II SA/Ka 269/03

II SA/Ka 269/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Teresa Kurcyusz-Furmanik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik ( spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych bez uiszczonej opłaty 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Komendant Miejski Policji w G. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125 poz. 1371 z późn. zm.) w oparciu o ustalenia protokołu kontroli z dnia [...] roku nałożył na Spółkę z o.o. [...] karę pieniężną w wysokości [...] złotych z tytułu uchybienia przepisowi art. 92 ust. 1 pkt 6 wskazanej ustawy. Decyzja powyższa została podpisana w imieniu organu dokonującego kontroli przez sierżanta sztabowego K. K. działającego z upoważnienia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w G.
Z protokołu kontroli wynikało, iż karta opłaty nie została prawidłowo wypełniona w części dotyczącej daty i godziny. Przesłuchany na podstawie art. 67 § 2 k.p.a. funkcjonariusz dokonujący kontroli i wydający decyzję zeznał, iż okazana przez kierującego pojazdem J. S. roczna karta opłaty miała wypisany numer rejestracyjny pojazdu, nie miała natomiast wypełnionego pola określającego dzień, miesiąc i rok oraz godzinę.
Nie zgodziwszy się ze stanowiskiem Komendanta Miejskiego Policji w G., w odwołaniu od jego decyzji, strona reprezentowana przez pełnomocnika podniosła naruszenie § 5 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150 poz. 1684), gdyż obowiązek wypełniania kart opłat rocznych obciąża jednostkę sprzedającą taką kartę i nie stanowi obowiązku odwołującego. Według odwołującego na karcie opłaty widniał stempel z datą i miejscem zakupu oraz datą wydania karty, a zgodnie z § 5 ust. 5 wskazanego rozporządzenia na karcie opłaty rocznej nie jest wymagane wpisywanie godzin i opieczętowanie karty datą zakupu jest wystarczającym dowodem poniesienia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Komendant Miejski w G. zajął stanowisko w sprawie odwołania od decyzji nr [...] i wskazał, iż przepis art. 42 ust. 1 z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125 poz. 1371 z późn. zm.) nakłada na przedsiębiorców dokonujących transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przewozy własne obowiązek uiszczania opłat za przejazd samochodowy po drogach krajowych. Art. 87 ust. 1 cyt. ustawy wymienia dokumenty, które zobowiązany jest mieć przy sobie kierujący pojazdem i jednym z nich jest dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.
Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją nr [...] z dnia [...]roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, iż przedłożona do kontroli karta opłat nie stanowiła potwierdzenia opłaty ze względu na brak wpisu w karcie dnia, miesiąca oraz roku co jest równoznaczne, zgodnie z zapisem § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2002 r. z brakiem dokumentu potwierdzającego opłatę, a w konsekwencji, po myśli art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125 poz. 137 z 2001 r. z późn. zm.) powoduje to odpowiedzialność przedsiębiorcy korzystającego z dróg krajowych. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 roku w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów ( Dz. U. z 2002 r. nr 120 poz. 1025 ) w § 5 ust. 1 i § 7 ust. 1 oraz l.p. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 roku w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym ( Dz. U. 2002 r. nr 115 poz. 999 ) wskazują na sposób wykonywania czynności i na wysokość kar i jest to zgodne z postępowaniem przeprowadzonym w sprawie i z treścią zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji kwestia ustalenia odpowiedzialności za powstałą nieprawidłowość przy wypełnianiu karty opłat nie stanowi przedmiotu toczącego się postępowania i może być wyjaśniona w ramach odrębnych procedur prawnych. Decyzja powyższa podpisana została przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego podinspektora A. C.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 92 ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150 poz. 1684) przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie tego przepisu oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący w trakcie wykonywania przewozu na potrzeby własne nie uiścił opłat za przejazd po drogach krajowych, a także art. 107 w 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktów i dowodów stanowiących podstawę decyzji.
W uzasadnieniu skargi podano, iż na odwrocie karty opłat widnieje pouczenie wskazujące kto ma obowiązek wypełnienia karty. Zgodnie z powyższym pouczeniem skarżących nie obciążał ten obowiązek, a wręcz nie byli oni uprawnieni do dokonywania wpisów w karcie. Pieczątka widniejąca na karcie, a określająca datę zakupu, była zdaniem skarżącej spółki wystarczającym potwierdzeniem w aspekcie art. 92 ustawy o transporcie drogowym.
Według skarżącej wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym rozporządzenie z 14 grudnia 2001 r. nie zawiera podstaw do nałożenia kary za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłat, bowiem art. 92 ust. 1 pkt 6 tej ustawy wyraźnie określa, iż kara może być nałożona za brak uiszczenia opłaty. Według skarżącej takie rozumowanie potwierdza dodatkowo art. 92 ust. 1 pkt 12 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika, iż karze pieniężnej podlega ten, który nie ma przy sobie dokumentów wymienionych w pkt 1 – 5 lub nie przestrzega warunków określonych w tych dokumentach, nie ma natomiast mowy o pkt 6 ust. 1 art. 92 lub o nieprawidłowo wypełnionej karcie.
Nadto uzasadniając zarzut naruszenia art. 107 § 3 skarżąca wskazała szereg rozbieżności pomiędzy decyzją a jej uzasadnieniem takich jak : inny numer protokołu kontroli, nr rejestracyjnego, inny karty opłat i inna osoba sporządzała protokół.
W odpowiedzi na skargę Ś. Komendant Policji w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowo prezentowaną przez organ administracji argumentację wskazując dodatkowo, iż nawet jeżeli jednostka wydająca kartę opłat drogowych nie wypełni jej należycie, to na wykupującym przedsiębiorcy ciąży obowiązek doprowadzenia do jej prawidłowego wypełnienia, gdyż on ponosi odpowiedzialność w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wypełnieniu dokumentu. Co do rozbieżności w faktach Komendant podał, iż to skarżący myli dwa fakty, dwie różne kontrole.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie treść art. 134 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany granicami skargi, co oznacza miedzy innymi uprawnienia do uwzględnienia skargi również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 107 § 1 i art. 268a k.p.a.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie prawa procesowego Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważania swoje rozpoczął od kontroli treści znanego Sądowi z urzędu ( akta spraw tut. Sądu sygn. 4IISA/Ka 3067/02/ upoważnienia Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji tj. decyzji nr [...] z dnia [...] roku wydanej na podstawie art. 268a k.p.a. w sprawie upoważnienia Naczelników wydziału i ich Zastępców do załatwiania określonych spraw w imieniu Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i decyzji nr [...] z dnia [...] roku zmieniającą decyzję nr [...]
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż zgodnie z art. 107 kpa decyzja powinna zawierać m.in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydawania decyzji. Po myśli art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125 poz. 1371 z późn. zm.) do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 wskazanej ustawy, uprawnieni są Policja, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, organ celny, funkcjonariusze Straży Granicznej, zarządcy dróg – z wyłączeniem dokumentów, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit.a) i ust. 4, organy udzielające licencji lub zezwolenia poprzez osoby upoważnione do przeprowadzania kontroli lub organy, którym powierzono czynności kontrolne, zgodnie z art. 85 i art. 86.
W przypadku zatem, gdy kontrola opłaty drogowej dokonana została przez Policję, organami administracji właściwymi do wydania decyzji w oparciu o art. 6a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. Nr 30 poz. 179 ), jako organ I instancji był komendant powiatowy ( miejski ) Policji, a organem wyższego stopnia w stosunku do komendanta powiatowego ( miejskiego ) Policji – komendant wojewódzki Policji. Jak z powyższego wynika, podpisany na decyzji Zastępca Wydziału Ruchu Drogowego podinspektor A. C. nie był organem administracji władnym do wydawania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej.
Należy zauważyć, iż ustawa o Policji w przeciwieństwie do ustaw z zakresu prawa ustrojowego, nie przewiduje możliwości scedowania jednoosobowej reprezentacji do załatwiania spraw indywidualnych w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Policji na innych funkcjonariuszy Policji. Możliwość taką daje wyłącznie przepis art. 268a k.p.a., z którego treści wynika jednoznacznie, iż organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w oparciu o informacje posiadane z urzędu, iż upoważnieniem dla wydającego zaskarżoną decyzję podinspektora A. C. była decyzja nr [...] Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] roku wydana na podstawie art. 268a k.p.a. w sprawie upoważniania Naczelników wydziału i ich Zastępców do załatwiania określonych spraw w imieniu Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i decyzja nr [...] z dnia [...] 2002 roku zmieniająca decyzję nr [...].
Treść wskazanych decyzji stanowi między innymi, iż Ś. Komendant Wojewódzki Policji upoważnia naczelników Wydziału Ruchu Drogowego i ich zastępców do wydawania indywidualnych decyzji w zakresie kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższe upoważnienie nie spełnia wymogów zawartych w treści art. 268 a k.p.a., a w konsekwencji zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów opisanych w treści art. 107 § 1 k.p.a, a zatem dotknięta jest ona wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Powyższe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął po przeprowadzeniu analizy porównawczej analogicznych co treść art. 268 a k.p.a. zapisów zawartych w ustawach szczególnych, w szczególności zapisu art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym ( Dz. U. Nr 13 poz. 74 ), z art. 39 ust. 4 tej ustawy, czy art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym ( Dz. U. Nr 91 poz. 587, art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa ( Dz. U. Nr 91 poz. 576 ), czy też art. 112 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 ), art. 21 pkt 1a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 z późn. zm.).
W regulacjach tych ustawodawca wyraźnie określa, kiedy możliwość przekazania prerogatyw organu uzależniona jest od sprawowania określonej funkcji czy stanowiska upoważnianego , bez wskazania osoby upoważnianej imiennie, a kiedy ustawodawca pozwala na uprawnienie konkretnego pracownika.
Przykładowo, w świetle art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie powiatowym posiadającym uprawnienia do wydania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości powiatu jest starosta, który może upoważnić wicestarostę, poszczególnych członków zarządu powiatu, pracowników starostwa, powiatowych służb, inspekcji i straży oraz kierowników jednostek organizacyjnych powiatu do wydawania w jego imieniu decyzji. Przepis ten zawiera zamknięty katalog osób, którym starosta może udzielić upoważnienia, a wśród nich obok m.in. pracowników starostwa czy powiatowych służb wymienia kierownika jednostki organizacyjnej. Wynika z tego, że starosta ma prawo upoważnić określone w art. 38 ust. 2 osoby sprawujące określone stanowiska do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych.
Odmienną regulację zawiera art. 21 pkt 1a ustawy o drogach publicznych, pozwalając zarządcy drogi upoważnić pracowników urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy lub jednostki będącej zarządem drogi a zatem imiennie określonych pracowników zatrudnionych we wskazanych urzędach.
Tak też stanowi zawarty w art. 268a k.p.a. zapis nie pozwalający na scedowanie uprawnień właściwego organu na niepersonifikowane stanowisko służbowe lecz pozwalający wyłącznie na udzielenie zindywidualizowanemu pracownikowi pisemnego upoważnienia do załatwienia spraw w imieniu upoważniającego, w określonym czasie i zakresie.
Brak takiego upoważnienia skutkuje naruszeniem przepisów o właściwości co jest podstawą stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Stwierdziwszy zatem z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nieważność zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi, a ponieważ zaskarżona decyzja rozstrzygała o obowiązkach skarżącego, na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono w zakresie jej wykonywania.
O kosztach orzeczono po myśli art. 200, art. 205 § 2, 209 oraz 210 § 1 p.p.s.a.
su.