II SA/Ka 3121/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-02-23
NSAAdministracyjneŚredniawsa
kombatanciuprawnienia kombatanckiewdowaPRLorgany bezpieczeństwaustawa o kombatantachkontrola administracjiprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wdowy po kombatancie, uznając, że jej zmarły mąż nie spełniał wymogów do posiadania uprawnień kombatanckich z powodu służby w organach bezpieczeństwa PRL.

Skarżąca, wdowa po kombatancie, zaskarżyła decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu jej uprawnień kombatanckich. Organ ustalił, że jej zmarły mąż pełnił służbę w organach bezpieczeństwa PRL, co zgodnie z ustawą o kombatantach wyklucza przyznanie uprawnień. Sąd administracyjny uznał, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie i zastosował prawo materialne, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi E. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która pozbawiła ją uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie po zmarłym kombatancie A. Z. Organ administracji ustalił, że A. Z. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa PRL, co na mocy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach stanowiło przesłankę negatywną do posiadania tych uprawnień. Skoro A. Z. nie spełniał wymogów do zachowania uprawnień, tym bardziej nie mogły one przysługiwać jego żonie, E. Z., jako uprawnienie pochodne. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że organ nie naruszył przepisów postępowania ani prawa materialnego. Kontrola legalności wykazała, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu i właściwie zastosował przepisy ustawy, w tym przesłankę negatywną związaną ze służbą w organach bezpieczeństwa PRL. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ służba w organach bezpieczeństwa PRL stanowi negatywną przesłankę do posiadania uprawnień kombatanckich, a uprawnienia wdowy mają charakter pochodny.

Uzasadnienie

Ustawa o kombatantach wprost wyklucza przyznanie uprawnień osobom, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa PRL, chyba że zostały do tej służby skierowane przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowane do pomocy tym organizacjom. W przypadku braku takich dowodów, uprawnienia nie przysługują, a tym samym nie mogą przysługiwać małżonkowi jako uprawnienie pochodne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.k. art. 25 § 2

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

u.k. art. 21 § 2

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

PPSA art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.k. art. 20 § 3

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

u.k. art. 21 § 3

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 1 § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Przepisy wprowadzające PPSA art. 97 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Służba męża skarżącej w organach bezpieczeństwa PRL stanowi negatywną przesłankę do przyznania uprawnień kombatanckich. Uprawnienia wdowy mają charakter pochodny i zależą od posiadania uprawnień przez zmarłego małżonka. Organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie weryfikacyjne i zastosował prawo materialne.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że mąż był krótko w służbie i sam wystąpił, nie miała znaczenia wobec negatywnej przesłanki ustawowej. Trudne warunki materialne i stan zdrowia skarżącej nie wpływały na ocenę prawną posiadania uprawnień.

Godne uwagi sformułowania

Uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień "współmałżonka". Skoro uprawnienia kombatanckie nie przysługują A. Z. to tym samym nie przysługują E. Z. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań.

Skład orzekający

Szczepan Prax

przewodniczący

Zofia Borowicz

sędzia

Stanisław Nitecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kombatantach dotyczących przesłanek negatywnych (służba w organach bezpieczeństwa PRL) oraz charakteru pochodnego uprawnień wdów po kombatantach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o kombatantach i okresem PRL. Zmiany w prawie mogą wpływać na jego aktualność.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z dziedzictwem PRL i uprawnieniami kombatanckimi, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historii.

Czy służba w PRL pozbawia wdowę po kombatancie uprawnień?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ka 3121/01 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-02-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) protokolant ref. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień dla wdów o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a oraz art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.) pozbawił uprawnień kombatanckich E. Z. przysługujących wdowie po zmarłym kombatancie A. Z. W uzasadnieniu podał, że uprawnienia kombatanckie mąż E.Z. nabył z tytułu ruchu oporu w [...] od [...] r. do [...] r. Jednocześnie organ ten w ramach postępowania weryfikacyjnego ustalił, że zmarły mąż E.Z. pełnił służbę w organach [...] od [...] r. do [...] r. i z tego powodu uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu. Uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień "współmałżonka". Skoro uprawnienia kombatanckie nie przysługują A. Z. to tym samym nie przysługują E. Z.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniosła, że mąż był krótko w [...] i sam wystąpił. Dodatkowo zaznaczyła, że obecnie ma trudne warunki materialne i jest w ciągłym leczeniu.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję o pozbawieniu skarżącej uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie po kombatancie. W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył analogiczne umotywowanie jak w przypadku pierwszego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwypukleniem zatrudnienia A. Z. w [...] w O. od [...] do [...] r w charakterze funkcjonariusza na stanowisku [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanych decyzji i podniosła, że uprawnienia kombatanckie nabyła po zmarłym mężu, który uzyskał je z tytułu działalności w [...].
Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wystąpił o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji.
Sygn. akt 4 II SA/Ka 3121/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające
ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało
zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. Poz. 1270). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zdaniem Sądu skarżąca bezzasadnie zaskarżyła decyzję Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., ponieważ organ ten nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ ten w sposób prawidłowy pismem z dnia [...] r. powiadomił stronę o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i w ramach tego postępowania zapewnił jej czynny udział. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez ten organ także nie może wzbudzać zastrzeżeń, ponieważ podjęcie decyzji nastąpiło po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. W szczególności Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. uzyskał dokumenty potwierdzające fakt zatrudnienia A. Z. w [...] w O. Fakt ten znalazł udokumentowanie w piśmie Naczelnika Wydziału Prezydialnego Ś. Komendy Wojewódzkiej Policji w K. z dnia [...] r.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej by organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. Stosownie bowiem do postanowień art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.) uprawnienia
Sygn. akt 4 II SA/Ka 3121/01
kombatanckie nie przysługują osobie, która pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie po myśli art. 25 ust. 2 pkt. 1 cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, u których wystąpi przedstawiona powyżej przesłanka negatywna, o ile osoba taka zgodnie z treścią art. 21 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy do pracy w Organach Bezpieczeństwa Publicznego nie została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane celem udzielania im pomocy.
W trakcie postępowania weryfikacyjnego skarżąca nie udokumentowała by A. Z. do pracy w [...] w O. został skierowany przez organizację niepodległościową, jak również nie został zwerbowany celem udzielenia pomocy tego typu organizacjom. Przyjęcie takich ustaleń przez organ administracji musiało skutkować uznaniem, że A. Z. nie spełnia prawem przewidzianych wymogów do zachowania uprawnień kombatanckich. Należy zaznaczyć, że wystąpienie przedstawionej przesłanki negatywnej skutkuje, tym że posiadanie innych tytułów dających prawo nabycia uprawnień kombatanckich nie może w sposób skuteczny zadziałać.
Skoro A. Z. nie byłby w stanie utrzymać posiadanych uprawnień kombatanckich, to tym bardziej takie uprawnienia nie przysługują E. Z., ponieważ jej uprawnienie nie jest pierwotne lecz posiada przymiot uprawnienia pochodnego, gdyż przysługuje skarżącej po zmarłym mężu. Stanowisko takie znalazło swoje odzwierciedlenie w uchwale Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996 r. sygn. akt. III AZP 32/95.
Przedstawione powyżej ustalenia pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w ramach kontrolowanego postępowania nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i formalnego.
Sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa i mając na uwadze postanowienia art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI