II SA/KA 444/02

II SA/Ka 444/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-04-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz WSA Stranisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłacania składki na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...], nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] na mocy m.in. art.104 k.p.a. i art.43 ust.1 pkt 3 w związku z art.31b pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz.414 ze zm.), organ pierwszej instancji odmówił przyznania A. Z. pomocy w postaci opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Jak wynika z jej uzasadnienia organ ten doszedł do wniosku, iż wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad ciężko chorym wspólnie zamieszkującymi matką lub ojcem. Ustalił bowiem, że nie pozostaje on w stosunku pracy, dlatego nie mógł go rozwiązać.
W odwołaniu A. Z. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przyznanie mu spornego świadczenia, eksponując fakt konieczności sprawowania opieki nad ciężko chorymi rodzicami. Nadto wskazał na niewyjaśnienie sprawy w zakresie przyczyn rezygnacji przez niego z zatrudnienia.
Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.138(1 pkt 1 i art.104 k.p.a. oraz art.31b ust.3 i art.43 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] Organ drugiej instancji ustalił, iż odwołujący się, który liczy lat [...] i nie osiąga żadnych dochodów, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, a rodzina utrzymuje się z renty W. Z. wynoszącej [...] zł. W ocenie tego organu wnioskodawca nie spełnia kryteriów uregulowanych w art.31b ust.3 przywołanej ustawy, gdyż nie zrezygnował z pracy w celu sprawowania bezpośredniej opieki nad ciężko chorym rodzicem. Nadto organ podniósł, iż A. Z. jest bierny zawodowo i nie współpracuje z pracownikami organów pomocowych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, negując trafność poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych. Naprowadził, iż jego rodzice zaliczeni zostali do kategorii osób niepełnosprawnych i wymagają bezpośredniej opieki. Wskazał, iż w tym celu zrezygnował z pracy, a odmienne twierdzenia organów, są chybione. Z tego też powodu nie może zresztą podjąć nowej pracy.
Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga musiała odnieść skutek, gdyż zaprezentowane w niej zarzuty oraz zarzuty brane pod rozwagę z urzędu, okazały się nie do odparcia. W pierwszej kolejności godzi się wszak zwrócić uwagę, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... i art.13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów tej ostatniej ustawy. W drugim rzędzie należy wyjaśnić, że wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są m.in. do kontroli działalności administracji publicznej, a więc orzekają o zgodności z prawem działań organów administracyjnych w zakresie publicznoprawnym. Wedle treści przepisu art.145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wówczas władne są uchylić takie rozstrzygnięcie. Badają także czy poddane ich osądowi decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością. Przy czym, w myśl art.134 §1 tej ustawy, nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem kontrolują legalność decyzji także z urzędu. Nadto, jak głosi jej art.135 mogą zastosować przewidziane nią środki w stosunku do innych aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, w tak zakreślonych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa nie została bowiem dostatecznie wyjaśniona do zakończenia, głównie z powodu braku przeprowadzenia dowodów pozwalających na jej rozstrzygnięcie w zakresie właściwych przesłanek materialnoprawnych. W konsekwencji tego uchybienia za gołosłowne wypadło uznać wywody organów odnoszące się do skarżącego, jak też analizę okoliczności, od wypełnienia których zależy uwzględnienie żądania skarżącego.
Jak trafnie wskazano, przepis art.31b ust.3 ustawy o pomocy społecznej uprawnia osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, do żądania opłacania przez ośrodek pomocy społecznej składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o ile nie zachodzą okoliczności wyłączające to uprawnienie. Zasadnie również stwierdzono, iż nie występują fakty tamujące możliwość uzyskania przez skarżącego tegoż świadczenia. Trzeba też wyrazić pogląd, iż matka skarżącego z nim wspólnie zamieszkująca wymaga sprawowania bezpośredniej opieki. W aktach administracyjnych zalegają bowiem orzeczenia o jej niepełnosprawności, z których wynika, iż nie jest ona zdolna do samodzielnej egzystencji, zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności, który datuje się od [...] (niepełnosprawność istnieje od [...] Przeto kwestią sporną w zasadzie jest jedynie to, czy skarżący zrezygnował z pracy w celu sprawowania opieki nad matką. Organy administracyjne wypowiadające się w sprawie zanegowały to twierdzenie skarżącego, wszak nie zaprezentowały przekonywującej argumentacji w tej materii. Ocena wiarygodności jego oświadczenia nie została dokonana w sposób przewidziany procedurą administracyjną, zwłaszcza wedle reguł wskazanych w art.80 k.p.a., bo nie poparto jej żadnym wywodem. Wobec czego za dowolną musi być uznana konkluzja o braku spełnienia tej przesłanki. Szczególnie, gdy w aktach administracyjnych znajduje się świadectwo pracy skarżącego, z którego wynika, iż stosunek pracy rozwiązał on w dniu [...] na własną prośbę. Przeto wyjaśnienia wymagało dlaczego tak się stało, jaki był tego powód i czy wówczas rodzice już wymagali jego bezpośredniej opieki. W tym celu rzeczą właściwego organu było przesłuchanie skarżącego, ewentualnie także jego rodziców czy lekarza rodzinnego, i ocena wiarygodności tych dowodów. W tym miejscu godzi się wskazać, iż bezużyteczny dla sprawy jest wniosek o bierności zawodowej skarżącego, skoro twierdzi on, i to twierdzenie jest - jeśli nie wykazane – to wiarygodne w świetle przytoczonych powyżej dokumentów, w zakresie sprawowania opieki nad matką. Zaprzeczenie mu mogłoby nastąpić jedynie w razie przeprowadzenia wiarygodnego przeciwdowodu na przykład z przesłuchania rodziców czy pracownika socjalnego mającego kontakt z rodziną skarżącego. Nadto brak współpracy z pracownikiem socjalnym nie mieści się wśród przytoczonych powyżej przesłanek rozstrzygnięcia w omawianej materii. Natomiast pomoc siostry PCK jest z pewnością rodzicom skarżącego potrzebna, wszak i ona (tak jak jej odmowa) nie wyklucza uwzględnienia przedmiotowego żądania.
Z przytoczonych powodów sprawa nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia, zaś zaskarżona decyzja, oraz decyzja utrzymana nią w mocy, jako przedwczesne i uchybiające prawu, nie mogły się ostać. W odniesieniu do decyzji organu pierwszej instancji należało też zważyć, iż sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania przekraczającego ramy postępowania odwoławczego.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą właściwego organu będzie uzupełnienie materiału sprawy o wskazane dowody, a następnie ich ocena stosownie do treści właściwych przepisów postępowania. To pozwoli na poczynienie poprawnych i pełnych ustaleń faktycznych, a następnie prawidłowych rozważań prawnych w naprowadzonych powyżej kierunkach w świetle materialnoprawnych przesłanek żądania. W konsekwencji tego można będzie wydać stosownej treści decyzję. Uzasadniając ją organ pierwszej instancji nie uchybi, jak dotychczas przepisowi art.107 §3 k.p.a..
Z tych przyczyn, na zasadzie art.145 §1 pkt 1 lit.c, art.135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku. Brak poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania wykluczał wyrzeczenie w tej materii, zaś charakter decyzji wyłączał potrzebę orzeczenia o wykonalności w trybie art.152 tej ustawy.