II SA/KA 445/02

II SA/Ka 445/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Małgorzata Korycińska
Włodzimierz Kubik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia NSA - Małgorzata Korycińska Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Protokolant stażysta Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W. G., E. K. i L. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w S. oznaczonych numerami [...] o powierzchni 2073 m² i [...] o powierzchni 57 m² objętej [...] prowadzoną przez Państwowe Biuro Notarialne w J., która to nieruchomości przed tą datą stanowiły własność M. G. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w C. w celu realizacji budowy osiedla mieszkaniowego. Powyższą decyzją ustalone zostało również odszkodowanie za wywłaszczone grunty w kwocie [...] zł.
Pismem z dnia [...] r. adresowanym na M. G. Prezydent Miasta J. działając w trybie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543) zawiadomił, że część wywłaszczonej w [...] r. nieruchomości stanowiąca własność Gminy J. stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i wyznaczył 3 miesięczny termin do złożenia wniosku o jej zwrot. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca W. G. (wdowa po zmarłym w [...] r. byłym właścicielu wywłaszczonej działki) poinformowała Prezydenta J., że spadek po zmarłym M. G. nabyła ona oraz jej dwoje dzieci a to E. K. i L. G. W piśmie tym skarżąca domaga się w imieniu wszystkich spadkobierców zwrotu całej wywłaszczonej działki o pow. 2 390 m kw. oznaczonej w momencie wywłaszczenia liczbą katastralną [...], a nie "jakiejś pozostałości nie nadających się do zabudowy". W wymienionym piśmie skarżąca złożyła też wniosek o wypłacenie odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie w kwocie [...] zł za m kw. gruntu. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. W. G. sprecyzowała iż w imieniu wszystkich spadkobierców domaga się ona zwrotu w całości wywłaszczonej nieruchomości lub zapłaty za wywłaszczony grunt [...] zł za m kw. oraz odszkodowania w związku z wywłaszczeniem. Dodała ona jednocześnie, że to nie ona ubiega się o zwrot nieruchomości, "lecz Urząd Miejski chce zwrócić jakąś pozostałość gruntu nie nadającą się obecnie do żadnej zabudowy".
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. mocą której została utrzymana w mocy decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. Nr [...] umarzająca na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszonych przez skarżących W. G., E. K. i L. G. (reprezentowanego w postępowaniu przez siostrę E. K.) roszczeń odszkodowawczych, a to zapłaty za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania wg aktualnie obowiązujących cen w obrocie nieruchomościami, a także odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że opisana na wstępie decyzja z dnia [...] r. Prezydium WRN w K. o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa, a to w szczególności z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( tekst jednolity Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94). a to w szczególności z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( tekst jednolity Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94). Jednocześnie powołując się na protokół przeprowadzonej rozprawy administracyjnej wskazał, że zgodnie z oświadczeniem stron M. G. pobrał przyznane mu odszkodowanie w wysokości [...] zł.
W tym stanie rzeczy organy obu instancji stwierdziły, że brak jest w aktualnie obowiązującym stanie prawnym podstaw do wypłaty odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie. Cel wywłaszczenia został bowiem zrealizowany, gdyż na części wywłaszczonej działki zbudowano osiedle mieszkaniowe. Brak jest również podstaw prawnych do ponownego ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości według aktualnie obowiązujących cen i wypłaty odszkodowania wyrównującego różnicę między kwotą wypłaconego w latach siedemdziesiątych odszkodowania a kwotą aktualnie obowiązującego odszkodowania za wywłaszczony grunt o pow. 2130 m².
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymują swoje stanowisko zajęte w postępowaniu administracyjnym i domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Podnoszą, że pod pretekstem zgłoszenia roszczeń odszkodowawczych w Urzędzie Miejskim w J. "uzyskano od nich podpisy o wypłacie odszkodowania" zmarłemu M. G. Wskazują dalej, iż "być może odszkodowanie było, ale ile to nie wiemy i czy było pobrane". W związku z powyższym domagają się wypłaty przez Urząd Miejski w J. odszkodowania za wywłaszczony grunt oraz odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie. W skardze podniesione zostały także zarzuty w stosunku do toczącego się równolegle postępowania o zwrot części przedmiotowej nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zarówno wartość nieruchomości jak i procedurę ustalająca wysokość odszkodowania należy odnieść do obowiązującej w dacie orzekania decyzji wywłaszczeniowej. Procedura wywłaszczeniowo- odszkodowawcza dotycząca wyżej opisanych nieruchomości przeprowadzona została zgodnie z ówczesnymi przepisami regulującymi tę materię, a zatem brak jest podstaw do zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych z tego tytułu. Podtrzymał, też swoje stanowisko iż ustalona w [...] r. kwota odszkodowania w [...] zł została pobrana przez zmarłego M. G. Nadmienił wreszcie, że w kwestii zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom M. G. nie zakończyło się jeszcze odrębne postępowanie przed organem I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) –dalej przepisy wprowadzające - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p. s. a.
Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a tylko tego typu naruszenie prawa mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego aktu. Zasadnie organy obu instancji przyjęły, że obwiązujące w chwili podejmowania rozstrzygnięć w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) nie przewidują możliwości ponownego ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone ostateczną decyzją i ponownej jego wypłaty. Kwestionowana przez skarżących decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. stała się ostateczną w dniu [...] r. i nie została ona jak dotąd podważona w nadzwyczajnym trybie postępowania. Godzi się w tym miejscu podnieść, że zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 kpa uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczegółowych. Obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami zawiera w rozdziale 6 działu III przepisy regulujące szczególny tryb postępowania w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które okazały się zbędne na cel określony w decyzjach o ich wywłaszczeniu. W oparciu o wymienione przepisy toczy się, jak wynika z akt sprawy, postępowanie nie objęte zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Wskazane przepisy nie dają jednak podstaw domagania się przez skarżących ponownego ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości i wyrównania wysokości odszkodowania w taki sposób aby uzyskane odszkodowanie odpowiadało aktualnym cenom obowiązującym w obrocie nieruchomościami. Nota bene można też wskazać na art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którym wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten, co prawda nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie wobec braku określonej w art. 233 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przesłanki jego stosowania, tym niemniej można pomocniczo wskazać na zawartą w nim normę zgodnie z którą nie można ustalać wartości wywłaszczonej nieruchomości w oderwaniu od cen obowiązujących na rynku nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu .
Sąd podziela zdanie organów obu instancji, iż decyzję o wywłaszczeniu wydaną w [...] r. należy ocenić na gruncie obowiązującego wówczas stanu prawnego. Zgodnie z art. 3 ust. 2 obowiązującej wtedy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94) wywłaszczenie było dopuszczalne jeżeli wywłaszczona nieruchomość była niezbędna dla planowej realizacji na jej terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wskazało iż nieruchomość M. G. była niezbędna na cele budowy osiedla mieszkaniowego w S. zgodnie z decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w J. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji. Odszkodowanie za wywłaszczony grunt ustalone zostało zaś w tej decyzji w oparciu o przepis art. 8 ust. 8 i 9 cytowanej ustawy. Skarżący nie wskazali jednocześnie żadnej przesłanki w oparciu o którą można by wznowić postępowanie w tej sprawie , bądź też wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności wydanej decyzji w części ustalającej wysokość należnego odszkodowania. Pisma kierowane do organów obu instancji nie zawierają też wniosku o uruchomienie któregoś z wymienionych trybów postępowania. Dodać tutaj należy, że w oparciu o przepis art. 160 kpa dopiero w przypadku stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa bądź też stwierdzenia jej nieważności można skutecznie dochodzić w postępowaniu administracyjnym odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę ("odszkodowania za niesłuszne wywłaszczenie").
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku w aktach sprawy dowodu odebrania przez zmarłego M. G. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należy stwierdzić, że argument ten został podniesiony dopiero na etapie skargi do NSA. Jeszcze bowiem w treści odwołania od decyzji I instancji skarżący podali, odnosząc się do ustalonej w [...] r. kwoty odszkodowania, że za wywłaszczoną nieruchomość "zapłacono cenę zbyt niską". Brak jest również podstaw do zakwestionowania złożonych wcześniej do protokołu rozprawy administracyjnej prowadzonej przed organem I instancji oświadczeń W. G. i E. K., że przyznane odszkodowanie zostało pobrane przez M. G. (skarżące nie wskazały bowiem czy i jaką wadą dotknięte było ich oświadczenie).
W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.s.a. w związku z art. 97 § przepisów wprowadzających.