II SA/Ke 119/25

II SA/Ke 119/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Beata Ziomek
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 12, par. 2 ust. 1, par. 135 ust. 10, par. 207 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o rozbiórce I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz P. O. kwotę [...](siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 16 grudnia 2024 r. [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach ("ŚWINB"), po rozpatrzeniu odwołania P. O., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Busku-Zdroju ("PINB") z 17 października 2024 r. znak: [...] o odmowie wydania decyzji o rozbiórce budowli typu wiata (wiata na kombajn - pomiędzy innymi wiatami), zlokalizowanej na działce nr ewid.[...] przy granicy z działką nr ewid.[...] w [...], gm. G..
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że decyzja PINB wydana została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "P.b."), z którego wynika, że w przypadku gdy nie zachodzi konieczność wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o odmowie nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych w tym przepisie, stwierdzającą brak konieczności nałożenia takich obowiązków.
ŚWINB podał w szczególności, że na działce nr ewid.[...] w miejscowości W. B. wybudowane zostały trzy obiekty budowlane niepołączone ze sobą konstrukcyjnie. W trakcie kontroli 26 marca 2024 r. ustalono, że obiekty te to dwie wiaty (nr [...] i nr [...]) oraz budynek gospodarczy (nr [...]). Obiekt nr [...] to wiata na sprzęt rolniczy o konstrukcji słupowej, drewnianej, samonośnej, przykryty blachą trapezową o wymiarach około 5,00 x 5,20 m, jednak na szkicu podane są wymiary 4,97 x 4,95 m. Wiata posiada rynny i rury spustowe. Wiata nr [...] posiada wymiary około 5,00 x 6,80 m, ma konstrukcję słupową drewnianą i dach kryty blachą trapezową. Dach wiaty posiada spad w kierunku działki nr [...], rynnę i rurę spustową. Wiata jest zabudowana z trzech stron. Obiekt budowlany nr [...] to budynek gospodarczy o konstrukcji murowanej o wymiarach ok. 6,57 x 3,80 m z dachem jednospadowym. Woda opadowa z rynien wymienionych obiektów budowlanych jest odprowadzana do naziemnego zbiornika. Działka, na której są usytuowane ww. obiekty posiada powierzchnię ok. 1,5 ha i zlokalizowany jest na niej budynek mieszkalny.
Podczas ponownych czynności kontrolnych dokonanych 17 września 2024 r. na skutek uchylenia przez ŚWINB decyzją z 26 sierpnia 2024 r. znak: [...] 72.2024 wydanej w tej sprawie decyzji PINB z 25 czerwca 2024 r. znak: [...] 9.2024, ustalono, że pomiędzy obiektami budowlanymi typu wiata, usytuowany jest obiekt budowalny będący również wiatą wolnostojącą z przeznaczeniem na sprzęt rolniczy. Konstrukcja wiaty to słupy drewniane połączone ze sobą belkami, usztywnione krokwiami drewnianymi, wiata przykryta blachą trapezową. Kierunek dachu w stronę działki nr ewid.[...] Wiata posiada rynny i rury spustowe, z których to woda opadowa jest zbierana do wolnostojącego zbiornika na wodę. Zgodnie z dołączonym do protokołu szkicem, wymiary wiaty wynoszą 6,00 x 5,00 m.
Wobec powyższych ustaleń ŚWINB podkreślił, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2 sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Budowa wiat spełniających te warunki nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, co oznacza, że wiaty wyłączone są spod regulacji przepisów Prawa budowlanego, o ile nie naruszają przepisów odrębnych.
ŚWINB stwierdził, że wiata objęta niniejszym postępowaniem stanowi wiatę wolnostojącą. Konstrukcją nośną są słupy drewniane połączone belkami, usztywnione krokwiami, wiata pokryta jest blachą trapezową. Zabudowana jest trzema ścianami (dwie wykonane z desek, jedna od strony działki wykonana z blachy), które posiadają konstrukcje słupową. Wymiary wiaty to 6,00 x 5,00 m, co stanowi powierzchnię zabudowy ok. 30 m2.
ŚWINB zgodził się ze stanowiskiem PINB, że budowa przedmiotowego obiektu budowlanego stanowiącego bez wątpienia budowlę w postaci wiaty o powierzchni ok. 30 m2, nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, co wynika z treści art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że sporna wiata nie narusza obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, ponieważ w przypadku wiat nie są normowane odległości od granicy działki. Wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem do wiat, które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b., nie odnoszą się unormowania § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm., dalej "rozporządzenie").
Odpowiadając na zarzut odwołania, ŚWINB wyjaśnił, że § 2 ust. 1 rozporządzenia określa przedmiotowy zakres unormowań tego aktu normatywnego, wskazując na projektowanie i budowę budynków. Wprost nawiązuje do budowli, spełniających funkcje użytkowe budynków. Bez względu jednak na to nawiązanie i ewentualne pełnienie przez wiatę funkcji użytkowej budynku, § 12 rozporządzenia w sposób szczególny normuje zakres przedmiotowy regulacji odległości obiektu budowlanego od granicy działki. Hipoteza § 12 rozporządzenia obejmuje bowiem tylko budynki. Przepis § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia tylko wtedy pozwala na zastosowanie przepisów rozporządzenia do budowli, gdy przepis szczególny rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków. Zatem zarzut dotyczący niezbadania sprawy pod kątem zgodności z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jest chybiony.
Nadto ŚWINB wskazał, że z protokołów kontroli dokonanych 26 marca 2024 r. oraz 17 września 2024 r. wynika, że pomimo, iż spadek dachu skierowany jest w kierunku działki skarżącego, to obiekt posiada zamontowane rynny i rury spustowe, a woda opadowa nie jest odprowadzana na działkę sąsiednią lecz zbierana jest do zbiornika na wodę, co nie stanowi naruszenia interesów osób trzecich.
Odnosząc się natomiast do zarzutu pozbawienia przez PINB możliwości udziału strony w przeprowadzanych ponownie czynnościach kontrolnych 17 września 2024 r. ŚWINB podkreślił, że brak zawiadomienia strony o planowanej kontroli nie rzutuje w niniejszej sytuacji na przedmiotowe rozstrzygnięcie, bowiem ponowna kontrola stanowiła jedynie potwierdzenie stanu faktycznego ustalonego na kontroli 26 marca 2024 r., dokonanej w obecności zarówno właścicielki działki nr ewid.[...], jak i właściciela działki sąsiedniej. Nową okolicznością w sprawie okazało się jedynie usunięcie zawiasów przy jednym z obiektów objętych postępowaniem. O zebraniu zaś materiału dowodowego i zamiarze wydania decyzji oraz możliwości przeglądania akt sprawy wszystkie strony były zawiadomione przez PINB pismem z 25 września 2024 r.
W aktualnym stanie faktycznym nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa budowlanego, przedmiotowy obiekt nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, zatem brak jest podstaw do podjęcia interwencji ze strony organów nadzoru budowlanego. Stwierdzając brak konieczności nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zdaniem ŚWINB, PINB zasadnie wydał rozstrzygnięcie o odmowie wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję wywiódł P. O., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku wnikliwego i wszechstronnego rozstrzygnięcia sprawy, poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zebranej w sprawie dokumentacji zdjęciowej oraz protokołu z przeprowadzonych czynności kontrolnych i dokonanie na jego podstawie błędnych ustaleń faktycznych, poprzez uznanie, iż obiekt budowlany (wiata na kombajn usytuowana pomiędzy innymi wiatami), został zbudowany w oparciu o lekką konstrukcję drewnianą z dachem jednospadowym, wobec czego błędnie uznano go jako wiatę, podczas gdy w rzeczywistości budynek ten nie jest oparty o lekką konstrukcję drewnianą, gdyż posiada trwały fundament, jego głównym elementem konstrukcyjnym w zakresie ścian jak i dachu jest masywna blacha trapezowa, a sam obiekt został rozbudowany na ponadnormatywną wysokość, co oznacza, że obiekt ten jest typowym budynkiem gospodarczym, którego wzniesienie wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, bądź - w określonych sytuacjach - zgłoszenia jego budowy;
2) art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. przez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że obiekt budowlany stanowiący przedmiot niniejszego postępowania korzysta ze zwolnienia przewidzianego treścią tej normy, podczas gdy obiekt ten nie jest wiatą, a budynkiem gospodarczym, który wybudowany został bez wymaganego prawem pozwolenia;
3) § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że sporny obiekt nie musi spełniać warunków wynikających z ww. normy w sytuacji, gdy przedmiot postępowania jest budynkiem gospodarczym, który powinien znajdować się w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z działką sąsiednią, tymczasem obiekt budowlany został wzniesiony bezpośrednio w linii granicznej obu nieruchomości, a okap tego budynku znajduje się nad nieruchomością skarżącego, czym rażąco naruszono ww. normę, tym bardziej, że żaden akt prawa miejscowego ani szczególny przepis prawa nie zezwalał na takie jego usytuowanie;
4) § 12 ust. 6 pkt 1 i ust. 7 rozporządzenia przez jego niezastosowanie, z treści którego wynika minimalna odległość okapu zwróconego w stronę granicy działki budowlanej wynoszącej 1 m, podczas gdy z treści protokołu pokontrolnego wynika, że powyższe minimum nie zostało zachowane, bowiem okap budynku gospodarczego wzniesionego wzdłuż linii granicznej z działką o nr ewid.[...], znajduje się - blisko metr - nad nieruchomością skarżącego, czego organy w ogóle nie wzięły pod uwagę;
5) § 272 ust. 3 rozporządzenia przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy obiekt budowlany objęty niniejszym postępowaniem usytuowany jest bezpośrednio przy granicy działki, wobec czego zgodnie z powyższym przepisem powinien mieć od strony sąsiedniej ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności określonej w § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia, a której nie posiada;
6) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, polegające na braku wnikliwego i wszechstronnego rozstrzygnięcia sprawy i zaniechanie dokonania istotnych dla tego postępowania ustaleń, w szczególności w zakresie zgodności kontrolowanej zabudowy z obowiązującymi aktami prawa miejscowego, oraz ustaleń co do szczegółowego usytuowania obiektów objętych tym postępowaniami i ustalenia ich parametrów technicznych, tj. wysokości budynków (budowli), ich funkcji, a także oceny naruszenia interesów skarżącego w kontekście ewentualnej utraty wartości jego działki czy ewentualnej przyszłej zabudowy, na skutek aktualnej lokalizacji sąsiednich obiektów budowlanych;
7) art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 2 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez pozbawienie przez organ I instancji możliwości udziału skarżącego, w przeprowadzeniu ponownych czynności kontrolnych przedmiotu postępowania, które odbyły się 17 września 2024 r., co doprowadziło do pozbawienia skarżącego możliwości ochrony swojego interesu prawnego przez wypowiedzenie się odnośnie sąsiednich obiektów budowlanych i procesu ich budowy, które to uchybienie powielił organ odwoławczy;
8) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku wnikliwego i wszechstronnego jej rozstrzygnięcia, poprzez bezpodstawne uznanie, że obiekt budowlany na ww. nieruchomości stanowi wiatę, podczas gdy budynek ten jest stale użytkowany przez jego właścicieli - w związku z produkcją rolną - co oznacza, że jeśli nawet ma charakter wiaty, to z całą pewnością, wiaty użytkowej, a jako taka powinna odpowiadać przepisom rozporządzenia, a także Prawa budowlanego (art. 29 ust. 1 pkt 32 P.b.), co organy całkowicie pominęły.
W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w oparciu o które wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 16 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Dodatkowo zarzucił, że przedmiotowy budynek określony jako wiata nr [...], nie jest budowlą lecz budynkiem, czego dowodzi decyzja rozbiórkowa PINB w Busku-Zdroju z 23 sierpnia 2021 r., która nie została wykonana w całości, ponieważ w istocie doszło do rozbudowania tego budynku do postaci takiej, jak obecnie.
Pełnomocnicy organu oraz uczestniczka wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, częściowo z przyczyn w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024.935 t.j. ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa) oraz z naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik.
Zasadniczym powodem utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania, było zakwalifikowanie tego obiektu jako wiaty, a więc budowli, a nie budynku. Organy obu instancji uznały bowiem, że podnoszone w sprawie zastrzeżenia dotyczące usytuowania tego obiektu zbyt blisko granicy z sąsiednią działką skarżącego, to jest niezgodnie z unormowaniami § 12 rozp. ws. warunków technicznych - nie dotyczą budowli, a tylko budynków. Organ II instancji uznał też powołując się na "ugruntowane orzecznictwo", że z racji szczególnego unormowania znajdującego się w § 12 rozp. ws. warunków technicznych, przepis wstępny tego rozporządzenia zamieszczony w § 2 ust. 1 nie pozwala na zastosowanie przepisów tego rozporządzenia do budowli. Oznacza to, zdaniem organów, że usytuowanie przedmiotowego obiektu względem granicy działki nie ma wpływu na możliwość jego istnienia w tym miejscu. Ponieważ ponadto budowa tego obiektu nie wymagała pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, obiekt ten posiada zamontowane rynny i rury spustowe, a woda opadowa nie jest odprowadzana na działkę sąsiednią, ale zbierana do zbiornika, przez co nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich - nie ma podstaw do nakazania rozbiórki tego obiektu.
Z takim rozstrzygnięciem nie można się jednak zgodzić.
Na wstępie należy wyjaśnić, że będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany, wbrew zarzutowi skargi, nie może być uznany za budynek, ale jest budowlą w postaci wiaty.
W prawie budowlanym nie ma legalnej definicji pojęcia wiaty, choć ustawa Prawo budowlane je stosuje. Jeśli ustawodawca nie formułuje legalnych definicji pojęć stosowanych w tekstach prawnych, wówczas należy im przypisać znaczenie tożsame ze znaczeniem w języku potocznym. W powszechnym rozumieniu, za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996 r.), lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, t. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003 r., s. 80). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie jej na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący trwale z gruntem i brak trwałych ścian (por. Wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 1082/19). Częściowe wyposażenie wiaty w ściany nie zmienia jej charakteru, zwłaszcza wtedy, gdy ściany nie stanowią elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa.
Będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany oznaczony jako "wiata nr [...] na kombajn położona pomiędzy innymi wiatami", posiada wskazane wyżej cechy pozwalające na uznanie go za wiatę. Z niepodważonych ustaleń opartych na wynikach kontroli z 26 marca 2024 r., w której brały udział obie strony wynika bowiem, że konstrukcją nośną tej wiaty są słupy drewniane połączone belkami, usztywnione krokwiami. Wiata ta zabudowana jest trzema ścianami (dwoma z desek i jedną od strony działki skarżącego sąsiada P. O. wykonaną z blachy trapezowej), które posiadają konstrukcję nośną słupową.
Podnoszone w skardze cechy tego obiektu, tj. "masywna blacha trapezowa" mająca być jego głównym elementem konstrukcyjnym zarówno w zakresie ścian, jak i dachu, a także jego "ponadnormatywna wysokość", nie stanowią cech przesądzających o charakterze tego obiektu, a nadto nie mają oparcia w stanie faktycznym sprawy. Żadne przepisy nie określają dopuszczalnej, czy maksymalnej wysokości wiaty, ani też nie precyzują jej "masywności" jako cechy pozwalającej na odróżnienie wiaty stanowiącej budowlę od budynku, przez co nie można mówić o ponadnormatywnej wysokości przedmiotowej wiaty, ani też o tym, aby nie mogła być kwalifikowana jako lekka budowla. Dwie ściany tej wiaty, które nie są trwale połączone z podłożem zaprzeczają też twierdzeniu, że masywna blacha trapezowa jest głównym elementem konstrukcyjnym ścian tej wiaty.
Prawo budowlane zawiera pojęcie i klasyfikację obiektów budowlanych (pojęcie to służy do wyznaczenia zakresu przedmiotowego tej ustawy), która może służyć do kwalifikowania obiektów budowlanych, które nie zostały zdefiniowane. Definicja "obiektu budowlanego" (art. 3 pkt 1) została skonstruowana przy użyciu definicji "budynku", "budowli" i "obiektu małej architektury". Z brzmienia przepisu art. 3 pkt 1 wynika, że wyliczenie to ma charakter wyczerpujący, zatem każdy obiekt budowlany możemy zaliczyć do którejś z trzech wymienionych kategorii (Z. Niewiadomski, j. w. s. 39-40). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że wiata nie może być zaliczona ani do obiektów małej architektury, ani do tymczasowych obiektów budowlanych (wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt IV SA 1020/98, Lex nr 77637; wyrok WSA w Warszawie z 20 października 2004 r., sygn. akt IV SA 1517/03, Lex nr 160743). Nie ulega też wątpliwości, że nie jest budynkiem (art. 3 pkt 2). Skoro zatem wiata nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architektury ani tymczasowym obiektem budowlanym, to należy ją zaliczyć do budowli, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1851/96, publ. LEX nr 47196).
Odnosząc się do wskazanej wyżej, zasadniczej przyczyny utrzymania w mocy odmowy nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego trzeba zauważyć, że istotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się dwa przeciwstawne poglądy na temat wykładni przepisu § 2 ust. 1 rozp. ws. warunków techn., który stanowi, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem - w brzmieniu z daty orzekania przez organy - § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2. Według pierwszego z tych poglądów, za którym opowiedziały się organy obu instancji, rozporządzenie stosuje się także do budowli spełniających funkcje użytkowe budynków, ale tylko wówczas, gdy przepis szczególny rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków. Takie zawężenie ma miejsce w odniesieniu do § 12 rozporządzenia, w którym określone zostały odległości od granicy z działką budowlaną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11, LEX nr 1341558). Według drugiego stanowiska, które akceptuje wnoszący skargę, z żadnego przepisu rozporządzenia nie wynika takie zawężenie i przepisy rozporządzenia stosuje się do również do budowli pełniących funkcje użytkowe budynków, a zatem budowli służących celom takim jak budynek, w tym budynek gospodarczy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. II OSK 728/11, LEX nr 1252164).
Podzielając ten drugi pogląd trzeba uwzględnić, że niezawężanie stosowania przepisów rozporządzenia ws. warunków tech. tylko do budynków ma swoje racjonalne uzasadnienie, ponieważ wszystkie obiekty, w tym budowle spełniające funkcje użytkowe budynków, winny być budowane w sposób zapewniający poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.). Poza tym budujący nie może, przy wykonywaniu swego prawa, podejmować działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę (art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny). Sposób usytuowania na działce wiaty spełniającej funkcje użytkowe budynku, jej forma, konstrukcja, rozwiązania techniczne mają wpływ na możliwość zagospodarowania sąsiedniego terenu. Także więc wiata, o ile pełni funkcje użytkowe budynku, objęta jest wymogami rozporządzenia, w tym § 12 określającego odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną, którego ust. 1 odsyła m.in. do § 271-217 regulującego kwestie związane z usytuowaniem także budowli pełniących takie funkcje użytkowe z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe (por. wyroki NSA z 26 marca 2021 r. II OSK 1594/18, z 26 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 1594/18, z 2 września 2021 r. sygn. akt II OSK 3096/18, z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 819/21, z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2313/21, z 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 728/11. oraz z 20 listopada 2024 r. II OSK 450/22). Oczywistym jest przy tym wymóg, aby niezbędnym warunkiem uznania danej budowli za obiekt spełniający funkcje użytkowe budynku (nie będący jednak budynkiem), jest precyzyjne i niewadliwe ustalenie, że wiata służy celom użytkowym budynku, najczęściej gospodarczego, np. do przechowywania opału, sprzętu rolniczego itp.
W okolicznościach niniejszej sprawy oczywistym i niespornym jest, że przedmiotowa wiata pełni funkcję użytkową budynku, skoro służy do przechowywania sprzętu rolniczego w postaci kombajnu i nawet - według twierdzeń strony skarżącej - w tym celu została podwyższona i powiększona. Takie jej przeznaczenie dodatkowo przemawia za koniecznością skonfrontowania usytuowania tej wiaty z wymogami wynikającymi z przepisów § 12, § 207 i ewentualnie innych przepisów rozp. ws. warunków tech., w celu oceny jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Ocena taka będzie obowiązkiem organu I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Dokonując jej organ będzie przy tym pamiętał o wyjątkach od zasady usytuowania budynków, (a także z mocy § 2 ust. 1 rozp. ws. warunków tech. usytuowania budowli nadziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków), w odległościach określonych w § 12 ust. 1 pkt 1) i 2) tego rozporządzenia. Przykładowo można wskazać, że jeden z takich wyjątków określony w § 12 ust. 4 pkt 3 rozp. ws. warunków tech. dotyczy budowy w zabudowie zagrodowej budynku gospodarczego lub garażu o odpowiednich parametrach bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi. Może więc ten wyjątek odnosić się do wiaty będącej przedmiotem niniejszego postępowania, o ile ma ona parametry określone w tym przepisie. Wszystkich tych parametrów natomiast organy nadzoru budowlanego nie ustaliły naruszając w ten sposób art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji będzie również pamiętał o tym, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine (uchwała 7 sędziów NSA z 3 października 2016 r. II OPS 1/16). Mimo więc tego, że przedmiotowa wiata nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia, co prawidłowo ustaliły organy obu instancji, konieczne było w sprawie dokonanie oceny sprawy pod kątem przepisów wskazanych w przytoczonej uchwale. W razie natomiast stwierdzenia, że roboty budowlane polegające na budowie, czy ewentualnie przebudowie lub remoncie przedmiotowej wiaty (co podnosił w sprawie skarżący), zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine, konieczne może okazać się w sprawie zainicjowanie postępowania naprawczego uregulowanego w art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W jego toku może dojść do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, który został wskazany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji przez organ I instancji. Należy jednak przy tym pamiętać, że ostatnio wymieniony przepis nie może być podstawą odmowy wydania decyzji o rozbiórce, ponieważ jest podstawą do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Nie dotyczy więc wprost ani decyzji o charakterze negatywnym, t.j. odmawiających nałożenia obowiązków, ani tym bardziej decyzji odmawiającej wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, gdyż norma prawna zamieszczona w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w ogóle takiej dyspozycji nie przewiduje. Utrzymując w mocy taką decyzję PINB w Busku-Zdroju, organ II instancji naruszył więc przepisy prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 in fine oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w sposób, który miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie to spowodowało bowiem wydanie decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie, które nie znajduje podstawy w powołanym przez organy przepisie. Równocześnie organy nadzoru budowlanego nie oceniły sprawy pod kątem zastosowania przepisów art. 50 ust. 1 pkt 2 i (lub) 4, a następnie ewentualnie odpowiednich przepisów art. 51 Prawa budowlanego.
Na koniec należy wyjaśnić, że nie był zasadny zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 2 k.p.a., mającego polegać na pozbawieniu skarżącego możliwości udziału w ponownie przeprowadzonych czynnościach kontrolnych, które odbyły się 17 września 2024 r.
Trzeba wyjaśnić, że przepisy art. 81a ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, na podstawie których przeprowadzane są przez organy nadzoru budowlanego lub osoby działające z ich upoważnienia czynności kontrolne takie, jak przeprowadzone w niniejszej sprawie 17 września 2024 r., są przepisami szczególnymi wobec przepisów k.p.a. Czynności te nie są bowiem oględzinami w rozumieniu k.p.a., a zatem wszelkie przepisy o oględzinach mogą mieć zastosowanie jedynie posiłkowo. Z istoty czynności kontrolnych wynika również, że nie obowiązuje w tym przypadku uprzednie informowanie stron o zamierzonym terminie dokonania czynności kontrolnych. Wskazane kontrole mają charakter doraźny i nie są częścią postępowania dowodowego (nie stanowią oględzin), które ma prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, przeprowadzanego na podstawie k.p.a. i wymagającego uprzedniego zawiadomienia stron. Kontrole doraźne służą uzyskaniu informacji o ewentualnych nieprawidłowościach i niejednokrotnie stanowią impuls do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w danej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2019 r. II OSK 2501/17 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2019 r. VII SA/Wa 1108/19).
Wskazane jednak wcześniej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym była wyżej mowa. Dlatego stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. spowodowały uchylenie zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. również uchylenie decyzji organu I instancji obarczonej tymi samymi wadami.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy PINB w Busku-Zdroju wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W związku z twierdzeniami skarżącego dotyczącymi domniemanego związku wiaty będącej przedmiotem niniejszego postępowania z obiektem budowlanym, który istniał w tym miejscu wcześniej i był objęty postępowaniem, w wyniku którego wydano nakaz rozbiórki, który miał nie zostać w całości wykonany, organ dołączy również akta tamtego postępowania i oceni, czy ma ono jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na twierdzenia organu II instancji, że czynności kontrolne przeprowadzone na działce inwestorki w dniu 17 września 2024 r. jedynie potwierdziły ustalenia poczynione w czasie kontroli z 26 marca 2024 r., w której brały udział obie strony, organ I instancji dołączy też dokumentację dotyczącą tej wcześniejszej kontroli.
O zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. Na koszty te składają się: uiszczony wpis sądowy od skargi (500 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz połowa wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika (240 zł), ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) Zgodnie z art. 206 P.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zasądzając połowę stawki opłaty za czynności adwokackie określonej w przywołanym wyżej przepisie Sąd uwzględnił to, że niniejsza sprawa była jedną z trzech spraw dotyczących trzech sąsiadujących ze sobą obiektów budowlanych o podobnym charakterze (sprawy o sygnaturach II SA/Ke 118/25, II SA/Ke 119/25 i II SA/Ke 120/25). We wszystkich tych sprawach zaskarżone zostały decyzje o zbliżonej treści w związku z czym również wniesione skargi miały niemal identyczną treść. Dlatego Sąd uznał, że wynikły z tego niezbędny nakład pracy adwokata związany z niniejszą sprawą był niższy i uzasadniał obniżenie przyznanego wynagrodzenia.