II SA/Ka 211/03

II SA/Ka 211/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Wiesław Morys /przewodniczący/
Symbol z opisem
614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. z [...] Nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 2 i 4 i ust. 2c a także ust. 5, art. 43 i art. 45 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm.) ustalił B. S. opłatę miesięczną za pobyt syna P. w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci w S. w wysokości 70 % dochodu na osobę w rodzinie od dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że dochód w rodzinie strony wynosi [...] zł., a B. W. opiekun prawny P. S. nie dysponuje żadnymi jego dochodami. Z uwagi na to, że pełna odpłatność w wysokości 150 % kwoty ustalonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przekracza 70 % dochodu w rodzinie strony, orzeczono jak w sentencji, co skutkuje tym, że od [...]. wysokość odpłatności wynosi [...] zł. miesięcznie.
Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i stwierdziła naruszenie treści art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nałożenie na nią odpłatności za pobyt syna w domu pomocy uznała za zwykłą omyłkę i nieporozumienie, jak również podniosła, że z uwagi na pozbawienie jej praw rodzicielskich nałożenie na nią odpłatności pozbawione jest podstaw prawnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – B. decyzją z dnia [...] Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 4 art. 35 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji zaznaczył, że pozbawienie strony praw rodzicielskich względem syna P. nie skutkuje zwolnieniem jej z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z uwagi na to, że syn P. nie dysponuje własnym dochodem, a pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, obowiązek ponoszenia tej odpłatności spoczywa na rodzicach dziecka. Jednocześnie organ ten zaznaczył, że skarżąca mocą decyzji z [...] została zwolniona z tej odpłatności do [...] natomiast mocą decyzji organu pierwszej instancji ustalona została odpłatność od [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie zgadza się z otrzymaną decyzją i zarzuca jej naruszenie zasad współżycia społecznego, gdyż będąc w tak trudnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponosić odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Dodatkowo wskazała, że jest pozbawiona władzy rodzicielskiej wobec syna, a jej dochody uniemożliwiają ponoszenie takiej odpłatności i zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie postanowień art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – B. wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zamieszczonych w skardze organ ten wskazał, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do trudnych, a dwoje jej dzieci przebywa w rodzinie zastępczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy jednoznacznie wskazać, że organy administracji zasadnie prowadziły postępowanie w sprawie nałożenia na skarżącą obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Argumentacja skarżącej zamieszczona w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak i w skardze do sądu administracyjnego, w tym zakresie nie może zostać uwzględniona, a wyjaśnienia organu odwoławczego zasługują na aprobatę. Zdaniem Sądu pozbawienie władzy rodzicielskiej, nie jest równoznaczne ze zwolnieniem takiej osoby z ponoszenia wszelkich ciężarów związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka. Wręcz przeciwnie skoro właściwe podmioty działające w imieniu Państwa zapewniają dziecku niezbędną opiekę, na rodzicach spoczywa obowiązek współuczestniczenia w kosztach związanych z wydatkami. Natomiast zadaniem właściwych organów jest ustalenie, czy i na jakim poziomie rodzice są w stanie ponosić koszty utrzymania i wychowania dziecka przebywającego w placówce pomocy społecznej.
Stosownie do postanowień art. 35 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Miesięczną opłatę za pobyt dzieci w domu pomocy społecznej ponoszą rodzice albo opiekunowie, jeżeli dysponują dochodem dziecka w wysokości 150 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, jednak nie wyższej niż kwota odpowiadająca 70 % dochodu na osobę w rodzinie; wlicza się w to dziecko kierowane lub przebywające w domu w przypadku gdy opłatę wnosi opiekun, opłata wynosi 70 % dochodu dziecka. Rodziny ponoszące opłatę za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej mogą być zwolnione, na ich wniosek częściowo lub całkowicie z tej opłaty, jeżeli :
1) ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce,
2) występują uzasadnione okoliczności, w szczególności długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,
3) małżonkowie utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia,
4) osoby spokrewnione utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia.
Zwolnienie z ponoszenia tej opłaty może nastąpić również w przypadku, gdy osoba zobowiązana jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również po myśli art. 8 Kodeksu organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną. Zgodnie z treścią art. 9 tegoż Kodeksu organy te obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Jednocześnie według art. 107 § 3 wyżej wymienionego aktu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej a uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W świetle przedstawionego stanu prawnego, należy stwierdzić, że organy administracji zasadnie prowadziły przedmiotowe postępowanie, jednakże w jego trakcie nie uniknęły potknięć, które spowodowały uwzględnienie wniesionej skargi.
Na wstępie należy zauważyć, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] Nr [...] zwolnił skarżącą na okres jednego roku z ponoszenia tej odpłatności. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadził w art. 57 następujące zasady obliczania terminów określonych w miesiącach lub latach. Termin taki kończy się z upływem dnia w ostatnim miesiącu, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu ( B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 r. s. 322 ). W tej sytuacji wyżej wskazana decyzja organu pierwszej instancji obowiązywała do dnia [...] Zatem organ ten decyzją z dnia [...] nie mógł w sposób prawnie skuteczny nałożyć na skarżącą obowiązku ponoszenia tej odpłatności od [...] Organ odwoławczy nie tylko nie zwrócił uwagi na to uchybienie ze strony organu pierwszej instancji, ale w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że obowiązuje ona od [...] co nie znajduje żadnego umocowania w jej treści. Wskazane uchybienie wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 §1
pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) naruszenia przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Kolejnym zagadnieniem wymagającym ustosunkowania się jest treść uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji jak również zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy sytuacja materialna skarżącej we [...] i [...] jest bardzo zbliżona, jednakże rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji są odmienne. Sąd rozumie, iż głównym powodem zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej mocą decyzji z dnia [...] była trudna sytuacja materialna i fakt samodzielnego wychowywania syna T.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji podnoszona jest jedynie okoliczność dotycząca sytuacji materialnej strony i jest ona oceniana jako umożliwiająca ponoszenie przez skarżącą odpłatności, natomiast całkowicie pominięto podstawową okoliczność związaną z tym, że syn T. ukończył już 18 rok życia i skarżąca nie jest już matką samotnie wychowującą dziecko. Pominięcie w uzasadnieniu obu decyzji tego istotnego faktu skutkuje tym, że uzasadnienia te naruszają postanowienia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie wyjaśniają w sposób prawidłowy przyczyn odmiennej oceny zbliżonej sytuacji materialnej strony ( różnica między dochodami z [...] a z [...] wynosi około [...] zł, przy zmienionym kryterium dochodowym branym pod uwagę przy ustalaniu wysokości odpłatności ).
Na uwagę zasługuje również brak odniesienia się organów administracji do informacji zamieszczonej w odpowiedzi na skargę, że dwoje dzieci skarżącej przebywa w rodzinie zastępczej. Jeżeli informacja ta jest prawdziwa, bowiem z akt sprawy nie wynika, by skarżąca miała dwoje dzieci w rodzinie zastępczej lecz dwoje dorosłych dzieci zamieszkujących z jej rodzicami, to okoliczność taka mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy zwłaszcza wówczas, gdyby skarżąca uiszczała za nie odpłatność.
Przedstawione uchybienia wyczerpują znamiona uwzględnienia skargi określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).
Z uwagi na uchylenie niniejszym wyrokiem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ ten przed podjęciem rozstrzygnięcia winien mieć w polu widzenia uwagi zamieszczone w niniejszym wyroku.
Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organu odwoławczego ustalono odpłatność za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej, to uwzględnienie skargi wpływa na wykonanie tej decyzji. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonana.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
su.
su