II SA/Ka 3444/01

II SA/Ka 3444/01 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-02-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA (del) Małgorzata Korycińska, Asesor Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Elwira Karasek, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W.Ł. S.Ł. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym z powołaniem się na przepis art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. z 1991 r., Nr 36, poz. 161 ze zm./, Starosta Powiatowy w M. nie uwzględnił zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesionych przez W. i S.Ł. oraz odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stwierdził, iż egzekwowany obowiązek jest wykonalny, a jednocześnie w sprawie tej nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż decyzja nakładająca obowiązek wydana została w stosunku do W. i S.Ł., jako właścicieli nieruchomości. Organ ten wskazał również, że w prowadzonym postępowaniu nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie Starosty Powiatowego w M. zażalenie złożyli zobowiązani W. i S.Ł. zarzucając wskazanemu rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnieśli oni w szczególności, że organ ten nie odniósł się w sposób właściwy do zgłoszonych w sprawie zarzutów, zwłaszcza zaś w kwestii błędu co do osoby zobowiązanego. Wskazali nadto, iż nie został rozstrzygnięty zarzut dotyczący skutków, jakie wiązać się będą z zamurowaniem okna oraz niemożnością jego dotychczasowego wykorzystania przez R. i J.Ł., posiadających w tym budynku służebność mieszkania. Jednocześnie podnieśli, że prace budowlane polegające na wykonaniu otworu okiennego prowadzone były na podstawie prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...], natomiast stwierdzenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. zawarte w piśmie z dnia [...], że nastąpiła w tym zakresie samowola budowlana, jest w opinii odwołujących się "oczywistą nieprawdą". Ponadto w zażaleniu tym wskazali, iż postępowanie prowadzone w sprawie pozwolenia na budowę budynku szopo-garażu zostało umorzone na mocy decyzji z dnia [...], a zatem ich zdaniem "wydawanie kolejnych postanowień jest oczywistym naruszeniem prawa i stanowi dowolną interpretację działającą na niekorzyść stabilności decyzji administracyjnej".
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ ten stwierdził, że egzekwowany w tym postępowaniu obowiązek zamurowania okna wynika wprost z oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1996 r. sygn. akt II SA/Ka 959/95 i z dnia 3 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 2129/97, która to ocena jest dla organów administracji wiążąca. Reasumując, Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu, a ponadto nie dopatrzył się wadliwości we wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. i S.Ł. domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty Powiatowego w M. Skarżący zarzucili wskazanym postanowieniom "rażące naruszenie przepisów prawa" polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a w szczególności błędne oznaczenie osoby zobowiązanej, gdyż egzekwowany obowiązek nałożony został na osoby, które nie władają budynkiem. Z tych również względów stwierdzili, że obowiązek ten jest niewykonalny. Jednocześnie skarżący podnieśli, iż Wojewoda [...] nie odniósł się do wszystkich zgłoszonych w zażaleniu zarzutów, zwłaszcza zaś nie ustosunkował się do zarzutu, że egzekwowany obowiązek ma charakter niepieniężny i w związku z tym dla jego wykonania niezbędnym jest dokładne oznaczenie strony zobowiązanej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko. Odnosząc się natomiast do zgłoszonych zarzutów wyjaśnił, iż strona zobowiązana oznaczona została w sposób właściwy, albowiem na podstawie umowy dożywocia z dnia
[...], w wyniku przeniesienia własności, skarżący stali się właścicielami całej nieruchomości. Ponadto Wojewoda stwierdził, że skarga wniesiona przez W. i S.Ł. nie wnosi do sprawy żadnych nowych elementów, nie ustala nowych okoliczności, stanowiąc jedynie powielenie wcześniej zgłaszanych argumentów, wobec których organ ten ustosunkował się już w zaskarżonym postanowieniu.
Uczestnik postępowania M.B. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Celem postępowania egzekucyjnego w administracji jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, a także zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. W myśl art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm./ na tym etapie postępowania organ egzekucyjny obowiązany jest zbadać jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest już natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż wówczas postępowanie egzekucyjne sprowadzałoby się do kolejnej fazy postępowania orzekającego.
Istotnym jest bowiem, iż zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 kpa, decyzje ostateczne mogą być uchylane lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych, w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej podlega przymusowemu wykonaniu.
W świetle art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany może w toku postępowania egzekucyjnego zgłosić zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z przyczyn enumeratywnie określonych w powołanym przepisie. W razie zatem zgłoszenia zarzutu organ egzekucyjny tylko w tym zakresie prowadzi postępowanie i rozpoznaje czy w sprawie nie zachodzi podstawa uwzględnienia zarzutu. Wskazanie natomiast innych przyczyn, niż wymienione w tym przepisie, nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów, chyba że byłby jednocześnie organem wydającym decyzję i zachodziłaby podstawa do jej uchylenia. W takiej sytuacji jednak nie działałaby jako organ egzekucyjny, lecz rozpoznający meritum sprawy.
Prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało w oparciu o prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy, poprzedzony przesłanym i skutecznie doręczonym upomnieniem. Analiza treści wystawionego w dniu [...] tytułu wykonawczego, prowadzi do wniosku, że sformułowany w nim obowiązek pozostaje w korelacji z nakazem wynikającym z prawomocnej decyzji nakazującej W. i S.Ł. zamurowanie otworu okiennego na parterze budynku mieszkalnego, usytuowanego w S. nr [...], a ponadto tytuł ten zawiera konieczne elementy, o których mowa w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zasadnie również organy egzekucyjne przyjęły, iż chybionym jest podniesiony przez skarżących zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego. Przez błąd co do osoby zobowiązanego rozumie się bowiem sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów /.../. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Nie zachodzi natomiast błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku /vide: P.Przybysz, komentarz do Postępowania egzekucyjnego w administracji, Warszawa 2003, str. 130/. Wskazać należy zwłaszcza, iż zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego, nie może prowadzić do merytorycznych rozważań w tym przedmiocie, ponieważ w świetle art. 29 § 1 cyt. ustawy tego rodzaju kontrola tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalna. Zgodnie natomiast z utrwalonym stanowiskiem judykatury zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy wyłącznie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję /vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 grudnia 1998 r. sygn. III SA 2801/97/.
W niniejszej sprawie jednak, jak słusznie ustalono w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, błąd taki nie zachodzi. W sprawie tej istotnym jest zwłaszcza, że tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia egzekucji wystawiony został zgodnie z prawomocną decyzją nakładającą egzekwowany obowiązek. Powyższy akt administracyjny zobowiązywał więc skarżących, a nie inne osoby, do wykonania ściśle określonego obowiązku i to bez względu na merytoryczną trafność tego rozstrzygnięcia, gdyż wymieniony akt w chwili wszczęcia egzekucji, wystawienia tytułu wykonawczego oraz wydania postanowienia o nieuwzględnieniu zarzutów korzystał z domniemania mocy obowiązującej.
W świetle powyższego nie można również zgodzić się z zarzutem skarżących w kwestii niewykonalności obowiązku objętego postępowaniem. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza bowiem, że istnieją niezależne od zobowiązanego oraz trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów decyzji lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy albo uwarunkowane względami ekonomicznymi i finansowymi. Przeszkody mogą mieć charakter faktyczny lub prawny. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Przeszkodą o charakterze faktycznym mogą być różnego rodzaju okoliczności dotyczące zobowiązanego, np. stan jego zdrowia. Decyzja jest natomiast niewykonalna z przyczyn prawnych, jeżeli jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym /vide: M.Wierzbowski, Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne, Warszawa 2002, str. 220/.
Jak już zauważono, na tym etapie postępowania organ egzekucyjny nie może badać samej zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jego wadliwości, gdyż stanowiłoby to powtórne wdanie się w spór co do istoty sprawy, która została już uprzednio rozstrzygnięta. Nie mogą więc odnieść skutku zarzuty skarżących idące w kierunku wykazania, że brak było podstaw do nałożenia na skarżących obowiązku określonego w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...], która utrzymana została w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...].
Na marginesie wskazać jednak należy, że istniejąca zdaniem skarżących wadliwość obowiązku objętego tytułem wykonawczym, winna być podnoszona w innym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest ocena legalności zastosowanego środka egzekucyjnego. Wzruszenie decyzji nakładającej obowiązek objęty egzekucją nie jest możliwym w drodze środków odwoławczych wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie kwestia ta nie podlega również rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu sądowym, z uwagi na określony w skardze przedmiot zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stwierdzić należy wobec tego, że skoro zgodnie z przepisem art. 29 § 1 w/w ustawy organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zgłoszone przez skarżących zarzuty sformułowane zostały jako skierowane na badanie zasadności decyzji, będącej podstawą tytułu wykonawczego, odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zasadna.
Z uwagi zatem, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
SJ/