II SA/KA 222/03

II SA/Ka 222/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Wiesław Morys /przewodniczący/
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. z [...] Nr [...] , 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 pkt 6 lit. "a" i "b", art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c", art. 23 ust. 1, art. 28 ust. 1, ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.) wydaną na rzecz Z. G. uchylił decyzję z dnia [...] o uznaniu za bezrobotnego i przyznaniu prawa do zasiłku od [...] uchylił decyzję z dnia [...] o utracie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem [...] odmówił uznania strony z dniem[...] za osobę bezrobotną; odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] i orzekł o pobraniu nienależnego świadczenia pieniężnego za okres od [...] w kwocie brutto [...]zł. Jako uzasadnienie decyzji podał, że na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z [...] ustalono, że strona w okresie od [...] do [...] pobierała zasiłek chorobowy płacony po ustaniu prowadzenia działalności gospodarczej. O powyższym fakcie skarżący nie poinformował organu zatrudnienia w trakcie rejestracji ani w okresie późniejszym. Po myśli art. 28 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nienależnym świadczeniem pieniężnym jest świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń złożonych przez bezrobotnego, a w ramach prowadzonego postępowania strona w grudniu [...] nie poinformowała organu zatrudnienia o powyższych okolicznościach.
Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta C. odwołanie do Wojewody Ś. wniósł skarżący, który wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniósł, że nie został właściwie poinformowany o prawach i obowiązkach i występując o uznanie za bezrobotnego poinformował o swojej sytuacji związanej z chorobą, jednakże urzędniczka urzędu pracy nie zwróciła na to uwagi i po wypełnieniu deklaracji dała mu jedynie do podpisania. Zdaniem skarżącego takie zachowanie urzędniczki naruszyło postanowienia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c", art. 23 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy zauważył, że strona w dniu [...] oświadczyła składając własnoręczny podpis, iż jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, a w tym, że nie pobiera zasiłku chorobowego. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za bezrobotnego uznana może być osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia i nie pobierająca zasiłku chorobowego. Świadczenie nienależnie pobrane to takie, które uzyskane zostało na podstawie nieprawdziwych informacji, a składając oświadczenie o nie pobieraniu zasiłku chorobowego w sytuacji, gdy była do niego uprawniona odpowiada treści pobrania nienależnego świadczenia, z tego też powodu zarzut naruszenia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego przez pracownika urzędu zatrudnienia jest bezzasadny.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wystąpił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i podniósł, że nie został właściwie poinformowany o przysługujących mu prawach i obowiązkach, a o własnej sytuacji zdrowotnej informował w dniu składania oświadczenia. Ponadto zaznaczył, że organy administracji każą mu zwrócić całą kwotę zasiłku dla bezrobotnych, gdy zasiłek chorobowy pobierał tylko przez jeden miesiąc. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że nie jest zobowiązany znać przepisów prawa administracyjnego a obowiązkiem organu administracji jest należyte informowanie osób o tych przepisach.
Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazał to skarżący. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w dniu [...] faktycznie podpisał oświadczenie, o gotowości do podjęcia zatrudnienia oraz że nie pobiera zasiłku chorobowego. Podawana przez skarżącego argumentacja i sposób wyjaśniania przez niego tej sytuacji nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ to skarżący podpisując stosowne oświadczenie wziął na siebie odpowiedzialność za jego treść i ponosi konsekwencje rozbieżności między tym co podpisał a wystąpiło w rzeczywistości. W tej sytuacji powoływanie się skarżącego na naruszenie przez pracownika organu zatrudnienia postanowień art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajduje umocowania w treści tego przepisu, ponieważ rola organu administracji sprowadza się do poinformowania o przysługujących prawach i obowiązkach i do czuwania nad tym, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Natomiast organ administracji nie może odpowiadać za składane przez stronę oświadczenia w trakcie postępowania administracyjnego, jeżeli strona tego postępowania miała możliwość zapoznania się z treścią obowiązujących przepisów i miała możliwość samodzielnego się wypowiedzenia.
Jak zostało to zaznaczone powyżej Sąd stwierdził nieważność obu wydanych decyzji administracyjnych, jednakże z innych powodów niż podał to skarżący. W stosunku bowiem do decyzji organu pierwszej instancji należy zauważyć, iż organ ten postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie w sprawie przedmiotu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednakże w osnowie tego postanowienia nie wskazał w stosunku do jakich decyzji wznowił postępowanie, informacja taka znajduje się dopiero w uzasadnieniu tego postanowienia. Okoliczność ta nie jest jeszcze przesądzająca o wadliwości podjętej decyzji, natomiast jest nią orzeczenie pobrania przez skarżącego nienależnego świadczenia. Istotą wznowienia postępowania administracyjnego jest powrót sprawy do dnia podjęcia pierwotnej decyzji i ponowna ocena sytuacji z uwzględnieniem przesłanek, które legły u podstaw uruchomienia tego trybu postępowania nadzwyczajnego. W tej sytuacji organ administracji po myśli art. 149 § 2 przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną, a stosownie do postanowień wynikających z treści art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego może podjąć rozstrzygnięcie ale tylko w zakresie objętym pierwotnym postępowaniem. Skoro tak to organ administracji podejmując decyzję po wznowieniu postępowania może orzec tylko w zakresie objętym wnioskiem i będącym przedmiotem postępowania. W ramach rozpatrywanej sprawy organ pierwszej instancji miał prawo uchylić decyzję o przyznaniu statusu bezrobotnego oraz o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych oraz odmówić uznania skarżącego za osobę bezrobotną i odmówić przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych, natomiast w ramach tego postępowania nie był uprawniony do orzekania o pobraniu przez skarżącego nienależnego świadczenia, gdyż w tym zakresie wykroczył poza granice prowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z dnia [...] Okoliczność ta wyczerpuje znamiona wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa przewidziane treścią art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ( B. Adamiak, ( w ) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 r. s.664-665).
Stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Po myśli ust. 2 pkt 2 tegoż przepisu za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Zgodnie natomiast z treścią ust. 3 powyższego przepisu roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów, świadczeń przedemerytalnych i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, natomiast roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Jak wynika z akt sprawy skarżący pobierał zasiłek dla bezrobotnych od [...] do [...] zatem wskazany powyżej trzyletni okres przedawnienia w stosunku do kolejnych wypłat zasiłku dla bezrobotnych upłynął odpowiednio w okresie od stycznia do [...] w dniach w których nastąpiła wypłata tych zasiłków. Zdaniem sądu nie budzi wątpliwości fakt pobrania przez skarżącego nienależnego świadczenia, ponieważ faktycznie uzyskał status bezrobotnego i przyznany został mu zasiłek w wyniku nieprawdziwego oświadczenia złożonego w siedzibie organu zatrudnienia w dniu [...] czyli wypełnienia normy prawnej zamieszczonej w art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jednocześnie organy administracji nie zwróciły uwagi na treść art. 28 ust. 3 tej ustawy, który to przepis wprowadza okres przedawnienia domagania się zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Pominięcie tego przepisu w rozpatrywanej sprawie ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. W konsekwencji oznacza to, że decyzja organu pierwszej instancji w tym zakresie podjęta została z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego wyczerpującym znamiona stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W przypadku decyzji podjętej przez organ odwoławczy należy w szczególności zwrócić uwagę na fakt, że organ ten nie tylko nie zauważył podniesionych wadliwości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, to jeszcze dopuścił się nowych o istotnym znaczeniu. Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na fakt, że odwołanie skarżącego nie zostało podpisane, gdyż maszynowe podpisanie odwołania jakie znajduje się na egzemplarzu dostarczonym do Sądu nie może być uznane za prawidłowe. Stosownie bowiem do postanowień art. 63 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. Organ odwoławczy dokonując wstępnej kontroli wniesionego odwołania nie zwrócił uwagi na ten brak formalny i rozpatrzył odwołanie bez podjęcia działań zmierzających do jego uzupełnienia. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku nie uzupełnienia powyższego braku formalnego odwołania przez skarżącego, organ administracji zobowiązany byłby do podjęcia postanowienia o niedopuszczalności odwołania, zatem prowadzenie postępowania merytorycznego bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego stanowi naruszenie prawa mające istotne znaczenie dla wyniku sprawy okoliczność ta po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) stanowi przesłankę uchylenia decyzji .
W podsumowaniu powyższych rozważań należy stwierdzić, że obie zaskarżone decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta uzasadnia stwierdzenie ich nieważności po myśli art. 145 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy.
Sąd po myśli art. 152 tej ustawy orzekł, że decyzja, w stosunku do której orzeczono stwierdzenie nieważności, nie może być wykonywana przed uprawomocnieniem się wyroku.
Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 powyższej ustawy Sąd nie orzekał o kosztach postępowania.
su.