II SA/KE 117/23

II SA/Ke 117/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2259/23 - Wyrok NSA z 2025-07-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 35 ust. 1, 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 134 § 1, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
§ 204 ust. 5, § 206 ust. 1, 2
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 30 grudnia 2022 r. znak: IR.I.7840.12.6.2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 30.12.2022 r. znak: IR.I.7840.12.6.2022 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty Staszowskiego nr 1-63/2022 z 19.10.2022 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia P. C. (zwanemu dalej "inwestorem") pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że w niniejszej sprawie z wniosku inwestora z 31.10.2017 r. organ odwoławczy wydał szereg decyzji, z których pierwsza była decyzją kasatoryjną. Następnie wydaną decyzję z 6.11.2019r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Staszowskiego o udzieleniu pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił – wyrokiem z 11.03.2020 r. sygn. akt II SA/Ke 1180/19. Kolejną decyzją z 17.05.2021r. Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu odwołania L. R., utrzymał w mocy decyzję Starosty Staszowskiego z dnia 4.02.2021 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego (część usługowa z przeznaczeniem na działalność handlową - sklep z artykułami spożywczymi) na działkach nr ewid. A i nr ewid. C położonych w miejscowości B. Decyzje te zostały uchylone – kolejnym wyrokiem tut. Sądu z 25.10.2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 670/21. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że kompletność projektu budowlanego powinna wzbudzić wątpliwości organów orzekających w tej sprawie wobec dostrzeżonej ułomności jednego z jej zasadniczych elementów tj. ekspertyzy technicznej, co następnie winno skutkować podjęciem czynności wyjaśniających w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, do czego jednak w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie doszło. W wytycznych wskazano, aby organy, wypełniając obowiązki określone w art. 35 Prawa budowlanego, doprowadziły do usunięcia ujawnionych nieprawidłowości w projekcie budowlanym w zakresie jego kompletności.
Starosta Staszowski, rozpatrując po raz kolejny niniejszą sprawę, postanowieniem z 15.02.2022 r. nałożył na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, to jest nakazał uwzględnić - w ekspertyzie technicznej dotyczącej wpływu projektowanego budynku na bezpieczeństwo budynków istniejących na działce nr D oraz w projekcie budowlanym - wnioski płynące z opracowania dotyczącego geotechnicznych warunków posadowienia projektowanego budynku. Po przedłożeniu poprawionego i uzupełnionego projektu budowlanego, decyzją z 19.10.2022 r. organ I instancji zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę budynku usługowo - handlowego przeznaczonego na usługi gastronomiczne, usługi turystyczne (wynajem pokoi) z częścią handlową), na działkach nr A i C w B. W podstawie prawnej powołano art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane U. z 2021 r. poz. 2351), zwanej dalej "ustawą".
W odwołaniu od ww. decyzji L. R. (zwana dalej "stroną") wskazała na zagrożenia, jakie dla jej budynku, leżącego na sąsiedniej działce nr D, w granicy z działką inwestora, niesie realizacja przedmiotowego budynku, zaprojektowanego w granicy z jej działką nr D, "...w odległości 2 cm od mojego budynku (...), co jest w zasadzie niewykonalne i w konsekwencji obydwa budynki będą ze sobą połączone". Zdaniem strony decyzję wydano w oparciu o projekt budowlany zawierający niepełną, lakoniczną ekspertyzę techniczną jej budynku, którą opracowano bez wykonania jakichkolwiek odkrywek fundamentów tego domu, bez oceny stanu nośności jego stropów oraz bez wymaganych obliczeń. W konsekwencji, w ekspertyzie w ogóle nie wykazano, jakie będzie oddziaływanie nowobudowanego obiektu (prawie kilkukrotnie większego niż budynek istniejący) na budynki na działce sąsiedniej. Ponadto, wizję lokalną, poprzedzającej opracowanie ekspertyzy, przeprowadzono bez obecności strony. Strona wskazała, że budynek inwestora powinien być wybudowany w miejscu dotychczasowego budynku – w odległości 1,40 m od jej domu, w przeciwnym wypadku budynki na jej działce ulegną całkowitemu zniszczeniu. Końcowo zwrócono uwagę na brak zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej m.p.z.p.), w szczególności w zakresie nawiązania architektury budynku do lokalnej tradycji oraz zharmonizowania jej z istniejącym otoczeniem, a także podniosła brak uzgodnienia przedmiotowego projektu budowlanego z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
Wojewoda Świętokrzyski, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, wskazał że działki nr A i na części działki nr C w miejscowości B., na których ma zostać wybudowany sporny budynek, rozciągają się między [...] - działka nr E, a drogą wewnętrzną urządzoną na działce nr F. Działka nr A jest zabudowana obecnie również budynkiem mieszkalno-usługowym i budynkiem gospodarczym. Oba budynki przeznaczone są do rozbiórki. Docelowy obiekt usytuowany jest w linii zabudowy [...], w odległości 1,42 m od granicy z działką nr D oraz w granicy z działką nr C. Przestrzeń między budynkiem na działce nr A i granicą z działką nr D jest to tak zwany "miedzuch" czyli ścieżka. Przestrzeń "miedzucha" od strony [...] jest zamknięta do wysokości parteru murem z drzwiami, jest to teren prywatny inwestora. Budynek gospodarczy usytuowany jest w głębi działki, jest to budynek parterowy, niepodpiwniczony, całkowicie zrujnowany. Na działce nr D, w granicy z działką nr A, usytuowany jest we frontowej części działki budynek dwukondygnacyjny, a w głębi działki, również w granicy z działką inwestora - budynki gospodarcze. Dla działki obowiązuje m.p.z.p. gminy B., przyjęty uchwałą Rady Gminy w B. (symbol 2.MN.10). Z projektu budowlanego, w tym z projektu zagospodarowania terenu przedmiotowej inwestycji, wynika że planowany budynek usytuowany będzie w całości na działce nr A stanowiącej własność inwestora, przy czym jego ściana południową, bez drzwi i okien, będącą ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, zaprojektowana jest w granicy z działką nr D, stanowiącą współwłasność strony. Ze względów konstrukcyjnych między budynkiem projektowanym a budynkami istniejącymi zaprojektowano szczelinę dylatacyjną wypełnioną styropianem o grubości 2 cm. Usytuowanie budynku ma cechy zabudowy szeregowej. Projektowany budynek jest parterowy, z poddaszem nieużytkowym, częściowo podpiwniczonym, piwnice usytuowane są pod wschodnią częścią budynku. W usytuowaniu piwnic wykorzystano naturalne ukształtowanie terenu, to jest spadek terenu w kierunku wschodnim. Na parterze budynku zaprojektowano sklep spożywczy i dwa mieszkania - powierzchnia mieszkalna budynku wynosi 128,91 m2, zaś usługowa (handel) 116,04 m2. W piwnicy usytuowano trzy miejsca postojowe.
Wojewoda Świętokrzyski, dokonując sprawdzenia projektu budowlanego zgodnie z przepisem art. 35 ust. 1 ustawy, wskazał że zgodnie z ustaleniami szczegółowymi zawartymi w § 39 ust. 1 m.p.z.p. przeznaczenie podstawowe terenu, na którym znajdują się działka nr A i działka nr C, stanowi zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zaś przeznaczenie uzupełniające to usługi podstawowe, na terenie tym dopuszcza się lokalizację zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej, a także przeznaczenie części budynków mieszkalnych pod usługi podstawowe. Zaznaczono jednocześnie, że kwestia zgodności projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji z warunkami m.p.z.p. została rozstrzygnięta w poprzednich postępowaniach. Starosta Staszowski w uzasadnieniu decyzji z dnia 19.10.2022 r. wykazał zgodność projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji z ustaleniami m.p.z.p., wskazując że mieszkalno-usługowa funkcja przedmiotowego budynku jest zgodna z przeznaczeniem terenu 2.MN. 10 w zakresie przeznaczenia podstawowego, z uwzględnieniem przeznaczenia uzupełniającego, którym w analizowanym przepadku jest sklep spożywczy (handel). W zapisach m.p.z.p. brak jest wskazania, jakie winny być proporcje między przeznaczeniem podstawowym i przeznaczeniem uzupełniającym dla terenów oznaczonych w zapisach miejscowego planu symbolem MN. Jednakże w kompetencjach organów administracji architektoniczno-budowlanej pozostaje dokonanie oceny zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu. Organ II instancji, oceniając że handel spożywczy uzupełnia zabudowę mieszkaniową, jest usługą istotną i oczekiwaną przez mieszkańców oraz biorąc pod uwagę proporcje wyznaczone przez autorów planu dla terenów MW, U i USr, stwierdził, że przyjęcie tych samych proporcji dla przeznaczenia podstawowego i przeznaczenia uzupełniającego dla terenu 2.MN. 10, jest właściwym rozwiązaniem.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji w zakresie zgodności sposobu zagospodarowania działki z ustaleniami m.p.z.p., oceniając jako właściwe przyjęcie wskaźnika intensywności zabudowy jak dla zabudowy szeregowej. Ponadto, wskazano że przedmiotowy budynek swoim usytuowaniem na działce nie narusza zasad, parametrów i wskaźników zagospodarowania terenu, a bryłą, wysokością w kalenicy - parametrów, wskaźników i wymogów architektoniczno-przestrzennych, dotyczących kształtowania zabudowy, określonych w dla całego obszaru objętego m.p.z.p. oraz dla terenu MNU. Przedmiotowa inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9.11.2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) i nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.
Wojewoda Świętokrzyski, wypełniając dyspozycje kolejnych punktów przepisu art. 35 ust. 1 ustawy, sprawdził zgodność projektu zagospodarowania terenu z przepisami techniczno-budowlanymi. W tym zakresie wskazano, że możliwość usytuowania przedmiotowego budynku w granicy z sąsiednimi działkami wynika z przepisu § 12 ust. 2 oraz ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zmianami), zwanego dalej "rozporządzeniem", jako że zabudowa [...] ma charakter pierzejowy (§ 21 ust. 1 pkt 1 m.p.z.p.). W projekcie budowlanym przedmiotowej inwestycji znajduje się analiza zacieniania pokoi mieszkalnych w budynku na działce nr D – wobec czego zostały przeanalizowane kwestie objęte przepisami § 13 i § 60 rozporządzenia (str. 160-64 projektu). Również przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, zawarte w przepisach § 271-273 rozporządzenia nie zostały naruszone (str. 38-40 projektu). Do budynku zapewniony jest dojazd i dojście zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia. Wody opadowe odprowadzane będą na teren własnej działki, zgodnie z przepisami § 28 ust. 2 rozporządzenia. Zapewniono miejsce na pojemnik na odpady stałe.
Odnośnie wskazanej w wyroku z 25.10.2022 r. kwestii obowiązku uwzględnienia w ekspertyzie technicznej i w projekcie budowlanym wniosków płynących z opracowania pt. "Geotechniczne warunki posadawiania obiektów budowlanych budynku mieszkalno-usługowego na terenie działek nr ew. C, A", organ II instancji podzielił stanowisko Starosty Staszowskiego co do tego, że inwestor wywiązał się z obowiązku nałożonego ww. postanowieniem z 15.02.2022 r. – stosownie do treści uzasadnienia ww. wyroku. Znajdującą się w projekcie budowlanym Ekspertyzę techniczną (str. 142-145) sporządzono na podstawie z § 206 ust. 1 rozporządzenia zgodnie z wymogami współczesnej wiedzy technicznej, Polskimi Normami oraz przepisami techniczno-budowlanymi, a w szczególności: ustawą Prawo budowlane i rozporządzeniem w oparciu o "wizję lokalną, odkrywki budowlane i geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych".
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie zakwestionował przeprowadzenia wizji lokalnej bez udziału właścicieli działki nr D. Z ekspertyzy wynika, że stan techniczny materiałów i elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego ze sklepem na parterze na działce nr D został oceniony jako zadowalający, to jest drugi w czterostopniowym kryterium oceny przyjętym przez autora ekspertyzy. Natomiast stan techniczny materiałów i elementów konstrukcyjnych budynków gospodarczych znajdujących się na działce nr D autor określił jako średni, to jest trzeci w skali jw. Z kolei przydatność do użytkowania budynku frontowego i budynków gospodarczych autor ekspertyzy określił jako niebudzącą zastrzeżeń (str. 143 projektu). Jako zalecenia zawarte w ekspertyzie wskazano: "W trakcie realizacji budowy należy zapewnić ciągły nadzór, w szczególności na etapie fundamentowania. Roboty prowadzić etapami ograniczając zakres jednoczesności wykopów na pełną głębokość posadowienia. Prowadzić ciągłą kontrolę geodezyjną w trakcie wznoszenia obiektu. We wnioskach końcowych autor ekspertyzy technicznej stwierdził m.in., że "realizacja obiektu budowlanego w oparciu o przedłożony projekt budowlany nie naruszy stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania" obiektów, których dotyczy ekspertyza. W projekcie budowlanym zawarto szczegółowe wskazania dotyczące realizacji przedmiotowego budynku, ze szczególnym uwzględnieniem robót fundamentowych, biorąc pod uwagę bezpieczeństwo budynków istniejących na działce nr D (str. 32). Projektant nie stwierdził negatywnego oddziaływania projektowanego budynku mieszkalno-usługowego na obiekt na działce nr D. W sprawie przygotowania podłoża gruntowego projektant wskazał, że: "Grunty nasypowe leżące poniżej poziomu posadowienia fundamentów należy wymienić na zagęszczone piaski stabilizowane cementem, kruszywo, przekrusz betonowy lub "chudy beton" (minimalny wskaźnik zagęszczenia kontrolowanych gruntów nasypowych IS > 0,95)". Ponadto autor projektu zawarł zalecenia dotyczące fundamentowania: "Na długości istniejącego budynku posadowienie ławy fundamentowej ściany przylegającej projektowanego budynku na poziomie istniejących fundamentów. Roboty ziemne i fundamentowe od strony istniejącego budynku należy prowadzić odcinkami bez wykonywania wykopu szerokoprzestrzennego pod całość projektowanego budynku. Wykonanie odcinkowe fundamentowania i posadowienia projektowanego budynku pozwoli na nienaruszenie w sposób ciągły struktury istniejących ław i muru szczytowego budynku istniejącego. Wykonanie fundamentów nowego budynku nie powinno odbywać się jednocześnie na odcinku dłuższym niż 2 m. Roboty ziemne związane z fundamentowaniem należy prowadzić pod nadzorem geologicznym". Wskazano również, że "Projektowany budynek nie będzie połączony z istniejącymi budynkami na działce sąsiedniej - stanowił będzie niezależną konstrukcję oddylatowaną styropianem" (str. 24 projektu).
Reasumując Wojewoda stwierdził, że projekt budowlany przedmiotowej inwestycji jest kompletny, składa się z projektu zagospodarowania terenu i z projektu architektoniczno-budowlanego, zawiera także informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, został sporządzony i sprawdzony przez projektantów posiadających wymagane uprawnienia budowlane oraz legitymujących się aktualnym, na dzień wykonywania projektu, zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Projektanci dołączyli do przedmiotowego projektu budowlanego oświadczenia o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że kwestia braku obowiązku uzgodnienia projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków została wyjaśniona w dotychczasowych postępowaniach – co rozstrzygnięto również w ww. wyroku z 11.03.2020 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach strona zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 ust. 2, 3, 4, 5 ustawy poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Starosty Staszowskiego, a tym samym przyjęcie, że inwestor wywiązał się z obowiązku nałożonego przez Starostę Staszowskiego postanowieniem z 15.02.2022 r. Tymczasem ekspertyzy nie uzupełniono o uwarunkowania techniczno-budowlane istniejącego budynku na działce nr D, nie zweryfikowano, ani nie potwierdzono rzeczywistymi danymi, nie określono rozwiązań projektowych istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa użytkowników budynku sąsiadującego oraz jego przydatności użytkowej. Ekspertyzy nie uzupełniono o analizę stanu istniejącego budynku na działce nr D, nie podano szczegółowych danych (brak obliczeń), nie opisano przebiegu wizji lokalnej, nie podano, w jakim terminie była wykonywana i co w jej trakcie rejestrowano, brak informacji, gdzie były wykonywane odkrywki i kiedy oraz jakich elementów dotyczyły, brak także dokumentacji fotograficznej. W ekspertyzie nie zawarto żadnych danych technicznych dotyczących sposobu fundamentowania budynków na działce nr D, rodzaju fundamentów (nic poza głębokością – nie wiadomo jak ustaloną), brak w ekspertyzie jakichkolwiek informacji o konstrukcji stropów w budynkach na działce nr D. Nie ma więc w ekspertyzie żadnych szczegółowych danych ( do wskazania których był zobowiązany inwestor), które posłużyły projektantowi do sformułowania w tej ekspertyzie końcowego wniosku, że wpływ budowy na stan techniczny budynku istniejącego nie zagraża jego nośności, w tym w zakresie realizacji zalecenia posadowienia projektowanych fundamentów na poziomie fundamentów istniejącego budynku (biorąc pod uwagę zmienną głębokość wykopów pod fundamenty projektowanego budynku od 1,2m - 3,4m). Nie wskazano także, w jaki sposób ma być realizowany projekt, który z jednej strony przewiduje głębokość fundamentów nowego budynku na poziomie posadowienia fundamentów budynku strony tj. 80 cm, jak podał w ekspertyzie projektant, a z drugiej strony głębokość fundamentów ma wynosić od 1,2 m od strony [...] do 3,4 m wzdłuż budynków gospodarczych – tak jest w projekcie. Którą wersję będzie realizował inwestor? Jeżeli taką jak w ekspertyzie, to będzie to niezgodne z projektem, a jeżeli tak jak w projekcie, to dna wykopów znajdą się poniżej poziomów posadowienia budynków na działce nr D – co jest niedopuszczalne. Ta istotna rozbieżność nie została wyjaśniona, a tym samym inwestor nie wykonał nałożonego na niego postanowieniem Starosty obowiązku. Ekspertyzy nie uzupełniono o informację z dokonanych "odkrywek budowlanych" – brak dokumentacji fotograficznej, brak opisu z jakiego materiału fundamenty zostały wykonane. Nie wskazano żadnych ustaleń i wniosków projektanta, jakie autor ekspertyzy wywiódł z tych "odkrywek". Skarżąca, przytaczając art. 35 ust. 2 ustawy, wskazała że inwestor nie usunął wszystkich nieprawidłowości określonych w postanowieniu z 15.02.2022 r., uzupełniono zaledwie jego dwa punkty, do pozostałych, bardzo istotnych , w ogóle się nie odniesiono. Pomimo tego wydano decyzję zatwierdzającą przedstawiony projekt – z naruszeniem art. 35 ust. 3 i 4 ustawy – w sytuacji gdy należało wydać decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Doszło również, zdaniem strony, do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo tego że projekt budowlany, w tym ekspertyza, zawierają liczne nieprawidłowości ,a inwestor mimo obowiązku ich nie usunął – a więc projekt jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, a decyzja została wydana bez poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Budynek skarżącej znajduje się w strefie układu urbanistycznego chronionego, tym bardziej organ powinien wnikliwie zbadać zamierzenie budowlane inwestora. Naruszenie art. 5 pkt 9 ustawy polega na tym, że nowo budowany budynek ma być posadowiony w odległości 2 cm od budynku strony (tyle wynosi szczelina dylatacyjna), co jest w zasadzie niewykonalne i w konsekwencji obydwa budynki będą ze sobą połączone. Fikcją jest to, że będzie to niezależna budowla. Nowoprojektowany budynek ma być wzdłuż całej działki i w sposób ciągły przylegać do granicy, do domu mieszkalnego i budynków gospodarczych. Roboty ziemne i wykopy będą więc prowadzone w bezpośrednim sąsiedztwie budynków strony, w tej sytuacji dane techniczne dotyczące sposobu fundamentowania, rodzaju fundamentów budynków na działce nr D to podstawowe dane – których w projekcie brak. Projekt w ogóle nie zawiera informacji o konstrukcji stropów w budynku strony, a konstrukcja i układ stropów oraz ich powiązanie ze ścianami decyduje o sztywności przestrzennej budynku – co ma podstawowe znaczenie przy odpowiedzi budynku na efekty robót budowlanych planowanych w sąsiedztwie Projekt nie zawiera żadnych informacji dotyczących budynków gospodarczych, a projektowany obiekt ma być usytuowany wzdłuż ich ścian na głębokość 3,4 m (taką głębokość w tym miejscu przewiduje projekt). Tym samym projekt nie chroni interesów strony, jak nakazuje prawo, lecz wręcz je narusza. Budynek inwestora powinien powstać w miejscu dotychczasowego budynku, w odległości 1.40 m od domu strony. W przeciwnym wypadku budynki na jej działce ulegną zniszczeniu. W tym zakresie strona powołała się na § 204 ust. 5 rozporządzenia, podkreślając że inwestycja powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników jej obiektu oraz obniżenie przydatności do jego użytkowania. Samo odkopanie fundamentów wpływa na lokalne obniżenie nośności fundamentów. W dokumentacji brak kontrolnych obliczeń ,w których projektant wykazał, że nośność fundamentów budynków na działce nr D w sytuacji przejściowej (po wykonaniu wykopów i odsłonięciu fundamentów) jest wystarczająca, a tym samym, że są spełnione stany graniczne nośności – co decyduje o bezpieczeństwie budynków na działce nr D. W dokumentacji technicznej brak też analiz i obliczeń według Polskich Norm, w których wskazano by, że wzniesienie budynku w sąsiedztwie istniejących budynków nie obniży ich przydatności do użytkowania. Strona, wskazując na naruszenie § 206 ust. 1 rozporządzenia, wskazała że decyzję wydano w oparciu o projekt budowlany zawierający niepełną ekspertyzę techniczną jej budynku, którą opracowano bez wykonania jakichkolwiek odkrywek fundamentów jej domu i budynków gospodarczych, bez oceny stanu nośności stropów, bez ustalenia jakie są, z czego są wykonane stropy, bez wymaganych obliczeń i bez jakiejkolwiek analizy. W konsekwencji projektant w ogóle nie wykazał w ekspertyzie, jakie będzie oddziaływanie nowobudowanego obiektu (prawie trzykrotnie większego niż budynek istniejący), przylegającego na istniejące budynki. W ekspertyzie przewidziano, że cyt. "na długości istniejącego budynku posadowienie ławy fundamentowej ściany przylegającej projektowanego budynku na poziomie istniejących fundamentów." Projektant stwierdził, że ławy w domu strony posadowione są na głębokości ok. 80 cm. Projekt przewiduje poziom posadowienia projektowanego budynku zmienny od 1.2 m od strony [...] do 3,4 m od strony podwórka. Jeżeli roboty budowlane będą prowadzone zgodnie z projektem, to dna wykopów znajdą się poniżej poziomów posadowienia budynków istniejących na działce nr D (które podobno wynoszą jak stwierdził projektant ok. 80 cm), co jest niedopuszczalne bez zaprojektowania i wykonania odpowiednich zabezpieczeń, których w analizowanej dokumentacji projektowej nie uwzględniono. Jeżeli natomiast poziomy posadowienia zostaną dopasowane do poziomów posadowienia budynków istniejących na działce nr D, jak wskazał projektant (w ekspertyzie już tej rzekomo poprawionej), to nie będzie możliwa realizacja fundamentów nowego budynku zgodnie z projektem budowlanym. Te nieprawidłowości nie zostały poprawione ani wyjaśnione w ekspertyzie. W ekspertyzie nie ma nic poza lakonicznymi stwierdzeniami. Nie ma żadnych konkretnych danych które uprawniały by do wysnucia końcowych wniosków. Ponadto planowany obiekt nie jest zgodny z § 10 m.p.z.p., zgodnie z którym nową zabudowę trzeba realizować w nawiązaniu do lokalnej tradycji oraz zharmonizować z istniejącym otoczeniem. Nie ma w [...] w B. tak ogromnego obiektu jak planowany, nie będzie to więc budynek obiekt zharmonizowany z istniejącym otoczeniem. Tymczasem zgodnie z § 21 ust. 2 pkt 1 m.p.z.p. zabrania się zmiany zabytkowego układu przestrzennego i kompozycyjnego w strefie ochrony zabytkowego układu urbanistycznego, nakazuje się realizację nowych obiektów kubaturowych na wzór domów stylizowanych znajdujących się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków, w tym (...) proporcji, kolorystyki, detalu architektonicznego. Natomiast zatwierdzony projekt narusza te przepisy, gdyż gabaryty budynku, jego forma, bryła, proporcje (budynek ogromny, blok) nie odpowiadają istniejącym obiektom. Ustalenia § 21 ust. 3 m.p.z.p. są wiążące dla organów, a zatwierdzony projekt narusza art. 35 ust. 1 ustawy, gdyż jest niezgodny z ustaleniami m.p.z.p.
Skarżąca, wskazując na naruszenie art. 39 ust. 3 ustawy, zwróciła uwagę że projektowana inwestycja – z racji opisanego wyżej położenia – objęta ochroną konserwatorską w m.p.z.p., powinna być uzgodniona z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków – czego brak. Natomiast w odniesieniu do poprzednio wydanego postanowienia tego organu strona przytoczyła z art. 39 ust. 3 ustawy, podnosząc że Konserwator Zabytków w ogóle nie wypowiadał się w sprawie planowanego budynku mieszkalno-usługowego, zajmując stanowisko w sprawie innego projektu. Z niezrozumiałych przyczyn organ nie chce przedstawić obecnego projektu temu organowi. Ponadto, Sąd nie wypowiadał się w kwestii naruszenia art. 39 ust. 3 ustawy, to jest tego, czy uzgodnieniu z konserwatorem podlega konkretny projekt budowlany, którego dotyczy wydana decyzja czy, jak interpretuje Wojewoda, zabudowa działki. Tym samym doszło również do naruszenia § 2 ust 4 rozporządzenia. Brak bowiem stanowiska Konserwatora, gdyż ekspertyzy nie przedstawiono do uzgodnienia. Skarżąca, przechodząc do naruszenia art. 7 K.p.a., wskazała że organ, wydając decyzję, nie wyjaśnił wnikliwie stanu faktycznego – co do konieczności uzyskania zgody Konserwatora – pomimo treści art. 39 ust. 3 ustawy i składanych przez stronę uwag. Wszystkie nowe domy (bądź remontowano w ostatnich latach) w [...] w B. posiadają odpowiednie nie uzgodnienia w tym zakresie.
Przechodząc do naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 79 K.p.a. – skarżąca wskazała na brak wezwania inwestora do udokumentowania, że projektant przeprowadził wizję lokalną i dokonał odkrywek, które stały się podstawą wydania ekspertyzy. Tymczasem postępowanie w sprawie trwa, organ wie, że strona ma zastrzeżenia do przedstawionej ekspertyzy, a projektant przepisał treść ekspertyzy, sklepu nie ma w domu strony od 3 lat, pokrycie dachu gospodarczych jest inne niż napisał projektant w ekspertyzie, nie udokumentował ich lokalizacji, wokół domu brak śladów i brak dokumentacji fotograficznej, brak nawet daty rzekomej wizji lokalnej. Pomimo tego kwestia ta nie została odpowiednio zweryfikowana, a ma to istne znaczenie.
Co się zaś tyczy naruszenia art 77 K.p.a. skarżąca wskazała, że z przedkładanej uprzednio opinii techniczną prof. Politechniki Krakowskiej wynika, że budowa nowego obiektu wzdłuż granicy przy istniejącym domu i budynkach spowoduje degradację istniejących budynków na jej działce.
Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Świętokrzyskiego w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego (część usługowa z przeznaczeniem na działalność handlową - sklep z artykułami spożywczymi) na działkach nr ewid. A i nr ewid. C w B. Rozstrzygnięcie to zaskarżyła strona, będąca współwłaścicielką działki sąsiedniej nr ewid. D, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, wśród szeregu zarzutów kwestionując zaprojektowanie przedmiotowego budynku w granicy z jej działką, tuż przy ścianie jej budynku mieszkalnego. Mianowicie, w projekcie przyjęto rozwiązanie odstępu miedzy tymi obiektami w postaci szczeliny dylatacyjnej między fundamentami, wypełnionej styropianem o grubości 2 cm. Obecnie, znajdujący się na działce inwestora budynek mieszkalno-usługowy (przeznaczony do rozbiórki) usytuowany jest w odległości 1,42 m od granicy z działką nr D i znajdującym się tam budynkiem skarżącej, będąc oddzielony tzw. "miedzuchem" (ścieżka).
W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że powyższa decyzja została wydana wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – wyrokiem z 25.10.2021r. o sygn. akt II SA/Ke 670/21 – wydanej poprzednio decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, którą również utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. budynku.
W konsekwencji, zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu przytoczonym wyżej wyrokiem. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z tego też względu orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w jakim zostało wydane, obejmując zarazem przyszłe (ewentualne) postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r. o sygn. akt IV SA 527/97). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego zawarte są wskazania co do dalszego postępowania organów administracji publicznej, jak również ocena prawna ich dotychczasowych działań.
Ze względu na powyższe, zarówno organy obu instancji, orzekające w niniejszej sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach związani są powołanym wyrokiem z 25.10.2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 670/21, uwzględniającym treść regulacji § 204 ust. 5 rozporządzenia z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065), dalej jako "rozporządzenie". Mianowicie, zgodnie z tym przepisem wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. Z kolei, jak stanowi przepis § 206 rozporządzenia:
- w przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku (ust. 1),
- rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku powinny być poprzedzone ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego (ust. 2).
W uzasadnieniu orzeczenia z 25.10.2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 670/21 tut. Sąd stwierdził, że:
1. "w projekcie budowlanym przy opisie kolejnych prac budowlanych (szczególnie na etapie wykopów i fundamentowania) brakuje wskazań co do przygotowania podłoża gruntowego według zaleceń geologa. Wątpliwości budzi, w ocenie Sądu, zakres dokonanego w tej sprawie przez organy administracji architektoniczno-budowlanej sprawdzenia kompletności projektu budowlanego w zakresie ekspertyzy technicznej, ponieważ nie wynika z treści tej ekspertyzy, aby uwzględniała ona wyniki badań geologicznych podłoża gruntowego";
2. "nie wynika z treści ekspertyzy, aby jej autor zapoznał się z wynikami opinii geotechnicznej, a bez wątpienia realizacja zaleceń tej opinii jest istotna z punktu widzenia stanu bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania obiektu istniejącego na działce nr ewid. D (...). Ekspertyza taka musi uwzględniać zalecenia zawarte w opinii geotechnicznej w obliczu zaprojektowania nowego obiektu w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na działce nr ewid. D, gdzie oba budynki ma oddzielać wyłącznie szczelina dylatacyjna o szerokości 2 cm na poziomie fundamentów. Stateczność konstrukcji budynku projektowanego ma wobec tego kluczowe znaczenie dla stateczności budynku istniejącego na nieruchomości sąsiedniej";
3. "wśród materiałów źródłowych ekspertyzy wymieniona jest pozycja "odkrywki budowlane", ale nie ma w treści tej ekspertyzy żadnych konkretnych informacji, do jakich ustaleń te odkrywki doprowadziły autora ekspertyzy. Takie dane powinny bezwzględnie znaleźć się w ekspertyzie, zwłaszcza odnośnie głębokości posadowienia fundamentów budynku istniejącego na działce sąsiedniej, skoro fundamenty projektowanego budynku nie mogą być posadowione poniżej poziomu budynku istniejącego tym bardziej, że głębokość posadowienia fundamentów nowoprojektowanego budynku jest zmienna (...) Te wątpliwości nabierają szczególnego znaczenia wobec omówionych powyżej wniosków płynących z dokumentacji geotechnicznej, chociażby w zakresie konieczności zagęszczenia gruntu. W projekcie brakuje wytycznych projektanta z tym związanych".
Przenosząc przywołane powyżej wskazania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że zalecenia WSA w Kielcach – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – zostały wykonane w całości w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego – stosownie do wymogów art. 153 p.p.s.a.
Mianowicie, postanowieniem z 15.02.2022 r. (K-I-132) Starosta Staszowski, uwzględniając stanowisko tut. Sądu, nałożył na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, to jest nakazał uwzględnić – w ekspertyzie technicznej dotyczącej wpływu projektowanego budynku na bezpieczeństwo budynków istniejących na działce (skarżącej) nr D oraz w projekcie budowlanym – wnioski płynące z opracowania dotyczącego geotechnicznych warunków posadowienia projektowanego budynku. W odpowiedzi, w wyznaczonym terminie (zmienianym na prośbę inwestora), wywiązano się w pełni z nałożonego obowiązku, przedstawiając, zawartą w projekcie budowlanym "Ekspertyzę techniczną stanu obiektów istniejących - budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych zlokalizowanego na działce nr ewid. D przy granicy działki stwierdzającą ich stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniająca oddziaływania wywołane wzniesieniem w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego budynku mieszkalno - usługowego na działce nr ewid. A" (K-I-142-145). Opracowanie to sporządzono na podstawie cyt. wyżej § 206 ust. 1 rozporządzenia, "zgodnie z wymogami współczesnej wiedzy technicznej, Polskimi Normami oraz przepisami prawnymi i techniczno-budowlanymi", a w szczególności ustawą Prawo budowlane oraz ww. rozporządzeniem, wskazując pod poz.:
- V. "Zalecenia:
W trakcie realizacji budowy należy zapewnić ciągły nadzór, w szczególności na etapie fundamentowania. Roboty prowadzić etapami ograniczając zakres jednoczesności wykopów na pełną głębokość posadowienia. Prowadzić ciągłą kontrolę geodezyjną w trakcie wznoszenia obiektu.
- VI. Wnioski końcowe (w oparciu o wizję lokalną, odkrywki budowlane i geotechniczne warunki posadawiania obiektów budowlanych):
1. Realizacja obiektu budowlanego w oparciu o przedłożony projekt budowlany nie naruszy stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania.
2. Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo budynku nie można wykluczyć powstania w trakcie realizacji drobnych rys. Ewentualne zarysowania nie będą groźne dla statyki obiektu ani żadnych jego elementów konstrukcyjnych. Dla uniknięcia i ograniczenia możliwości powstania rys należy ograniczyć użycie ciężkiego sprzętu budowlanego w realizacji obiektu do minimum.
3. Zgodnie z projektem geotechnicznym nie zakłada się negatywnego oddziaływania j gruntów na fundamenty budynków i obiektów projektowanej zabudowy działek.
4. Po odkryciu fundamentów ściany szczytowej istniejącego budynku Inwestor jest zobowiązany do wykonania projektu wykonawczego dostosowania fundamentów projektowanych do istniejących warunków. Na długości istniejącego budynku posadowienie ławy fundamentowej ściany przylegającej projektowanego budynku na poziomie istniejących fundamentów. Z uwagi na zabudowę pierzejową nie wystąpi zjawisko przemarzania gruntu.
5. Kierownik budowy zobowiązany jest wg zaleceń projektu wykonawczego opracować szczegółowy plan bezpieczeństwa prowadzenia robót i jego technologię, tak, aby nie naruszyć struktury murów i fundamentów istniejącego budynku.
6. Przy realizacji inwestycji uwzględnić wnioski płynące z opracowania dotyczącego geotechnicznych warunków posadowienia projektowanego obiektu oraz wyniki badań geotechnicznych podłoża gruntowego:
- roboty ziemne wykonywać należy zgodnie z normą PN-B-06050;
- roboty ziemne związane z fundamentowaniem prowadzić pod nadzorem geologicznym;
- grunty nasypowe zaleca się wymienić na zagęszczone piaski stabilizowane cementem, kruszywo, przekrusz betonowy lub "chudy beton" (minimalny wskaźnik zagęszczenia kontrolowanych gruntów nasypowych IS > 0,95);
- przy wyborze sposobu i głębokości posadowienia należy wziąć pod uwagę warunki gruntowo-wodne, czynniki techniczno-ekonomiczne oraz bezpieczeństwo obiektów w przyszłości;
- w trakcie realizacji robót nie dopuścić do zmian właściwości gruntów poprzez niekontrolowane nawodnienie lub mechaniczne rozluźnienie gruntu;
- fundamenty, zaleca się standardowo zabezpieczyć izolacjami przeciwwilgociowymi;
- prowadzić monitoring projektowanego obiektu przez 1 rok po zakończeniu robót konstrukcyjno – budowlanych".
Powyższe nakazy zostały – w sposób prawidłowy – transponowane do rozwiązań budowlano-konstrukcyjnych, zawartych pod poz. 3.2.1. i 3.2.11 projektu (K-I-32). Podkreślono zarazem, że "posadowienie ławy fundamentowej ściany przylegającej projektowanego budynku (nastąpi) na poziomie istniejących fundamentów" – co potwierdza rysunek nr 11 (K-I-86). W tym zakresie sporządzona ekspertyza techniczna, zgodnie z zaprezentowanym w pkt 1 stanowiskiem tut. Sądu, zawiera szczegółowe dane, które posłużyły do sformułowania końcowego wniosku, że "realizacja spornego obiektu nie naruszy stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania" (obiektów, których dotyczy ekspertyza). Podobnie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., zostały uwzględnione wskazania tut. Sądu, przywołane powyżej w pkt 2 – jako że w sporządzonej ekspertyzie, w poz. VI pkt 6 ppkt 3 "Wnioski końcowe" (K-I-145), wyraźnie powołano się na sporządzone na potrzeby niniejszej sprawy "Geotechniczne warunki posadawiania", przenosząc do ekspertyzy zaproponowane pod poz. 6 pkt 4 "Wnioski" tego opracowania rozwiązanie, polegające na wymianie gruntów nasypowych na bardziej zagęszczone (K-I-190). Uwzględniono przy tym w ekspertyzie – stosownie do stanowiska tut. Sądu przedstawionego powyżej w pkt 3 – że "poziom posadowienia istniejącego budynku na działce nr ewid. D ok. 80 cm od poziomu terenu" (K-I-142). Nie stanowiło to, zdaniem osoby autora ekspertyzy, przeszkody do stwierdzenia, że "realizacja obiektu budowlanego w oparciu o przedłożony projekt budowlany nie naruszy stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania" (poz. 6 pkt 1) – jako że jednocześnie zastrzeżono, iż "na długości istniejącego budynku posadowienie ławy fundamentowej ściany przylegającej projektowanego budynku (ma nastąpić) na poziomie istniejących fundamentów" (poz. 6 pkt 4). W tym kontekście oczywistym pozostaje brak przeszkód w realizacji – na działce inwestora – fundamentów na takiej głębokości, jak obecnie istniejące fundamenty (obecnie istniejący na tej nieruchomości budynek ma zostać rozebrany), przy zastosowaniu szczegółowych rozwiązań, przewidzianych w ekspertyzie (etapowanie wykopów, zagęszczenie gruntu). Dodatkowo, mając na uwadze konieczność wykonania wymaganych "odkrywek" zobowiązano inwestora, aby po odkryciu fundamentów ściany szczytowej istniejącego budynku, wykonał projekt wykonawczy dostosowania fundamentów projektowanych do istniejących warunków. W konsekwencji, nie budzi wątpliwości spełnienie przez organ I instancji wskazań tut. Sądu co do dalszego postępowania, opisanych powyżej w pkt 3. W tym zakresie, w odniesieniu do kwestionowanej w skardze zróżnicowanej głębokości wykopu pod fundamenty, tut. Sąd w pełni podziela zaprezentowane w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia organu – znajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym (rysunek nr 10 na K-I-85) co do tego, że głębokość ta liczona jest od poziomu + 0.00, to jest od poziomu posadzki parteru budynku. Teren, na którym znajduje się działka inwestora, charakteryzuje się spadkiem, stąd liczba określająca odległość podłogi parteru od dna wykopu rośnie. Natomiast głębokość wykopu liczona od poziomu terenu jest stała. W tym kontekście, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, brak jest zagrożenia posadowienia nowego budynku poniżej poziomu budynku istniejącego.
Ustosunkowując się do wyartykułowanych w skardze obaw o trwałość konstrukcji należących do skarżącej budynków, usytuowanych w granicy działki, należy wyjaśnić, że granicami niniejszej sprawy, w zakresie których Sąd może jedynie rozstrzygać (art. 134 § 1 p.p.s.a.), objęte jest, zakończone zaskarżoną decyzją, postepowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Natomiast kwestia egzekwowania – przy wznoszeniu spornej inwestycji – szczegółowych ustaleń omawianego projektu, mających zapewnić bezpieczeństwo i nienaruszalność istniejącym budynkom leży poza obecnym zakresem orzekania tut. Sądu.
Ponadto, w odniesieniu do zarzutów skargi, wskazać trzeba, że w ekspertyzie stwierdzono, iż stan techniczny materiałów i elementów konstrukcyjnych budynku frontowego skarżącej (to jest budynku mieszkalnego ze sklepem na parterze), na działce nr D, został oceniony jako zadowalający, to jest drugi w czterostopniowym kryterium oceny przyjętym przez autora ekspertyzy. Natomiast stan techniczny materiałów i elementów konstrukcyjnych budynków gospodarczych znajdujących się na działce nr D, autor określił jako średni, to jest trzeci w skali jak wyżej. Przydatność do użytkowania budynku frontowego i budynków gospodarczych określono jako niebudzącą zastrzeżeń.
W tym miejscu jeszcze raz podkreślić trzeba, że pod poz. VI pkt 1 wniosków końcowych autor ekspertyzy technicznej stwierdził, że "Realizacja obiektu budowlanego w oparciu o przedłożony projekt budowlany nie naruszy stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania". Stwierdzenie to, z uwagi na zawarty na wstępie opis zakresowy ekspertyzy, dotyczy obiektów istniejących – budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych zlokalizowanego na działce nr ewid. D. Jednocześnie pod poz. VI pkt 3 projektant nie stwierdził negatywnego oddziaływania projektowanego budynku mieszkalno-usługowego na fundamenty budynków, akcentując następnie – w opisany wyżej, szczegółowy sposób – konieczność etapowania prac fundamentowych (na każdorazowych odcinkach nie dłuższych niż 2 m) i zagęszczenia gruntów nasypowych. Jednocześnie pod poz. 11 "Uwagi końcowe" projektu (K-I-36-37) zawarto odniesienie do geotechnicznych warunków posadowienia projektowanego obiektu oraz wyników badań geotechnicznych podłoże gruntowego – uwzględnionych w sporządzonej ekspertyzie, zastrzegając "aby nie dopuścić do zmian właściwości gruntów poprzez niekontrolowane nawodnienie lub mechanicznie rozluźnienie gruntu" (pkt 4 ppkt 5). Dodatkowo wskazano, że "przy wyborze sposobu i głębokości posadowienia należy wziąć pod uwagę warunki gruntowo-wodne, czynniki techniczno-ekonomiczne oraz bezpieczeństwo obiektów w przyszłości" (pkt 4 ppkt 4). Wskazano również, że "Projektowany budynek nie będzie połączony z istniejącymi budynkami na działce sąsiedniej - stanowił będzie niezależną konstrukcję oddylatowaną styropianem" (K-I- 24).
Za nietrafne należy uznać zarzuty skargi o braku zawiadomienia strony o terminie przeprowadzonej przez biegłego wizji lokalnej, jako że czynność tą należy odróżnić od oględzin (i związanych z tym rygorów), uregulowanych w art. 85 K.p.a., polegających na bezpośrednim badaniu przez organ właściwości danego miejsca lub rzeczy.
Skutku nie mogły również odnieść zarzuty skarżącej – podnoszone w kontekście lokalizacji inwestycji w strefie ochrony zabytkowego układu urbanistycznego – co do naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy w zw. z:
- § 10 m.p.z.p., zgodnie z którym nową zabudowę trzeba realizować w nawiązaniu do lokalnej tradycji oraz zharmonizować z istniejącym otoczeniem;
- § 21 ust. 2 pkt 1 m.p.z.p, który zabrania zmiany zabytkowego układu przestrzennego i kompozycyjnego w strefie ochrony zabytkowego układu urbanistycznego, nakazuje realizację nowych obiektów kubaturowych na wzór domów stylizowanych znajdujących się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków, w tym (...) proporcji, kolorystyki, detalu architektonicznego.
W pierwszym z wydanych w niniejszej sprawie wyroków – z 11.03.2020 r. o sygn. akt II SA/Ke 1180/19 tut. Sąd wskazał, że "bez przeprowadzenia pogłębionej analizy projektu budowlanego (jego założeń) w świetle aktu prawa miejscowego nie sposób stwierdzić obecnie, że planowane nachylenie połaci dachowej jest zgodne z MPZP, zważywszy na planowaną funkcję budynku i wymagania przewidziane w strefie ochrony zabytkowego układu urbanistycznego". Kwestia ta legła u podstaw uchylenia decyzji organów obu instancji. W tym zakresie tut. Sąd przytoczył odpowiednie regulacje m.p.z.p., to jest:
- § 19 ust. 2, który stanowi, że w przypadku terenów i obiektów wykazujących cechy zabytkowe, a nie objętych ochroną konserwatorską, podjąć należy działania inwestycyjne polegające na przywróceniu walorów kulturowych obiektów i obszarów, które uległy częściowej bądź znacznej dewastacji;
- § 21 ust. 1 pkt 1, który wyznaczył strefy ochrony konserwatorskiej, oznaczone na rysunkach planu, w tym strefę ochrony zabytkowego układu urbanistycznego: z początku XVII w. - 2 poł. XIX w., będącego centrum miejscowości B., stanowiącego przestrzenne założenie, zawierające pierzeje budynków wokół [...] i zieleń, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych – przy czym na terenie tej strefy położone są działki inwestora;
- § 21 ust. 2 pkt 1 (w pełnej treści), który stanowi, że w strefie ochrony zabytkowego układu urbanistycznego, zgodnie z MPZP, zabrania się zmiany zabytkowego układu przestrzennego i kompozycyjnego;
- § 21 ust. 3, zgodnie z którym w strefie ochrony zabytkowego układu urbanistycznego nakazuje się realizację nowych obiektów kubaturowych stylizowanych, na wzór domów znajdujących się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków, w tym: kształtu dachu i kąta nachylenia połaci dachowych, proporcji, kolorystyki, detalu architektonicznego.
Jest to o tyle istotne, że kwestia usunięcia opisanych wyżej nieprawidłowości – poprzez odpowiednie uzupełnienie ponownie prowadzonego postępowania była przedmiotem rozważań tut. Sądu w drugim z wydanych w sprawie wyroków – z 25.10.2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 670/21. Jakkolwiek w orzeczeniu tym (z przyczyn wymienionych na wstępie niniejszych rozważań prawnych) uchylono pozytywne dla inwestora decyzje, to jednocześnie przesądzono o zgodności planowanej inwestycji z regulacjami m.p.z.p. – które to stanowisko skład obecnie orzekający w całości podziela w odniesieniu do obecnie zaskarżonej decyzji. Mianowicie, przy ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i rozpoznaniu sprawy prawidłowo oceniono, że sporny budynek został zaprojektowany – zgodnie z § 21 ust. 3 m.p.z.p. – na wzór domów znajdujących się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków w tym: kształtu dachu i kąta nachylenia połaci dachowych, proporcji, kolorystyki, detalu architektonicznego. Jak wskazano bowiem na str. 5 decyzji z 19.10.2022 r. pierzeja istniejących budynków w sąsiedztwie projektowanego budynku posiada dachy o kącie nachylenia połaci: budynki z okresu lata 20-te i 30-te XX w - ok. 10° i ok. 15°, zaś budynki wzniesione w ciągu ostatnich 10 lat - ok. 20° i ok. 25°. Istniejący na działce inwestora budynek przeznaczony do rozbiórki posiada widoczne ślady rozbudowy dachu w latach 60-tych XX wieku, z kąta nachylenia połaci dachowej 10° -15° na 25°. Tym samym zgodzić należy się z organem I instancji, że zważywszy na treść § 21 ust. 2 m.p.z.p. i zakaz zmiany zabytkowego układu przestrzennego i kompozycyjnego, kąt nachylenia połaci dachowych projektowanego budynku ustalony na poziomie 15° dostosowano do istniejącej zabudowy oraz w nawiązaniu do istniejącego na działce inwestora budynku. Takie nachylenie połaci dachowej zmierza także do przywrócenia walorów kulturowych obszarów, które uległy częściowej zmianie (§ 19 ust. 2 m.p.z.p.). Podkreślenia wymaga, że w toku ponownie prowadzonego postępowania przeprowadzono szczegółową analizę projektu budowlanego, dochodząc do trafnych wniosków co do tego, że cyt. "budynek został zaprojektowany na wzór domów znajdujących się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków w tym: kształtu dachu i kąta nachylenia połaci dachowych, proporcji, kolorystki, detalu architektonicznego – zgodnie z wymogami (cyt. wyżej) § 21 ust. 3 m.p.z.p. Tym samym, w pełni uprawnione jest twierdzenie organu I instancji co do tego, że "nowa zabudowa została zaprojektowana w nawiązaniu do lokalnej tradycji oraz zharmonizowana z istniejącym otoczeniem, a zatwierdzony projekt budowlany uwzględnia ustalenia w/w planu". Również w poprzednio wydanym wyroku tut. Sąd wskazał na rzeczywiste dążenie inwestora do zachowania zabytkowego charakteru układu urbanistycznego, gdzie projektowany budynek ma być posadowiony.
Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, należy wskazać że jak wynika z cyt. regulacji m.p.z.p. zabudowa wokół [...] w B. ma charakter pierzejowy – i do takiej właśnie zabudowy nawiązuje planowana inwestycja. Wobec braku ustawowej definicji tego pojęcia doktryna wskazuje, że jako zabudowę pierzejową uważa się ciąg elewacji frontowych domów stojących w jednej linii, zamykających jedną stronę placu lub ulicy (tak: dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos w "Słownik terminów architektonicznych i urbanistycznych"). Językowo "pierzeja" to frontowa ściana zabudowy ulicy lub placu "Uniwersalny słownik języka polskiego" Wyd. PWN W-wa 2003), a "zabudowa pierzejowa" to zabudowa zachowująca ciągłość ścian frontowych ulicy lub placu "Słownik języka polskiego Wyd. PWN W-wa 2005" (por. wyrok WSA w Opolu z 15.10.2013 r. o sygn. akt 255/13). Jeśli chodzi zaś o likwidację "miedzucha" (ścieżka na przestrzeni między budynkiem na działce nr A i granicą z działką nr D) to w kwestii tej wypowiedział się tut. Sąd w pierwszym z wydanych w niniejszej sprawie wyroków, podzielając argumentację organów. Ustalono wówczas, że ścieżka ta jest niewidoczna od strony [...] (z uwagi na obecność ściany z drzwiami wejściowymi do wysokości parteru) i wskazano, że w ramach projektowanej inwestycji w miejscu ściany z drzwiami, za którymi znajduje się ścieżka – stanowiąca teren inwestora – będzie wejście do budynku od strony [...].
Co się zaś tyczy przyjęcia w decyzji z 19.10.2022 r. tych samych proporcji dla przeznaczenia podstawowego i przeznaczenia uzupełniającego, to organ odwoławczy trafnie wskazał, że handel spożywczy uzupełnia zabudowę mieszkaniową, jest usługą istotną i oczekiwaną przez mieszkańców, biorąc pod uwagę proporcje wyznaczone przez autorów planu dla terenów MW, U i USr.
Za nietrafny należy również uznać zarzut braku uzgodnienia projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Kwestie uzgodnienia realizacji inwestycji (w tym ekspertyzy technicznej) z tym organem, jak również przeznaczenie 116,06 m2 powierzchni budynku na część handlową, zostały bowiem rozstrzygnięte już w pierwszym z wydanych w niniejszej sprawie wyroków – co uwypuklił tut. Sąd na ostatniej stronie uzasadnienia kolejnego wyroku z 25.10.2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 670/21. W tym zakresie powtórzono, że zabytkowy układ urbanistyczny nie został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, co w konsekwencji nie wymagało uzgodnienia inwestycji z właściwym konserwatorem zabytków. Również powierzchnia usługowa budynku jest zgodna z § 2 pkt 10 m.p.z.p. Stanowisko to podziela tut. Sąd w obecnie orzekającym składzie.
Co się zaś tyczy powoływania się przez skarżącą na przedkładaną uprzednio opinię techniczną prof. Politechniki Krakowskiej, z której wynika, że budowa nowego obiektu wzdłuż granicy przy istniejącym domu i budynkach spowoduje degradację istniejących budynków na jej działce, to braki merytoryczne poprzednio sporządzonej ekspertyzy technicznej, które uwypuklała ta opinia prywatna, zostały usunięte. Aktualne zarazem pozostaje stanowisko tut. Sądu przedstawione w sprawie II SA/Ke 670/21 co do tego, że opinia ta nie mogła stanowić dowodu w sprawie, skoro w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom. Dlatego też złożenie przez stronę skarżącą kontropinii na etapie postępowania sądowoadministracyjnego – zamiast w toku postępowania administracyjnego – trafnie uznano za działanie spóźnione.
Końcowo wskazać trzeba, że zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, jako że projekt budowlany przedmiotowej inwestycji, składający się z projektu zagospodarowania terenu i z projektu architektoniczno-budowlanego, zawierający również informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, jest kompletny, został sporządzony i sprawdzony przez projektantów posiadających wymagane uprawnienia budowlane oraz legitymujących się aktualnym, na dzień wykonywania projektu, zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Projektanci dołączyli do przedmiotowego projektu budowlanego oświadczenia o jego sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W tym kontekście, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, organy administracji architektoniczno-budowlanej nie miały podstaw prawnych do kwestionowania projektu, sporządzonego przez projektantów legitymujących się stosownymi uprawnieniami, a ewentualne konsekwencje spowodowane nierzetelnością ekspertyzy technicznej lub projektu budowlanego obciążają ich autorów. Ponadto trafnie Wojewoda zauważył, że w związku z procesem dostosowanie polskiego ustawodawstwa do prawa Unii Europejskiej, zmianą ustawy Prawo budowlane, obowiązującą od dnia 11.07.2003 r., doprowadzono do uproszczenia procedur związanych z legalnym przystąpieniem do wykonywania robót budowlanych, ograniczenia do niezbędnego minimum władztwa organów administracji publicznej funkcjonujących w tej dziedzinie oraz wyeliminowania sytuacji, w których to od oceny organu będzie uzależnione rozstrzygnięcie sprawy. W rezultacie wykreślono w art. 35 Prawa budowlanego w wersji ówcześnie obowiązującej ust. 2, co wyłączyło możliwość ingerencji organu w treść projektu architektoniczno-budowlanego, wprowadzono natomiast obowiązek dołączania do projektu budowlanego oświadczeń projektantów o sporządzeniu projektu budowlanego w zgodności z obowiązującymi przepisami, zwiększając w ten sposób rangę uprawnionych osób, legitymujących się odpowiednimi kwalifikacjami, w procesie inwestycyjnym.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.