § 2 k.p.a., na co wskazał również NSA w ww. wyroku z 14 lutego 2024 r., sygn. II OSK 33/24, jest uprzednie zrekonstruowanie normy prawa materialnego, adekwatnej dla danej sprawy administracyjnej (przedmiotu postępowania) i następcze dokonanie jej interpretacji. Dopiero wówczas możliwe bowiem będzie poprawne zidentyfikowanie faktów prawotwórczych dla danej sprawy administracyjnej, których niewyjaśnienie w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy będzie przesłanką rozstrzygnięcia kasacyjnego. Innymi słowy, w uzasadnieniu decyzji istotne są nie tyle wskazania co do okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a.), ale nieobarczone błędem wytyczne w zakresie interpretacji przepisów, mogących znaleźć zastosowanie w sprawie (art. 138 § 2a k.p.a.), gdyż to właśnie te normy prawa materialnego konkretyzują przedmiot postępowania administracyjnego i wiążąco kształtują sytuację prawną jej adresata. W świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy więc oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, co oznacza, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (por. wyrok NSA z 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3311/19).
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dopatrzył się konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w tym, że po wykonaniu pozytywnie ocenionego podparcia stropu, uwzględniając treść ekspertyz i dalszych wyjaśnień nie można nadal twierdzić, że strop między lokalem użytkowym nr [...] (numeracja według ekspertyzy) i mieszkaniem nr [...] w chwili obecnej bezpośrednio grozi zawaleniem, a zatem nie występuje przesłanka do zastosowania art. 68 ustawy Prawo budowlane, natomiast z uwagi na zły stan techniczny tego stropu organ I instancji powinien rozważyć zastosowanie art. 66 tej ustawy.
W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest trafne. Tego stanowiska nie kwestionuje też profesjonalny pełnomocnik wnoszącej sprzeciw zgadzając się, że kwestionowana decyzja jest zbieżna z jej interesem. Z treści samego sprzeciwu trudno zaś wywnioskować jakie są konkretnie zarzuty co do decyzji organu odwoławczego. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 68 p.bud. w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany: 1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania; 2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów; 3) zarządzić: a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania. Możliwość wydania decyzji na podstawie przywołanego wyżej przepisu uzależniona jest od spełnienia tylko jednej przesłanki: bezpośredniej groźby zawalenia. Stan budynku wymagający remontu, ale nie grożący bezpośrednio zawaleniem, nie stanowi podstawy do wydania nakazu jego opróżnienia z art. 68 p.bud. (por. wyrok NSA z 21 września 2021 r., sygn. II OSK 109/21).
W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego przedłożona została ekspertyza rzeczoznawców budowlanych inż. A. G. i mgr inż. M. G. z marca 2024 r., uzupełniona w listopadzie 2024 r. Treść obu opracowań została szczegółowo opisana w części historycznej uzasadnienia. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, że w prawdzie w opracowaniu z listopada 2024 r., stwierdzono konieczność niezwłocznego wykonania remontu stropu międzykondygnacyjnego w obszarze lokalu nr [...], jednakże rzeczoznawcy wskazali również alternatywę w przypadku braku możliwości natychmiastowego remontu, tj. podparcie stropu drewnianą konstrukcją w miejscu wskazanym w opracowaniu. Jak wynika z akt sprawy, na etapie postępowania odwoławczego strop został podparty i podparcie to zostało pozytywnie ocenione przez komisję w skład której wchodził współautor ekspertyzy. Trafnie więc organ odwoławczy przyjął, że brak jest podstaw do twierdzenia, że strop między lokalem użytkowym nr [...] i mieszkaniem nr [...] w chwili obecnej bezpośrednio grozi zawaleniem, a zatem do przyjęcia wystąpienia kluczowej przesłanki dla zastosowania nakazów z art. 68 p.bud. Ich zastosowanie możliwe jest tylko wtedy, gdy nadal istnieje realna groźba zawalenia się budynku. Z ustaleń organu musi więc bez żadnej wątpliwości wynikać, że wystąpił stan nagłej konieczności, w którym stan techniczny stwarza niebezpieczeństwo dla życia czy zdrowia ludzi lub niepowetowanej straty materialnej. Na etapie prowadzonego postępowania, taki stan ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika.
Zarazem, ponieważ jednak stan techniczny stropu nie jest odpowiedni, co znajduje jednoznaczne potwierdzenie w aktach sprawy, organ odwoławczy trafnie wskazał na konieczność rozważenia zastosowania art. 66 p.bud. Przepis ten w ust. 1 zobowiązuje organ nadzoru budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 2), albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3), albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 4) do wydania nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W decyzji organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (ust. 2).
Podsumowując, postępowanie PINB obarczone jest istotnym brakiem wynikającym z błędnego zastosowania art. 68 p.bud. W sprawie powinien bowiem znaleźć zastosowanie przepis art. 66 p.bud. Nie prowadząc postępowania wyjaśniającego w tym zakresie organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Brak ten nie mógł być naprawiony na etapie postępowania odwoławczego w trybie art. 136 k.p.a., ponieważ są to kwestie o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, a czynności, które musiałyby być podjęte przekraczają zakres uzupełniającego postępowania dowodowego, co stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP). Zasada ta oznacza obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozpatrzonej przez organ I instancji. W sytuacji gdy organ I instancji w ogóle nie rozważał trybu z art. 66 p.bud., należy na nowo rozpoznać sprawę w tym kontekście.
W świetle powyższego, organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnoszącej sprzeciw z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 763 ze zm.).