II SA/GL 1570/23

II SA/Gl 1570/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Tomasz Dziuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1242/24 - Wyrok NSA z 2025-06-10
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 49b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2024 r. sprawy ze skargi T. K. (K.), J. K. (K.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 12 lipca 2023 r. nr WINB-WOA.7721.390.2022.KC w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 lipca 2023 r. numer WINB-WOA.7721.390.2022.KC Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej "PINB" lub "Organ pierwszej instancji") z 2 września 2022 r. numer [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
PINB nakazał T. i J. K. (dalej "Skarżący") rozebrać budynek rekreacji indywidualnej z budynkiem toalety polowej, zlokalizowanym na działce o numerze ewidencyjnym [...] przy ul. [...] w K., gmina M.
Podstawę prawną decyzji Organu pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.; dalej "p.b.") w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 471; dalej "ustawa zmieniająca") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego wszczętego w 2007 r. w sprawie legalności zabudowy na działce nr [...] stanowiącej własność Skarżących. Rozpoznając po raz trzeci sprawę Organ pierwszej instancji respektując wytyczne Organu odwoławczego uzupełnił materiał dowodowy sprawy. Z dotychczas zebranych dowodów wynika, że budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni 19,20 m2 z toaletą polową o powierzchni 1,23 m2 powstał w warunkach samowoli budowlanej. W związku z art. 25 ustawy zmieniającej w sprawie mają zastosowanie przepisy p.b w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. Uwzględniając art. 29 ust. 1 pkt 2 i pkt 2a p.b. w obecnym stanie prawnym budowa tych obiektów wymaga zgodnie z art. 30 ust. 1 p.b. zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Ustalono, że budowa wskazanych obiektów budowlanych nie jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec tego nie można zastosować art. 49b ust. 2 p.b. umożliwiającego inwestorowi przeprowadzenie procedury legalizacyjnej
W odwołaniu od decyzji Skarżący zarzucili Organowi pierwszej instancji, że nie ustalił daty posadowienia na ich działce spornych obiektów, tj. barakowozu oraz toalety polowej. Z informacji, które posiadają Skarżący wynika, że barakowóz był przez poprzednich właścicieli poddany kapitalnemu remontowi poza terenem działki, a następnie przewieziony i usytuowany w dotychczasowym miejscu. Skarżący nie dopuścili się samowoli budowlanej bowiem nie byli właścicielami działki w okresie, kiedy ona zaistniała. Skarżący nie są w posiadaniu dokumentacji budowlanej, gdyż poprzedni właściciel jej nie przekazał, a w krótkim okresie czasu po sprzedaży zmarł będąc kawalerem.
Zaskarżoną obecnie decyzją ŚWINB utrzymał w mocy decyzję PINB uznając, że odwołanie Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB zrelacjonował przebieg postępowania i przytoczył treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w sprawie. Zdaniem Organu odwoławczego PINB dokonał prawidłowej kwalifikacji obiektu budowlanego jako budynek rekreacji indywidualnej. Obiekt ten jest posadowiony na fundamencie, tj. na betonowych płytkach, na co jednoznacznie wskazują ustalenia z kontroli z 20 lipca 2021 r. W celu przesunięcia obiektu należałoby dokonać rozłączenia wykonanych przyłączy mediów. Obiekt stanowi jedną całość pod względem konstrukcyjnym. Jest więc powiązany z gruntem w sposób uniemożliwiający jego przesunięcie, nosi cechę "trwałego związania z gruntem", a zatem stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że barakowóz stracił swoje pierwotne właściwości i wskutek robót budowlanych uzyskał atrybuty budynku letniskowego.
Z ortofotomap znajdujących się w aktach sprawy wynika, że budynek rekreacji indywidualnej wraz z urządzeniem technicznym z nim związanym w postaci ustępu polowego powstał między 1996 a 2002/2003 rokiem, a więc pod rządami p.b. z 1994 r. Bez znaczenia w kontekście prowadzonego postępowania pozostaje dokładny rok wzniesienia obiektu, gdyż w całym tym okresie koniecznym było uzyskanie pozwolenia na budowę. W dacie budowy budynku, tj. w okresie od 1996 do 2002/2003 inwestycja w postaci budowy budynku rekreacji indywidualnej wymagała pozwolenia na budowę. W myśl aktualnie obowiązujących przepisów inwestycja tego rodzaju nie wymaga pozwolenia na budowę, a dokonania zgłoszenia we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanej.
PINB prawidłowo sprawdził zgodność spornego obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, określonym w uchwale nr [...] Rady Gminy M. z [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. Teren działki nr [...] jest objęty zapisami planu i jest położony na terenach zieleni śródleśnej, oznaczonych symbolem K/11.ZS o przeznaczeniu podstawowym – lasy wraz z polanami, drogami i ścieżkami śródleśnymi, stałymi i sezonowymi wodami powierzchniowymi (§ 33 ust. 2 pkt 1). Zgodnie zaś z § 33 ust. 2 pkt 3 planu występuje zakaz zabudowy za wyjątkiem dopuszczonej na podstawie przepisów o lasach oraz wymienionej w pkt 4. Budynek rekreacji indywidualnej wraz z urządzeniem technicznym narusza ww. przepisy miejscowego planu.
Okoliczność, że Skarżący nie byli inwestorami spornego obiektu nie ma znaczenia bowiem wskutek nabycia ich własności stali się następcami prawnymi poprzedniego właściciela.
Pismem z 9 sierpnia 2023 r. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli do sądu administracyjnego decyzję ŚWINB w całości. W skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto Skarżący wnieśli o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wskutek niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o wadliwie zebrany i niepełny materiał dowodowy i wobec tego:
- błędne ustalenie przez organy, że sporny obiekt wraz z urządzeniami powstał w okresie pomiędzy 1996 r. a 2002/2003;
- brak ustalenia przez organy, kiedy przedmiotowy obiekt wraz z urządzeniami został przez Skarżących nabyty oraz brak ustalenia, że obiekt ten został poddany kapitalnemu remontowi poza przedmiotowym terenem, a następnie ponownie przywieziony i usytuowany w dotychczasowym miejscu;
- brak ustalenia przez organy kluczowych kwestii dla stwierdzenia czy przedmiotowe obiekty stanowią samowolę budowlaną, tj. dokładna data wzniesienia obiektów oraz czy obiekty te mogły zostać zakwalifikowane jako barakowóz używany przy wykonywaniu prac w polu, jako najbardziej podobny obiekt do obiektu "barakowóz używany przy wykonywaniu robót budowlanych oraz badań geologicznych" w rozumieniu § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (dalej "rozporządzenie z 1975 r.");
- błędne przyjęcie przez organy stwierdzenia Starosty Powiatowego w Z. zawartego w piśmie z 15 czerwca 2022 r., że nie odnaleziono danych dotyczących udzielenia pozwolenia, czy też przyjęcia zgłoszenia robót budowlanych na ww. działce i że zasoby archiwalne w ww. Starostwie Powiatowym są kompletne, w sytuacji gdy już z samego pisma Starosty wynika zgoła wniosek przeciwny;
2) art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organy i wobec tego rozstrzygnięcie, wbrew temu przepisowi, przez ww. organy wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść Skarżących, w sytuacji, gdy:
- organy nie ustaliły dokładnej daty usadowienia spornych obiektów na działce objętej sporem, nie wzięły pod uwagę, że przed wejściem w życie p.b. z 1994 r. przepisy nie nakładały obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej przez właściciela lub zarządcę obiektu, nie wzięcia pod uwagę przez organy informacji zawartej w piśmie Starosty Powiatu [...] z 15 czerwca 2022 r., z której wynika, że do 11 lipca 2003 r. na terenie Powiatu [...] postępowania w sprawach zabudowy mieszkaniowej, gospodarczej i garażowej były prowadzone przez odpowiednie Urzędy Gminy (w granicach swojej administracji), które po zmianie kompetencji nie przekazały do Starostwa żadnych dokumentów, pozostawiając je w swoich zasobach;
- Organ pierwszej instancji w piśmie do Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2022 r. zadał pytanie dotyczące dokumentów związanych z obiektami objętymi postępowaniem za okres od 1996 do 2020 roku i tym samym organy nie zbadały czy w zasobach archiwalnych organów architektoniczno-budowlanych znajduje się jakaś dokumentacja budowlana sprzed 1996 r.
Ponadto Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
3) art. 49b p.b. poprzez jego zastosowanie, pomimo tego, że w niniejszym stanie faktycznym sprawy zastosowanie winna mieć ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wraz z rozporządzeniem z 1975 r.;
4) art. 3 pkt 2 p.b w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. poprzez jego zastosowanie przez Organ odwoławczy i uznanie przedmiotowego obiektu za budynek w rozumieniu tego przepisu i tym samym nie zastosowanie przez ten organ przepisów rozporządzenia z 1975 r. i uznanie przedmiotowego obiektu jako barakowozu;
5) art. 3 pkt 3 p.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. poprzez jego zastosowanie przez Organ pierwszej instancji i uznanie przedmiotowego obiektu za budowę w rozumieniu tego przepisu i tym samym niezastosowanie przez ten organ przepisów rozporządzenia z 1975 r. i uznanie spornego obiektu jako barakowozu, co doprowadziło do uznania, że obiekty te wymagały uzyskania pozwolenia na budowę;
6) art. 48 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 p.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. poprzez jego zastosowanie pomimo tego, że zastosowanie powinna mieć ustawa Prawo budowlane z 1974 r. wraz z rozporządzeniem z 1975 r., co doprowadziło do wydania decyzji przez Organ pierwszej instancji nakazującej rozbiórkę obiektów posadowionych na działce nr [...]
7) art. 28, art. 29 i art. 30 ustawy p.b. obowiązującej w 2009 r. poprzez ich zastosowanie i tym samym dokonanie błędnej kwalifikacji obiektów na przedmiotowej działce jako budynku rekreacji indywidualnej, w sytuacji gdy na dzień posadowienia tego obiektu – barakowozu pełnił on funkcję barakowozu do celów prac w polu;
8) § 9 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 1975 r. poprzez jego niezastosowanie i wobec tego stwierdzenie, że przedmiotowe obiekty stanowią samowolę budowlaną.
Skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadka oraz z przesłuchania Skarżących na okoliczności związane z datą usadowienia obiektów objętych postępowaniem na działce nr [...] daty nabycia nieruchomości oraz daty przeprowadzenia kompletnego remontu barakowozu przez poprzedniego właściciela.
W uzasadnieniu skargi Skarżący ponownie podkreślili, że organy pominęły ich wyjaśnienia odnośnie daty posadowienia na działce spornych obiektów. Poprzedni właściciel postawił na działce barakowóz, który był wykorzystywany przez niego w trakcie wykonywania prac polowych przed 1995 rokiem. Przed rokiem 1996 r. ortofotomapy nie były sporządzane, zatem nie można na tej podstawie jednoznacznie stwierdzić, że barakowozu przed 1996 r. nie było. Barakowóz był ponadto usunięty z nieruchomości na czas jego kapitalnego remontu.
ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonej decyzji zostały wyczerpująco wyjaśnione w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Na wstępie należy zauważyć, że realizacja zamierzeń budowlanych wymaga zasadniczo uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia budowy lub robót budowlanych. W przypadku działań inwestycyjno-budowlanych zrealizowanych z naruszeniem przepisów p.b. konieczne jest przeprowadzenie stosownego postępowania w celu doprowadzenia powstałego obiektu lub zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie naruszenie przepisów prawa budowlanego powinno być ocenianie według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10 oraz uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Oznacza to zatem, że ustaleń czy dla przeprowadzenia danych robót budowlanych konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę bądź dokonanie zgłoszenia należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
W rozpoznawanej sprawie ustalono, że objęty rozstrzygnięciami organów nadzoru budowlanego obiekt budowlany wraz z urządzeniem technicznym, zlokalizowany na działce stanowiącej własność Skarżących, powstał między 1996 a 2002/2003 r. Świadczą o tym ortofotomapy znajdujące się w serwisie geoportal. Sporne obiekty nie są widoczne na zdjęciu lotniczym z 1996 r., zostały natomiast ujawnione na zdjęciu z 2002 r. W zakresie charakteru i parametrów obiektu stwierdzono, że stanowi on budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni 19,20 m2 z urządzeniem technicznym w postaci toalety polowej o powierzchni 1,23 m2. Budynek rekreacji indywidualnej posadowiony został na fundamencie, tj. betonowych płytkach. W celu jego przesunięcia należałoby dokonać rozłączenia wykonanych przyłączy mediów. Stanowi on jedną całość pod względem konstrukcyjnym i nosi cechę trwałego związania z gruntem. Przeznaczony jest do okresowego użytku rodziny bądź pojedynczej osoby. Nie ma on przy tym pomieszczeń ani urządzeń związanych z organizacją pobytu zbiorowego. Zgodnie z przepisami p.b. obowiązującymi w okresie od 1996 r. do 2002/2003 r. ww. zamierzenie inwestycyjne wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Ani Skarżący będący aktualnymi właścicielami nieruchomości ani poprzedni właściciel nieruchomości nie legitymowali się stosownym zezwoleniem. Z informacji zaś przekazanych przez Starostwo Powiatowe w Z. i Gminę M. wynika, że w archiwach tych urzędów nie odnaleziono żadnych dokumentów ani danych dotyczących pozwolenia na budowę bądź przyjęcia zgłoszenia robót budowlanych dotyczących zabudowań na działce Skarżących. Organy nadzoru budowlanego na podstawie zgromadzonych dowodów stwierdziły, że obiekty budowlane będące przedmiotem postępowania zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej.
Kwestionując prawidłowość zapadłych w sprawie rozstrzygnięć Skarżący w skardze sformułowali zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności odnoszących się do postępowania dowodowego. Zdaniem Skarżących sporny obiekt budowlany stanowi barakowóz i nie jest trwale związany z gruntem. W chwili jego posadowienia przez poprzedniego właściciela nieruchomości obiekt ten pełnił funkcję barakowozu do celów prac polowych w rozumieniu § 9 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 1975 r. Skarżący poddali w wątpliwość ustalenia organów co do okresu w jakim wzniesiony został sporny obiekt budowlany wskazując, że ortofotomapy nie były sporządzane przed 1996 r. Zdaniem Skarżących barakowóz był posadowiony na nieruchomości przed 1995 r. Skarżący nabyli działkę w 2002 r., a według ich wiedzy przed sprzedażą działki barakowóz został poddany remontowi poza terenem nieruchomości, a następnie ponownie przewieziony i usytuowany w dotychczasowym miejscu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest zatem niepełny, gdyż nie obejmuje okresu przed 1996 r.
W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie, w zgodzie z zasadami określonymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., doprowadziły do zgromadzenia materiału dowodowego, wystarczającego do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. Wskazać należy, że stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje otwarty katalog dowodów. W świetle art. 75 k.p.a. niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, bądź też tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych (por. wyrok NSA z 9 marca 1989 r., II SA 961/88 , opubl. w CBOSA).
Realizując obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ może m. in. wystąpić do innych organów lub instytucji o udzielenie będących w ich posiadaniu informacji, bądź udostępnienie dokumentów, mogących przyczynić się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. W rozpoznawanej sprawie Organ pierwszej instancji zwrócił się o informacje do Urzędu Gminy M. oraz Starostwa Powiatowego w Z. uzyskując wyjaśnienia, że w archiwach urzędów i w rejestrach wydanych pozwoleń nie stwierdzono żadnych dokumentów dotyczących udzielenia pozwolenia na budowę czy też przyjęcia zgłoszenia robot budowlanych na działce Skarżących.
Dowodem mogą być także wydruki ze stron internetowych czy zdjęcia z witryny geoportal. Okoliczność, że informacje prezentowane w serwisie geoportal mają charakter wyłącznie poglądowy i nie mogą być traktowane jako dokument o charakterze oficjalnym nie stanowi przeszkody do ich wykorzystania jako dowodu w postępowaniu administracyjnym. Strona w toku postępowania może przedstawiać dowody przeciwne. W rozpoznawanej sprawie Skarżący w toku postępowania administracyjnego z takiej możliwości nie skorzystali.
Obowiązek dowodzenia wynikający dla organu z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie ma nieograniczonego charakteru w tym znaczeniu, że bez względu na wszelkie okoliczności organ zobligowany jest poszukiwać dowodów, nawet wówczas, gdy obiektywnie rzecz ujmując nie można mu przypisać braku staranności w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 21 stycznia 2021 r., II SA/Gl 1172/20, opubl. w CBOSA). Organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności w sytuacji, gdy tylko strona posiada pełną wiedzę na temat zdarzenia, które rodzić może pozytywne dla niej skutki. Organ nie ma też obowiązku prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, jeżeli dana okoliczność zostanie stwierdzona wystarczająco innym dowodem. Nie jest zatem tak, że należy prowadzić postępowanie dowodowe mimo, że całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 18 lipca 2012 r., I FSK 1534/11, opubl. w CBOSA).
Podkreślić trzeba, że data posadowienia obiektu przez poprzedniego właściciela nieruchomości oraz data przeprowadzenia jego remontu nie miała znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Nawet gdyby sporny obiekt znajdował się na nieruchomości Skarżących przed 1995 r., to został z niej w całości usunięty. Jak bowiem wynika z wydruku ortofotomapy z serwisu geoportal obiekt budowlany objęty postępowaniem nie znajdował się na nieruchomości Skarżących w 1996 r. Obiekt został ujawniony na ortofotomapie ukazującej stan na 2002 r. Dane te pozostają przy tym zbieżne z wyjaśnieniami Skarżących co do przeprowadzenia przed zakupem przez nich działki w 2002 r. kapitalnego remontu barakowozu poza terenem nieruchomości. Rozbiórka obiektu bądź jego usunięcie z terenu nieruchomości, a następnie realizacja w tym samym miejscu (ewentualnie z pewnymi zmianami) zamierzenia budowlanego nie jest remontem tego obiektu budowlanego, a wykonaniem nowego obiektu budowlanego. Zatem nawet gdyby przyjąć, że pierwsze posadowienie obiektu na działce Skarżących nastąpiło zgodnie z przepisami p.b., to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem ponownego posadowienia wyremontowanego obiektu.
Następnie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 3 pkt 2 p.b. przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że cecha "trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Obiekt budowlany trwale związany z gruntem musi co do zasady posiadać prefabrykowany lub murowany fundament, albo odpowiednio przygotowane podłoże wymagające wykonania stosownych robót ziemnych. Należy przez to rozumieć mocne połączenie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża. Sama tylko techniczna możliwość przeniesienia obiektu na inne miejsce nie ma zatem istotnego znaczenia (por. wyroki NSA: z 29 lipca 2010 r., II OSK 1234/09; z dnia 7 lipca 2014 r., II OSK 2928/12 – opubl. w CBOSA). Cechę trwałości związania z gruntem należy oceniać nie tylko poprzez niemożliwość łatwego przeniesienia obiektu (oderwania go od gruntu), ale także poprzez to czy wielkość obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Przyjmuje się bowiem, że o tym czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania go z gruntem, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (por. wyrok NSA z 8 lipca 2020 r., II OSK 1288/18, opubl. w CBOSA).
Biorąc pod uwagę ww. rozumienie pojęcia trwałego związania z gruntem oraz cechy i funkcje obiektu objętego postępowaniem organy właściwie zakwalifikowały go jako budynek rekreacji indywidualnej. W konsekwencji prawidłowo ustaliły, że zgodnie z przepisami p.b. obowiązującymi w okresie od 1996 r. do 2003 r. budowa budynku rekreacji indywidualnej wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Ustalenie dokładnej daty wybudowania obiektu pozostawało bez znaczenia skoro w całym tym okresie istniał wymóg uzyskania pozwolenia na budowę dla tego rodzaju budynków. Skarżący zaś ani ich poprzednik prawny takim pozwoleniem się nie legitymowali. Zauważyć przy tym należy, że obowiązek przechowywania dokumentacji budowlanej, opracowań projektowych i dokumentów technicznych robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania przez okres istnienia obiektu budowlanego wprowadzony został do przepisów p.b. z dniem 1 stycznia 1995 r. na mocy art. 63 ust. 1 p.b.
Nawet gdyby uznać, że - jak twierdzi pełnomocnik Skarżących - sporny obiekt nie jest trwale związany z gruntem to zakwalifikować należałoby go do obiektów tymczasowych z art. 3 pkt 5 p.b. Zgodnie zaś z przepisami p.b. obowiązującymi w okresie od 1996 r. do 2003 r. budowa tymczasowych obiektów budowlanych wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a następnie od 24 grudnia 1997 r. zgłoszenia – jeśli dotyczyła tymczasowych obiektów budowlanych, nie połączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż w okresie 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Jak wynika z akt sprawy Skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę ani nie dokonali zgłoszenia budowy obiektu tymczasowego, a ponadto użytkowali obiekt przez okres wielokrotnie dłuższy niż 120 dni. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, tymczasowy obiekt budowlany nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę i taki obiekt budowlany należy uznać za postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W konsekwencji skoro Skarżący ani ich poprzednik prawny nie legitymowali się pozwoleniem na budowę, a tym samym inwestycja została zrealizowana w ramach samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego miały obowiązek wdrożenia trybu likwidacji samowoli budowlanej. Organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy p.b. w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte w 2007 r. i nie zostało zakończone do czasu wejścia w życie ustawy zmieniającej. W myśl przepisów p.b. obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2 (przy założeniu, że liczba tych obiektów na działce nie przekracza jednego na każde 500 m2 działki) nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W tak ukształtowanym stanie prawnym właściwym trybem postępowania jest procedura legalizacyjna prowadzona w oparciu o art. 49b p.b. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. W jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada aktualności, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 lutego 2009 r., II SA/Kr 992/08, opubl. w CBOSA).
PINB rozważył możliwość legalizacji budynku rekreacji indywidualnej. Ustalił jednak, że zgodnie z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M., uchwalonym przez Radę Gminy [...] (Dz. U. Woj. [...] poz.[...] ), działka Skarżących na której się on znajduje położona jest w jednostce oznaczonej jako K/11.ZS - tereny zieleni śródleśnej. Zgodnie z lit. c pkt 3 ust. 2 § 32 tegoż planu ustala się zakazy lokalizacji budynków i budowli na ww. terenach. W konsekwencji zgodnie z ww. zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest dopuszczalne wybudowanie jakiegokolwiek nowego budynku na działce Skarżących, a tym samym obowiązkiem organu było nakazanie Skarżącym rozbiórki samowolnego obiektu.
Sąd uznał działanie organów administracji w rozpoznawanej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.