II SA/Ka 533/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-12-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
wymeldowaniepobyt stałyewidencja ludnościprawa procesowepełnoletnośćdoręczeniaprawo administracyjnedecyzja administracyjnasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wymeldowaniu córki z pobytu stałego z powodu naruszenia jej praw procesowych jako strony, jednocześnie oddalając skargę ojca w tej części.

Sprawa dotyczyła wymeldowania K.N. i jego córki I.N. z pobytu stałego. Wojewoda uchylił decyzję odmawiającą wymeldowania, orzekając o wymeldowaniu obu osób. Sąd administracyjny oddalił skargę K.N., uznając, że spełnione zostały przesłanki do jego wymeldowania. Natomiast w części dotyczącej I.N., sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie jej praw procesowych jako strony, ponieważ nie została prawidłowo powiadomiona o postępowaniu i nie miała możliwości czynnego udziału, mimo osiągnięcia pełnoletności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi K.N. i I.N. na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Burmistrza o odmowie wymeldowania K.N. i jego córki I.N. z pobytu stałego. Sprawa wywodziła się z wniosku byłej żony K.N., U.N., o wymeldowanie ich z mieszkania. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz odmówił wymeldowania, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Wojewoda, uwzględniając odwołanie U.N., uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu K.N. i I.N., opierając się na fakcie, że nie zamieszkują w lokalu i nie czynią starań o powrót, a także na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym obowiązku meldunkowego. K.N. i I.N. wnieśli skargę do sądu, zarzucając błędne ustalenia faktyczne i naruszenie przepisów. Sąd uznał skargę K.N. za bezzasadną w części dotyczącej jego wymeldowania, stwierdzając, że spełnione zostały przesłanki do jego wymeldowania. Jednakże, w odniesieniu do I.N., sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie jej praw procesowych. Mimo osiągnięcia pełnoletności, I.N. nie była prawidłowo powiadamiana o postępowaniu, nie miała możliwości czynnego udziału i nie doręczano jej decyzji, a jej ojciec działał w jej imieniu bez formalnego pełnomocnictwa po jej usamodzielnieniu. Sąd nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozpatrzenie sprawy I.N. z uwzględnieniem jej statusu strony i zapewnieniem jej praw procesowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku K.N. spełnione zostały przesłanki do wymeldowania, ponieważ opuścił on dobrowolnie miejsce stałego pobytu i nie czynił starań o powrót. W przypadku I.N. nie można było rozstrzygnąć merytorycznie z powodu naruszenia jej praw procesowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że K.N. bezspornie opuścił lokal i nie czynił starań o powrót, co stanowi podstawę do wymeldowania. W przypadku I.N. kluczowe było naruszenie jej praw jako strony postępowania po osiągnięciu pełnoletności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.e.l.i.d.o. art. 15 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 344 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 27

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 32

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 33

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie praw procesowych I.N. jako strony postępowania po osiągnięciu pełnoletności.

Odrzucone argumenty

Zarzuty K.N. dotyczące błędnych ustaleń faktycznych w zakresie dobrowolności opuszczenia lokalu. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji w skardze K.N. i I.N.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek meldunkowy jest wyłącznie czynnością techniczną, związaną z rejestracją ruchu ludności i należy odróżniać tytuł prawny do zamieszkiwania do zamieszkiwania od meldunku, który takiego tytułu nie zastępuje ani takim tytułem nie jest. opuszczenie lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno mieć charakter dobrowolny, jednakże za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się także sytuacje wymuszone nawet środkami pozaprawnymi, o ile nie nastąpiło przywrócenie utraconego bezprawnie posiadania z faktu samego zameldowania nie wypływają żadne uprawnienia cywilno-prawne co do tytułu prawnego do lokalu

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Małgorzata Jużków

sprawozdawca

Tadeusz Michalik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymeldowania, w szczególności znaczenie dobrowolności opuszczenia lokalu oraz konieczność przestrzegania praw procesowych stron, zwłaszcza po osiągnięciu pełnoletności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które mogły ulec zmianie. Kluczowe jest również ustalenie stanu faktycznego w każdej indywidualnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak naruszenie praw procesowych jednej ze stron może doprowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie sprawa wydaje się być jasna. Podkreśla znaczenie indywidualnego traktowania stron.

Nawet po latach, błędy formalne w postępowaniu o wymeldowanie mogą zniweczyć decyzję administracyjną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ka 533/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Tadeusz Michalik
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKI Dnia 16 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K.N. i I.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) oddala skargę K.N. 2) uchyla zaskarżoną decyzje w części dotyczącej I.N.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] U.N. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w C. o wymeldowanie z pobytu stałego z mieszkania nr 34 przy ulicy [...] jej byłego męża K. oraz córki I. twierdząc, że nie przebywają w nim od wielu lat. Mąż wyprowadził się dobrowolnie i trwale przed jedenastu laty, a córka w roku [...] i zamieszkują w lokalu nr [...] przy ulicy [...]. Jednocześnie wskazała, że sama ponosi w całości koszty utrzymania przedmiotowego lokalu. Do wniosku załączyła odpis skrócony małżeństwa nr [...], wyrok Sadu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] rozwiązujący małżeństwo wnioskodawczyni z K.N., umowę najmu mieszkania z dnia [...] i potwierdzenie zameldowania osób objętych wnioskiem.
W dniu [...], na podstawie art. 61 § 4 kpa wszczęto w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, w toku którego ustalono, że K.N. wraz z córką I. zamieszkuje faktycznie w lokalu nr [...] przy ulicy [...]. Wynikało powyższe z oświadczenia samego K.N., który w piśmie z dnia [...] adresowanym do Urzędu Miejskiego w C. potwierdził tą okoliczność. Dodatkowo wyjaśnił, że nie sprzeciwia się zamieszkiwaniu byłej żony w mieszkaniu stanowiącym ich wspólną własność małżeńską, ale nie widzi też zasadności ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania w sytuacji zamieszkiwania w nim wyłącznie przez byłą żonę i jej konkubenta oraz ich wspólne dziecko. Wyraził jednocześnie zdziwienie prowadzeniem ponownego postępowania o wymeldowanie jego i córki I. z przedmiotowego lokalu, gdyż w dniu [...] otrzymał decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie ich wymeldowania.
W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego przesłuchano I.N. oraz U.N., jak również przeprowadzono oględziny lokalu nr [...] przy ulicy [...], które potwierdziły, że zameldowane osoby- poza U.N. w nim nie zamieszkują i nie posiadają rzeczy osobistych. Jak zeznała I.N. jedyna rzecz stanowiąca jej własność, którą pozostawiła w mieszkaniu zajmowanym przez matkę to tapczan (rogówka). Zaprzeczyła jednocześnie, że mieszkanie opuściła dobrowolnie. Potwierdziła powyższe składając zeznania w czasie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz C. na podstawie art. 104 kpa i art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity w Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o odmowie wymeldowaniu K.N. wraz z córką I. z pobytu stałego w C. ulica [...]. W uzasadnieniu opisano szeroko przeprowadzone postępowanie dowodowe i poczynione na jego podstawie ustalenia. Podkreślono, że potwierdziło ono fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego i jego córkę, jednakże wykazało, że nie uczynili tego dobrowolnie. W tej części oparto się na zeznaniach zainteresowanych, którzy wyjaśnili, że zostali do tego zmuszeni. K.N. w związku z kłótniami małżeńskimi kończącymi się każdorazowo interwencją policji i odmową wspólnego zamieszkania ze strony żony, a I. na skutek wyrzucenia jej przez matkę. Organ wskazał również na konsekwencje prawne i faktyczne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 o niezgodności art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z Konstytucją RP. Wyrok ten obowiązuje od 19 czerwca 2002 r., co oznacza, że obowiązek meldunkowy jest wyłącznie czynnością techniczną, związaną z rejestracją ruchu ludności i należy odróżniać tytuł prawny do zamieszkiwania do zamieszkiwania od meldunku, który takiego tytułu nie zastępuje ani takim tytułem nie jest. O wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego decyduje zaś przesłanka faktycznego dobrowolnego opuszczenia lokalu.
Od powyższej decyzji odwołała się U.N. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniosła błędne ustalenia faktyczne co braku przesłanki dobrowolnego opuszczenia spornego mieszkania poczynione w toku przeprowadzonego postępowania, które w konsekwencji doprowadziły do wydania niekorzystnej dla niej decyzji o odmowie wymeldowania byłego męża i córki I. Podkreśliła za wnioskiem, że jej małżeństwo z K.N. zostało rozwiązane prawomocnym wyrokiem sądowym z dnia [...], który od [...] lat nie mieszka w spornym lokalu. Wyprowadził się dobrowolnie po jedynej interwencji policji jaka miała miejsce w tym czasie, zakończonej odwiezieniem go do izby wytrzeźwień. Córka, buntowana przez ojca znęcała się nad nią psychicznie i uciekła z domu w [...], aby pomóc mu wygrać sprawę rozwodową. Na koniec wskazała, że zamieszkanie przez nich w innym lokalu, czemu nie zaprzeczają, które stanowi ich centrum życiowe jest wystarczającym potwierdzeniem ich nieobecności w miejscu stałego zameldowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uwzględnił odwołanie w następstwie czego uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu K.N. wraz z córką I. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 na mocy którego od dnia 19 czerwca 2002 r. w postępowaniu meldunkowym nie bada się kwestii posiadania bądź utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Meldunek to tylko rejestracja pobytu osoby i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu. przypomniał, że w przedmiotowej sprawie K.N., jak i jego córka zeznał, że nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, co oznacza spełnienie ustawowych przesłanek wymeldowania z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, i powoduje, że zaskarżona decyzja nie była zgodna z prawem. Dalej wskazał, że pomimo rozwiązania małżeństwa stron prawomocnym wyrokiem sądowym nie rozstrzygnięto kwestii korzystania ze spornego lokalu, a w aktualnym stanie prawnym (na co organ przywołał stosowne przepisy) "małżonkowie bez względu na istniejące miedzy nimi stosunki majątkowe są najemcami lokalu, jeżeli nawiązanie stosunku najmu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa". Organ odwoławczy odniósł się również do wyjaśnienia spornej w niniejszej sprawie przesłanki "opuszczenia lokalu". Wskazał na pogląd funkcjonujący w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, że opuszczenie lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno mieć charakter dobrowolny, jednakże za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się także sytuacje wymuszone nawet środkami pozaprawnymi, o ile nie nastąpiło przywrócenie utraconego bezprawnie posiadania, a do wydania takiego orzeczenia kompetentny jest wyłącznie właściwy sąd powszechny. Roszczenia takiego- stosownie do zapisu art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego można dochodzić w ciągu roku od dnia naruszenia posiadania. Podkreślił, że w niniejszej sprawie nie ujawniono starań prawem przewidzianych o ponowne zamieszkanie w lokalu przy ulicy [...] czynionych przez K.N. i jego córkę, co jest przejawem ich woli i świadczy o dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu stałego. W podsumowaniu wywodów uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji organ odwoławczy zauważył, że z faktu samego zameldowania nie wypływają żadne uprawnienia cywilno-prawne co do tytułu prawnego do lokalu
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia [...] podpisanej przez K.N. i I.N., skarżący imieniem swoim i córki wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ znane jest ich aktualne miejsce pobytu i oparcie na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na bezpodstawnym przyjęciu, że wyprowadzili się ze spornego lokalu dobrowolnie i nie czynili starań o powrót do miejsca stałego zameldowania. Podkreślił, że była żona od [...] podejmuje działania zmierzające do ich wymeldowania ze spornego lokalu, jak również wskazał na podejmowane przez niego osobiście działania mające na celu odzyskanie dla niego i obecnie [...] letniej córki, która pragnie rozpocząć samodzielne życie, spornego lokalu. Na koniec podkreślił, że ani on ani córka nie mogą w nim zamieszkać, gdyż mieszka w nim była żona. Podkreślił, że aktualnie wykupuje od Spółki Mieszkaniowej w B. sporny lokal.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał na treść wyroku rozwodowego stron z dnia [...], na mocy którego K.N. zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią wówczas, córką I. Zgodnie zaś z art.27 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna, a przedstawione w skardze problemy rodzinne nie maja wpływu na rozstrzygniecie sprawy meldunkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna w części dotyczącej wymeldowania K.N., zaś w części dotyczącej wymeldowania z pobytu stałego jego córki I.N. zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem prawa nie może się ostać.
Na wstępie należy zauważyć z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z ta datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce, na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych wojewódzkie sądy administracyjne.
Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz.1270, w skrócie p.s.a. ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W niniejszej sprawie sądowej kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana przez organ odwoławczy, który działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły przed wydaniem decyzji przez organ I instancji (vide wyrok NSA sygn. akt V SA 3872/00, LEX nr 78936). Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity w Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) urząd gminy wydaję decyzję o wymeldowani osoby, która bez wymeldowania się dobrowolnie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W przypadku skarżących nie dopatrzył się jednak spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu i odmówił ich wymeldowania.
Przepis art.15 ust. 2 w dacie orzekania organów obydwu instancji, jak i do dnia 1maja 2004 r. stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Obecnie art.15 ust.2 stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.(zm. art.1 pkt 6 ustawy z 2004 r. Dz. U. Nr 93, poz. 887).
Zacytowanie w całości tego przepisu było konieczne (mimo, iż przytaczały go w pełnym brzmieniu organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji) ze względu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (publikowany Dz. U. Nr 78, poz. 716), który zniósł obowiązywanie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r. i stanowił podstawę jego nowelizacji.
W związku z utratą mocy art. 9 ust. 2 omawianej ustawy, do którego odsyłał art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji prawidłowo organ I i II instancji nie czynił ustaleń na temat uprawnień skarżących do lokalu czy ich utraty. Prawidłowo skoncentrował się na ustaleniu czy stanowi on ich centrum życiowe, a jeżeli nie to czy dobrowolnie go opuścili.
Decydujące dla dalszych rozważań będzie to, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącego nie opuścił on miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Należy przy tym pamiętać, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.
Jak trafnie zauważył organ odwoławczy w orzecznictwie istotnie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywaniu w lokalu.
Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania najemcy lokalu, który opuścił sporny lokal w [...] i nie zamieszkiwał w nim z zamiarem stałego pobytu co najmniej od tej daty. Okoliczność ta jest bezsporna i potwierdził ją kilkakrotnie K.N. Zarówno w pismach kierowanych do organów jak i w złożonych zeznaniach. Okoliczność ta jest bezsporna również co do I.N., córki K.
Organ II instancji dokonał wyczerpujących ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego. Prawidłowo została wyjaśniona kwestia zamieszkiwania skarżących w tymże lokalu, co stanowiło sedno przedmiotowej sprawy, jak również dobrowolność jego opuszczenia. Za chybione należy uznać podniesione w skardze zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1a,b,c ustawy psa).
W niniejszej sprawie organy obu instancji nie dostrzegły, że I.N. urodziła się [...], a tym samym z dniem [...] jest osobą pełnoletnią posiadająca pełnię praw obywatelskich i winna sama reprezentować swoje interesy w postępowaniu administracyjnym, w tym w sprawie o wymeldowanie. Może to czynić przez ustanowionego pełnomocnika w osobie ojca K.N., jednakże w przedstawionych sądowi aktach sprawy takiego dokumentu nie ujawniono. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte [...] na podstawie wniosku z dnia [...] i chociaż dotyczyło wymeldowania K.N. i jego córki I., nie została ona nigdy o tym fakcie powiadomiona. Podobnie jak nie została powiadomiona o przeprowadzeniu oględzin lokalu przy ulicy [...], możliwości zapoznania z aktami sprawy czy wyznaczeniu rozprawy administracyjnej na dzień [...] i [...] czy zapadłych w jej sprawie decyzjach administracyjnych wydanych przez organy obu instancji. Każdorazowo powyższe pisma i decyzje były doręczane jej ojcu. Tylko w ich treści widniały zapisy, że dotyczą "K.N. wraz z córką I.N.", co wskazuje na przyjęcie przez organy błędnego założenia iż działał on w jej imieniu z mocy prawa lub wyroku sądowego. Założenie takie było prawidłowe do czasu uzyskania przez I.N. pełnoletności. Do tego bowiem momentu, na mocy prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] K.N. miał powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką I. Z dniem [...] obowiązek ten ustał i we wszczętym postępowaniu o jej wymeldowanie winna występować na prawach strony. Tymczasem występowała ona w nim w charakterze strony tylko w zapisie protokołu przesłuchania w charakterze świadka w dniu [...] i [...], protokole oględzin lokalu sporządzonego w dniu pierwszego przesłuchania oraz protokole udostępnienia akt z dnia [...] czy wezwania na rozprawę w dniu [...]. Nie wynika natomiast w jakim charakterze I.N. zapoznawała się z aktami sprawy w dniu [...] i dlaczego nie doręczono jej decyzji organu I instancji z dnia [...] jak również Wojewody [...] z dnia [...]. Sąd rozpatrywał przedmiotowa sprawę na podstawie skargi wniesionej przez K.N. i I.N., gdyż oboje ją podpisali chociaż z jej treści jednoznacznie wynika, że została sporządzona przez K.N. występującego w imieniu swoim i córki. Nie podniesiono też w jej treści naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej (art. 30 § 1 k.p.a). Strona może działać przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a), którym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, a pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 k.p.a). O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art.61 § 4 k.p.a.). Dalej k.p.a. stanowi w art. 109, że decyzję doręcz się stronom na piśmie.
Należy podkreślić, że zgodnie z zasadami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli (art. 8) Są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego(art. 9). obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art.10 k.p.a.). Ponieważ w niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpatrując sprawę w części dotyczącej I.N. uchybił tym zasadom i naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w tej części.
Organ II instancji rozpatrując ponownie odwołanie U.N. od decyzji organu I instancji o odmowie wymeldowania I.N. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] przy podejmowaniu decyzji uwzględni poczynione wyżej wywody, a w szczególności zapewni skarżącej, I.N. wszelkie uprawnienia wynikające z posiadanego przez nią w przedmiotowym postępowaniu o wymeldowanie statusu strony. Uzupełni postępowanie dowodowe o ustalenia podejmowanych przez nią, po uzyskaniu pełnoletności działaniach prawnych mających na celu zamieszkanie w miejscu zameldowania na pobyt stały czy też wcześniejszych jej ojca, jako opiekuna prawnego.
Wyjaśnić nadto należy, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom, jak nabycie uprawnienia do zajmowania lokalu.
Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę K.N., a na mocy art. 145 § 1 pkt 1c tejże ustawy uchylił decyzję w części dotyczącej wymeldowania I.N.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI