II SA/Ke 129/11

II SA/Ke 129/11 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2011-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1788/11 - Wyrok NSA z 2013-03-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 137 ust. 1 i 2, art. 140
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
art. 6
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 1, 3 i 4; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta oraz Polskiego Związku Działkowców
- uchylił decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą:
a/ w pkt 1 o zwrocie na rzecz T.W. i H.W. nieruchomości położonej w K., obręb 0030 oznaczonej na mapie z projektem podziału nieruchomości przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...] w dniu 4 maja 2009r., nr działek: [...] o pow. 0,5126 ha i 638/13 o pow. 0,0099 ha, stanowiących część działek oznaczonych w ewidencji gruntów miasta K. obręb 0030 numerami: [...] i [...],
b/ w pkt 2 o odmowie zwrotu pozostałej części nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia numerem działki [...] oraz część działek oznaczonych w dacie wywłaszczenia numerami [...] i [...] o łącznej pow. 0,3329 ha, stanowiących obecnie część działek oznaczonych w ewidencji gruntów miasta K. obręb 0030 numerami: [...] i [...] oraz
c/ w pkt 3 o zobowiązaniu wnioskodawców T.W. i H.W. do zwrotu na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 10.781,00 zł
- i w tym zakresie orzekł o:
zwrocie na rzecz T.W. i H.W., na współwłasność w częściach równych po ½ części każdemu z nich, nieruchomości położonej w K., obręb 0030 oznaczonej na mapie z projektem podziału nieruchomości przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...] w dniu 4 maja 2009r. numerami działek [...] o pow. 0,5126 ha i 638/13 o pow. 0,0099 ha, stanowiących część działek oznaczonych w ewidencji gruntów miasta K. obręb 0030 numerami: [...] i [...];
odmowie zwrotu pozostałej części nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr działki [...] oraz część działek oznaczonych w dacie wywłaszczenia nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,3329 ha, stanowiących obecnie część działek oznaczonych w ewidencji gruntów miasta K. obręb 0030 numerami: [...] i [...],
zobowiązaniu wnioskodawców T.W. i H.W. do zwrotu na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości łącznej 10.781,00 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na niniejszą decyzję do sądu administracyjnego,
4. zatwierdzeniu podziału nieruchomości, wykonanego na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, przedstawiony na mapie przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 4 maja 2009r. nr ew. [...], w następujący sposób:
- działka nr [...] o pow. 1,2072 ha na działki nr [...] o pow. 0,0099 ha i nr [...] o pow. 1,1973 ha,
- działka nr [...] o pow. 9,3884 ha na działki nr [...] o pow. 0,5126 ha i nr [...] o pow. 8,8758 ha.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny.
Decyzją Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] ustalono miejsce i warunki realizacji inwestycji, zaś decyzją Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] zatwierdzono plan realizacyjny inwestycji. Załącznik graficzny do w/w decyzji wskazuje, że:
* działka nr [...] była przeznaczona pod skrzyżowanie planowanej ulicy Nr [...] z ul. Nr [...],
* na działce nr [...] zaplanowano w części teren zieleni, w części pozostałej ogródki działkowe i alejkę,
* na działkach nr [...] i [...] wydzielono teren zieleni przy granicy z działką [...] (około 6 metrów szerokości), a pozostałą część wydzielono z przeznaczeniem na ogródki działkowe wraz z alejką.
Na mocy aktu notarialnego z dnia 8 września 1977 r. W. i S. małż. W., w oparciu o art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przenieśli na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości oznaczonej numerami działek nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 8554 m2. Działki o nr [...], [...] i [...] powstały w wyniku podziału działki nr [...] na działki nr [...], [...], [...] i [...], zgodnie z mapą przyjętą do ewidencji przez Wojewódzkie Biuro Geodezji z dnia [...].
Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca po podziale działki nr [...], [...], [...] i [...], zgodnie z decyzją z dnia [...] o ustaleniu i warunkach realizacji inwestycji, przeznaczona została pod urządzenie ogródków działkowych.
Następnie Zarząd Gospodarki Terenami decyzją z dnia [...] przekazał w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi Pracowniczych Ogródków Działkowych teren Skarbu Państwa położony w D., w skład którego wchodziły m.in. działki o nr [...], [...] i [...].
Pismem z dnia 16 marca 1998 r., T.W. i H. W., jako spadkobiercy byłych właścicieli – S. i W. małż. W. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. L., oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...] i [...].
Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie (uprzednio wydana w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekająca o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...], następnie zaś decyzja Starosty z dnia [...], odmawiająca zwrotu nieruchomości została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...], który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji), Starosta ustalił, że działki przejęte aktem notarialnym Rep. A Nr 8464/77 z dnia 8 września 1977r. oznaczone numerami: [...], [...], [...] wchodzą obecnie w granice działki oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. (obręb 0030) numerem ewidencyjnym [...], a działka nr [...] wchodzi w granice działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...].
Podczas oględzin nieruchomości, przeprowadzonych w dniu 7 listopada 2006 r. oraz w dniu 17 lipca 2007 r. ustalono, że grunt oznaczony w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] wykorzystywany jest jako plac parkingowy i wjazd na teren ogródków działkowych z drogą z płyt betonowych. Część nieruchomości została ogrodzona płotem z siatki metalowej. Natomiast część działki oznaczonej aktualnie numerem [...] wzdłuż drogi z płyt betonowych jest niezagospodarowana i porośnięta trawą.
Z ustaleń organu I instancji wynika, że Z.W. - Prezes Polskiego Związku Działkowców Zarząd Okręgowy w K., na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 17 lipca 2007r., wyjaśnił, że parking wykonany został z funduszy działkowców, natomiast ogrodzenie (na które wydano nakaz rozbiórki) zostało wykonane w 2000 roku, a rozebrane w listopadzie 2006 roku. T.W. oświadczył natomiast, że droga z płyt betonowych miała być drogą technologiczną z ujęć wody w D. do K., co potwierdził także Z.W.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 7 listopada 2006r. Z.W. przyznał, iż tereny przewidziane pod projektowaną drogę Nr [...] mimo przekazania, nie mogły zostać zagospodarowane w sposób trwały, albowiem były przeznaczone pod drogę miejską.
Starosta stwierdził, że powyższe ustalenia potwierdzają, że ulica Nr [...] nie powstała. Nie można uznać, że wykorzystywanie terenu jako dojazdu do Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" i miejsce do parkowania samochodów stanowi realizację celu wywłaszczenia. Na terenie projektowanej ulicy wybudowano część ogrodzenia zewnętrznego POD "[...]" z bramą, a zatem działka nr [...] nie została zagospodarowana na cel jej przejęcia.
Organ I instancji uznał, że część działek nr [...] i nr [...] nie wykorzystano zgodnie z celem wywłaszczenia, albowiem tylko na ich części urządzono ogródki działkowe od nr 141 do nr 250, a pozostała część od działek do granicy POD "[...]" pozostaje w użytkowaniu ich posiadaczy. Działki mają powierzchnię 300 m2, natomiast ich użytkownicy dzierżawią pozostały grunt przylegający do ogródków na podstawie umów na czasowe zagospodarowanie rolnicze odłogujących gruntów wokół POD "[...]". Od roku 1984 Zarząd Międzyzakładowego Pracowniczego Ogrodu Działkowego w D. zawierał z użytkownikami przydzielonych działek umowy na czasowe zagospodarowanie rolnicze odłogujących gruntów użytkowych wokół POD D.
Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że rozmieszczenie poszczególnych ogrodów działkowych przedstawia znajdująca się w aktach sprawy kopia mapy sytuacyjnej Nr 143.442.0343 dla obiektu "odwodnienie ogródków działkowych [...]" i jest ona zbieżna z Planem Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]". Zgodnie z planem teren wywłaszczony miał być w części przeznaczony pod pas zieleni (około 6 metrów), a na pozostałej części miały być urządzone ogródki działkowe. Teren przeznaczony zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] pod pas wokół ogrodu, stosownie do § 2 umów zawieranych na czasowe zagospodarowanie terenu, był przeznaczony pod urządzenia komunalne lub dla potrzeb wewnętrznych POD D. Pozostała część działek wywłaszczonych o numerach [...] i [...], wchodzących w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] wykorzystana została zgodnie z celem wywłaszczenia przed upływem 7 lat od dnia ich przejęcia, a mianowicie znajdują się tam ogródki działkowe od nr [...] do nr [...].
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję, od której odwołanie złożył Polski Związek Działkowców oraz Prezydent Miasta
Polski Związek Działkowców wskazał, że na gruncie oznaczonym na mapie z projektem podziału nieruchomości jako działki nr [...] i [...] znajduje się część Rodzinnego Ogrodu Działkowego (działki indywidualnych użytkowników) oraz wjazd do Ogrodu wraz z miejscem parkingowym dla samochodów, a zatem stwierdzenie, że na gruncie oznaczonym pierwotnie jako działki nr [...], [...] oraz [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia jest w całości błędny. Argumentacja, iż brak pasa zieleni na terenie ogrodu działkowego od strony ogrodzenia przy ul. [...] (działka nr [...]) i użytkowanie tego fragmentu gruntu przez poszczególnych działkowców, miałaby być podstawą przemawiającą za wykorzystaniem tegoż terenu niezgodnie z celem jego przejęcia, nie ma racjonalnych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny stanął bowiem na stanowisku, że dopuszczalna jest możliwość wystąpienia różnic między celem wywłaszczenia a faktycznie zrealizowanym zadaniem, z tym zastrzeżeniem, że różnice te nie będą miały charakteru zmieniającego w całości cel wywłaszczenia. Przesunięcie zatem szeregu działek nie spowodowało sytuacji, której część nieruchomości została wykorzystana niezgodnie z celem jej przejęcia. Na działce zrealizowano wjazd do ogrodu działkowego wraz z miejscami parkingowymi dla samochodów, który stanowi jedyną na dzień dzisiejszy możliwość swobodnego dostania się pojazdem na teren ROD "[...]". Dodatkowo odwołujący wskazali, że z mapy z projektem podziału nieruchomości nr [...] z dnia [...], na podstawie której Starosta wydał decyzje o zwrocie wynika, że zwrotowi podlega nie tylko teren w kierunku ogrodzenia z ul. [...] o szerokości od 2 do 6 metrów, ale także blisko 2/3 powierzchni z pasa działek oznaczonych na planie realizacyjnym numerami od 1 do 10.
Prezydent Miasta zarzucił natomiast, że w podstawie prawnej decyzji nie wskazano przepisu dotyczącego podziału działek nr [...] i [...] przedstawionego na mapie przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 04.05.2009r. za numerem [...], przez co naruszony został art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto w przekonaniu odwołującego się organ I instancji błędnie nie wskazał wysokości udziałów przypadających każdej ze stron, co skutkuje tym, że należność podlegająca zwrotowi (ustalona wartość odszkodowania) nie może być rozdysponowana należycie tj. stosownie do udziałów w nieruchomości każdej ze stron.
Ponadto wątpliwości Prezydenta Miasta budzi ustalenie przez organ stanu faktycznego istniejącego na gruncie w datach istotnych w postępowaniu zwrotowym. Sporny pas 6 metrów wzdłuż ulicy [...], zgodnie z decyzją z dnia [...] w sprawie realizacji Pracowniczych Ogrodów Działkowych, znajdował się w granicach zagospodarowania ogrodu działkowego o pow. 32 ha. Na planie ogólnym Pracowniczych Ogrodów Działkowych wyznaczona została linia zabudowy zarówno wzdłuż ulicy [...], jak też wzdłuż projektowanej ulicy Nr [...]. Dlatego nie ma podstaw do uznania, że sporny grunt planowany był pod tereny zielone. Z akt sprawy wynika, że Zarząd Międzyzakładowego Pracowniczego Ogrodu Działkowego przydzielał swoim członkom na terenie ogrodu w użytkowanie działki o pow. po 300 m2 już od 1979r. Z informacji uzyskanej od PZD, w okresie od 1977r. do 1984r. teren pasa 6 m był ogrodzony i tworzył jedną gospodarczą całość z ogrodami. Początkowo stanowił on tereny wspólne, użytkowane przez wszystkich działkowców. Natomiast od 1984r., PZD zawierał na ten teren z poszczególnymi członkami (użytkownikami działek) czasowe umowy dzierżawy, co potwierdza wykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.
Rozpoznając powyższe odwołania Wojewoda uznał, że ustalenia organu I instancji, dotyczące nieruchomości przejętej aktem notarialnym z dnia 8 września 1977r. Rep. A Nr 8464/77 w kwestii zwrotu jej części oraz odmowy zwrotu pozostałej części, są prawidłowe i w pełni uzasadnione oraz znajdują potwierdzenie w powołanych powyżej przepisach ustawy gospodarce nieruchomościami.
W przekonaniu organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo bowiem uznał, iż w niniejszej sprawie zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. obręb 0030 oznaczonej na mapie z projektem podziału nieruchomości przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...] w dniu 04.05.2009r. numerami działek: [...] o pow. 0,5126 ha i [...] o pow. 0,0099 ha, stanowiących część działek oznaczonych w ewidencji gruntów miasta K. obręb 0030 numerami: [...] i [...], albowiem na tej części wywłaszczonej nieruchomości nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia w terminie 7 lat od dnia jej przejęcia, a cel ten nie został do dziś zrealizowany. Prawidłowo również uzasadniono rozstrzygnięcie odnośnie odmowy zwrotu pozostałej części nieruchomości wywłaszczonej oznaczonej w dacie wywłaszczenia numerem działki [...] oraz część działek oznaczonych w dacie wywłaszczenia numerami [...] i [...] o łącznej pow. 0,3329 ha, stanowiących część działek oznaczonych w ewidencji gruntów miasta K. obręb 0030 numerami [...] i [...], wskazując, iż została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia przed upływem 7 lat od daty wywłaszczenia, albowiem zlokalizowane tam są ogródki działkowe.
Prawidłowo także Starosta i orzekł o rozliczeniach z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, ustalając wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie 10.781,00 zł. Analiza operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania wskazuje, że został on sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Niezależnie od powyższego, Wojewoda orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i wydał opisane na wstępie rozstrzygnięcie, organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie wskazał bowiem w sentencji decyzji, że decyzja Starosty zatwierdza podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,2072 ha na działki nr [...] o pow. 0,0099 ha i nr [...] o pow. 1,1973 ha oraz działki nr [...] o pow. 9,3884 ha na działki nr [...] o pow. 0,5126 ha i 638/16 [...] o pow. 8,8758 ha, przedstawiony na mapie nr [...] zaewidencjonowanej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 4 maja 2009r.
Organ II instancji wskazał, że koniecznym jest wskazanie w sentencji decyzji powodującej zmiany własnościowe nieruchomości, konkretnych udziałów w prawie własności osób, którym prawo to decyzja przyznaje. Fakt ten znalazł odzwierciedlenie w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji. Materiał zgromadzony w niniejszej sprawie, a w szczególności postanowienia spadkowe Sądu Rejonowego: VII Ns 1028/00 z dnia 14 listopada 2000r. oraz Ns 348/89 z dnia 9 marca 1989r. dowodzą iż spadkobiercami zmarłych W.W. i S.W. są ich synowie: H.W. i T. W. po ½ części każdy z nich.
Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniach organ odwoławczy uznał, że nie mogą one zostać uwzględnione. Należy wprawdzie zgodzić się z zarzutem Prezydenta Miasta, że w zaskarżonej decyzji nie wskazano, że ostateczna decyzja o zwrocie zatwierdza podział nieruchomości przedstawiony na mapie nr [...] oraz, że brak jest rozstrzygnięcia w zakresie udziałów w prawie własności zwracanej nieruchomości, jednakże uchybienia te zostały naprawione na etapie postępowania odwoławczego.
Jeśli chodzi natomiast o zwrot ustalonego odszkodowania wskazać należy, iż strony zwracają zwaloryzowane odszkodowanie solidarnie, albowiem zwrot nieruchomości następuje na zasadzie współwłasności w częściach równych.
Chybiona w przekonaniu organu II instancji pozostaje argumentacja dotycząca wykorzystania zwracanej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. Przeprowadzone postępowanie pierwszoinstancyjne jednoznacznie dowodzi, że planowana ulica nr [...] nie została urządzona do dnia dzisiejszego, a planowane ogródki działkowe nie powstały na całej części wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Polski Związek Działkowców wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części określonej w pkt 1, 3 i 4.
Skarżący podkreślił, że podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w odwołaniu i wskazał, że błędna pozostaje argumentacja organu II instancji, że realizacja celu wywłaszczenia na działkach oznaczonych na mapie przyjętej do Grodzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dnia 4 maja 2009 r. obejmujących działki: nr [...] o pow. 0,5126 ha oraz nr [...] o pow. 0,0099 ha, nie została rozpoczęta w terminie 7 lat od dnia wywłaszczenia. Teren powyższy, tak jak i pozostała część przekazanego terenu, został zagospodarowany zgodnie z celem na jaki go wywłaszczono.
Nieprawdziwy w przekonaniu autora skargi pozostaje zarzut wskazujący na brak pasa zieleni na terenie Ogrodu od strony ul. [...]- działka Nr [...], zaś wykładnia pojęcia "realizacji celu wywłaszczenia" jest niewłaściwa. Fragment terenu jest użytkowany przez poszczególnych działkowców, a jego wykorzystanie ma jak najbardziej charakter zgodny z obowiązującymi wówczas jak i dziś przepisami powszechnymi oraz wewnątrzzwiązkowymi.
W przekonaniu skarżącego dopuszczalne jest wystąpienie nieznacznych różnic między celem wywłaszczenia a faktycznie zrealizowanym zadaniem, tym bardziej, że niniejsze różnice nie zmieniają w żaden sposób samej istoty celu.
Autor skargi wskazał, że w treści załącznika graficznego do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] znajduje się wprawdzie oznaczenie linii zabudowy, ale nie wynika z niej w żaden sposób, aby na spornym terenie, mającym być przedmiotem zwrotu, nie mogły znaleźć się nasadzenia indywidualnych użytkowników. Poza wskazaną linią zabudowy nie posadowiono altan i innych obiektów o charakterze budowlanym. Tak zagospodarowany fragment powierzchni, nadal stanowi część rodzinnego ogrodu działkowego i spełnia jego podstawowe funkcje.
Skarżący zarzucił, że zarówno organ I jak i II instancji przywołują jako niezbędne ustalenie "czy przesunięcie szeregu działek w kierunku północno - zachodnim o 6 m, nie spowodowało, że ta część nieruchomości nie została wykorzystana na cel jej przejęcia...", przy czym według skarżącego zwrot ten jest na tyle niedokładny, że budzi uzasadnione wątpliwości o jaki teren chodzi. Nie koresponduje on z częścią graficzną mapy geodety – A.K., Nr ewidencyjny [...] z dnia 04.05.2009 roku, która to wskazuje teren mający podlegać zwrotowi.
Jeśli zaś chodzi o działkę o pierwotnym Nr [...], autor skargi wskazał, że teren ten posłużył do zlokalizowania na nim wjazdu na teren Ogrodu wraz z niezbędnymi miejscami parkingowymi dla samochodów. Na dzień dzisiejszy wjazd ten stanowi jedyną możliwość swobodnego dostania się pojazdami na teren ROD - w tym także w razie potrzeby i służb ratunkowych.
Polski Związek Działkowców wniósł także uwagę co do treści pkt 3 zaskarżonej decyzji Wojewody w zakresie w jakim nie uwzględnia on ustalonej w korekcie do operatu szacunkowego z dnia 20 października 2009 roku - kwoty 63.124 zł tytułem wzrostu wartości nieruchomości będącej przedmiotem wyceny na skutek działań podjętych na niej po dacie wywłaszczenia, zgodnie z art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skarżący powołali się również na art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
o rodzinnych ogrodach działkowych, który stanowi, iż w sytuacji ewentualnego uznania za zasadne roszczeń osób trzecich do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy, należy je zaspokoić poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej. Realizację skutków powyższych roszczeń powierzono właścicielowi nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga odniosła zamierzony skutek, aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej podniesione można podzielić.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie podkreślić należy, że z uwagi na treść skargi, przedmiotem osądu w niniejszej sprawie objęta została tylko część zaskarżonej decyzji zawarta w pkt 1, 3 i 4; ponieważ odmowa zwrotu nieruchomości nie została przez żadną ze stron zakwestionowana, poza kontrolą sądową pozostało rozstrzygnięcie organu ujęte w pkt 2 decyzji.
W ustalonym w sprawie stanie faktycznym organy obu instancji uznały, że na uwzględnienie zasługuje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w zakresie działek ewidencyjnych oznaczonych aktualnie numerami: [...] o pow. 99 m2 i [...] o pow. 5.126 m2.
Jak wynika z akt sprawy, wywłaszczeniem objęte zostały cztery działki ewidencyjne: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W wyniku zmian w ewidencji gruntów działka nr [...] oznaczona została numerem [...], a następnie – w toku niniejszego postępowania - podzielona na działki: nr [...] – której zwrot orzeczono w pkt 1 zaskarżonej decyzji – oraz nr [...].
Pozostałe działki oznaczone pierwotnie jako nr [...], [...] i [...] ujęte zostały w jedną działkę ewidencyjną [...], a w wyniku jej podziału geodezyjnego powstały działki nr [...] (o zwrocie której orzeczono w pkt 1 decyzji) oraz nr [...], przy czym działkę nr [...] tworzą: działka o pierwotnym numerze [...] i część działki [...].
Z bezspornych ustaleń organu wynika także, iż wywłaszczona działka nr [...], stanowiąca aktualnie część działki [...] wykorzystywana jest jako plac parkingowy i wjazd na teren ogródków działkowych.
Treść znajdujących się w aktach decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast
i Osiedli Wiejskich:
- z dnia [...] ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji wraz z załącznikami graficznym i tekstowym (t. 3 akt administracyjnych) oraz
- z dnia [...] zatwierdzającej plan realizacyjny zagospodarowania terenu Pracowniczych Ogrodów Działkowych (wraz z załącznikiem graficznym i informacją o terenie – t. 1 akt administracyjnych),
wskazuje na to, że główny dojazd do dwóch położonych obok siebie kompleksów ogródków działkowych miał się odbywać docelowo z projektowanej ulicy Nr [...]. Nie ulega także wątpliwości, że wywłaszczona działka nr [...] o pow. 2816 m2 stanowiąca część aktualnej działki [...], wchodziła w skład terenu przeznaczonego pod ulicę nr [...], która faktycznie nigdy nie powstała, a obecnie działka ta wykorzystywana jest jako dojazd do ogródków działkowych oraz parking.
W takim stanie faktycznym, nie kwestionowanym przez żadną ze stron, słusznie organy obu instancji przyjęły, że działka nr [...] nigdy nie została przeznaczona na realizację celu na jaki została wywłaszczona, tj. pod urządzenie ogródków działkowych. Powołane już wyżej decyzje Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich, w oparciu o które realizowana była inwestycja, zakładały bowiem, że teren tej działki zostanie wykorzystany na urządzenie ulicy, z której docelowo miał się odbywać wjazd na teren ogrodów, stanowiących – zgodnie z planem realizacyjnym – dwa położone obok siebie kompleksy. Z decyzji tych wynika także, że ulica nr [...] nie była objęta inwestycją polegającą na urządzeniu ogrodów działkowych, stanowiła natomiast oddzielny cel realizacyjny o charakterze komunalnym.
Zasadnie zatem oba organy uznały, że w zakresie wniosku o zwrot działki nr [...], stan faktyczny w sprawie odpowiada dyspozycji art. 137 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.04.261.2603 ze zm.), zwanej w dalszym ciągu ugn. Zgodnie z tym przepisem, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Zgodnie z art. 216 ust.1 tej ustawy, przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79), a więc w trybie, w jakim wywłaszczone zostały działki objęte wnioskiem w niniejszej sprawie – zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 8 września 1977r.
Podnoszona w skardze okoliczność, że na dzień dzisiejszy wjazd utworzony na terenie wywłaszczonej działki nr [...] "stanowi jedyną możliwość swobodnego dostania się pojazdami na teren ROD – w tym także w razie potrzeby i służb ratunkowych" nie ma znaczenia prawnego w sprawie; zgodnie z przepisami ugn taka przesłanka nie stanowi przeszkody do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 zaskarżonej decyzji co do zwrotu działki nr [...] jest zatem prawidłowe, ale tylko w części dotyczącej wchodzącej w jej skład działki oznaczonej pierwotnym numerem [...]. W pozostałym zakresie, tj. co do działki [...] (stanowiącej pozostałą cześć działki nr [...]) oraz działki nr [...], ocenę organu należy uznać za przedwczesną.
Jak wynika z ustaleń organów, obie działki (tj. nr: [...] i [...]) stanowią pas leżący pomiędzy poszczególnymi ogródkami działkowymi a granicą całego kompleksu, będący w użytkowaniu posiadaczy poszczególnych ogródków. Działki pracownicze mają pow. 300m2, natomiast ich użytkownicy dzierżawią pozostały grunt przylegający do ogródków na podstawie znajdujących się w aktach umów na czasowe zagospodarowanie rolnicze odłogujących gruntów wokół POD "[...]". Umowy te zawierano począwszy od 1984r. i zapisano w nich, że użytkownik odłogu nie może wznosić trwałych obiektów i dokonywać nasadzeń wieloletnich. Organ podkreślił przy tym, ze kopia mapy sytuacyjnej dla obiektu "odwodnienie ogródków działkowych [...]" jest zbieżna z Planem Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" i zgodnie z planem realizacyjnym teren wywłaszczony miał być w części przeznaczony pod pas zieleni (około 6 m), a na pozostałej części miały być urządzone ogródki działkowe. Pas wokół ogrodu, stosownie do § 2 umów zawieranych na czasowe zagospodarowanie terenu, był przeznaczony pod urządzenia komunalne lub dla potrzeb wewnętrznych POD.
Z treści znajdujących się w aktach administracyjnych załączników: graficznego i tekstowego do wspomnianej już wyżej decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji wynika, że:
1. dla Pracowniczych Ogrodów Działkowych przewidziano dwa obszary, przedstawione na załączniku graficznym jako "A" (oznaczony kolorem czerwonym i literami ABCDEA) o pow. 10 ha oraz "B" (oznaczony również kolorem czerwonym i literami FGHIJKLŁMNOPF o pow. 32 ha.).
2. pomiędzy tymi dwoma kompleksami ogrodów zaprojektowano ulicę nr [...] stanowiącą główny dojazd do działek pracowniczych, w której "projektuje się pełne uzbrojenie niezbędne dla dzielnicy przemysłowo – składowej jak również dla obiektów socjalnych POD. Linie zabudowy przewiduje się w odległości nie mniejszej niż 20m od linii regulacyjnej ulicy nr [...]. Linie zabudowy w stosunku do trasy kat. P-II (...) określa się na 50m."
Na załączniku graficznym do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] zatwierdzającej plan realizacyjny zagospodarowania terenu Pracowniczych Ogrodów Działkowych, trasa kat. P-II oznaczona została jako ulica nr 300 i to właśnie od strony tej drogi (ul. Leśniówka) znajduje się nieruchomość wnioskowana do zwrotu w niniejszej sprawie. Z załącznika tego wynika, że projektowane ogródki działkowe nie dochodzą do granic zewnętrznych ogrodu, od których oddziela je pas gruntu zagospodarowanego zielenią.
Z załączników graficznych do obu w/w decyzji, a także z innych znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów (t. 5), a to:
- z mapy sytuacyjnej wsi D. zaewidencjonowanej pod numerem [...] dnia 31 grudnia 1977r.,
- decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...],
- z pisma skierowanego z Urzędu Miejskiego Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska do Zarządu Pracowniczego Ogrodu Działkowego z dnia 31 maja 1984r.
wynika, że niezależnie od opisanego wyżej pasa zieleni projektowanego na terenie ogrodu działkowego, wokół jego granic - ale na zewnątrz obu kompleksów oznaczonych literami "A" i "B" - przewidywany był obszar zarezerwowany dla inwestycji komunalnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że w niniejszej sprawie ocena zaistnienia przesłanek z art. 137 ust.1 ugn musi zawierać w pierwszej kolejności ustalenie, czy granice terenu wywłaszczonego pod urządzenie pracowniczych ogródków działkowych (chodzić będzie faktycznie o działkę [...] i tę część działki nr [...], która odpowiada działce nr [...]), wynikające z załącznika graficznego do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji, pokrywają się z granicami obszaru aktualnie zajmowanego przez PZD. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na to, że organ takie właśnie założenie przyjmuje, ale nie wynika ono jednoznacznie z dokumentacji zgromadzonej w sprawie. Wątpliwości budzić musi powołanie się przez organ na § 2 umów zawieranych na czasowe zagospodarowanie terenu z użytkownikami poszczególnych ogródków, zgodnie z którym teren ten miał być "przeznaczony w przyszłym okresie pod urządzenia komunalne MRN lub dla potrzeb wewnętrznych POD.. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia, jakiemu istotnemu w sprawie ustaleniu służyć ma przytoczenie powyższego zapisu zawieranych przez PZD umów. Z pewnością nie można na jego podstawie czynić ustaleń co do celu, na jaki przeznaczony był ów pas zieleni, gdyż w tym zakresie przesądzająca jest treść wywłaszczeniowego aktu notarialnego oraz powołane wyżej dokumenty, tj. decyzje Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich wraz z załącznikami. Poza tym, nie do końca wiadomo, czy przy zawarciu umów z poszczególnymi działkowcami chodziło o pas mieszczący się na terenie ogrodu, czy też także o teren znajdujący się poza nim, a nie wykorzystany na urządzenia komunalne – na co może wskazywać treść § 2 tych umów. Analizy wyjaśniającej te wątpliwości zabrakło jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Poza tym, mapa, w oparciu o którą wydzielone zostały działki nr [...] i [...], opracowana została na podstawie wskazań wnioskodawców na gruncie w dniu 27 października 2008r., którzy jedynie wyrazili zgodę na zwrot "gruntu zaznaczonego na załączniku graficznym kolorem czerwonym"(t. 6 akt administracyjnych). Nie ma jednak żadnego dokumentu, który potwierdzałby w sposób nie budzący wątpliwości, że południowa granica obu w/w działek pokrywa się z granicą obszaru wywłaszczonego pod urządzenie ogródków działkowych i z granicą do której teren użytkowany jest przez PZD.
Jeśli jednak takie ustalenie zostanie potwierdzone, wówczas za nieuzasadniony należy uznać pogląd przedstawiony w zaskarżonej decyzji, że teren stanowiący pas zieleni wokół wydzielonych działek pracowniczych, ale znajdujący się w obrębie ogrodu, stał się zbędny na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skoro teren ten znajduje się wewnątrz ogrodu, to nie ma znaczenia, na jakie cele został on wykorzystany, a w szczególności, że użytkują go posiadacze poszczególnych działek pracowniczych jako ich przedłużenie. Okoliczność, że teren ten nie stanowi wolnego pasa zieleni nie zmienia bowiem faktu, iż leży on w obrębie wywłaszczonym pod urządzenie ogródków działkowych i tak właśnie wykorzystanym.
Ocena ta uległaby zmianie tylko wówczas, gdyby okazało się, że obszar użytkowany aktualnie przez PZD wykracza poza granice wyznaczone pod urządzenie ogródków działkowych na wspomnianym wyżej załączniku graficznym do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji. Tylko w takiej sytuacji oczywistą staje się ocena, że w części przekraczającej obszar, który przewidywany był do wywłaszczenia na cel określony w akcie notarialnym z 8 września 1977r., objęta wnioskiem nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ust.1 ugn i podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli.
Okoliczności, o jakich mowa wyżej będą wymagały jednoznacznego ustalenia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a zaniechanie ich wyjaśnienia stanowi naruszenie przez organ art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w punktach 1, 3 i 4 w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że uchylenie decyzji w pkt 3 i 4 stanowi konsekwencję wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1, gdyż orzeczenia zawarte w tych punkach są ze sobą integralnie związane.
Nawiązując do zarzutów skargi dotyczących prawidłowości kwoty wyliczonego odszkodowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że Polski Związek Działkowców jako użytkownik nieruchomości objętej wnioskiem nie ma interesu prawnego, aby kwestionować orzeczenie organu w tym zakresie.
Uprawnienie do bycia stroną niniejszego postępowania skarżący mogą wywodzić z treści art. 138 ust. 1 ugn, który stanowi, że jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.
Wynik postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości dotyka zatem bezpośrednio sytuacji prawnej skarżącego i chociaż stosunek obligacyjny nie może niweczyć prawa poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu, to jednak użytkownik w toku postępowania może wykazywać, że brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. W tym właśnie przejawia się interes prawny skarżącego do występowania w postępowaniu o zwrot nieruchomości w charakterze strony, ale nie on już uprawniony do kwestionowania wysokości odszkodowania, o jakim mowa w art. 140 ugn, gdyż rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną użytkownika zwracanej nieruchomości.
Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o art. 152 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ustali w pierwszej kolejności, czy południowa granica terenu wywłaszczonego pod urządzenie pracowniczych ogródków działkowych (a konkretnie działka nr [...] i ta część działki nr [...], która odpowiada działce nr [...]), wynikająca z dokumentów dotyczących wywłaszczenia, a w szczególności z załącznika graficznego do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji, pokrywa się z granicami obszaru aktualnie zajmowanego przez PZD. W zależności od tego ustalenia, organ dokona właściwej oceny wniosku w tej części, mając na uwadze stanowisko prawne przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wyda ponownie decyzję w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.