II SA/Lu 476/22

II SA/Lu 476/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grażyna Pawlos-Janusz /przewodniczący/
Grzegorz Grymuza
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145, art. 135, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr SKO.1874/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Godziszów z 4 października 2021 r. nr OPS.ŚP.5211.O.23.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz S. J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 13 września 2021 r. (data wpływu) S. J. (dalej jako skarżąca lub strona) wystąpiła do Wójta Gminy G. z wnioskiem o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym synem - M. J..
Decyzją z 4 października 2021 r. organ ten odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, powołując się na okoliczność pobierania przez stronę emerytury z ZUS, co - jego zdaniem - wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wyniki wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uzupełnić wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i porokonstytucyjnej, w wyniku czego uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. O konieczności złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawieniu decyzji o jej wstrzymaniu organ powinien stronę poinformować i wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio art. 24a ust. 1-3 ww. ustawy oraz art. 9 i art. 79a k.p.a., czego dotychczas nie uczynił.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 25 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W ocenie organu odwoławczego dopuszczenie możliwości przyznania osobom pobierającym emeryturę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być poprzedzone koniecznością dokonania wyboru jednego z tych świadczeń. W przypadku zbiegi świadczeń, ustawodawca wprowadził bowiem zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobą uprawnioną.
W przedmiotowej sprawie strona zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, pomimo świadomości istnienia zbiegu dwóch świadczeń, nie przedłożyła dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury. Nie podjęła tym samym żadnych faktycznych czynności, zmierzających do usunięcia przeszkody w postaci pobieranej emerytury. W takim zakresie tylko działanie strony, w tym przypadku korzystającej z profesjonalnej pomocy prawnej, mogło wyeliminować zaistniałą negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze na powyższą decyzję strona, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że osobie mającej ustalone prawo do emerytury nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. art. 7, 8 § 1, 77, 80, 107 § 3 i 108 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy, niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie decyzji, a także art. 10 w zw. z art. 12 k.p.a poprzez uniemożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które maja mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Mając powyższe na uwadze, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że fakt otrzymywania emerytury nie może automatycznie oznaczać odmowy przyznania świadczenia, na co wskazuje bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na rozwiązanie polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Organ winien natomiast pouczyć stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, który to obowiązek wynika z art. 9 k.p.a. i art. 79a k.p.a. Organ natomiast tego nie uczynił. Nadto podkreśliła, że jest świadoma, że nie może jednocześnie otrzymywać emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, czego nie zamierza czynić. Jej celem jest uzyskiwanie jedynie świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji zapewnienia przez organ, że uzyska ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (tj. nie występują inne negatywne przesłanki), złoży do organu emerytalnego stosowne oświadczenie i wniosek o zawieszenie prawa do emerytury. Jednakże organ winien umożliwić wnioskodawczyni taką możliwość, współpracować z nią oraz organem emerytalnym, celem niepozostawienia wnioskodawczyni bez środków do życia. Organ nie może przerzucać swojego ustawowego obowiązku na pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, że w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko. Ponadto wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wnioskiem zarówno skarżącej jak i organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą decyzją organu pierwszej instancji dotknięte są wadami, które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem żądania skarżącej, wyrażonego w jej wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - dalej: u.ś.r.), w szczególności jej art. 17.
W sprawie bezspornym było, że skarżąca jako matka M. J., legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, należy do kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i że sprawuje ona opiekę nad niepełnosprawnym synem (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Również pozostałe elementy stanu faktycznego sprawy był między stronami bezsporny, zostały one ustalone prawidłowo.
Organy orzekające w sprawie przyjęły natomiast, że w sprawie zachodzi przesłanka wykluczająca przyznanie żądanego świadczenia, jaką zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., jest sytuacja, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Skarżąca ma bowiem ustalone prawo do emerytury. Zaistniały w sprawie spór dotyczył zatem wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i udzielenia odpowiedzi czy skarżącej może być przyznane przedmiotowe świadczenie z uwagi na wyłączającą przesłankę pobierania świadczenia emerytalnego przewidzianą w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.?
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do przewidzianych w nim świadczeń, w tym prawo do renty lub emerytury.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie sam fakt pobierania takiego świadczenia nie musi jednak wykluczać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na gruncie tego świadczenia w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, że brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości.
Rozpocząć należy od wskazania, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który wszedł w życie 9 stycznia 2020 r. orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Chociaż wskazany powyżej wyrok Trybunału w sposób bezpośredni nie odnosi się do świadczenia emerytalnego, to jednak wymusza, co znajduje potwierdzenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych, konieczność dokonywania wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Naczelny Sąd Administracyjny początkowo opowiadał się za (prezentowaną również przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie) wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powoływano się - tak jak organy - na wykładnię językową przywołanego przepisu.
Linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie wykładni tego przepisu uległa jednak zmianie (wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r., II SA/Go 833/18 i z 30 listopada 2018 r., II SA/Go 1045/18, WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 137/19, WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r., III SA/Gd 472/19, WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019 r., II SA/Rz 676/19. W wyrokach tych wskazano na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej.
Kwestia ta była przedmiotem szczegółowej analizy w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20. W wyroku tym wskazano, że wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA z 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65). Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone w cytowanym wyroku.
Tym samym za celowe uznać należy odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na kwotę 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury i renty. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach, jako pozbawiającego świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej.
Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.
W ocenie Sądu, brak jest przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę lub rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę, po uzyskaniu prawa do emerytury lub renty, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.
Obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko zgodnie z którym, osoba uprawniona winna mieć prawo wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego (por. wyroki NSA z 18 czerwca 2020 r. I OSK 254/20, z 11 sierpnia 2020 r. I OSK 764/20, z 27 maja 2020 r. I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20 oraz z 24 listopada 2020 r., I OSK 1416/20 wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r., IV SA/Po 824/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r., II SA/Rz 1265/19).
O ile zatem jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania emerytury, to organ winien poinformować wnioskodawcę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Jak wskazano w wyroku NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, renty, itd. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia np. prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno - rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Ponadto obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W niniejszej sprawie organy zaniechały poinformowania skarżącej o możliwości wyboru świadczenia, jak również nie poinformowały jej o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Działaniem takim organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez jego niewłaściwą wykładnię, jak i prawa procesowego, tj. art. 8, art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie podniesienia wymaga, że bez znaczenia jest, że skarżąca w toku postępowania była zastępowana przez zawodowego pełnomocnika i miała świadomość konieczności zawieszenia prawa do emerytury celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak słusznie podnosiła strona, to organ powinien pouczyć ją o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Dopiero podjęcie takiego działania przez organ upewniłoby ją, że nie występują inne negatywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18, wyraził pogląd, zgodnie z którym nie zachodzi konieczność rezygnacji przez stronę z otrzymywanego świadczenia (tu: emerytury) przed otrzymaniem od organu zapewnienia, że strona ta otrzyma drugie, wyższe świadczenie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z otrzymywanego świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki NSA z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20; 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; 24 marca 2021 r., I OSK 2631/20; 22 października 2021 r., I OSK 690/21). Wyżej wskazane stanowisko, podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Wyjaśnienia również wymaga, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (tak słusznie NSA w wyroku z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20). W realiach kontrolowanej sprawy, mimo złożenia wniosku 13 września 2021 r., przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stronie będzie możliwe od miesiąca, w którym przedstawi ona organowi decyzję o zawieszeniu emerytury. Obowiązkiem organu będzie natomiast natychmiastowe poinformowanie skarżącej o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na ich wysokość składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa oraz wytyczne w zakresie przeprowadzenia postępowania.