II SA/Ka 412/03

II SA/Ka 412/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo
Henryk Wach /przewodniczący/
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
3/II S A /Ka 412/03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ PO Dnia 8 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego K. na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Sygn. akt 3 / II SA / Ka 412 / 03
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5, ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. stwierdził u S. Z. chorobę zawodową uszkodzenie narządu słuchu – wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Jak wynikało z treści lakonicznego uzasadnienia decyzji organ Inspekcji Sanitarnej swoje rozstrzygnięcie oparł na rozpoznaniu klinicznym dokonanym przez lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., która to placówka rozpoznała u badanego obustronny odbiorczy ubytek słuchu wynoszący dla obu uszu 45 dB oraz ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego, które wykazało, że w latach 1988-1999 S. Z. pracując w [...]Spółce Węglowej S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego "A" w J. jako telemonter na powierzchni był narażony na działanie czynnika szkodliwego jakim jest hałas.
Skarżący nie odwołał się od powyższej decyzji, jak również nie uczynił tego pracodawca.
Pismem z dnia [...] r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. złożył wniosek do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. W uzasadnieniu podkreślono, że została wydana z rażącym naruszeniem § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, co zgodnie z art.156 § 1 pkt 2 i 7 kpa stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uwzględnił wniosek i na podstawie art. 157 § 2 kpa wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej na wstępie decyzji organu I instancji. S. Z. zaskarżył przedmiotowe postanowienie wnosząc, zgodnie z zawartym w jego treści pouczeniem zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art.134 Kpa w związku z art.144, art.154 § 2 i art.141 § 1 k.p.a. oraz § 12 ust.2 pkt 2 ustawy o Inspekcji Sanitarnej Główny Inspektor Sanitarny w Warszawie stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji orzekającego w przedmiocie chorób zawodowych.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. prowadził dalej powyższe postępowanie, w toku którego uzupełniano materiał dowodowy przez przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego w dniu [...] r., jak również o dokumenty z leczenia S. Z. w Poradniach Przyzakładowych w roku [...] i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r.
Jak wynika dalej z przedłożonych Sądowi akt sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia .3 r. nr . na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji z dnia . r. stwierdzającą chorobę zawodowa słuchu u S. Z. i orzekł o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej słuchu.
W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodowa czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy.
Organ odwoławczy podkreślił, że uzupełnił całość materiału dowodowego w związku z wnioskiem ZUS w C. o unieważnienie decyzji organu I instancji i opisał poczynione ustalenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Z. zakwestionował legalność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. podnosząc zarzut nieważności, gdyż została wydana w sprawie prawomocnie rozstrzygniętej oraz naruszenia art. 80 kpa przez dowolną i stronniczą ocenę materiału dowodowego oraz art.158 kpa.
Dalej w uzasadnieniu podniósł, ze nie otrzymał żadnej decyzji rozstrzygającej wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., a jego zdaniem przed rozstrzygnięciem tej kwestii wszelkie wydawane i doręczane mu nowe decyzje w sprawie choroby zawodowej są wydane z naruszeniem art.156 § 1 pkt 3 i 7 i są dotknięte nieważnością
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że brak rozpoznania choroby narządu słuchu przez uprawnione placówki diagnostyczne uniemożliwiał wydanie decyzji o jej stwierdzeniu. Bez komentarza pozostawił zarzut o nieważności zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać
Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Wracając do meritum sprawy należy podkreślić, że trafnie wskazał skarżący, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a.
Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Taki status posiadały jednostki orzekające w niniejszej sprawie: Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. § 10 powyższego rozporządzenia stanowi, że właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego wydaje decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia.
W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówki diagnostyczne I i II stopnia wydając orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie, w dniach [...]r., [...] r. i [...] r. stwierdziły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego przewlekłego urazu akustycznego. Każdorazowo stwierdziły jednak niedosłuch obustronny odbiorczy, różniący się tylko stopniem jego ubytku. Brak podstaw do stwierdzenia jego zawodowej etiologii uzasadniały zbyt krótkim czasokresem narażenia (orzeczenia z [...] i [...] r.), a następnie pracą w warunkach narażenia na działanie hałasu nie przekraczającego dopuszczalnych norm natężenia.
Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.
Organ odwoławczy w niniejszej sprawie, ze względu na wszczęcie w dniu [...] r., na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] r. winien był go zakończyć wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, stwierdzeniem jej nieważności lub stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa (art.158 k.p.a.) i dokładnie uzasadnić swoje stanowisko.
Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy nie wydał takowej decyzji. Nie wyjaśniając podstawy faktycznej i prawnej, pomijając fakt wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji oraz przymiot jej ostateczności uznał wniosek ZUS w C. za odwołanie i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 wydał zaskarżoną decyzję o jej uchyleniu i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u S. Z.
Art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z wydaniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa,
§ 2 zaś stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Jak słusznie zauważył skarżący rozstrzygniecie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji(art.158 kpa). Organ odwoławczy wydając w dniu [...] r., po wszczęciu postępowania o stwierdzenie jej nieważności, na podstawie art. 138 k.p. § 1 pkt 2 decyzję o jej uchyleniu rażąco naruszył prawo. Należy podkreślić, że decyzja organu Inspekcji Sanitarnej I instancji z dnia [...] r. była ostateczną, gdyż jak wynika z akt sprawy została doręczona skarżącemu i jego pracodawcy w dniu [...] r. i nie została przez nich zaskarżona. Termin ten upłynął w dniu [...] r. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne (art.16 § 1 k.p.a.). Art.138 k.p.a. stanowi podstawę prawna wydania decyzji po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji wydanej w I instancji (art.127 k.p.a) wniesionego w terminie 14 dni od jej doręczenia (art.129 § 2 k.p.a). Nie ma on zastosowania do decyzji ostatecznych, które mogą zostać wzruszone wyłącznie w trybie nadzwyczajnym. Należy też podkreślić, że PZU w C. nigdy nie było stroną postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej u S. Z., a jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji winien być podstawą wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, chyba że był podstawą wszczęcia postępowania w tej sprawie z urzędu, co należało wyraźnie zaznaczyć w uzasadnieniu wydanego postanowieniu. Sygnalizacją o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, którą organ odwoławczy uznał za przesłankę uzasadniającą wszczęcie postępowania na podstawie art.157 § 2 k.p.a.
Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia o wszczęciu postępowania organ odwoławczy przyznał ZUS w C. status strony i przedmiotowe postępowanie wszczął na jej wniosek.
Za trafne należy uznać argumenty skarżącego, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, co skutkuje jej nieważnością- art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 k.p.a Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, stosownie do treści art. 200 ustawy p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i przeprowadzi postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej organu I instancji, wszczęte z urzędu w dniu [...] r., zgodnie z wymogami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego(art.156- 159). Musi w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy istotnie przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, § 10 obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych bądź innym uchybieniem skutkującym stwierdzeniem jej nieważności.
Tym samym, w aktualnym stanie rzeczy w mocy pozostaje ostateczna decyzja z dnia [...] r.
Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.