II SA/Ke 107/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania zasiłku dla bezrobotnych, uznając, że okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego powinien być zaliczony do okresów uprawniających do zasiłku, nawet jeśli opieka zakończyła się z powodu umieszczenia podopiecznego w placówce leczniczej.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych E. P., która przez lata sprawowała opiekę nad chorym mężem, pobierając świadczenie pielęgnacyjne. Po umieszczeniu męża w zakładzie opiekuńczo-leczniczym z powodu jego stanu zdrowia i agresywnego zachowania, E. P. zarejestrowała się jako bezrobotna. Organy administracji odmówiły zasiłku, interpretując przepisy w sposób zawężający, że okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zalicza się do stażu pracy tylko w przypadku śmierci podopiecznego. WSA w Kielcach uchylił tę decyzję, przyjmując szerszą wykładnię przepisów, zgodną z orzecznictwem NSA, która uwzględnia sytuacje, gdy opieka kończy się z powodu konieczności umieszczenia podopiecznego w placówce medycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę E. P. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca przez wiele lat sprawowała osobistą opiekę nad swoim mężem, T. B., który cierpiał na postępującą chorobę psychiczną, co potwierdzały liczne dokumenty medyczne i opinie. Z tego tytułu pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W związku z pogarszającym się stanem zdrowia męża, jego agresywnym zachowaniem oraz zagrożeniem dla siebie i otoczenia, E. P. podjęła decyzję o umieszczeniu go w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Po zakończeniu sprawowania opieki, zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Organy administracji uznały ją za osobę bezrobotną, ale odmówiły prawa do zasiłku, powołując się na art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten stanowi, że do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku zalicza się okresy pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli utrata prawa do niego była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana. Organy przyjęły wąską wykładnię tego przepisu, uznając, że skoro mąż skarżącej nie zmarł, lecz został umieszczony w placówce medycznej, to okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być zaliczony do stażu pracy. WSA w Kielcach, odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych wojewódzkich sądów administracyjnych, uznał tę wykładnię za błędną i dyskryminującą. Sąd podkreślił, że nie można wymagać od opiekuna, aby działał na szkodę podopiecznego lub własną, tylko po to, by spełnić formalne wymogi ustawy. Działania skarżącej były podyktowane troską o dobro męża i własne bezpieczeństwo. Sąd stwierdził, że organy naruszyły przepisy postępowania, nie biorąc pod uwagę całości materiału dowodowego i stosując błędną wykładnię prawa materialnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz decyzję organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania prawa do zasiłku, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego powinien być zaliczony do okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych, nawet jeśli opieka zakończyła się z powodu konieczności umieszczenia podopiecznego w placówce medycznej, a nie jego śmierci.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wąska wykładnia art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ograniczająca zaliczenie okresu świadczenia pielęgnacyjnego do stażu pracy tylko w przypadku śmierci podopiecznego, jest błędna i dyskryminująca. Działania opiekuna, podyktowane dobrem podopiecznego i własnym bezpieczeństwem, powinny być uwzględnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.i.i.r.p. art. 71 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z.i.i.r.p. art. 71 § ust. 2 pkt 9
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna zalicza się do 365 dni wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeśli utrata prawa do tych świadczeń była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana. Sąd przyjął jednak szerszą wykładnię, uwzględniającą również sytuacje, gdy opieka kończy się z powodu konieczności umieszczenia podopiecznego w placówce medycznej ze względu na jego stan zdrowia i bezpieczeństwo.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.i.i.r.p. art. 2 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego powinien być zaliczony do okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych, nawet jeśli opieka zakończyła się z powodu umieszczenia podopiecznego w placówce leczniczej. Wykładnia przepisów powinna być zgodna z zasadą równości wobec prawa i nie dyskryminować opiekunów. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie biorąc pod uwagę całości materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być zaliczony do okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych, jeśli utrata prawa do świadczenia nie była spowodowana śmiercią podopiecznego.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjmować, że ustawodawca skłonny jest dopuszczać zróżnicowanie uprawnień podmiotów wynikające z konieczności przeciwdziałania utracie życia lub zdrowia osób najbliższych i dyskryminować te podmioty, które wykonując powinność opieki sprawowanej w warunkach art. 16a uśr i uwzględniając stan zdrowia podopiecznych, umożliwiają im leczenie lub opiekę w warunkach odpowiadających aktualnemu stanowi zdrowia podopiecznych, których to warunków nie mogą zapewnić w ramach opieki domowej z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości nie sposób zaakceptować takiego rezultatu wykładni owego przepisu, z którego wynika, że utrata prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowana śmiercią podopiecznego, ma miejsce wyłącznie w sytuacji zgonu podopiecznego w trakcie prawa do owego świadczenia Nie można bowiem uznać, aby dopuszczalna była taka interpretacja powołanych przepisów, która wymusza na osobie sprawującej opiekę postępowanie wbrew zaleceniom lekarskim, a tym samym działanie na szkodę osoby, którą się opiekuje jedynie w celu późniejszego uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. Takie postępowanie byłoby bowiem nie tylko niehumanitarne, ale mogłoby narazić osobę sprawującą opiekę nawet na ewentualną odpowiedzialność karną.
Skład orzekający
Sylwester Miziołek
przewodniczący-sprawozdawca
Renata Detka
członek
Dorota Pędziwilk-Moskal
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w kontekście prawa do zasiłku dla bezrobotnych dla opiekunów osób chorych, których stan zdrowia wymaga umieszczenia w placówce medycznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opiekuna osoby chorej psychicznie, której stan wymagał umieszczenia w placówce leczniczej. Może być stosowane analogicznie w podobnych przypadkach, gdzie zakończenie opieki domowej jest uzasadnione dobrem podopiecznego i opiekuna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat praw opiekunów osób chorych i ich dostępu do świadczeń po zakończeniu opieki. Pokazuje, jak interpretacja przepisów może wpływać na życie codzienne obywateli.
“Czy opiekunka po latach poświęcenia straciła prawo do zasiłku? Sąd administracyjny stanął po jej stronie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 107/23 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2023-03-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Dorota Pędziwilk-Moskal Renata Detka Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6335 Zwrot nienależnego świadczenia Hasła tematyczne Bezrobocie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c w zw. z art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 690 art. 71 ust. 2 pkt 9 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. znak: PSZ.IV.8641.32.2022 w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy odmowę przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych; II. uchyla decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Ostrowieckiego z dnia 7 listopada 2022r. znak: OŚ9.710.300899/0027.2022 w części odmawiającej przyznania prawa do zasiłku. Uzasadnienie Decyzją z 13.12.2022 r. znak: PSZ.IV.8641.32.2022 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z 7.11.2022 r. nr OŚ 9.710.300899/0027.2022 w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: E. P. (zwana dalej "stroną") została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna 19.09.2022 r., przedstawiając w dniu rejestracji m.in. kserokopię zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 15.09.2022 r., z którego wynika że pobierała na męża T. B. specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 1.11.2017 r. do 30.04.2021 r. oraz świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1.05.2021r. do 6.09.2022 r. Decyzją z 21.10.2022 r. Wojewoda Świętokrzyski uchylił decyzję 19.09.2022 r. wydaną z upoważnienia Starosty [...] w sprawie uznania strony za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu doprecyzowanie przyczyn rezygnacji ze sprawowania przez E. P. opieki nad mężem, z uwzględnieniem obiektywnych przeszkód uniemożliwiających stronie opiekę nad mężem w warunkach domowych. Zastrzeżono przy tym, aby podjęta decyzja była adekwatna do poczynionych ustaleń. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji, czyniąc zadość wskazaniom Wojewody Świętokrzyskiego zawartym w decyzji z dnia 21.10.2022 r., znak: PSZ.IV.8641.32.2022, przeprowadził postępowanie dowodowe, w wyniku czego E. P. przedłożyła w PUP w [...] "Historię zdrowia i choroby pacjenta" z 27.10.2022 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 27.10.2022 r. Ponadto 31.10.2022 r. strona złożyła oświadczenie o treści: "Informuję, że decyzja o umieszczeniu mojego męża w [...] była podjęta dla dobra męża, ponieważ jego choroba bardzo szybko postępuje i zagrażał sam sobie oraz otoczeniu. Bałam się, że w każdej chwili może dojść do tragedii". Mając na uwadze powyższe decyzją z 7.11.2022 r. organ I instancji orzekł o uznaniu strony z dniem 19.09.2022 r. za osobę bezrobotną i odmówił jej przyznania prawa do zasiłku. Uzasadniając to ostatnie rozstrzygnięcie wskazano, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż w dniu rejestracji strona spełniała warunki do uznania za osobę bezrobotną określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", jednak w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji, nie posiada 365 dni uprawniających do zasiłku, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy – co stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa do zasiłku na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy. Co prawda strona oświadczyła, że umieściła swojego męża w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym dla jego dobra, ze względu na postępujący charakter choroby oraz zagrożenie dla siebie i otoczenia. Nie ma jednak podstaw faktycznych do uznania przez organ I instancji, nawet w sposób hipotetyczny, na podstawie przedłożonych dokumentów, że opieka sprawowana w warunkach domowych mogłaby skutkować przyspieszeniem śmierci podopiecznego. W odwołaniu E. P. wskazała, że powyższa decyzja jest dla niej krzywdzącą, gdyż przez okres pięciu lat zajmowała się 24 godziny na dobę chorym psychicznie mężem – co potwierdza zgromadzona dokumentacja. Opiekując się mężem strona nie mogła podjąć innej pracy, otrzymując świadczenie dla opiekuna osoby niepełnosprawnej. Stan zdrowia mojego męża nie pozwalał jednak na dalszy pobyt w domu, ponieważ zachowywał się nieludzko, stwarzał zagrożenie nie tylko dla siebie, ale również dla innych. W toku prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewoda Świętokrzyski 1.12.2022 r. zwrócił się z wnioskiem do [...] o wskazanie treści ww. zaświadczenia lekarskiego z dnia 27.10.2022 r. – ze względu na nieczytelność przedmiotowego dokumentu. W dniu 12.12.2022 r. do akt sprawy wpłynęło zaświadczenie lekarskie [...] o treści: " W/w wymaga opieki całodobowej w [...], celem dalszego usprawnienia i leczenia, nie może samodzielnie funkcjonować d. F03 - otępienie bliżej nieokreślone" oraz kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego wystawionej przez [...] 7.09.2022 r. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, podzielił stanowisko organu I instancji o tym, że uzależnienie zrównania opieki nad osobą najbliższą ze stosunkiem zatrudnienia od śmierci tej osoby należy ocenić jako sprzeczne z celem ustawy i zasadą równości wobec prawa. W tym zakresie powołano art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy, podkreślając że warunkiem determinującym powyższe jest konieczność umieszczenia podopiecznych w specjalistycznej placówce ze względu na ich stan zdrowia - w sytuacji, gdy opieka w warunkach domowych mogłaby skutkować przyspieszeniem ich śmierci. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem SKO, nie wskazuje, aby zaprzestanie przez stronę sprawowania opieki nad mężem było wynikiem stanu zdrowia podopiecznego, dla którego dalsza opieka w warunkach, które mogła mu zapewnić zainteresowana, była niewystarczająca i mogła skutkować przyspieszeniem jego śmierci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. P. zarzuciła ww. decyzji Wojewody Świętokrzyskiego: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy naruszającą konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i odmowę prawa do zasiłku, w sytuacji kiedy sprawowała nieprzerwaną opiekę nad mężem i pobierała nieprzerwanie świadczenie pielęgnacyjne, a zakończenie opieki i pobieranie świadczenia było podyktowane tylko i wyłącznie troską o życie i zdrowie T. B. – a więc opiekun ponosiłby konsekwencje sytuacji, której nie był w stanie się przeciwstawić, a która nastąpiła jako skutek należytego wykonywania przez niego obowiązki opiekuna i właściwego dbania o zdrowie i życie osoby najbliższej; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia,, a to art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozpoznanie sprawy poprzez niezebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego, w tym nie wzięcie pod uwagę okoliczności i przyczyn, z jakich nastąpiła utrata prawa do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przez E. P., co skutkowało błędnym przyjęciem, że umieszczenie chorego męża Skarżącej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym był niezasadne i uniemożliwia to przyznanie skarżącej prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu strona, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.04.2020 r. o sygn. akt I OSK 3387/19, zakwestionowała stanowisko Wojewody Świętokrzyskiego o tym, że co prawda, jej sytuacja jest trudna i wyjątkowa, jednak bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa nie pozwalają orzec w sposób odmienny. W niniejszej sprawie działania skarżącej (umieszczenie męża w zakładzie opiekuńczym) były bowiem podyktowane dobrem jej męża. Fakt ten winien być rozpatrzony w niniejszej sprawie w sposób szczegółowy, a wykładnia przepisów ustawy winna działać w taki sposób, by nie dyskryminować strony tylko dlatego, że podjęła decyzję o przekazaniu męża do ośrodka leczniczego z jednoczesną rezygnacją z przyznanego świadczenia. Po wielu latach sprawowania opieki, analizie dokumentacji medycznej oraz biorąc pod uwagę inne okoliczności sprawy twierdzenia organu są, zdaniem strony, krzywdzące i całkowicie dyskryminujące. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z jednoczesnym zobowiązaniem organu do wydania decyzji przyznającej prawo do zasiłku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie sądowej 29.03.2023 r. E. P. poparła skargę i dodatkowo wyjaśniła, że jej mąż stale przebywa w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i wymaga stałej opieki, stale go odwiedza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. U podstaw tego ostatniego, kwestionowanego skargą, rozstrzygnięcia legł art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który uzależnia prawo do zasiłku dla bezrobotnego od tego, aby w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105. Mając na uwadze, że skarżąca, w ww. okresie 18 miesięcy, nie była zatrudniona, lecz pobierała na T. B. (mąż) świadczenie pielęgnacyjne (okoliczności niesporne) organy, analizując możliwość przyznania zasiłku dla bezrobotnych, odwołały się do art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy, zgodnie z którym do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, lub zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana. Organy obu instancji, odmawiając przyznania stronie oczekiwanego świadczenia dokonały wąskiej wykładni ostatniego z cyt. przepisów, argumentując – wobec umieszczenia przez stronę jej męża w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym – że brak podstaw do uznania, że opieka sprawowana w warunkach domowych mogłaby skutkować przyspieszeniem śmierci podopiecznego. Analizując obecne orzecznictwo sądów administracyjnych nie sposób podzielić stanowiska organów w zakresie wykładni art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy. Mianowicie, jak trafnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25.01.2021 r. o sygn. akt II SA/Wa 1604/20 (dostępny, jak wszystkie powołane orzeczenia, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), "nie można przyjmować, że ustawodawca skłonny jest dopuszczać zróżnicowanie uprawnień podmiotów wynikające z konieczności przeciwdziałania utracie życia lub zdrowia osób najbliższych i dyskryminować te podmioty, które wykonując powinność opieki sprawowanej w warunkach art. 16a uśr i uwzględniając stan zdrowia podopiecznych, umożliwiają im leczenie lub opiekę w warunkach odpowiadających aktualnemu stanowi zdrowia podopiecznych, których to warunków nie mogą zapewnić w ramach opieki domowej". Ponadto, co jest szczególnie istotne w niniejszej sprawie, w wyroku z 16.04.2020 r. o sygn. akt I OSK 3387/19 Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że "z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości nie sposób zaakceptować takiego rezultatu wykładni owego przepisu, z którego wynika, że utrata prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowana śmiercią podopiecznego, ma miejsce wyłącznie w sytuacji zgonu podopiecznego w trakcie prawa do owego świadczenia". Podobnie, w wyroku z 25.09.2018 r. o sygn. akt II SA/Ol 596/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że "okres pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącego należy uznać za jako spełniający wymogi określone w art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy mimo, że faktycznie skarżący zakończył opiekę nad matką nie z powodu jej śmierci, ale z powodu konieczności oddania jej do zakładu leczniczego (...). Nie można bowiem uznać, aby dopuszczalna była taka interpretacja powołanych przepisów, która wymusza na osobie sprawującej opiekę postępowanie wbrew zaleceniom lekarskim, a tym samym działanie na szkodę osoby, którą się opiekuje jedynie w celu późniejszego uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. Takie postępowanie byłoby bowiem nie tylko niehumanitarne, ale mogłoby narazić osobę sprawującą opiekę nawet na ewentualną odpowiedzialność karną". Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że w toku ponownego rozpatrzenia niniejszej sprawy (w wyniku uchylenia w dniu 19.09.2022 r. w trybie art. 138 § 2 K.p.a. poprzedniej, podobnej w treści, decyzji organu I instancji) ustalono wszelkie niezbędne do jej rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne – zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Jak udokumentowano bowiem w aktach sprawy: - " W/w (T. B.) wymaga opieki całodobowej w [...], celem dalszego usprawnienia i leczenia, nie może samodzielnie funkcjonować d. F03 - otępienie bliżej nieokreślone" (zaświadczenie lekarskie z 7.12.2022 r., zał. do k. 7.1.); - "Pacjent, lat 67 przyjęty do oddziału [...] z powodu pogorszenia zdrowia psychicznego. Hospitalizowany z powodu agresji względem otoczenia. W wywiadzie spożywanie alkoholu o cechach uzależnienia w przeszłości (...) Deficyty poznawcze z nasilonymi zaburzeniami zachowania (...) w wywiadzie agresja względem rodziny, widoczne liczne samookaleczenia na rękach" (kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego wystawionej przez [...] 7.09.2022 r., k. 7.3.); - "zachowania czynne agresywne, dezorganizacja zachowania w wywiadzie" (kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego wystawionej przez [...] 26.07.2022 r., k. 1.10.); - "Uczestnik jest osobą bez kontaktu, wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji, kompleksowej opieki medycznej, ze względu na stan zdrowia nie może samodzielnie wyrazić zgody na pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Stan zdrowia żony nie pozwala na sprawowanie dalszej opieki nad mężem. Obecnie uczestnik przebywa w [...]. Jego choroba bardzo szybko postępuje, chciał wyskoczyć z trzeciego piętra, kopnąć w głowę, naszą roczną wnuczkę, nie chce przyjmować leków, ucieka z domu , odkręca w nocy gaz. (...) Przebywa w [...] od 11.09.2021 roku, jest to jego dziesiąty pobyt. Jest sprawny fizycznie, ale nie kontroluje gdzie się załatwia, bywa agresywny . Po szpitalach tylko na krótko jest spokojniej, tylko chodzi przekłada, niszczy meble, buty chowa do lodówki, ucieka, szuka go policja, chciał skakać z balkonu (...) Na podstawie ambulatoryjnego badania sądowo-psychiatrycznego i analizie akt sprawy stwierdzam, że p . T. B. zdradza objawy zespołu otępiennego z epizodami zaburzeń świadomości. Od kilku lat narastające zmiany otępienne, obecnie nasilenie objawów , pogorszenie stanu somatycznego powoduje, że badany wymaga pomocy w najprostszych czynnościach kontakt z otoczeniem jest bardzo utrudniony, pogarsza się, nie sygnalizuje potrzeb, nie jest zainteresowany otoczeniem. Epizody zaburzeń świadomości. Częste w ostatnim czasie hospitalizacje z powodu zachowań agresywnych wobec najbliższych, bez kontroli impulsów. Wymaga całodobowej opieki innych osób" (opinia sądowo – psychiatryczna, sporządzona na zlecenie Sądu Okręgowego w Kielcach, I Wydziału Cywilnego w sprawie wniosku E. P. o ubezwłasnowolnienie p. T. B., k. 1.15). W tym kontekście trafnie zatem skarżąca argumentuje, że zakończenie opieki i pobierania świadczenia pielęgnacyjnego było podyktowane tylko i wyłącznie troską o życie i zdrowie nie tylko własne – ale również i męża. Tut. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela postulowaną przez stronę – przyjętą w powołanym wyżej orzecznictwie – taką wykładnię przepisów ustawy, by nie dyskryminować jej tylko dlatego, że (po wielu latach sprawowania opieki) podjęła decyzję o przekazaniu męża do ośrodka leczniczego – z uwagi nie tylko na jego pogarszający się stan zdrowia, ale również niebezpieczeństwo i opisane w cyt. dokumentacji agresywne zachowanie. Jednocześnie, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, należy stwierdzić, że w prowadzonym postępowaniu wyjaśniono przyczyny utraty przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i powody umieszczenia jej męża w zakładzie opiekuńczo-leczniczym – zgodnie ze stanowiskiem zawartym w dalszej części cyt. wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 3387/19, który również i z tego względu uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 19.03.2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 11/19, oddalający skargę na decyzję podjętą w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Pomimo tego, jak trafnie zarzuca skarżąca, w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 K.p.a. Żaden z organów nie wziął bowiem pod uwagę – zgodnie ze wskazaną wyżej wykładnią art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy – okoliczności i przyczyn, z jakich nastąpiła utrata prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez E. P.. W świetle powyższych rozważań, zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy przez organy obu instancji wąskiej wykładni art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy narusza ten przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. Omawiane stanowisko, zawarte w zakwestionowanych decyzjach, prowadzi do nieuprawnionego uznania, że okres pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego nie może być zaliczony do okresów uprawniających do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jak wnikliwie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 3387/19 uznanie wadliwości przyjętej wykładni prawa materialnego i przyznanie pierwszeństwa w procesie dekodowania owej normy wynikom wykładni systemowej i funkcjonalnej, powinno doprowadzić do rozszerzenia zakresu okoliczności stanowiących podstawę faktyczną sprawy – co należy uwzględnić w toku ponownie prowadzonego w niniejszej sprawy postępowania. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI