II SA/KE 107/07

II SA/Ke 107/07 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2007-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący/
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Renata Detka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art.4 ust.2 pkt3, art.3 pkt13
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Ke 107/07
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, którą to decyzją odmówiono K. P. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia SKO ustaliło, że K. P. (uczeń Publicznej Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w roku szkolnym 2006/2007), w dniu 15 września 2006 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego jako osoba ucząca się. Do wniosku dołączył: postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 30 maja 1988 r. o ograniczeniu władzy rodzicielskiej nad małoletnim K. P. i umieszczeniu go w rodzinie zastępczej, decyzję Starosty z dnia [...] na podstawie której udzielono mu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, oświadczenie, że od matki D. B. nigdy nie zasądzono alimentów oraz odpis zupełny aktu urodzenia, z którego wynika, że jego ojciec jest nieznany. W oparciu o te dokumenty oraz na podstawie uzupełniającego oświadczenia K. P. z dnia 17 stycznia 2007 r. organ II instancji ustalił, że wnioskodawca nie miał nigdy zasądzonych alimentów od swojej matki, a jego ojciec jest nieznany. Matka wnioskodawcy D. B. mieszka w miejscowości M. J., gmina Ł. wraz z mężem, trojgiem dzieci i teściową. K. P. ma z nią tylko sporadyczny kontakt, tj. odwiedza ją raz na rok, nie otrzymuje od niej żadnej pomocy i nie zna sytuacji materialnej jej rodziny.
W takich okolicznościach SKO uznało, że K. P. nie spełnia wszystkich, obligatoryjnych warunków przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami, określonych w przepisach art. 4 i 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z tymi przepisami zasiłek rodzinny z dodatkami przysługuje m. in. osobie uczącej się, za którą jest uważana osoba pełnoletnia ucząca się, nie
n SA/Ke 107/07 2
pozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się. Tymczasem K.P. nie miał nigdy zasądzonych alimentów od obydwojga rodziców, ani też tym bardziej, nie zostały takie alimenty zasądzone na jego rzecz przed osiągnięciem przez niego pełnoletniości. Kolegium zauważyło, że celem powyższej, kwestionowanej przez K. P. regulacji, jest realizacja naczelnej zasady wynikającej z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, iż obowiązek wychowania i utrzymania dziecka spoczywa w pierwszej kolejności na jego rodzicach. Dopiero wówczas, gdy z określonych powodów obowiązku tego nie mogą wypełniać, ich rolę przejmuje Państwo. Kolegium zauważyło też, że decyzja dotycząca zasiłku rodzinnego nie ma charakteru uznaniowego co oznacza, że jego przyznanie zależne jest od spełnienia określonych w ustawie przesłanek ustawowych. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu K. P. organ II instancji zauważył, że skoro wskazanym przez niego przeznaczeniem wnioskowanego zasiłku z dodatkami miało być pokrycie kosztów nauki w szkole, to na ten cel K. P., decyzją Starosty z dnia [...] otrzymał już pomoc w wysokości [...] zł miesięcznie.
W skardze na wskazaną decyzję SKO K. P. nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów pod jej adresem. Z jego skargi wynika jednak, że kwestionuje zasadność stosowania w stosunku do niego przepisu uzależniającego możliwość przyznania mu zasiłku rodzinnego z dodatkami od faktu zasądzenia na jego rzecz alimentów od matki. Twierdzi bowiem, że takich alimentów nie mógł mieć nigdy od matki zasądzonych, ponieważ ona nigdy nie pracowała, zawsze żyła z zasiłku społecznego, a podstawą ograniczenia jej władzy rodzicielskiej był jej stan psychiczny. Wskazał też że również jego rodzina zastępcza tj. jego dziadkowie, którzy przez całe życie go utrzymywali, z racji niskich dochodów i posiadania na utrzymaniu jeszcze dwojga niepełnosprawnych, przysposobionych dzieci, nie są w stanie go dalej utrzymywać. Dlatego podjął decyzję o usamodzielnieniu się, a w związku z faktem uczęszczania do szkoły zawodowej i wynikłą z tego koniecznością ponoszenia kosztów dojazdów, potrzebne jest mu wnioskowane wsparcie.
2
n SA/Ke 107/07 3
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.).
Należy przychylić się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w związku z treścią art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity, Dz. U. Nr 139/06 poz. 992 ze zm.) określającego, że zasiłek rodzinny może być przyznany między innymi osobie uczącej się oraz ze względu na ustawową definicję osoby uczącej się zawartą w art. 3 pkt 13 tej ustawy - przesądzającym dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, że K. P. nie miał nigdy zasądzonych alimentów od jego żyjącej matki. Pogląd ten należy uzupełnić oczywistym, ale pominiętym przez SKO stwierdzeniem, że ponieważ matka skarżącego żyje, to również druga przewidziana w art. 3 pkt 13
3
n SA/Ke 107/07 4
możliwość uznania K. P. za osobę pełnoletnią uczącą się (tj. niepozostawanie na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią) - nie mogła mieć w sprawie zastosowania.
Trafna jest również konstatacja organu II instancji, że decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego nie ma charakter uznaniowego, przez co zasiłek rodzinny może być przyznany jedynie osobie uprawnionej, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ administracji publicznej nie ma możliwości swobodnej oceny przesłanek warunkujących przyznanie takiego zasiłku, a powoływane w skardze okoliczności dotyczące trudnej sytuacji życiowej, rodzinnej i majątkowej skarżącego i jego rodziny - nie mają w sprawie prawnego znaczenia. Dokonując wykładni celowościowej zastosowanych w sprawie przepisów, w tym zwłaszcza art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy również zgodzić się z poglądem organu, że przyczyna ograniczenia możliwości przyznawania zasiłków rodzinnych osobom uczącym się, które mają choć jednego z rodziców i od którego (których) nie mają zasądzonych alimentów - zasługuje na aprobatę. Istotnie bowiem możliwość uruchomienia przedmiotowej pomocy Państwa powstaje dopiero wtedy, gdy zainteresowana osoba ucząca się nie ma możliwości uzyskania tej pomocy od osób zobowiązanych w pierwszej kolejności do świadczeń alimentacyjnych (tj. od rodziców - art. 133 § 1 k. r. i o.), czy to z racji ich śmierci, czy też z uwagi na zasądzenie od nich alimentów w wysokości nie powodującej przekroczenia przez zainteresowanego ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W nawiązaniu do zarzutu wywiedzionego z treści skargi należy stwierdzić, że bez względu na osobistą rodzinną czy majątkową sytuację osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych na rzecz wnioskodawcy świadczeń rodzinnych, dopóki nie dojdzie do sądowej weryfikacji jej możliwości zarobkowych i majątkowych w procesie o zasądzenie alimentów, dopóty nie można przesądzić, że alimenty takie, a zwłaszcza ich wysokość są wiadome. Dlatego wskazane przez skarżącego okoliczności mające świadczyć o bezcelowości starań o zasądzenie na jego rzecz od matki alimentów, nie mogą ani zastąpić sądowego ustalenia czy skarżący miał przed upełnoletnieniem się ustalone prawo do alimentów od matki, ani też być w niniejszej sprawie uwzględnione.
4
HSA/Ke 107/07
5
Nie można natomiast zgodzić się z innym poglądem dającym się dostrzec w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Organ II instancji stwierdził w swym uzasadnieniu, że jedną z bezwzględnych przesłanek warunkujących możliwość przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego osobie uczącej się jest legitymowania się tej osoby zasądzonymi od obydwojga rodziców alimentami. W dalszej części uzasadnienia organ powtarza, że " skoro ustawodawca w przepisie art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych użył określenia "lub zasądzenie od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się", to oznacza to, że zasądzenie alimentów, przed osiągnięciem pełnoletności przez, osobę uczącą się, musi nastąpić od obojga / rodziców i alimenty od obojga rodziców muszą być zasądzone przed osiągnięciem pełnoletności". W innym z kolei miejscu swych rozważań organ wywodzi, że "brak zasądzonych alimentów od rodziców, w tym przypadku od D. B.(...)skutkuje w przedmiotowej sprawie tym, iż w świetle art. 3 pkt 13 ustawy nie można uznać K. P. za osobę uczącą się". Zakładając, że o ile SKO uważa, iż w niniejszej sprawie K. P. powinien legitymować się wyrokiem zasądzającym alimenty od obojga rodziców (bo z przytoczonych fragmentów uzasadnienia decyzji organu II instancji, nie da się tego jednoznacznie stwierdzić, przez co uzasadnienie to nie w pełni odpowiada wymogom o jakich mowa w art. 107 § 3 kpa), to należy stwierdzić, że pogląd taki jest błędny. Nie jest on bowiem dostosowany do wymogów niniejszej sprawy, a ponadto w razie jego przyjęcia mógłby prowadzić do skutków nie dających się pogodzić z celem dla którego są przyznawane zasiłki rodzinne, jakim zgodnie z art. 4. ust. 1. tej ustawy jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. W sytuacji bowiem, gdy ojciec strony nie jest znany, (co jest w sprawie oczywiste, bo wynika z zupełnego odpisu aktu urodzenia K. P. i zostało potwierdzone przez skarżącego), nie można wymagać aby wnioskodawca dysponował wyrokiem zasądzającym alimenty od obojga jego rodziców, bo jest to warunek niemożliwy do spełnienia. Stawianie takiego warunku prowadziło by do praktycznego pozbawienia strony możliwości starania się o zasiłek rodzinny bez zasługujących na akceptację przyczyn. Wskazany, wadliwy pogląd organu II instancji nie miał wpływu na rozstrzygnięcie Sądu, ponieważ skarżący nie dysponuje wyrokiem zasądzającym
5
n SA/Ke 107/07 6
alimenty na jego rzecz od żyjącej matki, D. B., przez co zasiłek rodzinny i tak nie mógł mu przysługiwać.
Konsekwencją nieprzysługiwania K. P. prawa do zasiłku rodzinnego jest również brak jego uprawnienia do uzyskania dodatków do tego zasiłku. Dodatki te bowiem mają charakter akcesoryjny względem samego zasiłku rodzinnego, przez co przysługują tylko wtedy, gdy stronie przysługuje również sam zasiłek. Okoliczność tę wynikającą z art. 8 ustawy przeoczyły w swych uzasadnieniach organy obu instancji, * co jednak nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Uwzględniając powyższe uwagi należy stwierdzić, że skarżącemu nie przysługiwał zasiłek rodzinny z dodatkami, o czym trafnie orzekły organy administracji publicznej w niniejszej sprawie. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.
i