II SA/KA 2974/03

II SA/Ka 2974/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-03-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Barbara Orzepowska-Kyć
Krzysztof Targoński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 23 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Asesor WSA Barbara Orzepowska - Kyć Asesor WSA Krzysztof Tragoński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 roku sprawy ze skargi R. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego: oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) orzekł o odmowie wymeldowania R.R. z pobytu stałego w S. przy ul. "a".
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek S. R., jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż R. R. w sposób trwały i dobrowolny opuścił lokal w S. przy ul. "a". Stanowisko to oparte zostało na ustaleniach dokonanych w trakcie oględzin przedmiotowego lokalu w dniach [...] i [...] 2003 r.. Ustalono bowiem, że w lokalu tym R. R. ma swoje miejsce noclegowe, rzeczy osobiste oraz przedmioty niezbędne do życia codziennego. Nadto wyjaśnił, że przebywa w nim z zamiarem pobytu stałego. Powyższe okoliczności potwierdziła, zamieszkująca razem z nim w tym lokalu, jego matka H. R..
Odwołanie od tej decyzji złożył S. R. podnosząc, że decyzja Prezydenta Miasta S. nie jest uzasadniona, gdyż:
- syn R. R. nie przebywa na stałe w mieszkaniu przy ul. "a" od zawarcia związku małżeńskiego, tj. od 1997 r., od tego momentu mieszka wraz z żoną w K. przy ul. "b",
- syn co prawda był obecny w trakcie oględzin, lecz ten fakt niczego w sprawie nie przesądza,
- w spornym lokalu syn przebywa sporadycznie, jeden raz w miesiącu, kiedy odwiedza matkę, lecz nie pozostaje na nocleg.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i orzekł o wymeldowaniu R. R. z pobytu stałego w S. przy ul. "a".
W uzasadnieniu organ odwoławczy nawiązał do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego. W tych zaś ramach stwierdzono, że w trakcie oględzin przedmiotowego lokalu, przeprowadzonych przez pracowników organu pierwszej instancji ustalono, że ma on powierzchnię użytkową [...] m² i składa się z dwóch pokoi i kuchni. Jeden pokój (przechodni) zajmuje S. R., w drugim pokoju z balkonem zamieszkuje H. R.. R. R. w trakcie oględzin wskazał, że zamieszkuje w pokoju razem z matką, nie ma jednak oddzielnego miejsca noclegowego, w mieszkaniu posiada część rzeczy osobistych, niektóre pozostawia w samochodzie, nocuje sporadycznie, stołuje się w zależności od potrzeb. Faktom tym zaprzeczył S. R. stwierdzając, że syn nie nocuje w przedmiotowym lokalu ( przez ubiegły kwartał ani razu), przychodzi jedynie w celu odwiedzin matki i są to krótkie wizyty. H. R. w trakcie oględzin w dniu [...] 2003 r. nie była obecna, bowiem przebywała w szpitalu, zaś w trakcie drugich oględzin w dniu [...] 2003 r. przyznała, że syn przyjeżdża do niej, gdy źle się czuje i wtedy nocuje - nie stołuje się w tym mieszkaniu. Według twierdzeń H. R. zawartych w protokole przesłuchania świadka z dnia [...] 2003 r., syn mieszka z nią w jednym pokoju, mają to samo miejsce noclegowe, a po pobycie w szpitalu przebywała w mieszkaniu córki. Wcześniej syn przebywał u niej 1-2 razy w tygodniu, lecz zdarzało się, że nie było go przez dwa miesiące. W lokalu syn posiada rzeczy osobiste, które wymienia, gdy przyjeżdża. Pozostali świadkowie nie potwierdzili, iż R. R. zamieszkuje w lokalu przy ul. "a" w S..
W tych okolicznościach organ odwoławczy, dokonując ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że sporny lokal nie stanowi centrum życiowego R. R., a stanowi on jedynie miejsce sporadycznych odwiedzin i przechowywania swoich rzeczy. Następnie wskazał, że meldunek jest tylko rejestracją pobytu osoby w danym lokalu, a ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty. Przepisy meldunkowe nie mogą być traktowane instrumentalnie dla rozstrzygania sporów rodzinnych i majątkowych. Nawiązał także do wyroku Trybunału Konstytucyjny z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01. Mając powyższe na uwadze uznał, że w sprawie została spełniona przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zatem należało uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i orzec o wymeldowaniu R. R. z pobytu stałego w S. przy ul. "a".
Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika R. R., który - powołując się na zarzut, iż została ona wydana z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy administracji, analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przed wydaniem zaskarżonej decyzji w sposób niedostateczny zbadały okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a mianowicie:
- nie wzięto pod uwagę decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. , mocą której orzeczono o odmowie wymeldowania H. R. i jej syna R. R. z pobytu stałego w spornym lokalu,
- nie uwzględniono orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w S., mocą którego ukarano R. R. za zakłócenie ciszy nocnej w tym lokalu, choć czyn ten jest naganny, to jednak potwierdza, że skarżący przebywał w spornym mieszkaniu ( orzeczenie Kolegium zostało powołane w uzasadnieniu decyzji z [...] r.),
- pominięto wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. skazujący S.R. za przestępstwo popełnione wobec R. R.,
- następnym argumentem wskazującym na to, że R. R. przebywał w spornym lokalu była odmowa wszczęcia przeciwko niemu postępowania w sprawie pobytu bez zameldowania w K. przy ul. "b" z powodu braku znamion wykroczenia.
Na koniec pełnomocnik przyznał, że jego mandant często jeździ do swojej żony i syna, którzy zamieszkują w K., wyjeżdża służbowo, a ponadto jako czynny sportowiec występuje w zawodach i to nie tylko krajowych, jednak te okoliczności nie mogą stanowić, iż opuszcza on lokal w S. bez wymeldowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że nie były mu znane dokumenty z poprzednio prowadzonej w 1999 r. sprawy o wymeldowanie, jednakże przy ocenie materiału dowodowego nie był związany stanowiskiem wyrażonym przez organ pierwszej instancji w tej decyzji, tym bardziej, że dotyczyła ona innego stanu faktycznego i prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. ), to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W zaskarżonej decyzji jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, organ gminy na wniosek strony lub z urzędu uprawniony był do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która (1) utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo (2) osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W rozpoznawanej sprawie ustalony stan faktyczny powiązano z pierwszą sytuacją określoną w tym przepisie, przy czym organ odwoławczy nie brał pod uwagę w swoich rozważaniach uprawnień do lokalu wynikających z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 719), stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji prawa materialnego przyjmując, że warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym do wydania orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest wcześniejsze ustalenie, że bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Przypomnieć trzeba, że Trybunał Konstytucyjny, w uzasadnieniu wyżej opisanego wyroku stwierdził, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Rozwijając ten wątek przyjdzie stwierdzić, że skoro ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, to nie może ona uwzględniać woli (zamiaru) pobytu stałego pod określonym adresem.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uznał, że zaistniała przesłanka wymeldowania R.R. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym zebrany materiał dowodowy był wystarczający do takiego stwierdzenia, a jego ocena nie narusza zasady swobodnej oceny. Odnosząc się do zarzutu skargi wskazującego, że zebrany materiał dowodowy był niekompletny przyjdzie stwierdzić, że nie może być on przez Sąd uznany za trafny. Przypomnieć trzeba, że postępowanie w sprawie o wymeldowanie R. R. z pobytu stałego w S. przy ul. "a" zostało wszczęte na wniosek jego ojca datowany [...] 2003, którego wpływ w organie pierwszej instancji odnotowano [...] 2003 r.. Nie dotyczył on wzruszenia wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. o odmowie wymeldowania z pobytu stałego pod spornym adresem H. R. i R. R., lecz przeprowadzenia nowego, odrębnego postępowania w sprawie o wymeldowanie R. R.. O ile stan faktyczny i prawny w 1999 r. mógł uprawniać do odmowy wymeldowania skarżącego i jego matki, to wcale nie znaczy, że nie uległ on zmianie, tym bardziej, iż ponowny wniosek o wymeldowanie, tym razem R. R., został złożony po upływie 2,5 lat od tej decyzji. Opisana zatem decyzja Prezydenta Miasta S. z 1999 r. oraz materiał dowodowy, który stanowił podstawę do jej wydania nie może rzutować na ocenę zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, w przeciwieństwie do organu pierwszej instancji poddał ponownej wnikliwej ocenie protokoły z przesłuchań stron, wyjaśnień złożonych w trakcie oględzin oraz protokół z przesłuchania w charakterze świadka H. R. (pozostali świadkowie nie złożyli istotnych dla sprawy zeznań). W tym miejscu zauważyć trzeba, że były to jedyne możliwe do przeprowadzenia "z urzędu" dowody, co musi skutkować stwierdzeniem Sądu, że w ocenianej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Następnie organ odwoławczy doszedł do konkluzji, iż R. R. nie przebywa tam z zamiarem pobytu stałego, lecz jego wizyty mają charakter okazjonalny. Na taki stan faktyczny wskazują wyjaśnienia złożone przez H. R. złożone w trakcie oględzin w dniu [...] 2003 r., kiedy to stwierdziła, że "gdy zachodzi potrzeba tzn. gdy się źle czuję syn przyjeżdża do mnie i wtedy śpi. Ostatnio był w sobotę i niedzielę ([...] – [...] 2003r.). Nie stołuje się tutaj". Na okazjonalne wizyty wskazują także wyjaśnienia złożone przez H. R. w dniu [...]r.. Potwierdził to również S. R. podkreślając, że pobyt syna w spornym lokalu ma charakter wizyt u matki. Dodać trzeba, że skarżący przyznał, iż w spornym mieszkaniu przebywa rzadko. Organ odwoławczy wziął również pod uwagę powierzchnię i faktyczny sposób użytkowania mieszkania przy ul. "a" w S..
Zaprezentowana wyżej ocena materiału dowodowego dokonana przez organ drugiej instancji, zdaniem Sądu, uwzględnia zasady logiki, wagę i znaczenie poszczególnych dowodów dla sprawy oraz oparta została na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia postanowień wynikających z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a dopóki granice swobodnej oceny dowodów, przez organ orzekający nie zostaną przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważenia ustaleń dokonanych w ten sposób.
W sumie zatem, przedstawione dotychczas rozważania w pełni potwierdzają już wyżej sformułowaną ocenę, że zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego i procesowego. Skarżący nie skorzystał z możliwości wykazania w trakcie postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy, iż tak jak to podniesiono w skardze często wyjeżdżał służbowo i na zawody sportowe, przy czym dowód taki nie mógł być przeprowadzony "z urzędu". Dodać przyjdzie, że rysujący się konflikt na tle rodzinnym i uprawnień do zamieszkiwania w spornym lokalu nie może być rozwiązany na drodze postępowania administracyjnego, a podkreślenia wymaga przedstawiony na wstępie rozważań pogląd, że zameldowanie jest tylko potwierdzeniem pobytu osoby w danym lokalu, nie rodzi zaś ono żadnych do niego uprawnień.
W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalił.