II SA/Ke 124/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Skarżąca L.S. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, uznając, że skarżąca nie zrezygnowała z aktywności zawodowej, ponieważ nadal zarządzała gospodarstwem rolnym i pobierała z tego tytułu dopłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że pobieranie dopłat unijnych i korzystanie ze zwrotu podatku akcyzowego świadczy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Kielcach, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie było wnioskowane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO, mimo że uznało, iż wiek powstania niepełnosprawności matki nie jest przeszkodą (w świetle wyroku TK K 38/13), odmówiło przyznania świadczenia, ponieważ skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z aktywności zawodowej. Stwierdzono, że L.S. nadal zarządzała gospodarstwem rolnym o powierzchni ponad 7 ha, pobierała dopłaty unijne i korzystała ze zwrotu podatku akcyzowego, co świadczyło o prowadzeniu działalności rolniczej. Skarżąca zarzucała błędną wykładnię art. 17 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), twierdząc, że zaprzestała pracy w gospodarstwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę. Sąd uznał, że choć organ I instancji błędnie uzasadnił odmowę świadczenia wiekiem powstania niepełnosprawności, to ostateczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego było prawidłowe. Sąd podkreślił, że pobieranie płatności bezpośrednich z ARiMR jest ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i stanowi dowód na jego prowadzenie, nawet jeśli osoba nie wykonuje pracy fizycznej, a jedynie zarządza. W związku z tym, skarżąca nie spełniła przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pobieranie dopłat unijnych i korzystanie ze zwrotu podatku akcyzowego świadczy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, co wyklucza spełnienie przesłanki rezygnacji z aktywności zawodowej.
Uzasadnienie
Pobieranie płatności bezpośrednich z ARiMR jest ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i stanowi dowód na jego prowadzenie, nawet jeśli osoba nie wykonuje pracy fizycznej, a jedynie zarządza. W związku z tym, skarżąca nie spełniła przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17b § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis wyłączający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku rolników, gdy nie zaprzestali oni prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Część przepisu uznana za niezgodną z Konstytucją RP (art. 32 ust. 1) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis wskazujący, że osobie pobierającej emeryturę nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, chyba że dokona wyboru świadczenia.
u.ś.r. art. 17b § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis dotyczący oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 7 § 1
Definicja rolnika i przesłanki przyznania płatności bezpośrednich.
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 2 § 14
Definicja 'rolnika'.
Rozporządzenie nr 1307/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady art. 4 § 1
Definicja 'działalność rolnicza'.
u.e.r. FUS art. 103 § 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Możliwość zawieszenia prawa do emerytury na wniosek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobieranie dopłat unijnych i korzystanie ze zwrotu podatku akcyzowego świadczy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Odrzucone argumenty
Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 17 ust. 1 lit. a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia.
Godne uwagi sformułowania
Prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności.
Skład orzekający
Krzysztof Armański
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Pędziwilk-Moskal
sędzia
Jacek Kuza
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w kontekście świadczeń pielęgnacyjnych, zwłaszcza w przypadku rolników pobierających dopłaty unijne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników i ich aktywności zawodowej w kontekście świadczeń rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kryteria przyznawania świadczeń socjalnych, szczególnie w przypadku osób prowadzących działalność rolniczą i pobierających dopłaty unijne. Wyjaśnia praktyczne aspekty interpretacji przepisów.
“Rolnik a świadczenie pielęgnacyjne: czy dopłaty unijne zamykają drogę do pomocy?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 124/23 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2023-03-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Dorota Pędziwilk-Moskal Jacek Kuza Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 138 § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a , art. 17b ust. 2 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Dz.U. 2020 poz 1341 art. 7 ust. 1 Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 grudnia 2022 r. znak: SKO.PS-80/7341/4187/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 15 grudnia 2022 r. znak: SKO.PS-80/7341/4187/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania L. S. od decyzji z 19 października 2022 r. znak: MGOPS.5211.000426.2022 wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica, odmawiającej przyznania L. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na W. W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, odwołującej się przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej "u.ś.r.", w sytuacji, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 18 roku życia. Nie jest dopuszczalne, zdaniem SKO, oparcie przez organ I instancji odmowy przyznania prawa do pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która ww. orzeczeniem została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym wiek, w którym powstała niepełnosprawność, nie wyłącza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy odniósł się również do kolejnej negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, wskazanej w zakwestionowanej decyzji, to jest pobierania przez stronę emerytury z KRUS. W tym zakresie, analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stwierdzono że organ I instancji przedwcześnie wystosował do strony pismo o dostarczenie – w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego – decyzji o zawieszeniu emerytury, wstrzymaniu jej wypłaty. SKO, mając na uwadze że L. S. posiada na terenie Gminy [...] grunty rolne, dokonało weryfikacji oświadczenia odwołującej się o zaprzestaniu pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym (powierzchnia ok. 16 ha). W rezultacie stwierdzono, że strona nie spełnia przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. L. S., pomimo że wskazywała, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym, to jako osoba zarządzająca gospodarstwem rolnym pobiera dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również korzysta ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. Natomiast przesłanki pobierania płatności obszarowych są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ich istotą jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać, swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. W tym kontekście organ odwoławczy uznał, że L. S. – jako osoba zarządzająca gospodarstwem rolnym, pobierająca dopłaty dla rolników z funduszy unijnych i korzystająca ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego – nie zrezygnowała z aktywności zawodowej, a tym samym nie spełniła przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach L. S. zarzuciła decyzji SKO naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 17 ust. 1 lit. a u.ś.r. – poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przezeń pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu powołano się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III SA/Gd 1190/21, podkreślając że organy nie kwestionowały oświadczenia skarżącej – złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań – o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym i nie przedstawiły żadnego dowodu obalającego prawdziwość tego oświadczenia. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie wydanych w jej sprawie decyzji oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na złożony w tym zakresie przez stronę w skardze wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica z 19 października 2022 r., odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę – legitymującą się orzeczeniem z 28 lutego 2012r. o znacznym stopniu niepełnosprawności (k. 10 akt administracyjnych). Jakkolwiek SKO zastosowało tryb z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., to zakwestionowało stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica w części, w której odmowę przyznania żądanego świadczenia uzasadniono tym, że stan niepełnosprawności matki skarżącej powstał po 18 roku życia. W tym zakresie z zaskarżonej decyzji, w której powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, wynika że decyzję z 19 października 2022 r. organ I instancji oparł – częściowo – o niekonstytucyjną normę prawną (w tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r.) – czego skarżąca nie kwestionuje, przechodząc od razu do podważania prawidłowości stwierdzenia organu odwoławczego co do tego, że jest osobą zarządzającą gospodarstwem rolnym, pobiera dopłaty dla rolników z funduszy unijnych i korzysta ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. Z tych względów bowiem, zdaniem SKO, skarżąca nie zrezygnowała z aktywności zawodowej, a tym samym nie spełniła przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przechodząc do podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji należy przytoczyć art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki. Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest – wobec treści ww. orzeczenia z 28 lutego 2012 r.– że matka skarżącej (której niepełnosprawność zaistniała po 18 roku życia) spełnia powyższy warunek. W tym kontekście SKO, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, trafnie stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mianowicie, w przytoczonym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca – w niniejszej sprawie skarżąca – musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ponadto w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie – ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Zgodnie jednak z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela (zob. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r. o sygn. akt I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r. o sygn. akt I OSK 254/20 i z 24 sierpnia 2020 r. o sygn. akt I OSK 650/20, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Emerytura jest wprawdzie prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. W tym kontekście, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, organ powinien umożliwić stronie dokonania wyboru jednego z powyższych świadczeń w toku postępowania administracyjnego. Takie działanie Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica – z podanych poniżej przyczyn – było jednak przedwczesne, na co trafnie zwróciło uwagę SKO. Co prawda skarżąca w oświadczeniu zawartym w III części wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania prac w gospodarstwie rolnym od 26 kwietnia 2019 r. (k. 11 akt administracyjnych), a z oświadczenia strony z 16 września 2022 r. (k. 67 akt administracyjnych) wynika, że jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z mężem – które to gospodarstwo ma charakter zwierzęco-roślinny i obecnie prowadzone jest tylko i wyłącznie przez męża, jednak, jak wynika z materiału dowodowego: - na terenie Gminy Stopnica na nazwisko L. S. figuruje grunt o powierzchni: - 7,4694 ha fiz./4,5756 ha przel. (osoba fizyczna), 1,1200 ha fiz./0,3590 ha przel. (małżeństwo), - L. S. od 26 kwietnia 2019 r. pobiera zwrot podatku akcyzowego (zaświadczenie z 24 sierpnia 2022 r., wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica, k. 62 akt administracyjnych), - L. S. jest zarejestrowana jako producent rolny w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolny oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w latach 2019 - 2021 i otrzymała z tego tytułu płatności, złożyła również wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, który jest w trakcie postępowania administracyjnego (zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 6 września 2022 r., k. 64 akt administracyjnych). Z akt administracyjnych nie wynika, aby na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżąca dokonała zmiany w ewidencji producentów rolnych. W tym kontekście SKO miało podstawy do przyjęcia, że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad matką – pomimo że złożyła oświadczenie, o jakim mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją "Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań." W tym miejscu pokreślić należy, że przewidziana w powyższym przepisie forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby bowiem sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. wyroki WSA: w Lublinie z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 614/21; w Krakowie z 7 lutego 2022, sygn. akt III SA/Kr 1600/21; dostępne j.w.). Wyjaśnienia wymaga, że prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji (Dz.U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Według art. 2 pkt 14 tej ustawy użyte w niej określenia "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza oznacza zaś: produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013). W świetle powyższego niemożliwe jest pobieranie płatności bezpośrednich, jeśli nie prowadzi się gospodarstwa rolnego. Na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżąca, ubiegająca się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 (podobnie jak w latach 2019-2021, kiedy płatności te otrzymała), była więc rolnikiem i brak było podstaw do przyjęcia, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką – co uzasadniało wydanie decyzji w przedmiocie odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12, wyjaśnił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. W stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z tą ostatnią formą aktywności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Skarżąca, składając opisane wyżej wnioski – których uwzględnienie jest uzależnione od faktu prowadzenia działalności rolniczej – faktycznie zarządza gospodarstwem rolnym stanowiącym jej własność, nawet jeśli nie wykonuje w nim pracy fizycznej. W tej sytuacji bez znaczenia prawnego są twierdzenia skarżącej co do tego, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania prac w gospodarstwie rolnym od 26 kwietnia 2019 r., a gospodarstwo rolne (którego jest współwłaścicielem) jest obecnie prowadzone tylko i wyłącznie przez jej męża. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z prawidłowo powołanym przez SKO w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisem art. 17b ust. 1 u.ś.r., w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny niniejszej sprawy, a następnie SKO w sposób niewadliwy dokonało jego subsumpcji do ustalonej w art. 17b ust. 1 u.ś.r. przesłanki wyłączającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (brak zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym), brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. W tym kontekście skierowane do strony działania organu I instancji co do wyboru świadczenia pielęgnacyjnego poprzez przedłożenie decyzji o zawieszeniu emerytury, wstrzymaniu jej wypłaty były przedwczesne. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu trafność stanowiska SKO, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. W świetle zebranego materiału dowodowego rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego – pomimo błędnego uzasadnienia – odpowiadało jednak prawu – co umożliwiło, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymanie w mocy decyzji z 19 października 2022 r. – z powołaniem przez SKO prawidłowej argumentacji w tym zakresie. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI