II SA/KA 2786/02

II SA/Ka 2786/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-08
Data wpływu
2002-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 8 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 roku sprawy ze skargi J.J., T.J.-K., D.J. i B.G. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych: 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie otworu okiennego na poddaszu, 2) oddala skargę w pozostałym zakresie, 3) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części w jakiej stwierdzono jej nieważność.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. decyzją z dnia [...]r., nr [...] zobowiązał J.J. do zamurowania otworu okiennego w pokoju na parterze od strony granicy działki nr ewid. [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w J., w terminie do [...]r..
W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku kontroli stwierdzono, iż otwór okienny znajduje się w ścianie zlokalizowanej w granicy działki nr [...], stanowiącej własność T.W. W toku postępowania ustalono, że otwór okienny został wykonany w [...]r. bez pozwolenia właściwego organu. W tych okolicznościach należało orzec o nałożeniu obowiązku jego zamurowania na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
W odwołaniu pełnomocnik J.J. wniósł o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie pełnomocnika zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że sporny otwór okienny został wykonany w [...]r., a o terminie przesłuchania świadka, który wskazał taki rok jego wykonania, nie został on powiadomiony.
Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r., nr [...], podzielając argumentację odwołania uchylił decyzję w całości oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez następców prawnych T.W., właściciela działki, w której granicy zlokalizowana jest ściana ze spornym otworem okiennym.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1748/00 uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...]r.. Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia odwołania J.J. od decyzji z dnia [...]r. organ odwoławczy, o ile nie zajdą przesłanki do uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, rozstrzygnie sprawę merytorycznie. A zatem, na podstawie pełnego materiału dowodowego, którego wiarygodność oceni, dokonana wszechstronnych ustaleń faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, następnie wnikliwych rozważań prawnych we właściwym kierunku, zaś przyjęte w wyniku tych czynności w osnowie decyzji stanowisko poprawnie umotywuje. Nadto Sąd zauważył, iż sprawa nie jest bagatelna, bowiem okna usytuowane są w budynku położonym w granicy nieruchomości, a jej rozstrzygnięcie wymaga wyjaśnienia, kiedy i czy zgodnie z ówczesnymi przepisami wykonano sporne okno. W sytuacji, w której doszłoby do popełnienia samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r. do likwidacji tego stanu rzeczy będą miały zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r..
Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r., nr [...], stanowiącą obecnie przedmiot rozważań Sądu, po ponownym rozpatrzeniu odwołania J.J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. postanowił:
- - utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej obowiązku zamurowania przedmiotowego otworu okiennego na parterze,
- -uchylić ją w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku zamurowania okna i ustalił, że czynności tej należy dokonać do dnia [...]r.,
- - orzec o umorzeniu postępowania w sprawie otwory okiennego na poddaszu.
W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1748/00 ustalił, że sporne okno zostało zamontowane w [...]r.. Potwierdza to bezstronny świadek R.J., który pomagał je zainstalować, a jego zeznania są zbieżne z zeznaniami T.W., który również wskazał rok [...] jako rok wykonania otworu okiennego i montażu okna. Z kolei córka właścicielki budynku potwierdza, że montażu okna dokonał R.J., lecz wskazuje, że miało to miejsce w okresie między [...]r. a [...]r.. Nadto ustalono, że okno na poddaszu zostało wykonane w [...]r., kiedy to powstał budynek.
W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że nie było podstaw prawnych do zamurowania otworu okiennego na poddaszu. Natomiast otwór okienny na parterze podlega przepisom ustawy Prawo budowlane z 1974 r.. Na zastosowanie tej ustawy wskazuje art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązującego w dacie rozpoznawania sprawy. Zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, obowiązującymi w ustalonym okresie, jedynie ściany oddalone od granicy co najmniej 4 m mogły posiadać otwory okienne i drzwi ( § 12 ust. 1 rozporządzenia opublikowanego w Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ). Zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było prawidłowe i znajduje podstawę prawną w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r..
Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez T.J.-K., działającą w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik matki J.J., sióstr D.J. i B.G.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że sporne okno na parterze budynku istniało od lat siedemdziesiątych i zostało wykonane za zgodą W. Nadto T.J. – K. podniosła, że pamięta, iż okno zostało wykonane jesienią, a nie jak twierdzi świadek wiosną, lecz nie może precyzyjnie wskazać roku, przy czym miało to miejsce w jej "latach szkolnych", tj. w okresie pomiędzy [...]r. a [...]r.. Zauważyła, że ponad 20 lat istniejący stan był tolerowany. Poddała w wątpliwość wiarygodność i bezstronność zeznań świadka R.J. W skardze nawiązano również do konfliktu związanego z budową na działce W. stajni, która przylega do budynku stanowiącego współwłasność skarżących.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, akcentując związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2002 r..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:
Skarga częściowo jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu argumentacji w niej naprowadzonej.
Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Sąd nie będąc związany granicami skargi ( art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi) postanowił poddać ocenie zgodność rozstrzygnięcia organu odwoławczego z treścią artykułu art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), który określa rodzaje rozstrzygnięć, jakie może podjąć organ odwoławczy. W zaskarżonej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie, z którym " organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji".
Decyzja, będąca przedmiotem oceny Sądu oprócz rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszej instancji w części dotyczącej obowiązku zamurowania przedmiotowego otworu okiennego na parterze oraz uchyleniu pierwszoinstancyjnej decyzji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku zamurowania okna i ustaleniu nowego terminu, zawiera również rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie otworu okiennego na poddaszu. Ostatni element rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania, bez wcześniejszego uchylenia w tym zakresie decyzji organu pierwszej instancji, czego zresztą organ odwoławczy nie mógł uczynić, bo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. nie orzekał w kwestii otworu okiennego na poddaszu, nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach. Sąd uprawniony jest zatem do sformułowania oceny, iż rozstrzygnięcie w roztrząsanym zakresie podjęte zostało bez podstawy prawnej, czyli obarczone jest taką wadą , która zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności tej części decyzji. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach".
W pozostałym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie może skutkować uwzględnieniem skargi . Ocena materiału dowodowego, dokonana przez organ odwoławczy w kwestii dotyczącej ustalenia roku wykonania spornego otworu okiennego, zdaniem Sądu nie narusza postanowień wynikających z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ drugiej instancji, w sposób logiczny, wskazał jakie fakty uznał za udowodnione i dlaczego dał im wiarę, natomiast argumentacja skargi nie powołuje się w tym zakresie na kontrdowody, które zasługiwałyby na uwzględnienie.
Organy obu instancji, ustalając rok [...] jako rok powstania spornego otworu okiennego, prawidłowo powołały się na obowiązujący w dacie, kiedy podejmowały rozstrzygnięcia, przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), który z kolei jako właściwe do rozpoznania sprawy wskazywał przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ze zm.), "budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych". Przytoczony przepis jest na tyle przejrzysty, że nie wymaga dalszego komentarza. Nawet ewentualna zgoda właściciela sąsiedniej działki, na umiejscowienie okna w ścianie przy granicy działki, nie mogła skutkować uwzględnieniem skargi, bowiem zgodnie z art. 10 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, a więc od zachowania m.in. wyżej wskazanych odległości, uzależnione jest od zgody wyrażonej przez organ lub jednostkę określoną przez ministra właściwego do wydania przepisów lub ustanowienia normy. Skarżący natomiast nie wykazali, iż taką zgodę uzyskali.
W kontekście przedstawionych okoliczności zaistniały przesłanki do zastosowania art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) i do nałożenia obowiązku zamurowania spornego otworu okiennego na parterze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w J.
Nie mogły również odnieść skutku zarzuty stanowiące tło skargi, a dotyczące budowy stajni przez rodzinę W., która to inwestycja w ocenie skarżących została wykonana w ramach samowoli budowlanej. Kwestie te bowiem wykraczają poza granice rozpatrywanej sprawy. Konsekwencja taka wynika z powołanego na wstępie rozważań art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej zatem sprawie, Sąd swoje rozważania musiał ograniczyć do zarzutów ściśle związanych z oknem na parterze budynku mieszkalnego.
Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270), stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie otworu okiennego na poddaszu i orzekł, że zaskarżana decyzja nie podlega wykonaniu w tym zakresie, a w pozostałej części skargę oddalił. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego, bowiem wniosek w tej kwestii nie został złożony przed zamknięciem rozprawy.