I OSK 342/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-09-07
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
świadczenie przedemerytalneokres zatrudnieniaurlop wychowawczyprawo pracyubezpieczenia społecznepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie o świadczenie przedemerytalne, uznając, że skarżąca nie spełniła wymogu co do długości okresu zatrudnienia z powodu nieprawidłowego zaliczenia okresu urlopu wychowawczego.

Skarżąca K. J. domagała się przyznania świadczenia przedemerytalnego, jednak organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że nie spełnia ona wymogu 30 lat zatrudnienia (dla kobiet) z uwagi na sposób zaliczenia okresu urlopu wychowawczego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że do okresu uprawniającego do emerytury można zaliczyć jedynie 3 lata urlopu wychowawczego, co skutkowało niespełnieniem wymogu. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując na błędy formalne w jej sporządzeniu, w tym zarzuty dotyczące przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie miały zastosowania przed NSA, oraz nieprecyzyjne wskazanie naruszonego przepisu prawa materialnego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania K. J. świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję Starosty o odmowie, wskazując, że skarżąca, mimo spełnienia warunków do statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz osiągnięcia wieku 50 lat, nie udokumentowała wymaganego 30-letniego okresu zatrudnienia. Kluczowym problemem było zaliczenie okresu urlopu wychowawczego. Zgodnie z przepisami, do okresu zatrudnienia można było zaliczyć maksymalnie 3 lata urlopu wychowawczego na każde dziecko, łącznie do 6 lat. Ustalono, że K. J. przebywała na urlopie wychowawczym od 1 kwietnia 1981 r. do 19 czerwca 1984 r., co po odliczeniu okresu przekraczającego 3 lata, dawało łączny okres zatrudnienia wynoszący 29 lat, 10 miesięcy i 5 dni, co nie spełniało wymogu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, uznając, że zastosowanie miały przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a ustalenia organów co do okresu urlopu wychowawczego były prawidłowe, mimo pewnych rozbieżności w dokumentach. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) poprzez błędne ustalenie okresu urlopu wychowawczego oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 3, art. 7, 77, 80 kpa). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił ograniczoną kognicję NSA i ścisłe wymogi formalne skargi kasacyjnej. Stwierdzono, że zarzuty dotyczące przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego były nietrafne, ponieważ przepisy te nie miały zastosowania przed NSA. Ponadto, zarzut naruszenia prawa materialnego był nieprecyzyjny, gdyż nie wskazano konkretnego punktu art. 37 k ust. 1 ustawy. Sąd zaznaczył również, że skarga kasacyjna nie może być oparta na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a uzasadnienie skargi sprowadzało się głównie do tej kwestii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, do okresu zatrudnienia można zaliczyć jedynie okres urlopu wychowawczego mieszczący się w ustawowych limitach (np. 3 lata), chyba że istnieją szczególne okoliczności uzasadniające dłuższy okres, które jednak nie wystąpiły w tej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli zakład pracy popełnił błąd, udzielając urlopu wychowawczego na okres dłuższy niż dopuszczalny, organ zatrudnienia jest zobowiązany stosować obowiązujące przepisy, które ograniczają możliwość zaliczenia takiego urlopu do wymaganego okresu zatrudnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.z.p.b. art. 37k § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Określa warunki nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, w tym wymóg odpowiedniego okresu zatrudnienia, do którego zalicza się urlop wychowawczy w ograniczonym wymiarze.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym, ograniczając ją do granic skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.

u.s.u.s. art. 7 § pkt 5

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Określa okresy nieskładkowe, w tym urlop wychowawczy, które mogą być zaliczane do okresów uprawniających do świadczeń.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Dz. U. Nr 10, poz. 49 art. 21

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń

Środki dowodowe stwierdzające okresy zatrudnienia.

Dz. U. Nr 10, poz. 49 art. 19

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń

Oświadczenia zainteresowanych jako środek dowodowy.

Dz. U. Nr 10, poz. 49 art. 22

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń

Dowodzenie okresów zatrudnienia zeznaniami świadków.

u.ś.p. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych

Stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nietrafność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie mają zastosowania przed NSA. Nieprecyzyjne sformułowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, uniemożliwiające jego rozpoznanie. Skarga kasacyjna nie może być oparta na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez błędne ustalenie okresu urlopu wychowawczego. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 107 § 3, art. 7, 77, 80 kpa).

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i wobec tego jej zarzuty powinny dotyczyć naruszenia przepisów, które mają zastosowanie przed tymi sądami. Związanie granicami skargi kasacyjnej sprawia, iż w tej sprawie nieprecyzyjne określenie zarzucanego naruszenia art. 37k ust. 1 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać o naruszenie którego przepisu w istocie chodzi. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń.

Skład orzekający

Jolanta Rajewska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

sędzia

Joanna Runge-Lissowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi skargi kasacyjnej w postępowaniu przed NSA, w szczególności dotyczące zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i wymogów formalnych skargi, a nie meritum sprawy świadczeń przedemerytalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca ze względu na szczegółowe omówienie wymogów formalnych skargi kasacyjnej i ograniczeń kognicji NSA, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Błędy formalne w skardze kasacyjnej pogrzebały szanse na świadczenie przedemerytalne – lekcja z orzecznictwa NSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 342/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska
Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
II SA/Op 152/05 - Wyrok WSA w Opolu z 2005-11-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący NSA: Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA: Małgorzata Pocztarek Joanna Runge-Lissowska Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 7 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Op 152/05 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Op 152/05 oddalił skargę K. J. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Powołaną decyzją nr [...] (omyłkowo opatrzoną datą
[...]) Wojewoda Opolski, na podstawie art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy
z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
(Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania K. J. świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 37 k ust. 1 pkt. 2 ustawy o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:
1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego
z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet
i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy
niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
K. J. dnia 26 lipca 2004 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. W dniu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła wiek 50 lat życia. Nie udokumentowała natomiast wymaganego 30-letniego okresu zatrudnienia uprawniającego do emerytury.
Na podstawie świadectwa pracy oraz zaświadczenia o zatrudnieniu
i wynagrodzeniu, wystawionych przez Polskie Z. w [...] oraz przez Polskie M. S.A. w [...] ustalono, że K. J. przebywała na urlopie wychowawczym od 1 stycznia 1977 r. do 30 czerwca 1977 r. oraz od 1 kwietnia 1981 r. do 19 czerwca 1984 r.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) okresami nieskładkowymi
są przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego (...) z powodu opieki nad dzieckiem do 4 lat - w granicach 3 lat na każde dziecko oraz łącznie - bez względu na liczbę dzieci - do 6 lat.
Wobec powyższego do okresu uprawniającego do emerytury K. J. zaliczono tylko okres 3 lat urlopu wychowawczego oraz ustalono, że łączny jej okres zatrudnienia uprawniający do emerytury wynosi jedynie 29 lat 10 miesięcy i 5 dni. Skoro strona nie nabyła uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, decyzję organu I instancji należało uznać za zasadną.
Decyzję Wojewody Opolskiego K. J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wnosząc o jej uchylenie, stwierdziła, iż uchylona
z dniem 1 czerwca 2004 r. ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie mogła być podstawą orzekania w jej sprawie oraz że wniosek o świadczenie przedemerytalne złożyła w dniu 26 lipca 2004 r., a nie jak przyjęły organy w dniu
30 sierpnia 2004 r. Podniosła również, że w okresie, gdy korzystała z urlopu wychowawczego, brak było prawnych możliwości przebywania na tym urlopie dłużej niż 3 lata. Skoro nie było jakichkolwiek przesłanek do wiarygodnego przyjęcia, że jej urlop wychowawczy przekroczył okres 3 lat, to uznać należy, że rozpoczął się on nie wcześniej niż 19 czerwca 1981 r. Zarzuciła ponadto, że organ z uchybieniem 7 kpa nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. Nie dokonał wnikliwej oceny wszystkich przedstawionych dokumentów i nie uzasadnił, dlaczego określone dokumenty uznał za wiarygodne, a innym odmówił wiarygodności. Naruszył również zasadę prawdy obiektywnej i wynikającą z niej, zdaniem skarżącej, zasadę zakazu rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że Starosta [...] pismem z dnia 14 września 2004 r. zwrócił się do Spółki "Polskie M." o udzielenie informacji i nadesłanie kserokopii dokumentów potwierdzających okres przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym. Z zaświadczenia o zatrudnieniu
i wynagrodzeniu Rp-7 wynikało bowiem, że skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym od 1 kwietnia 1981 r. do 19 kwietnia 1984 r., a w legitymacji ubezpieczeniowej wpisano lata 1982, 1983, 1984 i 1985. Pismem z dnia 7 października 2004 r. pracodawca poinformował, że skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym do dnia 19 czerwca 1984 r., a w powyższym zaświadczeniu
o zatrudnieniu i wynagrodzeniu omyłkowo wpisano datę 19 kwietnia 1984 r., jako dzień zakończenia urlopu wychowawczego. Przesłano jednocześnie kserokopie dokumentów potwierdzających okres przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalając skargę K. J., stwierdził, że obecnie uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252). W art. 30 ust. 1 stanowi ona, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przez sprawy wszczęte i niezakończone rozumie się również wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych podlegające rozpatrzeniu po dniu przejęcia w związku z art. 37l ust. 2 i art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stosownie do treści art. 37l ust. 1 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. K. J. zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 26 lipca 2004 r., organy zasadnie zatem uznały, że zastosowanie w jej sprawie miały przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej w zakresie wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę wyliczenia okresu urlopu wychowawczego, Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), środkiem dowodowym, stwierdzającym okresy zatrudnienia, są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. Zeznaniami świadków mogą być natomiast udowadniane okresy zatrudnienia tylko wówczas, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić stosowanego zaświadczenia pracodawcy (§ 22 rozporządzenia). W myśl § 19 rozporządzenia środkiem dowodowym mogą być również oświadczenia zainteresowanych, ale dotyczy to jedynie okoliczności wymienionych w ust. 1 tego przepisu, do których nie zaliczono okresów zatrudnienia, bądź okresów nieskładkowych. Powołanie się organów zatrudnienia na świadectwo pracy i zaświadczenia wskazujące okres przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym było więc uprawnione. Skarżąca, kwestionując zaś wiarygodność tych dokumentów i zawartych w nich faktów, nie wskazała żadnych okoliczności uprawdopodobniających jej twierdzenie, a jedynie wyraziła pogląd, że stwierdzone rozbieżności powinny być interpretowane na jej korzyść. Tymczasem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. Jednocześnie nie można zaakceptować stanowiska organu odwoławczego, iż organy zatrudnienia opierają swoje ustalenia
i rozstrzygnięcia co do długości okresów zatrudnienia wyłącznie w oparciu
o dokumenty lub orzeczenie wydane przez uprawnione zakłady pracy, organy lub sądy pracy na podstawie obowiązujących przepisów prawa pracy. W postępowaniu przed organem do spraw zatrudnienia zastosowanie mają przepisy kpa, w tym art. 75 § 1 kpa. W sytuacji, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić stosowanego zaświadczenia pracodawcy, jego okresy zatrudnienia mogą być co do zasady udowadniane także zeznaniami świadków. Taki pogląd wynika między innymi z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1996 r. sygn. akt I RN 40/96
(Prok i Pr. 1996/10/58). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie występowała, gdyż pracodawca wskazał okres urlopu wychowawczego w oparciu o posiadane dokumenty, w tym kartotekę wynagrodzeń, która w ocenie WSA w Opolu mogła być podstawą przedmiotowych ustaleń.
Sąd wskazał ponadto, że w sprawie nie jest sporne, że skarżąca spełnia prawie wszystkie warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wątpliwości budziła jedynie długość okresu uprawniającego do emerytury, w tym czasokres zaliczanego do tego okresu urlopu wychowawczego. Organ I instancji, wbrew zarzutom skarżącej, przeprowadził postępowanie wyjaśniające celem wyjaśnienia rozbieżności w dokumentach dotyczących daty zakończenia przez K. J. urlopu wychowawczego. W wyniku tych czynności ustalono, że skarżąca korzystała z urlopu wychowawczego do dnia 19 czerwca 1984 r. i daty tej obecnie sama zainteresowana nie kwestionuje. Natomiast data rozpoczęcia urlopu nie była sporna. We wszystkich dokumentach pracodawca podawał tę samą datę, tj. 1 kwietnia 1981 r. Wprawdzie z kartoteki wynagrodzeń wynika, że w maju 1981 r. wypłacono skarżącej kwotę 1060 zł, jednak kwota ta w legitymacji ubezpieczeniowej oraz w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu nie została wykazana przez pracodawcę jako wynagrodzenie. W tej sytuacji brak jest podstaw do kwestionowania poczynionych przez organy ustaleń, że K. J. korzystała z urlopu wychowawczego od 1 kwietnia 1981 r. do 19 czerwca 1984 r., z czego do okresu uprawniającego do emerytury można było zaliczyć tylko 3 lata. W tym czasie - jak słusznie zauważyła skarżąca - brak było prawnych możliwości przebywania na urlopie wychowawczym przez okres dłuższy niż 3 lata. Jednak, zdaniem Sądu I instancji, błąd popełniony w tym zakresie przez zakład pracy, nie zwalniał organu od obowiązku stosowania obowiązujących przepisów. Według art. 7 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, organ zatrudnienia mógł uwzględnić urlop wychowawczy tylko w wymiarze 3 lat, ponieważ bezspornie ustalił, że K. J. nie była uprawniona do dodatkowego urlopu ze względu na stan zdrowia dziecka.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę kasacyjną wniosła K. J., reprezentowana przez radcę prawnego. Wyrok zaskarżyła w całości, wnosząc o zmianę tego orzeczenia poprzez przyznanie K. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Wyrokowi zarzuciła:
• naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez przyjęcie, że K. J. przebywała na urlopie wychowawczym ponad 3 lata, tj. przez okres przekraczający okres dopuszczony ustawą, a w szczególności przez przyjęcie, że urlop wychowawczy rozpoczął się 1 kwietnia 1981 r. a zakończył się 19 czerwca 1984 r. i w wyniku tego ustalenie, że skarżąca nie nabyła uprawnień do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, pomimo spełnienia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku,
• naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że stwierdzone naruszenie art. 107 § 3 kpa nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy oraz art. 7, 77 i 80 kpa poprzez oparcie orzeczenia nie na całokształcie przeprowadzonych dowodów, z pominięciem zapisów dotyczących otrzymanego przez K. J. wynagrodzenia w miesiącu maju 1981 r. oraz zapisów w legitymacji ubezpieczeniowej dotyczących okresu przebywania na urlopie wychowawczym, a także nieprzeprowadzenie dowodu z wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż niezrozumiałe jest dlaczego
w zaskarżonym wyroku i decyzji organu, przyjęto, wbrew obowiązującym wówczas przepisom prawa, że okres urlopu K. J. wynosił ponad 3 lata. Ze względu na braki w uzasadnieniu decyzji organu nie wiadomo na jakich dowodach zostały oparte te ustalenia. Brak ten miał w ocenie autora skargi kasacyjnej istotny wpływ na podjęcie błędnej decyzji przez organ zatrudnienia. Powyższe narusza również prawo skarżącej do jawności postępowania. Sąd I instancji poczynił własne ustalenia, których wynikiem była błędna ocena materiału dowodowego w efekcie czego nastąpiło naruszenie art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano nadto, że ustalenie daty rozpoczęcia urlopu wychowawczego zostało dokonane na podstawie dokumentu kartoteki księgowej. Tego rodzaju dowody - przez nikogo niepodpisane - powinny podlegać starannej weryfikacji i być potwierdzone innymi dowodami. Nieprawdzie są również twierdzenia Sądu, iż we wszystkich dokumentach dotyczących zatrudnienia i wynagrodzenia podawano zawsze 1 kwietnia 1981, jako dzień rozpoczęcia urlopu wychowawczego. Między innymi z legitymacji ubezpieczeniowej wynika bowiem, że K. J. miała przebywać na urlopie wychowawczym w 1982 r., 1983 r., 1984 r. i 1985 r. Ponadto powołane przez Sąd druki RP-7 w pierwszej części podają wprawdzie, że przebywała ona na urlopie wychowawczym od 1 kwietnia 1981 r., ale w dalszej części wskazują, że z urlopu wychowawczego korzystała dopiero w 1982 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej wszystkie te rozbieżności Sąd I instancji powinien zinterpretowane w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawa, które nie dopuszczały możliwości udzielenia urlopu wychowawczego na okres dłuższy niż 3 lata, o ile nie zachodziły szczególne okoliczności, które w sprawie skarżącej nie miały miejsca. Orzeczenie oparto na nieścisłych, często rozbieżnych oraz zawierających pomyłki drukach oraz zaświadczeniach. Zarzucając Sądowi naruszenie art. 7 kpa wskazano, że zasada prawdy obiektywnej wymaga rozważenia wszelkich okoliczności sprawy oraz oparcia orzeczenia na całym materiale dowodowym. Z powyższych względów zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony celem uzupełnienia braków przeprowadzonego postępowania dowodowego, co pozwoli, zdaniem skarżącej, na wydanie wyroku zgodnie ze stanem faktycznym sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej ustawa P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzuconego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do ponownego badania legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może (i powinien) to czynić Sąd I instancji. Nie może zatem z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad niż wskazane w skardze kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 259). Nawet wówczas, gdy wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wadliwy, NSA nie może tej wadliwości usunąć, jeżeli w skardze kasacyjnej nie zostały postawione i uzasadnione zarzuty naruszenia właściwych norm prawa materialnego i procesowego.
Z uwagi na taki zakres kontroli Sądu II instancji oraz ścisłe wymagania stawiane skardze kasacyjnej ustawodawca wprowadził przymus adwokacko-radcowski. Powierzenie obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej pełnomocnikowi z profesjonalną znajomością przepisów prawa miało zapewnić jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wyklucza możliwość takiej oceny wyroku Sądu I instancji. Nietrafny jest w szczególności podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. art. 7, 77 i 80 kpa. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i wobec tego jej zarzuty powinny dotyczyć naruszenia przepisów, które mają zastosowanie przed tymi sądami. Od dnia 1 stycznia 2004 r. zasady postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, a nie Kodeks postępowania administracyjnego. Przepisy tego ostatniego aktu miały zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sadem Administracyjnym pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 174, poz. 368 ze zm.), na mocy jej art. 59. Obecnie wojewódzkie sądy administracyjne jedynie oceniają działania i rozstrzygnięcia organów administracji pod katem zgodności z przepisami kpa, ale same ich nie stosują. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, nie stosując powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie mógł zatem ich naruszyć. Uchybienia konkretnych przepisów ustawy P.p.s.a. w skardze zaś nie zarzucono. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.
Nieskuteczny jest ponadto zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego ze względu na jego nieprawidłowe sformułowanie. W skardze kasacyjnej należy bowiem wskazać konkretny przepis prawa, który został, zdaniem autora tej skargi, naruszony przez Sąd I instancji. Chodzi tu przy tym o najmniejszą jednostkę redakcyjną kwestionowanego przepisu, a zatem paragraf, ustęp czy punkt danego artykułu. Sąd nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów. Nie jest też zobowiązany ani uprawniony do poprawiania jakichkolwiek błędów skargi kasacyjnej sporządzonej przez wykwalifikowanego prawnika. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik K. J. ograniczył się tylko do powołania art.37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie precyzując który punkt tego przepisu został naruszony. Związanie granicami skargi kasacyjnej sprawia, iż w tej sprawie nieprecyzyjne określenie zarzucanego naruszenia art. 37k ust. 1 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać o naruszenie którego przepisu w istocie chodzi.
Niezależnie od tego zauważyć należy, że zarzut niewłaściwego zastosowania prawa nie obejmuje implicite zarzutu błędnej wykładni, co wynika z odmiennej treści każdego z tych pojęć i alternatywnego ujęcia każdej z tych postaci naruszenia prawa materialnego. Ma to ten skutek, że jeżeli skarżący pragnie zakwestionować zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia obydwu postaci naruszenia prawa materialnego powinien nie tylko wyraźnie każdą z tych postaci wskazać, ale przede wszystkim przytoczyć zarzuty odnoszące się odpowiednio do każdej z nich (m. innymi wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt V CKN 622/00 LEX nr 54327). Ponadto zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń (wyrok NSA z 16 września 2004 r. sygn. akt FSK 471/04 ONSAiWSA 2005 r., nr 5, poz. 96). Tymczasem w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym jego zdaniem polega błędna wykładnia oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Całe uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do kwestionowania poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych sprawy, bez skutecznego podważenia tych ustaleń tkwiących u podstaw zaskarżonego wyroku, tj. bez sformułowania zarzutów naruszenia przepisów regulujących postępowanie sądowe czyli ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI