II SA/KA 493/03

II SA/Ka 493/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-09
Data wpływu
2003-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Apollo ( spr.) Sędziowie : NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant : sekretarz sądowy Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004r. przy udziale - sprawy ze skargi A. Ż. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie aktu małżeństwa 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2/ zasadza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 270 ( dwieście siedemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]r. adwokat M. K. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. o wydanie mu odpisu skróconego aktu stanu cywilnego – tj. aktu małżeństwa zawartego przez I. K. o numerze [...]. Żądanie uzasadnił tym, że w postępowaniach cywilnych o eksmisję oraz o stwierdzenie nabycia praw do spadku po zmarłym I. K. reprezentuje p. A. Ż. Ustanowienie kręgu spadkobierców zmarłego umożliwi zakończenie sprawy o eksmisje i zapłatę odszkodowania. Zaś żądany dokument był niezbędny do przeprowadzenia postępowania spadkowego.
Decyzją z dnia [...]r. wydana na podstawie art. 7 ust. 4, art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. nr 36, poz. 180 ze zm. ) o rozpatrzeniu wniosku adwokata M. K. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B. odmówił wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa I. K.
W uzasadnieniu organ orzekający stwierdził, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego odpis aktu może być wydany na wniosek osoby, której stan cywilny został w nim stwierdzony, małżonka, przedstawiciela ustawowego, wstępnego, zstępnego. Zaś na wniosek innych osób, jeżeli wykażą one w tym interes prawny.
Badając interes wnioskodawcy organ orzekający uznał, że nie wykazał on istnienia przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wywieść swój interes prawny. Brak odpisu aktu małżeństwa zmarłego nie uniemożliwiał przeprowadzenie postępowania spadkowego, Stosowny dokument mógł być wydany sądowi na jego żądanie.
W odwołaniu od decyzji adwokat M. K. domagał się jej uchylenia i wydania żądanego dokumentu. Podniósł, iż wykazał, ze reprezentuje obywatela, który ma zamiar podjąć zawieszone przez sąd powszechny postępowanie o eksmisję i wydanie nieruchomości oraz o zapłatę. Do podjęcia zawieszonego postępowania niezbędnym jest ustalenie spadkobierców zmarłej strony. Dlatego wystąpiono o wydanie odpisu skróconego aktu małżeństwa I. K. Tymi faktami skarżący uzasadnił swój interes prawny w żądaniu wydania stosownego dokumentu.
Dalej odwołujący się zakwestionował stanowisko organu I instancji, z którego wynikałoby, iż akty stanu cywilnego nie są potrzebne do wszczęcia w sądzie powszechnym postępowania spadkowego. Na końcu stwierdził, że chcąc udowodnić czyjś zgonu, narodziny, musi przedstawić akt stanu cywilnego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpoznaniu odwołania p. A. Ż. reprezentowanego przez adwokata M. K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, iż postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem p. A. Ż. reprezentowanego przez adw. M. K. o wydanie odpisu skróconego aktu małżeństwa B. i I. K.. Uznał także, że odwołanie złożył p. A. Ż.
Dalej podkreślił, iż dane zawarte w aktach stanu cywilnego korzystają ze szczególnej ochrony prawnej ze względu na ich charakter. I ten element należało wziąć pod uwagę przy ocenie interesu prawnego wnioskodawcy. Skoro przepisy prawa jednoznacznie nie stwierdzały, ze w celu stwierdzenia nabycia spadku niezbędne jest wydobycie aktu stanu cywilnego, a jedynie istnienie przepisu prawa materialnego uprawniającego takie żądanie mogło być podstawą do wydania odpisu aktu, to organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do braku po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. Ż. reprezentowany przez adwokata M. K. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego i obciążenia tego organu kosztami postępowania sądowego.
Na poparcie swojego żądania powtórzył argumenty przytoczone już w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, iż zgodnie z art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku może wystąpić każdy, kot ma w tym interes prawny. A interes prawny wnioskodawcy wynikał z faktu, że z uwagi na śmierć I. K., strony w procesie cywilnym toczącym się przed sądem powszechnym, nie mógł zakończyć tej sprawy. Ustalenie kręgu spadkobierców umożliwiłoby zakończenie tego procesu. I z tego faktu skarżący wywodził swój interes prawny.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż skarżący faktycznie dążył do podjęcia zawieszonego postępowania sądowego w sprawie o eksmisje i nie wykazał, iż warunkiem tej czynności procesowej jest ustalenie kręgu spadkobierców I.K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, dlaczego skargę wniesioną do Naczelnego Sadu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Otóż z dniem 1 stycznia 2004r. uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawi o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej na wstępie ustawy z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest władny rozpoznać niniejszą sprawę.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) że w razie ustalenia, ze zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdza nieważność decyzji.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdza się nieważność decyzji jeżeli została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie prawa należy uznać naruszenie przepisu prawa, którego treść bez żądnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu.
Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. nr 161, poz. 1688 ) odpis aktu stanu cywilnego może być wydany na wniosek osoby, która wykaże w tym interes prawny. Zatem stroną postępowania administracyjnego o wydanie odpisu skróconego aktu stanu cywilnego jest osoba, która występuje z wnioskiem – żądaniem wydania odpisu aktu. I to ta osoba musi wykazać się interesem prawnym uzasadniającym jej zadanie.
W tym miejscu należy wskazać, że w myśl art. 127 § 1 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W sposób nie budzący wątpliwości z treści przepisu wynika, ze odwołanie może wnieść tylko strona postępowania.
Niezależnie od intencji, jakie przyświecały adwokatowi M. K., od tego, czy występował w interesie A. Ż., wniosek z dnia [...]r. wniósł we własnym imieniu. Wynika to ze sformułowań użytych we wniosku. Nadto do akt nie dołączył pełnomocnictwa uprawniającego go do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym A Ż. Natomiast z dołączonej kserokopii pełnomocnictwa z dnia [...]r. wynikało jedynie jego umocowanie do reprezentowania p. Ż. w sprawie o stwierdzenie nabycia praw do spadku po I. K. prowadzonej w Sądzie Rejonowym w S. Prawidłowo organ I instancji uznał go za wnioskodawcę, a zarazem stronę postępowania i jego wskazał, jako adresata decyzji administracyjnej. Odrębna kwestią wykraczającą, wobec stwierdzenia nieważności decyzji odwoławczej, poza zakres rozpoznania niniejszej sprawy było rozważenie interesu prawnego wnioskodawcy, czy należało go odnosić do przesłanek dotyczących A. Ż., czy stosunku prawnego łączącego pełnomocnika z jego mandatantem.
Odwołanie od decyzji wniósł adwokat M. K. – pełnomocnik A. Ż. Treść odwołania wskazywałaby na to, że wniósł je we własnym imieniu, a nie mandatanta. Świadczy o tym m. in. zwrot: "wnioskodawca w tym konkretnym przypadku wykazał, że jest pełnomocnikiem obywatela, który ma zamiar podjąć zawieszone postępowanie ..." . Organ odwoławczy nie wyjaśnił tych wątpliwości. Natomiast niewątpliwie zaskarżoną decyzją rozstrzygnął odwołanie A. Ż., który nie był stroną postępowania administracyjnego. W konsekwencji doszło do weryfikacji decyzji wydanej przez organ I instancji na skutek pisma osoby nie będącej stroną postępowania. A to stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Wobec powyższego na podstawie art. 148 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 ostatnio powołanej ustawy.