II SA/Ka 2536/02

II SA/Ka 2536/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo
Małgorzata Jużków
Tadeusz Michalik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie WSA Małgorzata Jużków, NSA Anna Apollo, Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 03 września 2004 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w S. orzekł, że u S.S. brak jest podstaw do orzeczenia występowania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).
W wyniku odwołania złożonego przez S.S. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] uchylił tą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Państwowemu Terenowemu Inspektorowi Sanitarnemu w S. z zaleceniem uzupełnienia materiałów dochodzenia epidemiologicznego.
Po ponownym rozpatrzeniu –sprawy, Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tj. Dz.U. z 1989 r. nr 90, poz. 575 ze z.) oraz § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 55, poz. 294 ze zm.) orzekł, że u S.S. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej –uszkodzenie słuchu – wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/wym. rozporządzenia.
Organ I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach:
S.S. był badany w dniu [...] w Poradni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K.. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono obustronny niedosłuch typu odbiorczego o poziomie, po odliczeniu ubytku fizjologicznego, dla UP -32,0 dB, UL -42,0 dB.
Z uwagi na brak potwierdzenia narażenia na hałas ponadnormatywny w okresie zatrudnienia, nie rozpoznano choroby zawodowej narządu słuchu. Również badania przeprowadzone w dniu [...] w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wykazały u wnioskodawcy niedosłuch obustronnie odbiorczy (UP -23 dB, UL -32 dB). Wówczas w orzeczeniu tym stwierdzono, że wielkość ubytku słuchu po stronie prawej oraz brak udokumentowanego wieloletniego narażenia na hałas o przekroczonych normach higienicznych nie upoważniały do rozpoznania choroby zawodowej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o szczegółowe dochodzenie epidemiologiczne z określeniem wielkości hałasu stwierdzonego na stanowiskach pracy S.S. Z ustaleń tych wynika, że zainteresowany w latach [...] –[...] był zatrudniony w A sp. z o.o. w S.. W okresie [...] – [...] pracując jako pomoc dołowa miał kontakt z hałasem pochodzącym od kołowrotów i przenośników o natężeniu w granicach 74- 85 dBA. Pracując jako górnik pod ziemią w latach [...] – [...] był narażony na hałas o poziomie 74 -85 dBA, a także pracując na rolce lub głowicy ściany zmechanizowanej o poziomie 77 -89 dBA. Z kolei w latach [...] –[...] jako górnik strzałowy p. ziemią głównie miał kontakt z hałasem pochodzącym od kołowrotów i przenośników o natężeniu w granicach 74 -85 dBA, a okresowo procesowo podczas pracy w ścianach zmechanizowanych –o natężeniu w granicach 77 -89 dBA. W latach [...] –[...] jako górnik strzałowy p. ziemią pracował w oddziałach wydobywczych ( natężenie w granicach 77 -85 dBA) i Robót Przygotowawczych, gdzie natężenie było w granicach 79 – 88 dBA.
Uwzględniając tak zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji uznał, że Instytut Medycyny Pracy w S. nie rozpoznał u S.S. choroby zawodowej, pomimo, że w dochodzeniu epidemiologicznym potwierdzono, iż pracował on w warunkach kontaktu z hałasem przemysłowym o natężeniu w granicach 74 -85 dBA, a okresowo, o natężeniu w granicach 77 – 89 dBA. W tej sytuacji w ocenie organu I instancji nie było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.
W odwołaniu od tej decyzji S.S. zarzucił, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące. Zakwestionował wyniki zaktualizowanego dochodzenia epidemiologicznego, wskazując, że poprzednio stwierdzono inny stan w tym zakresie. Dodał, że uszkodzenie słuchu u niego jest widoczne i powinno być uznane za chorobę zawodową.
Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż S.S. pracując w latach [...] – [...] w A w S. jako pomoc dołowa, górnik i górnik strzałowy był eksponowany na takie natężenie hałasu, które z punktu widzenia lekarskiego mogło wywołać uszkodzenie słuchu, to jest od 80 -85 dB, a w niektórych okresach zatrudnienia 85 -93 dB. Ustalenia te organ odwoławczy oparł o wyniki dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] i z dnia [...]. Jednocześnie organ stwierdził, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w którym S.S. był poddany dwukrotnemu badaniu rozpoznał obustronny niedosłuch odbiorczy. Stwierdził jednak, że wielkość ubytku słuchu po stronie prawej ustaloną audiometrią totalną nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z punktu widzenia lekarskiego stwierdzona wielkość ubytku słuchu w uchu prawym nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym nie pociągającym za sobą skutków społecznych i zdrowotnych, bowiem nie wywołuje zaburzeń zrozumiałości mowy potocznej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.S. zarzucił, iż w orzeczeniu lekarskim wadliwie stwierdzono, że brak jest podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej, wobec czego organ odwoławczy wydał nietrafną decyzję. Wskazał, że jego słuch nie uległ żadnej poprawie, pracował w warunkach narażających go na utratę słuchu, dlatego decyzja organu odwoławczego jak i organu I instancji jest dla niego krzywdząca.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 05 października 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 20/00 uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał m.in., że o zawodowym uszkodzeniu słuchu przesądza wyłącznie związek z pracą a nie jego rozmiar i brak jest więc podstaw do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej –uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu z uwagi na stopień tego uszkodzenia. Podniósł, że orzeczenie lekarskie wydane w sprawie jest lakoniczne i spełnia wymagań stawianych rzetelnej opinii.
[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] stwierdzającą, że u S.S. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu z poz. [...] wykazu chorób zawodowych –stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Nadto wskazał, że związku z wyżej cyt. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 października 2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się w dniu [...] do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wątpliwości i uwagi zawarte w treści wyroku. Podniósł, że w dniu [...] lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy w S. przesłali pisemną odpowiedź, w której podtrzymali swoje orzeczenie z dnia [...] w sprawie choroby zawodowej S.S., uznali bowiem, iż ujawnione w badaniach audiometrycznych obniżenie ostrości słyszenia u S.S. nie powodowało sutków zdrowotnych, które można by kwalifikować jako chorobę zawodową słuchu. Stwierdzili, że przesunięcie progu słyszalności u w/w nie jest schorzeniem, a jedynie odchyleniem od normy –nie skutkujących istotnym zaburzeniem funkcji organizmu. Funkcja narządu słuchu u S. S. nie była zatem upośledzona w stopniu, który można kwalifikować jako społecznie niewydolny. Wyjaśniono, że rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu powinno być zgodne z wiedzą o patofizjologii urazu akustycznego i dlatego w/w obniżenie czułości słuchu zostało uznane przez audiologów IMPiZŚ w S. jako objaw zwany niedosłuchem audiometrycznym, gdyż nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy potocznej i w razie jego wykrycia u osoby narażonej na hałas ponadnormatywny wymaga podjęcia działań prewencyjnych (organizacyjno –technicznych) zapobiegających przekształceniu się niedosłuchu audiometrycznego w chorobę zawodową słuchu tzn. w zawodowy uraz akustyczny.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tą decyzję złożył S.S.. W treści skargi nie sprecyzował swojego żądania, nie mniej jednak z treści jej uzasadnienia wynika, iż domagał się on stwierdzenia występowania u niego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem ponadnormatywnego hałasu.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wydaną na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1985 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) uchylił swoją decyzję z dnia [...] Nr [...] oraz decyzję Terenowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] Nr [...] i orzekł, że u S.S. występuje choroba zawodowa narządu słuchu z pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).
W uzasadnieniu organ przedstawił stan sprawy i wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego uwzględnił skargę, mając na uwadze zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 05 października 2001 r.. Podniósł, że wobec faktu wieloletniej pracy S.S. w narażeniu na hałas ponadnormatywny oraz faktu, że lekarze orzecznicy rozpoznali u niego odbiorcze uszkodzenie słuchu związane z warunkami pracy, którego jedynie ze względu na wielkość nie uznali za chorobę zawodową – Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tą decyzję złożyła A Sp. z o.o. w S.. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazano, że ponowne badania S.S. nie zmieniły nic w stanie faktycznym sprawy. Nadto wskazano na brak związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem S.S., a pracą w kopalni. Zarzucono organowi, że nie wypełnił wszystkich zaleceń wynikających z wyroku NSA z dnia 05 października 2001 r..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył co następuje.
Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.
Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będący związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Zatem cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.
W pkt. 2 zaskarżonej decyzji z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł o uchyleniu decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] Nr [...].
Tymczasem decyzja ta została już wcześniej uchylona, a to ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...].
Zatem organ orzekł w toku postępowania o decyzji wyeliminowanej już z obrotu prawnego przez inną decyzję ostateczną, która to z kolei decyzja korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.).
Dalszą konsekwencją tej wady jest okoliczność, że nadal w obrocie prawnym pozostaje decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] Nr [...], orzekająca, że u S.S. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej –uszkodzenie słuchu – wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/wym. rozporządzenia.
Jak już wspomniano cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Tak zaś jest w niniejszej sprawie.
Jak już wspomniano skarżący w skardze na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] domagał się rozpoznania u niego choroby zawodowej.
Organ w zaskarżonej decyzji powołał się na przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W myśl tego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy.
Przenosząc te rozważania na stan niniejszej sprawy trzeba wskazać, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił w całości skargi S.S., gdyż na skutek wydania zaskarżonej decyzji z jednej strony funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja organu I instancji z dnia [...] odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej u S.S., a z drugiej strony zaskarżona decyzja stwierdzająca występowanie tej choroby u S.S..
Zatem w przedmiotowym wypadku zachodzi rażące naruszenie prawa, albowiem treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ zaistniały przyczyny określone w art.156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. O kosztach orzeczono w trybie art. 200 tej ustawy.