II SA/KA 519/03

Naczelny Sąd Administracyjny2004-03-23
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnynieruchomości komunalnenajem lokaliczynsz najmuuchwałykompetencje organówprawo administracyjneprawo cywilne

NSA oddalił skargę kasacyjną Burmistrza Miasta P. od wyroku WSA stwierdzającego nieważność uchwały Zarządu Miasta w przedmiocie ustalania stawek czynszu najmu lokali użytkowych.

Sprawa dotyczyła uchwały Zarządu Miasta P. ustalającej stawki czynszu najmu lokali użytkowych w trybie bezprzetargowym. Skarżący J. P. zarzucił dowolność w ustalaniu stawek i ingerencję w istniejące umowy. WSA stwierdził nieważność uchwały, co zostało zaskarżone przez Burmistrza. NSA, opierając się na wyroku Sądu Najwyższego, uznał, że ustalanie stawek czynszu jest sprawą z zakresu administracji publicznej, a uchwała Zarządu naruszała prawo, dlatego oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa wywodzi się ze skargi J. P. na uchwałę Zarządu Miasta P. z dnia 2 lutego 2000 r. Nr 193/74/2000, która ustalała stawki czynszu najmu lokali użytkowych oddawanych w trybie bezprzetargowym. Skarżący zarzucił, że Zarząd Miasta ustalił stawki w sposób dowolny, rozszerzając je na najemców kontynuujących umowy i ingerując w ich treść. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z 4 grudnia 2000 r. oddalił skargę, uznając uchwałę za akt kierownictwa wewnętrznego. Prezes NSA wniósł rewizję nadzwyczajną, argumentując, że uchwała dotyczy spraw z zakresu administracji publicznej. Sąd Najwyższy wyrokiem z 3 października 2002 r. uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że ustalanie stawek czynszu najmu lokali użytkowych stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej, a nie cywilnoprawnej. Po ponownym rozpoznaniu, WSA wyrokiem z 22 maja 2003 r. stwierdził nieważność uchwały Zarządu Miasta. Burmistrz Miasta P. wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił, podzielając stanowisko Sądu Najwyższego co do charakteru prawnego uchwały i interesu prawnego skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Uchwała zarządu gminy ustalająca stawki czynszu najmu lokali użytkowych oddawanych w trybie bezprzetargowym jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, a nie uchwałą z zakresu prawa cywilnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy i NSA uznały, że ustalanie stawek czynszu najmu lokali użytkowych stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej, ponieważ dotyczy gospodarowania mieniem komunalnym i ma skutki zewnętrzne dla najemców, a nie jest jedynie aktem kierownictwa wewnętrznego czy czynnością cywilnoprawną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 40 § ust.2 pkt 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 41 § ust.1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 42 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.g.k. art. 4 § ust.2

Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

u.s.g. art. 101 § ust.1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 30 § ust.1 i 2 pkt 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.NSA art. 27 § ust.1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.NSA art. 57 § ust.2

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.NSA art. 16 § ust.1 pkt 5

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.NSA art. 20 § ust.1-3

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.g.n. art. 1 § pkt 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy Prawo lokalowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Zarządu Miasta ustalająca stawki czynszu najmu lokali użytkowych jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, a nie prawa cywilnego. Organ gminy (Rada) jest uprawniony do ustalania zasad i kryteriów gospodarowania mieniem komunalnym, w tym stawek czynszu, natomiast Zarząd nie może w drodze uchwały ingerować w istniejące umowy cywilnoprawne poprzez ustalanie konkretnych stawek dla poszczególnych lokali. Uchwała Zarządu Miasta naruszała prawo, ponieważ wykroczyła poza upoważnienie Rady Miejskiej i ingerowała w treść istniejących umów najmu w niedopuszczalnym trybie publicznoprawnym.

Odrzucone argumenty

Uchwała Zarządu Miasta jest aktem kierownictwa wewnętrznego, a nie uchwałą z zakresu administracji publicznej. Zawieranie umów najmu i zmiana ich treści następuje na drodze cywilnoprawnej, a ustalenie wyższych stawek czynszu może być postrzegane przez najemcę jedynie jako naruszenie interesu faktycznego. Skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.

Godne uwagi sformułowania

uchwała z zakresu administracji publicznej akt kierownictwa wewnętrznego ingerencja administracyjna urynkowienie czynszu najmu zasady i kryteria gospodarowania mieniem komunalnym tryb uchwałodawczy – publicznoprawny tj. administracyjny, zamiast trybu cywilnoprawnego

Skład orzekający

Zbigniew Rausz

przewodniczący-sprawozdawca

Edward Janeczko

członek

Elżbieta Stebnicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stawek czynszu najmu lokali komunalnych przez organy samorządu terytorialnego, podział kompetencji między radą a zarządem gminy w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym, charakter prawny uchwał samorządowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stawek czynszu w trybie bezprzetargowym dla lokali użytkowych stanowiących własność komunalną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną gospodarowania mieniem komunalnym i rozgraniczenia między prawem administracyjnym a cywilnym, co jest istotne dla samorządowców i prawników.

Kto ustala czynsz za lokale komunalne? NSA rozstrzyga spór między Zarządem Miasta a najemcami.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 29/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edward Janeczko
Włodzimierz Ryms /przewodniczący/
Zbigniew Rausz /sprawozdawca/
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka Edward Janeczko Protokolant Mariola Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta P. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 22 maja 2003 r. sygn.akt II SA/Ka 519/03 w sprawie ze skargi J. P. na uchwałę Zarządu Miasta P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie najmu lokali użytkowych stanowiących własność komunalna oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
OSK 29/04
U Z A S A D N I E N I E
Rada Miejska w P. uchwałą Nr [...] z dnia [...] w sprawie "najmu lokali użytkowych stanowiących własność komunalną z wyjątkiem lokali użytkowych stanowiących siedziby gminnych jednostek organizacyjnych", przyjętą na podstawie art. 40 ust.2 pkt 3, art. 41 ust.1, art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z późn. zm.), oraz art. 4 ust.2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. Nr 9, poz. 43 z późn. zm.), przyjęła jako zasadę, że lokale użytkowe zwalniane przez dotychczasowych najemców mogą być oddawane w najem w drodze przetargu ( § 1 ust. 1), natomiast w trybie bezprzetargowym lokale użytkowe mogą być oddawane podmiotom wymienionym w § 1 ust.2, w tym dotychczasowym najemcom "jako kontynuacja dotychczasowych umów" , przy czym warunkiem przedłużenia dotychczasowych umów najmu jest rzetelne wywiązywanie się najemców z zobowiązań wobec gminy" (§ 1 ust.2 lit. a oraz ust.3). W odniesieniu do lokali wyszczególnionych w ust.2 uchwały, Rada Miejska upoważniła Zarząd Miasta do ustalenia stawek czynszu najmu lokali (§ 1 ust.4), a nadto do obniżenia "indywidualnej" stawki czynszu do zwolnienia włącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach ma wniosek zainteresowanego" przy zaznaczeniu, że takie zwolnienia nie dotyczą podmiotów prowadzących działalność gospodarczą ( § 4). W uzasadnieniu tej części uchwały Rady Miejskiej w P. stwierdzono, że " w związku z upływem terminu ważności umów najmu lokali użytkowych zachodzi konieczność urynkowienia stawek najmu oraz umożliwienia dotychczasowym najemcom kontynuowania najmu lokali bez konieczności organizowania nowego przetargu".
Zarząd Miasta P. działając na podstawie art.30 ust.1 i 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, art.4 ust.2 ustawy o gospodarce komunalnej oraz § 1 ust.4 i § 2 uchwały Rady Miejskiej Nr 262/99 z 30.XII.1999 r. podjął w dniu 2 lutego 2000 r. uchwałę Nr 193/74/2000 ustalającą w § 1 stawki czynszu najmu lokali oddawanych w trybie bezprzetargowym "zgodnie z załącznikiem Nr 1 " w którym wyszczególniono: adresy lokali, charakter działalności, dotychczasową stawkę oraz nową stawkę zł/m 2 netto" .
W § 2 uchwały wyznaczono wysokość stawek najmu sal widowiskowych wraz z zapleczem oraz pozostałych pomieszczeń w ośrodkach kultury w sołectwach. W § 3 wskazano, że oprócz czynszu najmu zobowiązani są do pokrycia kosztów dostawy mediów oraz dodatkowych opłat za udostępnienie rzeczy ruchomych, natomiast w § 4 uchwały wskazano przypadki w których zezwolono na korzystanie na zasadzie umowy użyczenia z sal widowiskowych oraz pozostałych pomieszczeń w ośrodkach kultury w sołectwach.
Pismem z 12 czerwca 2000 r. J. P. zwrócił się na podstawie art.101 ustawy o samorządzie gminnym w imieniu własnym i Zrzeszenia Kupców P. do Zarządu Miasta P. o uchylenie uchwały Nr [...] z [...] w części dotyczącej jej § 1.
Zarzucił Zarządowi Miasta, że ustalił w sposób dowolny stawki czynszu ujęte w załączniku Nr 1 do tej uchwały, rozszerzając je także na tych najemców, którzy z najmu nie rezygnują i których może jedynie dotyczyć waloryzacja stawek czynszu określone w § 3 uchwały Nr 262/99, podniósł też, że Rada Miejska nie określiła obiektywnych kryteriów ustalania stawek czynszu w lokalach zwalnianych przez dotychczasowych najemców.
Zarząd Miasta P. uchwałą Nr 261/97/2000 z 15 czerwca 2000 r. odmówił uchylenia własnej uchwały Nr 193/74/2000.
J. P. w imieniu własnym i Zrzeszenia Kupców Polskich w P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę Zarządu Miasta P. z 2 lutego 2000 r. Nr 193/74/2000, w której domagał się uchylenia przez Sąd § 1 tej uchwały. Skarżący powtórzył w skardze argumenty zawarte w wezwaniu do organu gminy o usunięcie naruszenia prawa podnosząc nadto, że Zarząd Miasta, któremu Rada Miejska w § 1 pkt 4 uchwały Nr 269/99 z 30 grudnia 1999 r. udzieliła upoważnienia do ustalenia stawek czynszu najmu lokali w trybie bezprzetargowym, wykroczył poza dyspozycję rady oraz dokonał zbyt daleko idącej ingerencji w treść umów ustalając nowe stawki zawarte w załączniku Nr 1 do uchwały Zarządu Miasta Nr 193/74/2000. Kierował się bowiem indywidualną, subiektywną ocenę ekonomicznej efektywności działalności podmiotów, będących najemcami lokali stanowiących mienie komunalne. Zdaniem skarżącego, mienie komunalne nie może służyć "działalności czysto fiskalnej, bowiem jego podstawowa funkcją jest realizacja zadań publicznych, zaś Zarząd Miasta P. nie miał podstaw do ustalenia nowych stawek czynszu w odniesieniu do kilkudziesięciu najemców skupionych w Zrzeszeniu Kupców Polskich w P., wymienionych w załączniku do tej uchwały, kontynuujących dotychczasowe umowy.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Miasta P. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie, ponieważ skarżący nie wykazał, że przedmiotową uchwałą naruszony został interes prawny lub uprawnienie skarżącego, jak tez , aby uchwała ta naruszała prawo. Podniesiono, że powołanie się na naruszenie interesu prawnego najemcy, wobec którego umowa wygasła i któremu przedstawiono nowa umowę ze stawka czynszu ustalonego w zaskarżonej uchwale, nie jest trafne, gdyż zawieranie umów najmu nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Zarządu Miasta zaskarżona uchwała odnosiła się do wykonywania zadania gminy mieszczącego się w zakresie spraw należących do zarządu gminy, któremu Rada Gminy może powierzyć kompetencje do określenia wysokości cen i opłat. Działając w granicach upoważnienia Zarząd Miasta ustalił stawki najmu lokali oddawanych w trybie bezprzetargowym według kryterium działalności podmiotów wymienionych w załączniku Nr 1 – zakładów usługowych, sklepów spożywczych, sklepów sportowych, restauracji , kawiarni, magazynów itd. Zawieranie umów najmu i zmiana ich treści następuje na drodze cywilnoprawnej, zatem sformułowany w tym względzie zarzut skargi nie jest zasadny, a ustalenie wyższych stawek czynszu może być postrzegane przez najemcę jako naruszenie jego interesu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z 4 grudnia 2000 r. II SA/Ka 1530/00 oddalił powyższą skargę .
Sąd uznał, że przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie kwestie prawne odnoszące się do tego, czy zaskarżona uchwała narusza obowiązujące normy z zakresu administracji publicznej. W szczególności chodzi o to, czy organ gminy może w drodze uchwały ustalać stawki czynszu najmu za lokale użytkowe w budynkach należących do zasobu majątkowego gminy oraz czy ustalając stawki czynszu najmu od takich lokali użytkowych organ gminy związany jest określonymi w sprawie warunkami, przesłankami lub kryteriami , których naruszenie może skutkować uwzględnieniem skargi. Sąd wyraził pogląd, że z uwagi na zasadniczy charakter cywilnoprawny najmu lokali użytkowych, jak również charakter i formę działania organu gminy – zaskarżona uchwała nie została bezpośrednio skierowana do najemców lokali, lecz do jednostki budżetowej gminy (dyrektora Administracji Zasobów Komunalnych) należy zakwalifikować ja do tak zwanych aktów kierownictwa wewnętrznego. Podkreślił, że chodzi wszak o gospodarowanie zasobami lokali użytkowych wchodzących w skład mienia komunalnego, zatem organ gminy działając w sferze cywilnoprawnej obowiązany jest przestrzegać norm właściwych dla tej sfery stosunków prawnych. Gdyby organ gminy wkroczył wprost w treść istniejących stosunków cywilnych (umów najmu w czasie ich trwania) zmieniając te stosunki w drodze władczych działań –byłaby to niedopuszczalna ingerencja administracyjna. Takiego jednak działania nie można przypisywać organowi gminy, który podjął zaskarżoną uchwałę, kierując się potrzebą "urynkowienia" czynszu najmu lokali użytkowych .
W konkluzji Sąd stwierdził bezpodstawność skargi w zakresie, który odnosić mógłby się do naruszenia zaskarżoną uchwałą interesu prawnego lub uprawnienia po stronie osób reprezentowanych przez skarżącego.
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z 4.XII.2000 r. , o którym mowa wyżej. W ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w/w wyrok zapadł z rażącym naruszeniem art.27 ust.1 ustawy z 11.V.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym , art.30 ust. 1 i art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, art.4 ust.1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej i z tego względu na podstawie art.57 ust.2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach do ponownego rozpoznania .
Nietrafne zdaniem rewidującego jest stanowisko Sądu, iż zaskarżona uchwała została skierowana tylko do jednostki budżetowej gminy i należy ja zakwalifikować do aktów kierownictwa wewnętrznego.
Uchwała w sprawie określenia stawek czynszu najmu lokali użytkowych dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Wywiera ona zarówno skutki wewnętrzne odnosząc się do jednostki budżetowej gminy i w tym sensie może stanowić akt kierownictwa wewnętrznego, ale wywiera także skutki zewnętrzne odnoszące się do dotychczasowych najemców oraz osób zainteresowanych najmem lokali.
Sąd Najwyższy wyrokiem z 3 października 2002 r. sygn.akt III RN 154/01 uchylił zaskarżonej wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rewizja nadzwyczajna ma usprawiedliwione podstawy .
Podniesiono, że zagadnienie charaktery prawnego uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego w tym organów gmin, mających za przedmiot gospodarowanie mieniem komunalnym było przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego. Między innymi wyroku z 11 stycznia 1995 r. III ARN 76/94/OSNAPiK 1995 Nr 11, poz. 128) w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "Uchwała rady gminy ustanawiająca wysokości podstawowych stawek czynszu w komunalnych lokalach użytkowych, podjęta po dniu wejścia w życie ustawy z 23.III.1990 r. o zmianie ustawy Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 22, poz. 190) może być w zależności od swej podstawy prawnej, treści, sposobu, w jaki została podjęta i innych okoliczności - bądź dyrektywą o kierunkach działania zarządu gminy w rozumieniu art.18 ust.2 pkt 2 ustawy z 8.III.1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 z późn. zm.) bądź aktem generalnym w zakresie administracji publicznej stosownie do art. 101 ust.1 tej ustawy". Wskazano nadto, ze w postanowieniu Sądu Najwyższego z 3.IX.1998 r. III RN 52/98 (OSNAP 1999 Nr 9, poz. 296) stwierdzono, że : "Uchwała rady gminy określająca zasady gospodarowania mieniem gminy i kryteria sprzedaży lokali mieszkalnych, mieszkalno-użytkowych i użytkowych oraz ogólne czynności organów gminy co do sposobu zarządu mieniem dotyczy spraw z zakresu administracji publicznej i może być zaskarżona do sądu administracyjnego w trybie art.101 ust.1 ustawy z 8.III.1990 r. o samorządzie terytorialnym i na podstawie art.16 ust.1 pkt 5 w związku z art.20 ust.1-3 ustawy z 11.V.1995 r. o NSA".
W uzasadnieniu tego postanowienia Sad Najwyższy wyjaśnił – nawiązując do poglądów doktryny orzecznictwa sądowego – znaczenie pojęcia "sprawa z zakresu administracji publicznej", stwierdzając, że ustawodawca nie zamieścił w tej ustawie definicji pojęcia "sprawy z zakresu administracji publicznej", pomimo, iż wielokrotnie posługując się tym pojęciem np. w art.30, art. 101 ust.1 i art. 102 wymienionej ustawy. Zaznaczono, że poglądy prawne wyrażone na ten temat w judykaturze są niejednolite ze względu na rozmaity charakter prawny tych uchwał, wymagających różnej oceny prawnej w zależności od ich konkretnej treści. W piśmiennictwie prawniczym na ogół przyjmuje się, że wykładnia systemowa tego pojęcia pozwala uznać, że sprawą z zakresu administracji publicznej jest akt administracyjny skierowany do mieszkańców gminy, zawierający przepisy powszechnie obowiązujące, w tym także określające zasady i ogólne czynności z zakresu zarządu majątkiem gminy adresowane do mieszkańców gminy, jak również do jej organów w celu bezpośredniego wykonywania przez gminę zadań publicznych odnoszących się do podmiotów prawa, członków społeczności lokalnej.
Nie mieszczą się w tym pojęciu sprawy indywidualne rozstrzygane w konkretnych sprawach w drodze decyzji administracyjnych, dotyczących imiennie oznaczonego adresata i wywołujące dla niego skutki w sferze cywilnoprawnej. Wskazano także na uzasadnienie postanowienia z 26 września 1996 r. III ARN 45/96/OSN APiKS 1997 Nr 8, poz. 125), gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie "sprawa z zakresu administracji publicznej" ma charakter materialnoprawny i obejmuje sprawy należące do właściwości organów gminy, rozstrzygane w drodze uchwały. Istotnym kryterium uznania uchwały organu gminy za uchwałę podjętą w sprawach z zakresu administracji publicznej, jest zatem przynależność norm prawnych stanowiących podstawę jej wydania do norm prawa administracyjnego (publicznego) i wynikający z tej normy charakter przedmiotu regulacji w drodze uchwały. Szerokie rozumienie pojęcia "spraw z zakresu administracji publicznej" przyjął także Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 14.IX.1994 r. Nr 10/94 (OTK 1994 cz.II, poz. 44 i 46), stwierdzając, iz wszystkie zadania samorządu terytorialnego mają charakter zadań publicznych w tym znaczeniu, że służą zaspokojeniu potrzeb zbiorowych społeczności.
Podkreślono, że również w orzecznictwie NSA występuje także kierunek szerokiego rozumienia spraw z zakresu administracji publicznej . Przywołano nie publikowany wyrok z 2.VI.1993 r. SA/Wr 302/93 gdzie NSA stwierdził, że w trybie art.101 ust.1 ustawy o samorządzie terytorialnym można wnieść skargę "na uchwały podjęte przez organ gminy w sprawie ogłoszenia przetargu na sprzedaż, oddanie w wieczyste użytkowanie, dzierżawę lub najem lokalu albo nieruchomości, jeżeli dana czynność narusza uprawnienia skarżącego, chronione przepisami prawa z zakresu administracji publicznej". Reasumując Sąd Najwyższy wskazał, że w świetle powyższych stanowisk judykatury i piśmiennictwa, które Sąd Najwyższy podziela, należy uznać za trafny pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że uchwała zarządu miasta ustalająca stawki czynszu najmu lokali użytkowych, oddawanych w trybie bezprzetargowym, jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Nie jest natomiast uchwałą z zakresu prawa cywilnego. Zaakcentowano, iz rozważenia wymaga, czy przedmiotowa uchwała zarządu miasta jest aktem powszechnie obowiązującym, jak twierdzi Prezes NSA lub aktem kierownictwa wewnętrznego, jak przyjął Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z treści uchwały wynika jednoznacznie, że nie jest to akt indywidualny, którego adresatem są oznaczone ściśle podmioty i dotyczący konkretnej sprawy. Przedmiotem tej uchwały jest bowiem ustalenie stawek czynszu najmu wymienionych w załączniku do uchwały lokali użytkowych, co sprawia, że jej adresatami są nie tylko dotychczasowi ich użytkownicy, lecz także wszystkie osoby zainteresowane najmem tych lokali użytkowych. Powierzenie wykonania tej uchwały jednostce budżetowej gminy, nie czyni z uchwały aktu kierownictwa wewnętrznego, w którym zarząd wytycza kierunek działania jednostki organizacyjnie podporządkowanej. Z tego względu nie zaakceptowano poglądu Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "uchwała taka wywiera skutki wewnętrzne, odnoszące się do jednostki budżetowej gminy i w tym sensie może stanowić akt kierownictwa wewnętrznego "jak i zewnętrzne odnoszące się do dotychczasowych najemców oraz osób zainteresowanych najmem lokali". Zdaniem Sądu Najwyższego uchwała zarządu gminy ustalająca stawki czynszu w taki sposób, jak w niniejszej sprawie, jest aktem prawnym generalnym i jako taka może być kwalifikowana tylko w ramach dwóch kategorii pojęciowych, a mianowicie w kategorii aktu wewnętrznie obowiązującego (kierownictwa wewnętrznego) lub aktu powszechnie obowiązującego, nie zaś jako akt prawny o charakterze nieznanym. Sąd Najwyższy stwierdził, że uwzględniając normatywną treść tej uchwały i jej podstawę prawną oraz tryb jej podjęcia, przedmiotowa uchwała nie jest aktem kierownictwa wewnętrznego. kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy na kwestia podziału kompetencji w zakresie określenia stawek czynszu najmu lokali użytkowych stanowiących własność gminy. Zdaniem tegoż Sądu określenie stawek czynszu najmu lokali użytkowych należy do szerszego pojęciowo zakresu gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność komunalną (gminną) w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz mieści się w pojęciu gospodarowania mieniem komunalnym, o czym stanowi przepis art.30 ust.2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu wyroku z 8.II.1996 r. (III ARN 64/95 OSNAPiKS 1996 Nr 16, poz. 218) Sad Najwyższy wyraził ogólniejszą tezę, że uprawnienia organów gminy w zakresie gospodarowania takimi nieruchomościami są wprawdzie w wykonywaniu przez gminę uprawnień płynących z prawa własności komunalnej, to jednak brak jest wystarczających podstaw do uznania, że podejmowane przez organy gminy uchwały odnoszące się do mienia komunalnego, tylko ze względu na taki przedmiot regulacji, nie należą do uchwał w rozumieniu art.101 ustawy o samorządzie terytorialnym. Przy ocenie, czy uchwała organu gminy dotycząca gospodarowania mieniem komunalnym jest uchwałą z zakresu administracji publicznej należy bowiem uwzględnić także, wynikający z ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, podział kompetencji w tym zakresie między zarząd gminy a radę gminy, który daje podstawę do wniosku, że rada gminy jako organ stanowiący i kontrolny w stosunku do zarządu gminy, jest upoważniona do ustalania zasad , względnie kryteriów gospodarowania tym mieniem, natomiast wykonywanie bezpośredniego zarządu tym mieniem, między innymi poprzez składanie oświadczeń woli w imieniu gminy, czyli podejmowanie czynności z zakresu prawa cywilnego, należy do właściwości zarządu gminy. Określona tymi przepisami właściwość zarządu gminy w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym nie wyklucza dopuszczalności ustalania w drodze uchwały rady gminy ogólnych, wiążących zarząd, zasad gospodarowania tym mieniem, podejmowanej na podstawie upoważnień zawartych w ustawach szczególnych i ustawie o samorządzie terytorialnym. Stanowiąc uchwały dotyczące gospodarowania mieniem komunalnym rada gminy działa w wykonaniu swoich ustawowych kompetencji o charakterze publicznoprawnym i jest uprawniona z tego tytułu do oddziaływania na treść czynności cywilnoprawnych podejmowanych przez zarząd gminy, chyba że przepisy ustaw zastrzegają wyłączną właściwość zarządu w tym zakresie. W świetle powyższego – zdaniem Sądu Najwyższego – należało przyjąć, że do rady gminy jako organu stanowiącego gminy należy ustalenie w formie uchwały wiążących prawnie zarząd gminy zasad i kryteriów określania stawek czynszu najmu lokali użytkowych przez zarząd gminy, nie zaś określenie wysokości tych stawek, co należy do zarządu, co nie wyklucza jednak ustanowienia przez rade gminy tzw. stawek podstawowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11.I.1995 r. III ARN 76/94). Wskazano tez, że wykonanie przez zarząd uchwały rady gminy ustalającej zasady i kryteria określania stawek czynszu najmu lokali użytkowych polega w tej sytuacji na podejmowaniu stosownych czynności cywilnoprawnych, nie zaś na podejmowaniu aktów prawnych, jak uchwała w niniejszej sprawie. Konkludując wskazano, że uchwała Zarządu Miasta w P. z 2 lutego 2000 r. nie stanowi wykonania uchwały Rady miejskiej z 30.XII.1999 r. w rozumieniu tego przepisu, a w każdym razie wykonanie to nastąpiło w sposób rażąco błędny. Rada Miejska upoważniła Zarząd do ustalenia stawek czynszu. Zarząd natomiast ustalił w istocie wysokość czynszu najmu dla poszczególnych ,konkretnie oznaczonych lokali użytkowych, ingerując wprost w treść istniejących umów najmu w niedopuszczalnym trybie. Zastosował bowiem tryb uchwałodawczy – publicznoprawny tj. administracyjny, zamiast trybu cywilnoprawnego w drodze indywidualnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków najmu lokali użytkowych co do wysokości czynszu za określone lokale
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach po ponownym rozpoznaniu po wyroku Sadu Najwyższego skargi J. P. wyrokiem z 22 maja 2003 r. sygn.akt II SA/Ka 519/03 stwierdził nieważność uchwały Zarządu Miasta P. z 2.II.2000 r. Nr 193/74/2000. Sąd uznał , że skarga zawiera uzasadnione zarzuty. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że w rozpatrywanej sprawie Sąd Najwyższy przesądził, iż sprawa ta jest sprawa z zakresu administracji publicznej, a po stronie skarżącego występuje niewątpliwie interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej uchwały organu gminy. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w całości wywody zawarte w wyroku Sądu Najwyższego i stwierdził, że wynika z nich, iż zaskarżona uchwała,

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI