II SA/Ka 2321/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-11-15
NSAbudowlaneŚredniawsa
planowanie przestrzennedroga ekspresowainteres prawnyprawo własnościodszkodowanieuchwała rady miejskiejochrona środowiskagmina

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicielki nieruchomości na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczących budowy drogi ekspresowej, uznając, że procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo, a interes ogółu ma pierwszeństwo przed indywidualnymi interesami właściciela.

Skarżąca, właścicielka działek częściowo objętych projektem zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla budowy drogi ekspresowej, wniosła zarzuty kwestionujące brak podstaw prawnych, analizę wariantów przebiegu drogi oraz nieuwzględnienie jej interesu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z prawem, a interes ogółu mieszkańców ma pierwszeństwo przed indywidualnymi interesami właściciela. Sąd podkreślił, że choć projekt planu narusza interes prawny skarżącej, gmina ma prawo ingerować w prawo własności w granicach ustawowych, a skarżąca ma możliwość dochodzenia odszkodowania.

Skarżąca A. W. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w B. dotyczącą zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu budowy drogi ekspresowej. Kwestionowała ona brak podstaw prawnych dla zmiany parametrów drogi, brak analizy wariantu tunelowego oraz nieuwzględnienie jej interesu jako właścicielki nieruchomości, której działki częściowo znalazły się w pasie drogowym. Rada Miejska odrzuciła zarzuty, argumentując, że proponowany przebieg drogi jest jedynym możliwym w tej okolicy, a wariant tunelowy byłby znacznie droższy. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo, a skarżąca została należycie powiadomiona i jej zarzuty zostały rozpatrzone. Sąd uznał, że choć projekt planu narusza indywidualny interes prawny skarżącej, gmina ma prawo ograniczać prawo własności w granicach ustawowych dla dobra ogółu. Podkreślono, że skarżąca ma możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd zaznaczył również, że w trakcie procedury planistycznej weszła w życie ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w sprawach lokalizacji dróg krajowych, co może wzmocnić ochronę prawną skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo, a interes ogółu ma pierwszeństwo przed indywidualnym interesem prawnym właściciela, który może dochodzić odszkodowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że procedura planistyczna była zgodna z prawem, a zarzuty skarżącej zostały rozpatrzone. Podkreślono, że gmina ma prawo ingerować w prawo własności dla dobra ogółu, a skarżąca ma możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.z.p. art. 24 § 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Zarzut może wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Legitymacja do składania zarzutu oparta jest na potencjalnym zagrożeniu interesu danego podmiotu.

u.z.p. art. 24 § 3

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Uchwała o odrzuceniu zarzutu musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, odnoszące się do ustaleń faktycznych i przepisów prawnych.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd orzeka na mocy tego przepisu.

Pomocnicze

u.z.p. art. 36 § 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Właściciel, którego interes prawny został naruszony przez ustalenia planu, może żądać od gminy odszkodowania, wykupienia nieruchomości lub jej części, albo zamiany nieruchomości.

u.z.p. art. 33

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Właściciel może korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.

u.p.z.p. art. 85 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Procedura planistyczna w przedmiotowej sprawie była prowadzona w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.

u.z.s.p.r.i.d.k. art. 10

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

W sprawach lokalizacji dróg krajowych nie stosuje się przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Argumenty

Odrzucone argumenty

Brak podstaw prawnych do zmiany parametrów drogi. Niewystarczająca analiza wariantów przebiegu drogi, w tym wariantu tunelowego. Nieuwzględnienie interesu prawnego skarżącej w zakresie ochrony krajobrazu, środowiska i zabudowy mieszkaniowej. Naruszenie art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez brak szczegółowego odniesienia się do zastrzeżeń skarżącej w uchwale. Brak analizy kosztów wariantu tunelowego. Projekt planu narusza interes prawny skarżącej wynikający z prawa własności.

Godne uwagi sformułowania

interes ogółu ma pierwszeństwo przed indywidualnymi interesami właściciela gmina ma prawo ingerować w sposób wykonywania prawa własności nieruchomości prawo własności nieruchomości nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom zarzut kwestionuje nie sam plan, lecz jego projekt legitymacja do składania zarzutu i wnoszenia skargi oparta jest wyłącznie o potencjalne zagrożenie interesu danego podmiotu

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Małgorzata Walentek

członek

Włodzimierz Kubik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących procedury planistycznej, zarzutów do projektu planu miejscowego, naruszenia interesu prawnego właściciela oraz możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w związku z planowaniem przestrzennym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z planowaniem przestrzennym i budową drogi ekspresowej, a także przepisów obowiązujących w momencie wydania wyroku (ustawa z 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między interesem właściciela nieruchomości a interesem publicznym w zakresie budowy infrastruktury drogowej, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym. Pokazuje, jak sąd balansuje między prawami jednostki a potrzebami społeczności.

Czy Twoja działka może zostać przeznaczona pod drogę? Sąd wyjaśnia granice prawa własności i interesu publicznego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ka 2321/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-11-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Małgorzata Walentek
Włodzimierz Kubik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia NSA Włodzimierz Kubik( spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. W. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do projektu planu miejscowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] r. Rady Miejskiej w B. przystąpiono do sporządzenia zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego związanych z przebiegiem trasy obwodowej wschodniej w M.K. i M. Ś. Projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, wyłożono do publicznego wglądu w dniach od [...] r do [...] r. O miejscu i terminie wyłożenia planu skarżąca został powiadomiona pisemnie w dniu [...] r. Informacja o wyłożeniu projektu planu ukazała się także w Gazecie A oraz w stosownym obwieszczeniu.
W dniu [...] r. skarżąca wniosła zarzut od wyłożonego projektu zmiany planu, a także odrębnym pismem protest. Skarżąca jest właścicielką zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki nr [...]., a także niezabudowanych działek [...] i [...] gm. kat. M. Ś. Działki [...] i [...] leżą częściowo w obszarze objętym projektowaną zmianą planu, natomiast działka [...] leży poza obszarem, którego dotyczy projektowana zmiana planu. Wg protokołu posiedzenia Zarządu Miasta B. z dnia [...] r. identycznej treści zarzuty wniosły [...] osoby. We wniesionym zarzucie A.W. stwierdziła, iż ujęte w wyłożonym projekcie: droga ekspresowa oznaczona jako [...] i węzeł 2-poziomowy zintegrowany zostały wprowadzone do tego projektu bez wymaganej podstawy prawnej, bowiem uchwała Rady Miejskiej z dnia [...] r. w sprawie przystąpienia do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla trasy przebiegu obwodowej wschodniej nie zawiera jakiejkolwiek wzmianki o drodze ekspresowej (klasy [...]), a mówi tylko o przebiegu obwodowej wschodniej. Budowa tej ostatniej drogi była przewidziana w dotychczas obowiązującym planie, była to jednak droga typu [...]. Zarząd Miasta zdaniem skarżącej bezprawnie zmienił istniejące w obowiązującym planie parametry tej drogi, powołując się na decyzje rządowe dotyczące przebiegu drogi krajowej ekspresowej [...], czym naruszył regulacje zawarte w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.). Droga ekspresowa – podniosła dalej skarżąca - jest inwestycją zaliczaną do "szczególnie szkodliwych dla zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska" – w tym miejscu powołała się ona na rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań , jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz. U. nr 93, poz. 589 ze zm.). Skarżąca nie godzi się na poprowadzenie przedmiotowej drogi doliną rzeki [...], której ekosystem pełni rolę łącznika obszarów chronionych B.Ś. i M.. W zarzucie zgłosiła także propozycję przyjęcia innego wariantu przebiegu projektowanej drogi, to jest poprowadzenia jej przez tereny o mniejszym znaczeniu ekologicznym i mniej nasycone zabudową mieszkaniową bądź w wersji tunelowej. Zdaniem wnoszącej zarzut, należy więc przed uchwaleniem zmiany planu, przystąpić do rzetelnego i fachowego przeanalizowania możliwości techniczno-ekonomicznych poprowadzenia przedmiotowej drogi w wariancie tunelowym.
W kolejnym punkcie zgłoszonego zarzutu skarżąca podniosła, że zakres szkodliwego dla zdrowia ludzi oddziaływania ( np. hałasu) przewidzianej w projekcie planu drogi ekspresowej znacznie wykroczy poza obszar objęty projektem zmiany planu. W związku z tym należy stwierdzić, że plan nie uwzględnia interesów prawnych i moralnych wszystkich mieszkańców zagrożonych planowaną drogą ekspresową, ograniczając się do przyjętych "a priori" granic obszaru objętych projektowaną zmianą planu. W tym kontekście plan winien więc objąć również teren należących do skarżącej działek jako leżących w strefie szkodliwego oddziaływania projektowanej drogi. W tekście planu powinny znaleźć się także zapisy odnoszące się do istniejących na terenie objętym projektowaną zmianą planu budynków, dojazdów do nich, planowanej ich ochrony wraz parametrami jej skuteczności ujętymi jako wymóg planu. Powyższe zapisy zagwarantowałyby właścicielom i użytkownikom możliwość dochodzenia roszczeń z art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wreszcie skarżąca domagała się przed podjęciem uchwały o ewentualnej zmianie planu, podjęcia przez Radę Miejską B. uchwały o jakiej jest mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Zarząd Miasta rozpoznał zarzut skarżącej na posiedzeniu w dniu [...] r. i postanowił go nie uwzględnić. Z uwagi jednak na uwzględnienie w toku tego posiedzenia kilku innych zarzutów i konieczności naniesienia zmian w projekcie planu, zarzutu skarżącej nie skierowano do rozpatrzenia przez Radę Miejską. Po korekcie projekt zmiany planu został ponownie wyłożony do publicznego wglądu w dniach od [...] do [...] r.. O terminie wyłożenia skorygowanego projektu planu skarżąca nie została powiadomiona pisemnie, bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, naniesione w nim w stosunku do pierwotnego projektu zmiany nie dotyczyły terenu jej nieruchomości. Skarżąca jednak powtórnie w dniu [...] r. wniosła zarzut do wyłożonego ponownie projektu, tym razem jednak zarzut ten wniosła jako właścicielka tylko działki oznaczonej nr [...], a więc jak było wyżej powiedziane, działki leżącej poza obszarem objętym projektem. Powtórzyła w nim treść wcześniej zgłoszonego zarzutu z dnia [...]r., a ponadto podała, że w [...] r. minął termin rozpoznania jej poprzednio wniesionego zarzutu przez zarząd miasta, stąd wnosi o poinformowanie jej: czy zarzut ten został rozpoznany w ustawowym terminie oraz w przypadku jego rozpoznania, o zajętym przez zarząd miasta stanowisku.
Ten drugi zarzut rozpoznał Zastępca Prezydenta Miasta B. działający z upoważnienia Prezydenta w dniu [...] r. i postanowił go nie uwzględnić. W dniu [...] r. skarżąca została powiadomiona o terminie sesji Rady Miejskiej na której będą rozpatrywane jej zarzuty. Dnia [...] r. Komisja Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Komisja Ochrony Środowiska Rady Miejskiej zaopiniowały pozytywnie treść uchwały odrzucającej zarzuty skarżącej. Uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. zgłoszone dwukrotnie przez skarżącą zarzuty zostały odrzucone.
Rada Miejska w zaskarżonej uchwale wskazała na bezzasadność zarzutu o braku podstaw prawnych do zmiany przewidzianej w obowiązującym planie drogi klasy GP na projektowaną drogę klasy S. Uchwała Rady Miejskiej z dnia [...] r. o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego spełnia bowiem wymogi art. 12 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Rada szczegółowo też odniosła się do zarzutu o braku przeanalizowania możliwości zaplanowania innego przebiegu projektowanej drogi, bądź poprowadzenia jej wariantem tunelowym. Stwierdziła ona, że wszystkie trasy komunikacyjne prowadzące z B. do Ż. prowadzą przez [...], czyli doliną rzeki [...], (ul. [...],[...], linia kolejowa, a także linia wysokiego napięcia 110kV ) stąd też nie ma możliwości zaplanowania innego przebiegu drogi [...]. Dolina ta jest intensywnie zainwestowana i nie ma terenów wolnych od zabudowy. W dalszej części uzasadnienia swojej uchwały Rada podała, że dyskutowano również postulaty ponownego przeanalizowania kosztów naziemnego i tunelowego przebiegu projektowanej drogi. Stwierdzono jednak brak możliwości obiektywnego porównania kosztów związanych z realizacją obu wariantów. Koszty te można bowiem porównać dopiero po przeprowadzeniu postępowania przetargowego Przeprowadzone w tej sytuacji szacunki wskazują, że przyjęcie "wariantu tunelowego", pociągnie za sobą znacznie wyższe koszty. W tej sytuacji Rada Miejska zaakceptowała ostatecznie rozwiązania przewidziane w projekcie planu.
Odnosząc się do zarzutu nie objęcia projektem zmiany planu terenów przyległych do obszaru rezerwowanego pod przebieg drogi ekspresowej, Rada Miejska stwierdziła, że w projekcie zmiany planu zostały uwzględnione tylko tereny objęte przewidzianą ponadnormatywną emisją zanieczyszczeń substancjami szkodliwymi i poziomem hałasu. Projekt budowlany wraz z raportem oddziaływania na środowisko określą dopiero szczegółowo zakres koniecznych wyburzeń i ograniczeń w użytkowaniu terenu, a badania poinwestycyjne wyznaczą obszar ograniczonego użytkowania terenów położonych w sąsiedztwie strefy drogi ekspresowej. Proponowane rozszerzenie granic terenów objętych zmianą planu spowodowałoby konieczność powtórzenia całej procedury planistycznej. Wskazano, że dochodzenie roszczeń z art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym będzie możliwe dopiero po uchwaleniu planu. Podano także, że podejmowanie uchwały określającej źródła finansowania roszczeń wynikających z art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przed wejściem w życie uchwały o zmianie planu byłoby bezpodstawne. Wreszcie wyjaśniono, że ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie przewiduje obowiązku informowania o zajętym przez zarząd gminy, czy prezydenta miasta stanowisku wobec wniesionego zarzutu. Negatywnie rozpatrzone zarzuty i protesty zarząd, czy aktualnie prezydent, przekazują bowiem radzie miejskiej, która podejmuje uchwałę w tej sprawie. Rada Miejska stwierdziła też, że prawo własności nieruchomości nie jest prawem absolutnym i może ono podlegać ustawowym ograniczeniom. Zgodnie z art. 140 kodeksu cywilnego właściciel może korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym w art. 33 określa, że ustalenia planu miejscowego, kształtują wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Wymieniona ustawa określa również zasady i tryb rozwiązywania konfliktów między interesami obywateli, wspólnot samorządowych i państwa w sprawach przeznaczenia terenów na określone cele i zasad ich zagospodarowania. Ustawodawca przewidując możliwość, a nawet nieuchronność wystąpienia konfliktu interesów indywidualnych i grupowych stworzył gwarancje zadośćuczynienia każdemu, czyj interes prawny zostanie naruszony. Tak więc skoro organ wspólnoty samorządowej przyjmuje rozwiązanie godzące w interes prawny właściciela, to rodzi to po stronie właściciela na mocy art. 36 ust. 1 uprawnienie do żądania od gminy: odszkodowania za poniesioną szkodę rzeczywistą, wykupienia nieruchomości lub jej części, albo zamiany nieruchomości na inną.
W obszernej, bo liczącej 9 stron skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca domaga się o stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały i zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi powtórzona została treść zgłoszonych zarzutów. Zaskarżonej uchwale A. W. zarzuca naruszenie art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez brak szczegółowego odniesienia się w niej do wszystkich zgłoszonych przez nią zastrzeżeń oraz uwag do projektu planu. Uchwała została wydana bez stosownej i wyczerpującej analizy kosztów przebiegu projektowanej obwodnicy wariantem tunelowym, tymczasem wybór tego wariantu pozwoliłby zachować ochronę krajobrazu i środowiska przyrodniczego, a także interesu okolicznych mieszkańców. Powołuje się także skarżąca na tezy szeregu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do wymogów jakie winno spełniać uzasadnienie uchwały odrzucającej zarzut wniesiony do projektu planu. Wreszcie wskazuje, że Rada Miejska w B. odniosła się bardzo pobieżnie do braku w projekcie planu rozwiązań co do dalszego funkcjonowania zabudowy mieszkaniowej w sąsiedztwie planowanej drogi, co narusza istotny interes materialny mieszkańców.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta B. wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu odpowiedzi szczegółowo zreferowane zostały kolejne kroki poprzedzające wydanie zaskarżonej uchwały. Podkreśla się, że skarżąca nie sformułowała we wniesionych zarzutach na czym polega rzeczywiste naruszenie jej interesu prawnego projektem planu. Użyta w uchwale Rady Miejskiej inicjującej procedurę planistyczną nazwa "obwodowa wschodnia" nie przesądzała o kategorii drogi objętej tym terminem. Wskazano, że proponowana zmiana planu jest zgodna z uchwalonym [...] r. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego B. Uchwała Rady Miejskiej podjęta została także w granicach obowiązującego prawa, a to art. 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jak i art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Z oczywistych względów skarżąca ocenia projekt w sposób subiektywny, a ze względu na istotę procesu planistycznego interesowi subiektywnemu musi być przeciwstawiony interes ogółu o szerszym charakterze. Organ zaskarżoną uchwałą nie naruszył interesu prawnego ani uprawnienia wnoszącego zarzut. Nie doszło też do naruszenia norm prawa materialnego. Wbrew zarzutom skarżącej uchwała zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania tej skargi zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy .
Na wstępie należy wskazać, że procedura planistyczna została przeprowadzona w przedmiotowej sprawie w związku z treścią art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 z późn. zm.) w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15 poz. 139 z późn. zm.).
Prezydent Miasta B. , a także działający wcześniej w miejsce tego organu Zarząd Miasta B. wyczerpał procedurę przewidzianą w art. 18 ostatnio wymienionej ustawy. Skarżąca została powiadomiona pisemnie o terminie wyłożenia planu, projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko był dwukrotnie wykładany do publicznego wglądu na okres ponad 21 dni. Zarząd Miasta w przypadku pierwszego zarzutu oraz Prezydent Miasta w przypadku drugiego rozpoznali wniesione zarzuty w ustawowym terminie. Skarżąca została również powiadomiona o terminie sesji Rady Miejskiej na której były rozpatrywane nieuwzględnione zarzuty.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, "zarzut może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu". Zakres chronionego interesu prawnego wyznacza art. 3 powołanej ustawy, który stanowi: "W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, każdy ma prawo do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, 2) ochrony własnego interesu prawnego, przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych". Granice ochrony interesów osób trzecich wyznaczają zatem ustawy i zasady współżycia społecznego. Wprowadzenie szczegółowego trybu ochrony interesu osób trzecich w art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oznacza, że osoba ta ma prawo domagać się szczegółowego rozważenia postawionego zarzutu. Skarżąca jednak mimo obszerności składanych zarzutów, a także obszerności skargi wniesionej do sądu administracyjnego stosunkowo mało uwagi poświęciła problematyce dotyczącej wprost naruszenia projektem planu jej interesu prawnego.
W ocenie Sądu zaskarżona uchwała o odrzuceniu wniesionych zarzutów przez skarżącą zawiera uzasadnienie wymagane przepisem art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Z przepisu tego wynika bowiem, że przedmiotowa uchwała winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Powyższe zaś oznacza, że uzasadnienie takie powinno zawierać odniesienie do poczynionych ustaleń faktycznych jakie legły u podstaw dokonanego rozstrzygnięcia jak i wskazywać przepisy prawne jakie organ wziął pod uwagę podejmując uchwałę danej treści. Oba te elementy zostały zawarte w zaskarżonej uchwale. Brak szczegółowego odniesienia się do naruszenia interesu skarżącej i ogólny charakter niektórych sformułowań zawartych w uzasadnieniu kontrolowanej uchwały, mają swoje źródło w ogólności sformułowań zawartych we wniesionych zarzutach.
Analizując treść zgłoszonych przez skarżącą zarzutów do projektu planu stwierdzić też przyjdzie, że zastrzeżenia dotyczące: innych wariantów poprowadzenia projektowanej drogi, uwagi zgłoszone do wyłożonej prognozy oddziaływania na środowisko - nie odnoszą się bezpośrednio do naruszenia jej interesu prawnego. Norma zawarta w art. 24 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nakazuje tymczasem, aby wniesiony zarzut do wyłożonego projektu planu odnosił się do naruszenia indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia konkretnego podmiotu wnoszącego zarzut. Jednocześnie mówiąc o naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia jako podstawie zarzutu, należy dostrzegać pewną umowność tego naruszenia, zarzut bowiem kwestionuje nie sam plan, lecz jego projekt. Wykładnia logiczna art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 1999 r. sygn. akt IV SA 1638/98 (LEX nr 48261), prowadzi do wniosku, że legitymacja do składania zarzutu i wnoszenia skargi oparta jest wyłącznie o potencjalne zagrożenie interesu danego podmiotu, a nie na faktycznym naruszeniu tego interesu, jak ma to miejsce w przypadku skargi przewidzianej w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), gdzie skarga kierowana jest przeciwko aktowi, który uzyskał moc obowiązywania.
W świetle dokonanych ustaleń Sąd stwierdził, że zdecydowana większość zgłoszonych zastrzeżeń do projektu planu, a zawartych w obu wniesionych zarzutach, jak i w skardze do sądu administracyjnego powinna zostać podniesiona w innym trybie przewidzianym w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym, a mianowicie w trybie przewidzianym dla protestu kwestionującego ustalenia przyjęte w projekcie planu. Zgodnie z art. 23 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym uchwała o uwzględnieniu bądź odrzuceniu protestu, nie musi jednak zawierać uzasadnienia faktycznego i prawnego, z wymienionego przepisu nie wynika bowiem taki obowiązek. Na uchwałę odrzucającą protest nie przysługuje też bezpośrednia skarga do sądu administracyjnego. Tym samym kwestionowanie przez skarżącą, że Rada Miejska w B. nie odniosła się dostatecznie do treści zgłoszonych wyżej opisanych zastrzeżeń nie może odnieść skutku.
Dodatkowo należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było zagadnienie zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w B. odrzucającej zarzuty, a także naruszenia interesu prawnego skarżącej rozwiązaniami przyjętymi w projekcie planu. Powyższa kontrola legalności zaskarżonej uchwały nie mogła tym samym obejmować merytorycznych zagadnień planowania. Sąd nie ma bowiem uprawnień do badania przyjętych w projekcie planu konkretnych rozwiązań planistycznych czy oceniania celowości bądź słuszności działania planistycznego organów gminy. W ramach zarysowanych cytowanym przepisem art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych granic kontroli legalności zaskarżonej uchwały, sąd administracyjny bada więc ewentualne naruszenie zaskarżoną uchwałą i projektem planu, indywidualnych interesów prawnych lub uprawnień wnoszącego zarzuty oraz w przypadku gdy naruszenie takie ma miejsce, czy mieściło się ono w granicach prawa i w jaki sposób zostało to uzasadnione w uchwale o odrzuceniu zarzutu. Kontroli Sądu poddane jest ponadto przestrzeganie przez organy gminy trybu sporządzania projektu planu miejscowego przewidzianego ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 z późn. zm.).
Mimo wskazanych wątpliwości co do charakteru wniesionych przez skarżącą pism z dnia [...] r. i [...] r. oraz wadliwego oznaczenia numerów działek znajdujących się w obszarze objętym planem, należy stwierdzić, że zasadnie zarówno Zarząd Miasta, jak i Prezydent Miasta, a wreszcie Rada Miejska zaliczyły je do kategorii zarzutu, o jakim jest mowa w art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a nie protestu załatwianego w trybie art. 23 tej ustawy. Decydujące znaczenie miała bowiem tutaj okoliczność, że nieruchomość skarżącej jest częściowo położona w granicach obszaru, dla którego został sporządzony projekt zmiany planu wyłożony do publicznego wglądu. W szczególności dotyczy to działek oznaczonych numerami [...] i [...], które są położone częściowo w jednostce obowiązującego planu oznaczonej jako D IV 64 MN – tereny zabudowy jednorodzinnej i częściowo w jednostce planu przeznaczonej na budowę "obwodowej wschodniej". W wyłożonym zaś projekcie zostały zaś przeznaczone dla budowy drogi ekspresowej i oznaczone symbolem 01S2/2. Podobne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 października 2002 r. (sygn. akt III RN 163/01 opublikowane W OSNP z 2003 r. nr 20, poz. 480).
Sąd nie podzielił też stanowiska zajętego w odpowiedzi na skargę, iż projekt zmiany planu miejscowego nie narusza interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Stanowiska takiego nie podzieliła także - jak się zdaje - Rada Miejska. Zwłaszcza odnieść to należy do zawartych w uchwale wskazań, że w przypadku przyjęcia rozwiązań godzących w interes prawny właściciela rodzić to będzie uprawnienie do żądania od gminy w oparciu o art. 36 ust. 1 cytowanej ustawy odszkodowania, albo wykupienia nieruchomości lub jej części, czy też zamiany nieruchomości na inną. Zasadnie tym samym skarżąca podniosła, że projekt zmiany planu miejscowego narusza jej interes prawny wynikający z przysługującego jej prawa własności nieruchomości. W tym względzie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2001 r. sygn.. akt II SA/Kr 1970/01 (publ. w ONSA 2002/4/164), "że w interesie prawnym właściciela, wynikającym z istoty prawa własności, leży to, żeby mógł on korzystać ze swojej nieruchomości swobodnie. Wszelkie ograniczenia tej swobody, także zgodne z ustawą, godzą w interes prawny właściciela. Jeżeli więc projekt planu zagospodarowania przestrzennego zamyka na przyszłość możliwość swobodnego dysponowania nieruchomością, to tym samym narusza interes prawny właściciela w rozumieniu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.)".
Wniesiony dwukrotnie zarzut nie mógł jednak odnieść skutku w stosunku do przyjętych w projekcie rozwiązań planistycznych. Ustawodawca w art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 przywoływanej już kilkakrotnie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, upoważnił gminę do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem warunków określonych w ustawach. Powyższe upoważnienie, choć nie może być utożsamiane władztwem planistycznym, zezwala jednak gminie na ingerencję w sposób wykonywania prawa własności nieruchomości położonych na jej obszarze. Z dodatkowych informacji udzielonych przez gminę przed rozprawą wynika, że już w planach miejscowych B. uchwalonych w [...] i [...] roku była przewidziana rezerwa terenu dla projektowanej drogi określanej mianem "obwodowej wschodniej". Informacja ta chociaż nie może być potraktowana jako rozstrzygająca dla oceny prawnej zaskarżonej uchwały, musiała zostać jednak wzięta pod uwagę przez Sąd dokonujący tej oceny, zwłaszcza zważywszy , że część działek skarżącej, wchodzi w skład terenów zaliczonych w obowiązującym planie, do rezerwy terenu pod budowę drogi obwodowej.
Zważyć przyjdzie, że obowiązek uwzględniania zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego), czego skarżący nie wykazał. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 1999 r. (sygn. akt IV SA 1590/98 Lex nr 48215) " obowiązku uwzględnienia zarzutu rada gminy nie ma wówczas, gdy dzieje się to zgodnie z uprawnieniami rady określonymi w ustawie, po wyczerpaniu właściwego trybu postępowania. Do uznania zasadności zarzutu lub skargi nie jest więc wystarczające samo naruszenie uprawnień właścicielskich. Rada Gminy ma prawo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjmować rozwiązania w granicach przysługującego jej uznania, o ile uznania tego nie nadużywa". Rada Gminy rozpatrując wniesiony zarzut musi kierować się bowiem interesem ogółu mieszkańców gminy, względnie celowościowymi, racjonalnymi oraz innymi zasadami określonymi w powołanej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym.
W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że w czasie podejmowania przez Radę Miejską zaskarżonej uchwały obowiązywała już ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. nr 80, poz. 721 z późn. zm.). Z informacji przekazanej przez pełnomocnika Gminy wynika też, że przygotowywany jest przez Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad wniosek o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla drogi [...] dla odcinka tej drogi od węzła K. do węzła Ż.– B. wraz z tymi węzłami drogowymi. Zgodnie z art. 10 tej ustawy w sprawach lokalizacji dróg krajowych (a do takiej kategorii zalicza się droga [...]) przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie stosuje się. Wskazana zmiana stanu prawnego, która dokonała się w toku wdrożonej procedury planistycznej, powoduje iż uchwała Rady Miejskiej w B. ustalająca nowy plan miejscowy, może więc wzmocnić ochronę interesu prawnego skarżącej, wyposażając ją obok ochrony przysługującej jej z ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, także w roszczenia z art. 36 wg protokołu posiedzenia Zarządu Miasta B. z dnia [...] r. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Wobec powyższego - nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi - orzeczono na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI