II SA/Ka 906/03

II SA/Ka 906/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Szczepan Prax /przewodniczący/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych bez uiszczenia opłaty za przejazd 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego R. F. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001r., o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371), Komendant Powiatowy Policji w W. Ś. nałożył na R. F., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Usługi Autokarowe "[...]" – R. F., karę pieniężną w kwocie [...] złotych.
W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] stwierdzono, że skarżący naruszył przywołany wyżej przepis art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001r., poprzez wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe ważnego dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W odwołaniu wniesionym do Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. R. F. domagał się "anulowania" nałożonej kary lub zmniejszenia jej rozmiaru do minimalnej kwoty przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym, wynoszącej zdaniem strony [...] zł. Skarżący powołał się na okoliczność, iż w dniu[...] zakupił [...] dobowych kart opłaty drogowej z zamiarem ich wykorzystania do końca [...]. W ocenie skarżącego [...] spośród zakupionych kart pozostały niewykorzystane gdyż ostatnia jazda wykonana została w dniu [...] Jedna z rzeczonych kart wydanych [...] okazana została policjantowi dokonującemu czynności kontrolnych.
W tym miejscu R. F. podkreślił, iż dokonane przez niego naruszenie prawa stanowi efekt braku rzetelnej i jasnej informacji w kwestii terminu ważności kart opłaty drogowej oraz dodał, że kwota nałożonej sankcji jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do jego stanu majątkowego.
Decyzją z dnia[...] , nr [...] Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w mocy decyzję stanowiącą przedmiot odwołania. W treści uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, iż przedłożona przez skarżącego, kierującego autobusem marki [...], nr rejestracyjny: [...] w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] dobowa karta opłaty serii [...] została wypełniona dopiero w dniu [...] pomimo, że jej zakup nastąpił w dniu [...]
Mając na uwadze powyższe Śl. Komendant Wojewódzki Policji w K. powołał się na regulację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002r., o zmianie rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001r., w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wywodząc, iż karta opłaty dobowej i siedmiodniowej powinna zostać wypełniona w części dotyczącej terminu ważności, w ciągu 7 dni od daty jej wydania. Z kolei karty opłaty dobowej i siedmiodniowej wydane przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 18 października 2002r., mogły zostać wykorzystane w okresie nie dłuższym niż 30 dni od daty wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania..., a zatem tylko do 30 grudnia 2002r.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wskazał, iż skarżący nie dopełnił obowiązku polegającego na konieczności posiadania i okazywania podmiotowi upoważnionemu do przeprowadzenia kontroli, dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Zgodnie bowiem z §5 ust. 6 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001r., karta opłat nie wypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i 3-5 tego rozporządzenia a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłat. W konsekwencji, zdaniem organu II instancji, w sprawie zaistniała jedna z przesłanek nałożenia na stronę kary pieniężnej, określonych w art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r., a tym samym rozstrzygnięcie wydane przez Komendanta Powiatowego Policji w W. Ś. wydane zostało zgodnie z obowiązującym prawem.
Organ odwoławczy dodał, iż rozmiar sankcji nałożonej na skarżącego określony został w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r., w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999). Przywołany akt prawny nie przewiduje możliwości całkowitego anulowania kary za naruszenie prawa popełnione przez skarżącego jak również nie dopuszcza zastosowania innej wysokości sankcji niż wynikająca z decyzji zapadłej w I instancji.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. F. powtórnie wniósł o "anulowanie" nałożonej kary, kwestionując jej wysokość jako niewspółmierną do rozmiaru uzyskiwanych dochodów.
Skarżący wskazał na krzywdzący charakter rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy raz jeszcze powołując się na okoliczność, iż uiścił należną opłatę za korzystanie z dróg krajowych. Nie był jednak świadomy co do konieczności jej wypełnienia w terminie 7 dni od daty dokonania zakupu, gdyż w treści rzeczonej karty opłaty nie zawarto informacji w tym zakresie. W ocenie strony, wydanie decyzji o nałożeniu kary w sytuacji braku należytego pouczenia w przedmiotowej kwestii, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 oraz 9 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy raz jeszcze podniósł, iż w świetle przepisów art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001r., o transporcie drogowym oraz §5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r., w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazdy po drogach krajowych, kierowca pojazdu samochodowego podczas przejazdu po drogach krajowych jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli ważny dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Brak takiego dowodu stanowi natomiast, bez względu na pozostałe okoliczności, samodzielny tytuł do nałożenia kary. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie gdyż przedstawiona przez skarżącego karta opłaty drogowej wypełniona została w sposób niezgodny z §5 przywołanego rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001r., a tym samym nie mogła zostać uznana za dowód uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Ś. Komendant Wojewódzki Policji podkreślił, iż nawet jeśli zgodnie z §5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 6 września 2001r., kartę opłaty ma wypełnić jednostka, w której taką kartę się zakupuje, to obowiązek doprowadzenia do jej prawidłowego wypełnienia ciąży na przedsiębiorcy gdyż to on będzie się nią posługiwał i ponosił odpowiedzialność za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. W konsekwencji to zainteresowany przedsiębiorca powinien zadbać o wypełnienie karty dobowej w zakresie terminu jej ważności w ciągu 7 dni od daty jej wydania.
Ponadto w dniu [...] skarżący złożył do Sądu pismo procesowe, w treści którego podniósł, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna została przewidziana jako sankcja za czyn polegający na wykonywaniu transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach publicznych. Czynu tego nie można natomiast utożsamiać z brakiem posiadania dowodu uiszczenia tej opłaty. Zdaniem skarżącego podstawa decyzji o nałożeniu kary, jaką jest regulacja rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r., określająca wysokość sankcji za "wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu opłaty za przejazd po drogach publicznych" wykracza poza zakres delegacji ustawowej wynikającej z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r., co stanowi naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz głównie z przyczyn, które nie zostały w niej podniesione, a które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związanym zarzutami skargi.
W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem [...] a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r. utracił moc.
Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dokonując analizy prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia należy w pierwszej kolejności przywołać przepis art. 107 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określający katalog niezbędnych elementów jakie powinny zostać zawarte w decyzji administracyjnej. Stosownie zatem do treści cytowanego art. 107 §1 K.p.a., decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, przywołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie w kwestii ewentualnego środka odwoławczego a także podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
W tym miejscu należy dodać, że zgodnie ze stanowiskiem znajdującym wyraz w literaturze prawniczej, okoliczność wydania decyzji administracyjnej przez osobę nie posiadającą w tym zakresie upoważnienia kompetentnego organu, jest rażącym naruszeniem prawa, stanowiącym podstawę stwierdzenia nieważności takiej decyzji (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Beck 2004r., str. 729). Trzeba bowiem zaakcentować, że w myśl art. 268a K.p.a. organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Godzi się przy tym podkreślić, że upoważnienie, o którym mowa w cytowanym art. 268a K.p.a. musi wskazywać co najmniej przedmiotowy zakres przekazanych uprawnień a nadto powinno być udzielone imiennie na piśmie, z podaniem daty początku obowiązywania lub z oznaczeniem okresu, na jaki zostało udzielone. Upoważnienie takie może stanowić załącznik do zakresu czynności danego pracownika. Może być także udzielone jednorazowo do wydawania tylko ściśle określonych decyzji administracyjnych (por.: G.Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Postępowanie administracyjne ogólne" C.H. Beck, Warszawa 2003r., s.669)
W tym kontekście Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o upoważnienie nie spełniające określonych w powyższy sposób wymogów.
Rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot skargi podpisane zostało bowiem przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w K, działającego na podstawie upoważnienia Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji udzielonego na mocy decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] w sprawie upoważnienia Naczelników Wydziałów i ich Zastępców do załatwiania określonych spraw w imieniu Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, wydanej w oparciu o przywołany wyżej art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego, która została zmieniona późniejszą decyzją rzeczonego organu nr [...] , wydaną w dniu [...]
Należy tu zasygnalizować, że z treści przywołanej decyzji z dnia [...] wynika jednoznacznie, iż obowiązujące na jej mocy upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych udzielone zostało przez Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. wszystkim osobom, które zajmują lub będą zajmowały określone stanowiska w strukturach aparatu pomocniczego tego organu. Krąg pracowników objętych zakresem przedmiotowego upoważnienia nie został natomiast określony poprzez wskazanie konkretnych osób z imienia i nazwiska. Warto dodać, że skoro decyzja Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] ., nie jest skierowana do ściśle określonego adresata, nie może ona zatem zostać dołączona do akt personalnych danego pracownika.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot skargi zostało podpisane przez osobę nie posiadającą prawidłowego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu organu odwoławczego a w konsekwencji decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności, przewidzianą w art. 156 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedstawiona wyżej wada, jaką dotknięty jest zaskarżony akt, uniemożliwiła Sądowi ocenę merytorycznych zagadnień związanych z prawidłowością rozstrzygnięcia o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych bez uiszczenia opłaty. Dokonanie kontroli w powyższym zakresie możliwe będzie bowiem dopiero w odniesieniu do decyzji podjętej przez uprawnioną osobę, działającą na podstawie upoważnienia udzielonego zgodnie z regulacją art. 268a K.p.a.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku ze stwierdzeniem przesłanki określonej w art. 156 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając na podstawie art. 145 §1 pkt 2, art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271), orzekł jak w sentencji wyroku.
Z uwagi na fakt, iż mocą zaskarżonego aktu na stronę nałożona została kara pieniężna, uwzględnienie skargi wpływa na jego wykonanie. Dlatego, działając w oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd określił, że decyzja ta nie może być wykonana.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.