II SA/KA 3299/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-09-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba celnazwolnienie ze służbyakt oskarżeniaprawo administracyjnezasada niedziałania prawa wsteczkonstytucjadomniemanie niewinnościpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę funkcjonariusza celnego na decyzję o zwolnieniu ze służby, uznając za zasadne zastosowanie przepisu nakazującego zwolnienie w przypadku wniesienia aktu oskarżenia, nawet jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie przepisu.

Funkcjonariusz celny został zwolniony ze służby na podstawie przepisu, który wszedł w życie po wniesieniu przeciwko niemu aktu oskarżenia. Skarżący zarzucał naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz oraz konstytucyjnych zasad domniemania niewinności i równości. Sąd uznał, że wniesienie aktu oskarżenia jest zdarzeniem, które trwa nadal w czasie obowiązywania znowelizowanego przepisu, a jego zastosowanie nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz ani nie godzi w bezpieczeństwo prawne. Sąd podkreślił wysokie wymagania stawiane funkcjonariuszom celnym i potrzebę ochrony interesu publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej o zwolnieniu ze służby. Podstawą zwolnienia było wniesienie aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, wskazując, że przepis pozwalający na zwolnienie wszedł w życie po zdarzeniu będącym podstawą aktu oskarżenia. Kwestionował również zgodność przepisu z Konstytucją RP, powołując się na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. Sąd analizując zarzuty, odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, podkreślając, że sądy nie mogą samodzielnie kontrolować konstytucyjności ustaw, a jedynie stosować przepisy obowiązujące, dopóki nie zostaną uznane za niezgodne z Konstytucją przez Trybunał. Sąd stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w podobnej sprawie potwierdził zgodność przepisu z Konstytucją, co uczyniło zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bezprzedmiotowym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, sąd uznał, że wniesienie aktu oskarżenia było zdarzeniem, które trwało w czasie obowiązywania znowelizowanego przepisu, a jego zastosowanie nie naruszało zasady retroakcji sensu stricto. Sąd podkreślił, że wysokie wymagania wobec funkcjonariuszy celnych, w tym posiadanie nieposzlakowanej opinii, uzasadniają rygorystyczne przepisy. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis może być zastosowany, jeśli wniesienie aktu oskarżenia jest zdarzeniem, które trwa nadal w czasie obowiązywania znowelizowanego przepisu, a jego zastosowanie nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz ani nie godzi w bezpieczeństwo prawne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wniesienie aktu oskarżenia jest stanem trwającym, który podlega nowej regulacji prawnej, jeśli postępowanie karne nie zostało zakończone przed wejściem w życie przepisu. Podkreślono wysokie wymagania wobec funkcjonariuszy celnych i potrzebę ochrony interesu publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.S.C. art. 25 § ust. 1 pkt 8a

Ustawa o Służbie Celnej

Nakłada na organ administracji bezwzględny obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, nie dając uprawnień do rozpoznawania sprawy w kategoriach zawinienia lub braku winy.

Pomocnicze

u.S.C. art. 81 § ust. 1 i 2

Ustawa o Służbie Celnej

u.S.C. art. 81 § ust. 1a

Ustawa o Służbie Celnej

k.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.u.k.c.i.u.S.C. art. 3 § ust. 1

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej

Postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych.

u.z.u.k.c.i.u.S.C. art. 5

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej

u.z.z. art. 30 § ust. 1

Ustawa o związkach zawodowych

Dotyczy obowiązku zwrócenia się do organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej ochrony.

p.o.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 42 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy zasady domniemania niewinności.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy zasady równości.

Konstytucja RP art. 178

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 188

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.S.C. art. 2 § ust. 5

Ustawa o Służbie Celnej

Funkcjonariusz celny musi posiadać nieposzlakowaną opinię.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zastosowanie przepisu art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który wszedł w życie po zdarzeniu będącym podstawą aktu oskarżenia, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Przepis art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą domniemania niewinności. Organ naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania. Organ naruszył przepisy ustawy o związkach zawodowych, nie zwracając się o informację do organizacji związkowej.

Godne uwagi sformułowania

w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. zasada nie działania prawa wstecz stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. trudne do pogodzenia z zasadą równego traktowania obywateli wynikającą z treści art. 32 Konstytucji RP, a tym samym zasadą praworządności byłoby uznanie, iż funkcjonariusze służb celnych, co do których wniesiony został akt oskarżenia o popełnienie umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego przed dniem [...]r., a sprawa karna nie została do tego dnia zakończona mogą być traktowani w sposób łagodniejszy niż funkcjonariusze, którzy zostali oskarżeni po wskazanym dniu. fakt wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, jest zdarzeniem, które w świetle wymagań postawionych przez ustawodawcę osobom, które chcą pełnić służbę celną, w szczególności w świetle art. 2 ust 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusz celny musi posiadać nieposzlakowaną opinię, pociąga za sobą obowiązek zwolnienia go ze służby.

Skład orzekający

Tadeusz Michalik

przewodniczący sprawozdawca

Adam Mikusiński

sędzia

Beata Kalaga-Gajewska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście przepisów nakładających obowiązek zwolnienia ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia, a także kwestia kontroli konstytucyjności przepisów przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służby celnej i przepisów obowiązujących w określonym czasie. Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz może być stosowana analogicznie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych zasad prawnych, takich jak niedziałanie prawa wstecz i domniemanie niewinności, w kontekście służby publicznej. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w obliczu potencjalnych konfliktów z Konstytucją.

Czy wniesienie aktu oskarżenia zawsze oznacza koniec kariery w służbie celnej? Sąd administracyjny rozstrzyga.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ka 3299/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński
Beata Kalaga-Gajewska
Tadeusz Michalik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: NSA Adam Mikusiński asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie służby celnej – zwolnienia ze służby
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] na podstawie art.25 ust.1 pkt 8a, art. 81 ust.1 i 2 i art. 81 ust. 1a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późno zm.), po wszczęciu w dniu [...]roku postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, Dyrektor Izby Celnej w K. zwolnił W. W. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem doręczenia decyzji.
Decyzja powyższa zapadła po wszczęciu na podstawie art. 61 k.p.a. postępowania w sprawie zwolnienia W. W. ze służby w związku z otrzymaniem w dniu [...] r. przez Izbę Celną zawiadomienia pochodzącego od Prokuratury Rejonowej w G. o przesłaniu w dniu [...]r. w sprawie sygn. [...] aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w G.
W dniu [...] roku W. W. reprezentowany przez pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia go ze służby celnej i uchylenie decyzji z dnia [...]r. Nr [...] oraz umorzenie postępowania, ewentualnie zawieszenie wszczętego postępowania i na ten czas przywrócenie W. W. do służby celnej.
We wniosku zarzucone zostało, iż wydający decyzję organ uchybił treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepis art.25 ust.1 pkt.8a ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. (Dz. U. Nr 120 poz. 1120) zdawał się w sposób oczywisty naruszać art.2 i art. 42 ust.3 Konstytucji RP, a Rzecznik Praw Obywatelskich rozważał możliwość wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności tegoż przepisu z Konstytucją.
Pełnomocnik odwołującego się w swoim wniosku wskazał również na naruszenie art. 2 Konstytucji RP i art. 7 k.p.a. w związku z art. 3 i 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1120) poprzez naruszenie zakazu retroakcji i zastosowanie w podstawie prawnej decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby przepisu prawa, który wszedł w życie 10 sierpnia 2003 r., zatem po wcześniejszym zdarzeniu jakim było wniesienie aktu oskarżenia w dniu [...] roku.
Pełnomocnik odwołującego się wskazał dodatkowo na naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, gdyż Dyrektor Izby Celnej przed wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby nie zwrócił się do organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej ochrony.
W dniu [...] r. wydane zostało przez Dyrektora Izby Celnej postanowienie Nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie w związku z brakiem przesłanek wskazanych w treści art. 97 § 1 k.p.a.
W dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 25 ust.1 pkt 8a i art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późno zm.) wydał decyzję Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] roku.
W jej uzasadnieniu organ wskazał, iż nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów strony. Uznał bowiem za bezsporny fakt wniesienia przeciwko odwołującemu się w dniu [...] roku aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Powołując się na treść art. art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72 poz. 802 z późno zm.) Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż norma ta nakłada na organ administracji bezwzględny obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, nie dając uprawnień do rozpoznawania sprawy w kategoriach zawinienia lub braku winy. Takie rozważania bowiem należą wyłącznie do sądów.
W. W., za pośrednictwem swojego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ta decyzję. Zarzucił organowi rażące naruszenie prawa, a to art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 6 i 7 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 3 ust.1 i art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy -Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) poprzez powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późno zm.), który nie mógł mieć zastosowania w sprawie w związku z zasadą nie działania prawa wstecz, o czym świadczy zestawienie dat zawiadomienia organów celnych o wniesieniu aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu i wejścia w życie art. 25 ust.1 pkt 8a.
Podniósł również, iż podstawa prawna zaskarżonej decyzji, a to wskazany przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późno zm.) pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności wyrażoną wart. 42 ust. 3 Konstytucji RP, który to pogląd podzielił Rzecznik Praw Obywatelskich występując z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy Kodeks celny oraz ustawy o Służbie Celnej. Fakt ten zdaniem skarżącego uzasadniał jego wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, czego organ nie uczynił naruszając tym samym art. 97 § 1 k.p.a.
W opinii skarżącego zaskarżone rozstrzygnięcie w istocie wynikało z przyczyn poza- prawnych, a to potrzeb radykalnego zmniejszenia stanu osobowego funkcjonariuszy celnych, a cel ten osiągnięto pospiesznym tworzeniem przepisów naruszających pod- stawowe normy państwa prawa.
W skardze ponowione zostały zarzuty dotyczące naruszenia norm regulujących udział organizacji związkowych w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, a także wskazano na uchybienia proceduralne polegające na naruszeniu art. 110 k.p.a., gdyż zdaniem skarżącego organ w toku powtórnego postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy podjął próbę uzupełnienia czynności procesowych I instancji, z którymi wiązały się skutki materialnoprawne i procesowe, a to wydanie postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania i zawiadomienie strony o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie.
Nadto pełnomocnik skarżącego wskazał, iż organ mylnie odczytał treść odwołania przyjmując, iż zawarty tam został wniosek o zawieszenie postępowania, gdy w rzeczywistości w odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. postulował jej oddalenie. Podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo wyjaśnił, iż wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, na które powołuje się skarżący, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a art. 25 ust. 1 pkt 8a znowelizowanej ustawy o Służbie Celnej stanowi prawo powszechnie obowiązujące nakładające na Dyrektora Izby Celnej bezwzględny obowiązek. Rozstrzygnięcie w sprawie nastąpiło w zgodności z przepisami procedury administracyjnej i nie naruszono zasad określonych w dyspozycjach art. 6 i 7 k.p.a..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U,. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Ranga zarzutu niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy -Kodeks celny oraz ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) nowelizującego dotychczasowe brzmienie art. 25 ustawy z dnia 24 lipca 1999 roku o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802) poprzez wprowadzenie do tegoż przepisu nowego punktu 8a, uzasadnia potrzebę rozważenia tego zarzutu w pierwszej kolejności.
W tym zakresie punktem wyjścia musi być niewątpliwie przepis art. 8 ust.2 oraz art. 178 Konstytucji, a w konsekwencji ustalona i utrwalona linia orzecznicza, która znalazła wyraz w orzeczeniach Trybunału wydanych w sprawach oznaczonych sygnaturami P 12/98, P 8199, P 8/00, U 4/97, Sk 19/99. Najlepiej jednak została wyrażona w wyroku Pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r. P 4/99. Stwierdzono tam, że w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To podstawowe stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego oznacza przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane wart. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 1994 r. sygn. I PRN 53/94, OSNPiUS 1994, nr 11, poz. 179 i wyrok Sąd Najwyższego z dnia 30 października 2002 r. sygn. V CKN 1456/00 LEX nr 57237).
To ostatnie stwierdzenie ma w niniejszej sprawie istotne znaczenie. Poza dyskusją pozostaje, iż w dniu 19 października 2004 roku zapadło orzeczenie sygn. K1/040TK-A 2004/9/93 stwierdzające, iż art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest zatem oczywiste, iż rozpatrywany zarzut skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny musiał uznać za bezzasadny, przeciwne zachowanie oznaczałoby bowiem, albo przeoczenie przez sąd orzekający jednoznacznego stanowiska Trybunału, albo jego zlekceważenie.
Tym samym, wobec wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stał się bezprzedmiotowy.
Kolejny zarzutu skarżącego zmierzający do wykazania rażącego naruszenia prawa dotyczył zagadnienia intertemporalnego związanego zdaniem skarżącego z zastosowaniem przez organ celny, do wszczętego przed datą wejścia w życie znowelizowanego art. 25 ustawy o Służbie Celnej postępowania, przepisów nowych, mimo wyraźnego brzmienia art. 3 ust.1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy Kodeks celny oraz ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) nakazującego stosowanie przepisów dotychczasowych w sprawach wszczętych i nie zakończonych ostatecznie. Zarówno w doktrynie jak i w judykaturze wypracowano model rozwiązywania problemów intertemporalnych, jakiemu powinien odpowiadać wewnętrznie spójny system prawa. Rozwinięta przez Trybunał Konstytucyjny linia orzecznicza jest jednolita i zawiera czytelne rozwiązanie zagadnień związanych ze stosowaniem nowego prawa do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie. Tak też Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż reguła nie działania prawa wstecz stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa, a jej treścią jest zakaz nadawania mocy wstecznej zwłaszcza przepisom normującym prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego (por. wyrok TK z 29 stycznia.1992 r., K. 15/01, OTK 1992, cz. I, poz. 8). Zasada niedziałania prawa wstecz, jak przypomniał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 1998 r., K. 24/97 (OTK 1998, poz. 6) polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji powstałych przed wejściem tych norm w życie.
Natomiast zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na tym, iż od dnia wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy też stanów rzeczy danego rodzaju - zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa -jest rozwiązaniem bardzo prostym, a jego zaletą jest to, iż od wejścia w życie nowego prawa wszyscy uwikłani w sytuacje prawne i stosunki prawne danego rodzaju mają być traktowani jednakowo, według takich samych norm. Stanowisko takie znalazło wyraz m.in. w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 02 marca 1993 r., K. 9/92 (OTK 1993, cz. I, poz. 6) oraz w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 1997 r., FPK 11/97 publ. w ONSA 1/1998, poz. 10).
Bez wątpienia zdarzenie jakim było wniesienie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia miało miejsce przed wejściem w życie art. 25 ust, 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Był to jednak stan rzeczy, który trwał nadal, już w czasie obowiązywania znowelizowanego art. 25 ust.1 ustawy o Służbie Celnej. Zastosowanie zatem nowej regulacji prawnej nie łączyło się z przekroczeniem zakazu retroakcji sensu stricte. Należy też zwrócić uwagę, iż zastosowanie w stosunku do skarżącego znowelizowanego art. 25 ustawy o Służbie Celnej nie pozbawiało skarżącego praw nabytych, ani też nie godziło w bezpieczeństwo prawne zakłócając zasadę praworządności i zaufania obywateli do państwa. Wręcz przeciwnie, trudne do pogodzenia z zasadą równego traktowania obywateli wynikającą z treści art. 32 Konstytucji RP, a tym samym zasadą praworządności byłoby uznanie, iż funkcjonariusze służb celnych, co do których wniesiony został akt oskarżenia o popełnienie umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego przed dniem [...]r., a sprawa karna nie została do tego dnia zakończona mogą być traktowani w sposób łagodniejszy niż funkcjonariusze, którzy zostali oskarżeni po wskazanym dniu.
Trzeba także zauważyć, iż ustawa nowelizacyjna zawiera intertemporalną regulację zabezpieczającą "interes w toku" służącą respektowaniu zasady zaufania.
Jak stanowi art. 3 ust 1 wskazanej ustawy nowelizującej ustawę o Służbie Celnej, postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych., z zastrzeżeniem postępowań dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe , zwrotów lub umorzeń określonych przepisami działu V tytułu VII ustawy zmienianej wart. 1 oraz wyznaczenia lub uznania miejsca, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego.
Istotnym dla oceny słuszności stanowiska skarżącego było przeto ustalenie daty wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Za datę tę, zdaniem Sądu, należy przyjąć dzień [...]roku, bowiem jak wynika z akt sprawy, w dniu tym sporządzone zostało zawiadomienie o wszczęciu w oparciu o art. 61 k.p.a., postępowania w sprawie o zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
Art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej wszedł w życie w dniu 11 sierpnia 2003 roku. Jak z powyższego wynika, postępowanie w sprawie o zwolnienie skarżącego ze służby wszczęte zostało w chwili obowiązywania tej normy prawnej, co w konsekwencji nie odpowiada dyspozycji art. 3 ust 1 ustawy o zmianie ustawy Kodeks celny oraz usta- wy o Służbie Celnej.
Ponad powyższe należy zauważyć, iż z brzmienia wskazanej regulacji prawnej nie wynika, by wolą ustawodawcy było ograniczenie zastosowania przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a tylko wobec tych osób, przeciwko którym wniesiony został akt oskarżenia o popełnienie umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego po dacie wejścia w życie ustawy. Podobne stanowisko, odnośnie co prawda innej przesłanki występującej w treści art. 25 ust. 1 analizowanej ustawy, a to skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2002 roku sygn. II SA 4012/ 01 pub/. LEX nr 83724 stwierdzając, iż czas, w jakim doszło do skazania, nie ma żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 tego aktu prawnego, a przepisy ustawy nie wiążą możliwości zastosowania jej art. 25 ust. 1 pkt 3 z datą powzięcia przez organ administracji informacji o skazaniu.
Pogląd ten uzasadniają w szczególności wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej, które muszą być tak wysokie, aby umacniały podstawy ich autorytetu. W tym miejscu podążając za stanowiskiem doktryny (por. M. Zieliński. Wykładania prawa, Zasady, reguły, wskazówki wyd. Lexis Nexis 2002 r.) należałoby, mimo ustalenia jednoznaczności językowej przepisu, poddać go również interpretacji celowościowej i funkcjonalnej. Koncepcja taka, modyfikująca zasadę clara non sunt interpretanda w zasadę interpretetio cessat in claris sugeruje konieczność sprawdzenia, czy uzyskana jednoznaczność przepisu nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa lub czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie poprzestał wyłącznie na wykładni językowej przepisu art. 25 ust. pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, uznając za konieczne sięgnięcie do dalszych metod interpretacyjnych.
Przy interpretowaniu treści normy prawnej szczególną rolę odgrywa ustalenie jej celu, to znaczy rezultatu, jaki w sferze stosunków społecznych zamierzono osiągnąć za pomocą tej normy.
W wyroku sygn. SK 19/03 z dnia 21 grudnia 2004 roku Trybunał Konstytucyjny wskazał na charakter służby celnej i stojące przed nią zadania wymagające od osób pełniących tę służbę posiadania cech dających gwarancję należytego wykonywania zadań w zakresie celnej polityki państwa., a w wyroku sygn. K 1/04, OTK ZU Nr 8/A/2004, poz. 9, Trybunał stwierdził, że zadania Służby Celnej mają wymiar wieloaspektowy. Stanowią one realizację celów przypisywanych tradycyjnie z jednej strony -służbom pionu śledczego, z drugiej zaś -skarbowego. Należy zwrócić uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej dla budżetu państwa, a troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności" (vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego 19 października 2004 roku sygn. K1/040TK-A 2004/9/93).
Reasumując, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fakt wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, jest zdarzeniem, które w świetle wymagań postawionych przez ustawodawcę osobom, które chcą pełnić służbę celną, w szczególności w świetle art. 2 ust 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusz celny musi posiadać nieposzlakowaną opinię, pociąga za sobą obowiązek zwolnienia go ze służby. W pojęciu natomiast "wniesienie aktu oskarżenia" mieszczą się również zdarzenia, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie pkt 8a art. 25 ust 1 wskazanej ustawy, jeżeli do dnia jej wejścia w życie sprawa karna tocząca się wskutek wniesienia tego aktu oskarżenia nie została prawomocnie zakończona.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego wykazujących naruszenie przez organ administracji przepisów ustawy o związkach zawodowych należy przyjąć, iż nie miało ono wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Podniesione natomiast w skardze pozostałe zarzuty o charakterze proceduralnym nie zostały uznane za słuszne, a nadto również i one nie mogły mieć wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie.
Z tych więc względów, w oparciu o treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.