II SA/Ke 115/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt M. N. w Domu Pomocy Społecznej (DPS), którą miała ponosić jej wnuczka, M. R. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję ustalającą miesięczną opłatę w wysokości 705 zł dla M. R. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezebranie materiału dowodowego dotyczącego jej możliwości płatniczych oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących ustalania opłaty i możliwości zwolnienia z niej. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy błędnie oparły się na nieaktualnym orzecznictwie NSA, które rozdzielało postępowanie w sprawie ustalenia opłaty od postępowania w sprawie zwolnienia z niej. Zmiana przepisów (art. 64 ups) od 2019 roku pozwala na rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłaty łącznie z ustaleniem jej wysokości. Sąd podkreślił, że organ powinien był rozważyć wniosek skarżącej o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 ups, a także uwzględnić jej możliwości finansowe zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ups, zwłaszcza że skarżąca nie zgodziła się na zawarcie umowy. W związku z naruszeniami, sąd uchylił obie decyzje i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji z uwzględnieniem wytycznych sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania opłat za pobyt w DPS, możliwości zwolnienia z opłat oraz uwzględniania sytuacji finansowej zobowiązanych.
Dotyczy stanu prawnego po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. (obowiązującą od 4 października 2019 r.).
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej powinien rozważyć wniosek o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej w tym samym postępowaniu, w którym ustala się wysokość tej opłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, po zmianie przepisów od 4 października 2019 r. możliwe jest rozstrzyganie o zwolnieniu od opłat łącznie z ustaleniem opłatności, o ile strona złoży stosowny wniosek.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że uchwała NSA I OPS 7/17, na którą powoływało się Kolegium, jest nieaktualna z uwagi na zmianę brzmienia art. 64 ups. Nowe brzmienie przepisu poszerza możliwości zwalniania z obowiązku ponoszenia opłaty również osoby zobowiązane do jej ponoszenia, a nie tylko te, które już ją wnoszą. Dlatego wniosek o zwolnienie powinien być rozpoznany w ramach postępowania ustalającego opłatę.
Czy przy ustalaniu opłaty za pobyt w DPS przez osobę zobowiązaną (wnuczkę) należy uwzględniać jej możliwości finansowe, a nie tylko kryterium dochodowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku odmowy zawarcia umowy, ale zgody na wywiad środowiskowy, organ powinien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, ale także możliwości osoby zobowiązanej, rozumiane jako zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych w perspektywie jej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ups, wskazując, że w sytuacji, gdy osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na wywiad środowiskowy, organy powinny uwzględnić szerszy zakres czynników niż tylko kryterium dochodowe. Należy brać pod uwagę ogólną zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych.
Przepisy (17)
Główne
Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
Ppsa art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji.
ups art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w DPS przez zstępnych (wnuczkę).
ups art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Kryterium dochodowe przy ustalaniu opłaty.
ups art. 61 § ust. 2d
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Odesłanie do przesłanki 'możliwości' przy ustalaniu opłaty w drodze decyzji.
ups art. 61 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Ustalanie opłaty za pobyt w DPS.
ups art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Możliwość zawarcia umowy o ponoszenie opłaty za pobyt w DPS; uwzględnienie możliwości zobowiązanego.
ups art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Możliwość zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS częściowo lub całkowicie.
Pomocnicze
Ppsa art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
ups art. 61 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zwrot kosztów poniesionych zastępczo przez gminę.
ups art. 104 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zwrot kosztów poniesionych zastępczo przez gminę.
ups art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Organ gminy właściwy do ustalenia opłaty.
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Kpa art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Kpa art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Kpa art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie oparły się na nieaktualnym orzecznictwie NSA, które rozdzielało postępowanie w sprawie ustalenia opłaty od postępowania w sprawie zwolnienia z niej. • Zmiana art. 64 ups od 2019 r. pozwala na rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłaty łącznie z ustaleniem jej wysokości. • Organ powinien był uwzględnić możliwości finansowe skarżącej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ups. • Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłaty już na etapie postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Stanowisko organów o konieczności prowadzenia odrębnych postępowań w sprawie ustalenia opłaty i zwolnienia z opłaty (oparte na uchwale I OPS 7/17).
Godne uwagi sformułowania
Po wydaniu tej uchwały stan prawny uległ jednak zmianie, co spowodowało, że stanowisko wyrażone w cyt. uchwale co do konieczności prowadzenia odrębnych postępowań w sprawie ustalenia opłaty i zwolnienia z opłaty jest nieaktualne. • Objęcie przepisem art. 64 ups zarówno osób wnoszących opłatę , jak również obowiązanych do jej wnoszenia oznacza możliwość rozstrzygania o zwolnieniu od opłat łącznie z ustaleniem opłatności, o ile strona złoży w tym zakresie stosowny wniosek na tym etapie postępowania. • Należy bowiem rozróżnić dwie sytuacje: jedną, w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2d) oraz drugą, w której osoba ta odmawia i zawarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu (art. 61 ust. 2e).
Skład orzekający
Beata Ziomek
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Kuza
sędzia
Krzysztof Armański
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania opłat za pobyt w DPS, możliwości zwolnienia z opłat oraz uwzględniania sytuacji finansowej zobowiązanych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. (obowiązującą od 4 października 2019 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest śledzenie zmian w przepisach i orzecznictwie, a także jak sądy korygują błędne interpretacje organów administracji w kontekście ochrony praw obywateli.
“Sąd uchyla opłatę za pobyt w DPS: czy organy zawsze prawidłowo oceniają możliwości finansowe rodziny?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.