II SA/Ka 3382/01

II SA/Ka 3382/01 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-08-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Jużków
Małgorzata Walentek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Sygn. powiązane
OSK 1846/04 - Wyrok NSA z 2005-07-25
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant staż. ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi S. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) §§ 1,7,10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł, o braku podstaw do stwierdzenia u S. K. choroby zawodowej przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani wymienionej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia.
W uzasadnieniu powyższego wskazał, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą. W tym celu S. K. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obydwie placówki w swoich orzeczeniach nie stwierdziły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej górnych dróg oddechowych. Dalej organ ustalił, że S. K. w latach 1964 – 1971 oraz 1988-1995 pracowała w różnych zakładach pracy, zaś dochodzenie epidemiologiczne obejmujące wyżej wymienione okresy zatrudnienia nie potwierdziło pracy w kontakcie z czynnikami drażniącymi górne drogi oddechowe na stanowiskach przez nią zajmowanych. Wskazał natomiast, że w dochodzeniu epidemiologicznym przeprowadzonym w KWK "A" w C., gdzie skarżąca była zatrudniona w okresie od lipca 1978 do marca 1981 na stanowisku obsługi urządzeń ciepłowniczych na powierzchni, ustalono występowanie ekspozycji zawodowej na następujące substancje: 1% roztwór solanki, chlorek sodu, pył węglowo kamienny, krystaliczny gips. W konkluzji organ stwierdził, iż wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kompetentne placówki służby zdrowia oraz ustaleń postępowania dotyczących przebiegu zatrudnienia, informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzeń epidemiologicznych nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u S. K.
Od pierwszej decyzji pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez ich błędną wykładnię, uzależniającą stwierdzenie choroby zawodowej od pozaustawowych, sprzecznych z prawem przesłanek. W uzasadnieniu kwestionował ustalenia organu o braku podstaw do medycznego rozpoznania zawodowego tła schorzenia z uwagi na niewystępowanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Wskazał przy tym jako bezsporne, że skarżąca pracując w KWK "A" była narażona na działanie substancji szkodliwych, to zaś zdaniem pełnomocnika musi prowadzić do wniosku, że warunki pracy miały bezpośredni wpływ na występowanie schorzenia na jakie cierpi skarżąca. Końcowo poniósł, że skoro u skarżącej istnieje schorzenie, warunki świadczonej pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ inspekcji sanitarnej nie wykluczył związku przyczynowego między tym schorzeniem a długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy, to obowiązkiem tego organu było stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej.
[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w oparciu o dochodzenie epidemiologiczne. Przyjął przy tym, że skarżąca nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej dróg oddechowych. Dalej wskazał, że S. K. była badana przez dwie kompetentne placówki służby zdrowia (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.), które nie rozpoznały u niej choroby zawodowej górnych dróg oddechowych, określonej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Z tych też względów organ uznał, że nie ma medyczno-orzeczniczych podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji celem wydania decyzji stwierdzającej u S. K. chorobę wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Powtórzył przy tym zarzuty oraz argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. Ponadto przywołał wyrok SN z 4 czerwca 1998 r. zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem wykonywanej pracy przez osobę nim dotkniętą. Dodatkowo podniósł, że wytyczne Ministra Zdrowia ustalające surowsze niż rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych kryteria kwalifikowania schorzenia, są pozbawione mocy prawnej.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 na wstępie powołanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), oraz zniesiono ośrodki Zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Zgodnie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawuję kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 powyżej wskazanej ustawy wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź to naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd wykazała, iż decyzja ta odpowiada prawu.
Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli spowodowana została wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Słusznie więc przyjęły organy sanitarne obu instancji, że o uznaniu choroby za zawodową decydują dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z tym, że zgodnie z § 1 ust 2 wskazanego rozporządzenia przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt (...) z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.
Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
W rozpoznawanej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że skarżąca będąc zatrudniona w latach 1978 – 1981 KWK "A" pracowała na stanowisku obsługi urządzeń ciepłowniczych na powierzchni oraz w zakładzie odsalania wód dołowych przy obsłudze wirówek i soli i krystalizacji gipsu. Jak ustalono we wskazanym okresie skarżąca była eksponowana na działanie substancji jak 1% roztwór solanki, chlorek sodu, pył węglowo kamienny, krystaliczny gips.
W pozycji 6 wykazu chorób zawodowych ujęto przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym.
Jednym z warunków koniecznych dla stwierdzenia choroby zawodowej było rozpoznanie tego schorzenia przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W związku z powyższym skarżąca była badana w dwóch takich jednostkach medycznych (w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.), które zgodnie rozpoznały u niej przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, a więc jednostkę chorobową nie ujętą w zamkniętym wykazie chorób zawodowych. Należy bowiem podkreślić, że poz. 6 wykazu chorób zawodowych zamieszczono przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty górnych dróg oddechowych, u skarżącego natomiast rozpoznano przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani, czyli jednostkę chorobową, która jak słusznie zauważył w swoim orzeczeniu z [...] r. Instytutu Medycyny Pracy, nie została zamieszczona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych.
Choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Kompetentne placówki służby zdrowia nie orzekają w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdzają tylko stan chorobowy i jego przyczyny. Kwalifikacji prawnej schorzenia jako choroby zawodowej dokonują natomiast organy inspekcji sanitarnej. Rozpoznanie danej placówki chorobowej wymaga wiadomości specjalistycznych. Tak więc ani organy inspekcji sanitarnej, ani Sąd nie są władne podważyć rozpoznania lekarskiego z punktu widzenia wiedzy medycznej. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sadu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącej brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Tylko bowiem rozpoznanie schorzenia – przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty górnych dróg oddechowych – przez właściwą do tego placówkę służby zdrowia upoważnia organy sanitarne obu instancji do badania przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. Ponieważ jednak w przedmiotowej sprawie powyższe nie nastąpiło brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Wobec powyższego należało uznać, że zarzuty skargi nie miały prawnego uzasadnienia, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.
P.K.