II SA/Ka 2607/03

II SA/Ka 2607/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-08-19
Data wpływu
2003-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 19 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: sekr. sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2005 roku, sprawy ze skargi K.B. i W.B. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...], Nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] skarżący W. i K. B. zwrócili się do Urzędu Miasta w C. o zwrot na ich rzecz działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość do dnia [...] stanowiła własność skarżących. W dniu [...] skarżący sprzedali tą nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1974 roku, Nr 10, poz. 64). Następnie na podstawie decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] w księdze wieczystej ujawniono jako właściciela Gminę Miasto C.
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący twierdzili, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została przejęta w trybie wywłaszczeniowym. Z kolei przedstawiciele Gminy stali na stanowisku, że działka wchodzi w skład Parku [...], rosną na niej drzewa, jest urządzona ścieżka rowerowa wraz z oświetleniem. Taki stan zagospodarowania pozwala na stwierdzenie, że działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jako materialnoprawną podstawę wydania tej decyzji organ wskazał przepisy art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz.U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że co prawda z aktu notarialnego, na podstawie którego Skarb Państwa nabył nieruchomość od skarżących nie wynika, na jaki cel została ona nabyta, to jednak cel ten da się ustalić w oparciu o akta wywłaszczeniowe oraz na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z lat siedemdziesiątych. Z dokumentów tych wynika, że przedmiotowa nieruchomość przewidziana była pod teren zieleni urządzonej jako jedno z urządzeń związanych z budową "[...]". Wskazano dalej, że Promenada budowana była w oparciu o uchwałę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] oraz zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...]. Stwierdzono, że z uwagi na upływ okresu archiwizacji nie udało się odszukać powołanego planu realizacyjnego Promenady. W ocenie organu pierwszej instancji przez "promenadę" należy rozumieć nie tylko aleję spacerową, ale przede wszystkim tereny zielone, sportowe, place zabaw dla dzieci, a także tereny komunikacji i usług. Za taki właśnie teren uznać należy przedmiotową działkę.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że cel wywłaszczenia został w pełni zrealizowany, a zatem brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz jej byłych właścicieli, a to wobec braku przesłanek określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie i o orzeczenie o zwrocie nieruchomości.
W uzasadnieniu podnieśli, że wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, że przedmiotowa działka miała być przeznaczona na realizację Promenady. Cel ten, ani też żaden inny, nie został określony w akcie notarialnym z [...]. Przeprowadzone natomiast oględziny wykazały, że na spornym terenie znajduje się kilka starych drzew oraz fragment ścieżki rowerowej, jednakże nie zdołano określić, które z tych drzew znajdują się na terenie przedmiotowej działki, a które w jej pobliżu.
Rozpoznając odwołanie skarżących Wojewoda Ś. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji powtórzyli swoją argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazali, że znajdujące się na działce drzewa istniały już w czasie, kiedy oni byli jej właścicielami. Wskazali, że ścieżka spacerowa, o której wspominają organy, to wydeptana przez mieszkańców ścieżka "na skróty". Powołali się także na pismo Wydziału Urbanistyki i Administracji Architektoniczno-Budowlanej Urzędu Miasta w C. z dnia [...], z którego wynika m.in., że zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa działka leży w strefie zieleni urządzonej z funkcją dominującą publiczną z ustaleniem 30% zabudowy działki i obowiązkiem inwestowania w parkingi. Dopuszcza się ponadto czasową lokalizację targowiska. Wskazując na taki stan rzeczy skarżący podtrzymując twierdzenia, że cel wywłaszczenia nie tylko nie został określony, ani ustalony, to nawet, gdyby przyjąć, że była nim budowa Promenady - nie został zrealizowany.
Skarżący wyrazili także swoje zaniepokojenie faktem, iż w [...] roku doszło do zmiany właściciela działki bez ich wiedzy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem, albowiem wydane zostały bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy.
W istocie bowiem w sprawie chodzi wyłącznie o zbędność nieruchomości na cel, dla którego została wywłaszczona (przejęta) w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem zbędność taka występuje, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Zatem rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomości powinno być poprzedzone ustaleniem, iż na wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia przejęcia (art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami), rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia). Dopiero takie stwierdzenie uprawniało organ orzekający do podjęcia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. Tymczasem w decyzjach administracyjnych obu instancji brak takich ustaleń. Ustalenia dotyczą tylko aktualnego stanu nieruchomości, a nie faktów dotyczących podjęcia w ciągu 7 lat od wywłaszczenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, w tym przypadku z budową Promenady [...]. Oczywiście aktualny stan nieruchomości może mieć znaczenie dla oceny, czy warunek z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami został spełniony. Niezbędne jest jednak znaczne poszerzenie ustaleń, zwłaszcza iż aktualny stan nieruchomości nie wskazuje na wykonanie na niej zaawansowanych robót zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia. Rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu Promenady [...] musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonywanie prac zmierzających do realizacji tego celu. Nie jest równoznaczne z realizacją Promenady istnienie na przedmiotowej działce drzew i zieleni, czy też ścieżki rowerowej. Podkreślenia jeszcze raz wymaga przy tym, że realizacja inwestycji na wywłaszczonej nieruchomości musi się wiązać z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi.
Nie mniej istotnym w sprawie jest precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Jakkolwiek na podstawie zebranego materiału dowodowego można podzielić ustalenia organów, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w związku z realizacją Promenady [...], to ustalenia w przedmiocie zdefiniowania tego pojęcia są zdaniem Sądu zbyt daleko idącą swobodną interpretacją organów orzekających. Brak jest co prawda legalnej definicji pojęcia "promenada", jednakże do jego zdefiniowania można było posłużyć się chociażby definicją językową. I tak np. w Słowniku Języka Polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka znajdujemy, że "promenada" to miejsce przeznaczone na spacer: ulica, aleja, szpaler itp. (PWN Warszawa, wyd. IX 1994, t. II, str. 935). Podobną definicję znajdziemy w Słowniku Wyrazów Obcych pod redakcją Elżbiety Sobol (PWN Warszawa 1997, str. 905).
Ponieważ decyzje organów administracyjnych nie opierają się na ustaleniach co do realizacji celu inwestycji, a ponadto cel ten nie został precyzyjnie określony, Sąd doszedł do przekonania, że rażąco naruszają art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę przedstawione powyżej rozważania, a w szczególności doprowadzi do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i w zależności od poczynionych ustaleń wyda stosowną decyzję.
Dodatkowo wyjaśnienia wymaga zarzut skarżących w przedmiocie zmiany właściciela spornej nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy Gmina C. nabyła tę nieruchomość na podstawie decyzji Wojewody C. z dnia [...], Nr [...], wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). W myśl tych przepisów tzw. postępowanie komunalizacyjne nie wymagało indywidualnego zawiadomienia byłych właścicieli o zamierzonej komunalizacji.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd uznając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji za wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy orzekł o ich uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).
W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania nie orzeczono, a to wobec braku zgłoszenia wniosku w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.s.a.).