II SA/Ka 42/03

II SA/Ka 42/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-11-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-01-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 29 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Rafał Wolnik - spr. Protokolant: referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 roku, sprawy ze skargi Spółka A w K na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...] roku Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Nakazem z dnia [...] roku Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., działając jako organ pierwszej instancji, nakazał Spółce A w K. wypłacenie trzem byłym pracownikom tej Spółki kwot wynagrodzenia oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] roku kontroli ustalono, że pracodawca bezpodstawnie potrącił byłym pracownikom kwoty przez niego wyliczone, a stanowiące część kosztów szkolenia zawodowego, w którym uczestniczyli w trakcie trwania zatrudnienia.
W odwołaniu od tego nakazu pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji błędnie wskazał podstawę prawną, gdyż zdaniem skarżącego w odniesieniu do dokonanego potrącenia zastosowanie miał art. 91 Kodeksu pracy, a nie wskazany przez Inspektora art. 87 Kodeksu pracy.
Wskazując na powyższe skarżący stwierdził, iż miał prawo do dokonania potrąceń z wynagrodzenia za pracę oraz z ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, albowiem jego zdaniem pracownicy w umowie podpisanej z pracodawcą wyrazili zgodę na taką formę rozliczeń, a rozwiązanie umów o pracę spełniało przesłanki do potrącenia wynikających z ich treści kwot.
W odwołaniu zarzucono także naruszenie art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, a to wobec braku prawnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz podważono zasadność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Rozpoznając odwołanie Okręgowy Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. decyzją z dnia [...] roku postanowił utrzymać w mocy decyzje objęte nakazem organu pierwszej instancji.
Uzasadniając takie rozstrzygnięcie wskazano na przepis art. 87 i art. 91 Kodeksu pracy. Stwierdzono, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki umożliwiające dokonanie potrącenia i to zarówno te, które wymienione zostały w art. 87 kp, jak i wymieniona w art. 91 kp.
Przytoczono postanowienia umów o szkolenie zawartych z pracownikami wskazując, że zgodnie z ich zapisami pracodawca po spełnieniu przesłanek określonych w tych umowach może żądać od pracowników zwrotu należności za szkolenie. Zdaniem organu nie można się jednak powoływać na art. 91 kp, albowiem pracownicy nie wyrazili zgody na potrącanie im należności objętych umowami z wynagrodzenia za pracę.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że dokonanie potrącenia bez podstawy prawnej było sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i jako takie wyczerpuje znamiona wykroczenia określone w art. 282 § 1 pkt 1 kp.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego w przedmiocie naruszenia art. 107 kpa, jak i w przedmiocie natychmiastowej wykonalności.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Podniósł ponownie argumenty zawarte wcześniej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania i wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumenty zawarte wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej bowiem kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1991 roku o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 roku, Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. W ocenie Sądu przepis ten nie jest jednak przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji sądów powszechnych i przenoszącym te uprawnienia na organy administracji publicznej - Państwowej Inspekcji Pracy.
Zatem jedynym organem uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych sporów i roszczeń wynikających ze stosunku pracy pozostają sądy powszechne, jako, że są to sprawy cywilne podlegające kognicji tych sądów. Taką sprawą jest również sprawa zasadności bądź też braku zasadności dokonania przez pracodawcę potrącenia z wynagrodzenia za pracę lub z innych świadczeń na rzecz pracowników zrównanych z wynagrodzeniem.
Nakaz wystawiony przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie powołanego wyżej przepisu ma natomiast spełniać inną funkcję. Jego zadaniem jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych elementów umowy, które związane są z wynagrodzeniem. Odnowi się to w szczególności do terminowej wypłaty tych świadczeń.
Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że inspektor pracy może nakazać wypłacić należne pracownikowi wynagrodzenie, nie posiada jednak uprawnień w zakresie rozstrzygania sytuacji spornych, gdyż jak wskazano wyżej kompetencje w tym zakresie posiadają jedynie sądy powszechne. Istota zatem tego nakazu sprowadza się do skłonienia (przymuszenia) pracodawcy do wypełnienia ciążącego na nim obowiązku względem pracownika wówczas, gdy obowiązek taki jest wymagalny i bezsporny.
W rozpatrywanej sprawie skarżący jako pracodawca dokonał potrącenia z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu zwrotu kosztów szkolenia, a podstawą do dokonania takiej czynności były w jego ocenie stosowne umowy zawarte z pracownikami. Nie jest zadaniem sądu administracyjnego, ani też organów Państwowej Inspekcji Pracy ocena, czy potrącenie dokonane zostało w sposób zgodny z wolą stron. Instytucja potrącenia jest instytucją prawa cywilnego, które to prawo określa przesłanki, kiedy wierzytelność podlega potrąceniu i w jaki sposób to potrącenie jest dokonywane. Przepisy prawa pracy, jako przepisy szczególne stanowią natomiast, kiedy i jakich należności może dotyczyć potrącenie z wynagrodzenia za pracę i innych należności zrównanych z tym wynagrodzeniem.
Skoro zatem w ocenie jednej ze stron stosunku pracy potrącenie jest dopuszczalne, to samo zaakceptowanie tej formy rozliczenia przez drugą stroną mogłoby być uznane za wyrażenie zgody na dokonanie potrącenia.
W aktach sprawy brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia do stanowiska pracowników. Brak jest również umów, na treść których powołują się organy inspekcji pracy, a z których to umów wyciągają wnioski uzasadniające stanowisko, że potrącenie w tym przypadku nie było dopuszczalne. Stąd w ocenie Sądu sytuacja taka pozwala stwierdzić, iż zasadność dokonanego potrącenia może stanowić co najwyżej spór cywilnoprawny podlegający rozstrzygnięciu przez sąd powszechny.
Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do wniosku, że nakaz wystawiony przez inspektora pracy zastępowałby w sytuacjach spornych tytuł wykonawczy, podczas, gdy tytuł taki może uzyskać jedynie wierzyciel (w tym przypadku pracownik) i w dodatku na drodze postępowania sądowego, gdyż w postępowaniu administracyjnym nie brał udziału jako strona.
Zatem w tej sytuacji nakaz zobowiązujący pracodawcę do wypłaty wynagrodzenia wystawiony przez inspektora pracy nie może stanowić dla pracownika podstawy do uruchomienia postępowania egzekucyjnego.
Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, że wystawiony nakaz przez organ pierwszej instancji jest nieprawidłowy, ponieważ stwarza on wrażenie istnienia tytułu wykonawczego dla pracowników. Oznacza to, że prawidłowy nakaz mógłby co najwyżej wskazywać istnienie bezspornego obowiązku po stronie pracodawcy.
Skoro treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest nieprawidłowa, gdyż narusza postanowienia art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie zwrócił uwagi na tę okoliczność, Sąd uwzględnił skargę i orzekł po myśli art. 145 § 1 ust. 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn, zm.).
Skarżący w skardze zarzucił organowi pierwszej instancji, że wydana decyzja nie zawierała prawidłowego uzasadnienia prawnego, czym naruszony został przepis art. 107 kpa. Analiza kontrolowanych rozstrzygnięć pozwala w znacznej części podzielić ten zarzut. Uchybienie to zostało jednak skorygowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ odwoławczy przedstawił obszernie motywy jakimi kierował się przy jej wydawaniu, a zatem postawiony zarzut w tym zakresie nie znajduje potwierdzenia.
Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu organu pierwszej instancji sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który kierując się motywami niniejszego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.
W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.s.a. uwzględniając przy tym wysokość uiszczonego przez skarżącego wpisu, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który sporządził i wniósł skargę do Sądu, przyjmując stawkę tego wynagrodzenia zgodną z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).