II SA/Ka 2086/03

II SA/Ka 2086/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-05-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński /przewodniczący/
Szczepan Prax
Tadeusz Michalik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie: NSA Szczepan Prax NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant: sekr.sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] pozbawił S. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. w dniu [...] z tytułu "uczestnika walk o utrwalenie władzy ludowej –[...]. – [...]."
U podstaw prawnych rozstrzygnięcia organ przywołał art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z i997 r. Nr 142, poz.950 ze zm.), a w uzasadnieniu podał, że S.K. pełnił służbę wojskową w [...] Ł. Przywołując informację Centralnego Archiwum Wojskowego, organ wskazał, iż żołnierze tego pułku zwalczali w roku 1951 oddziały zbrojnego podziemia WiN i bandy rabunkowe. W tym stanie rzeczy organ przyjął, że nadanie uprawnień kombatanckich nastąpiło wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" i tym umotywowano zastosowanie art.25 ust.2 pkt 2 przywołanej u podstaw prawnych decyzji ustawy. Podkreślono nadto, że w swoi życiorysie znajdującym się w aktach ZboWiD S.K. nie wspominał o działalności w ruchu oporu w czasie okupacji hitlerowskiej, nadto podniósł, że wymieniony - urodzony w [...] – w latach 1941-44 był jeszcze dzieckiem.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.B. wyjaśnił, iż w życiorysie nie ujawniał "mej działalności Armii Krajowej do której należał mój brat Z.", gdyż pod rządami komunistycznymi wyeliminowałoby go to z przyjęcia w poczet kombatantów. Podnosił, ze jako małoletni chłopak był "łącznikiem ruchu oporu" , przekazywał dokumenty które dawał mu starszy brat Z. Wskazywał, że przekraczał granicę III Rzeszy w celu "przynoszenia żywności i przekazywania tajnych informacji". Podnosił także udział w pracach przymusowych.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie.
W motywach decyzji podkreślono, że po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego Kierownik Urzędu uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaakcentował, że w myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42 poz.371) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, wart. 2 oraz wart. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Nadmienił, że z akt sprawy i wykazu jednostek KBW, które w okresie powojennym zwalczały zbrojne podziemie (pismo Centralnego Archiwum Straży Granicznej z dnia [...].Nr [...]) wynika, że jednostka w której służył S.K. w latach [...] nie brała udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i grupami Wehrwolfu, a co za tym idzie z powyższego wynika, iż wnioskodawca nie prowadził żadnej działalności kombatanckiej lub równorzędnej z kombatancką w rozumieniu przepisów cyt. ustawy. Ustawodawca za taką nie uznał służby w Wojsku Polskim po 30.06.1947 r.
Odnośnie podnoszonej przez stronę kwestii udziału w ruchu oporu - Armii Krajowej wskazał, że przedłożone przez stronę dokumenty pozwalają przyjąć, iż pomagał on czasami swojemu bratu, który należał do konspiracji przenosić informacje i żywność dla partyzantów. Nie udokumentował jednak faktu przynależności do AK.
W związku z podnoszeniem przez stronę udziału w pracach przymusowych na rzecz III Rzeszy organ stwierdził, iż ustawa kombatancka nie przewiduje przyznania uprawnień kombatanckich z tego tytułu, a sprawę tę reguluje odrębna ustawa z 31.05.1996 r. i należy o to wystąpić z odrębnym wnioskiem do Urzędu. Reasumując organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by strona spełniała którąkolwiek przesłankę przyznania, czy też zachowania uprawnień kombatanckich.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.K. domagał się przywrócenia mu uprawnień kombatanckich. Ponownie przytoczył argumentację zaprezentowaną wcześniej w treści odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, nie znajdując podstaw do jego zmiany.
W piśmie procesowym z dnia [...] S.K. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Opisał także sytuację kiedy w [...] przenosząc tajne dokumenty uniknął aresztowania przez niemieckich żandarmów.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dotychczasowe uprawnienia kombatanckie zostały przyznane skarżącemu decyzją ZboWiD z dnia [...], a zatem podlegają weryfikacji. Uprawnienia kombatanckie skarżący nabył wyłącznie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej okresie od [...] do [...], co ustawodawca ocenił negatywnie. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości , że skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim – [...], w jednostce, która uczestniczyła w walkach o utrwalanie władzy ludowej z oddziałami zbrojnego podziemia i bandami rabunkowymi.
Art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr. 142 poz. 950 ze zm.) stanowi , że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby które uprawnienia te uzyskały wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , art. 2 oraz art. 4 .Uprawnienia te zachowują jednak osoby , które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie , oraz żołnierze z poboru , którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Z materiałów sprawy , a to pisma CAW z dnia [...] wynika, że [...] w latach służby wojskowej skarżącego ([...] – [...]) brał udział w walkach z poakowskim zbrojnym podziemiem , oddziałami WiN i z bandami rabunkowymi. Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w piśmie WKU w B. z dnia [...] z którego wynika, że skarżący brał osobiście udział w "likwidacji reakcyjnego podziemia". Potwierdza to także sam skarżący w swoim życiorysie z dnia [...].
Zatem nie sposób zarzucić organowi obrazy przepisu art. 1 ust. 2 pkt. 6 omawianej ustawy, stanowiącego, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA lub Werhwolfu, skoro w przedmiotowym wypadku – jak wynika z wyżej naprowadzonych wywodów - sytuacja taka nie miała miejsca.
Co podnoszonej przez skarżącego kwestii uczestnictwa w ruchu oporu – Armii Krajowej należy wskazać, co następuje siostra skarżącego J.P. nie stwierdziła w swoim oświadczeniu, że strona należała do AK, brak jest informacji o podstawowych atrybutach działalności w takiej organizacji, takich jak: przydział organizacyjny, stopień wojskowy, pseudonim, nazwisko lub pseudonim dowódcy, brak jest również informacji o zaprzysiężeniu. Armia Krajowa była częścią Polskich Sił Zbrojnych podlegających przebywającemu na emigracji rządowi RP. Z tego powodu obowiązywały w niej przedwojenne regulaminy wojskowe, uzupełnione instrukcjami i rozkazami Naczelnego Dowództwa. Dla ZWZ -AK podstawowe znaczenie ma tutaj instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 04 grudnia 1939 r. dotycząca powołania do życia Związku Walki Zbrojnej (organizacji poprzedzającej Armię Krajową). W punkcie V a) stanowiła ona: "członkiem ZWZ może być każdy Polak (każda Polka), nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku lat 17 -tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi, oraz złoży przepisaną przysięgę. Zatem dokumentu tego wynika jednoznacznie że jednym z podstawowych warunków wstąpienia do organizacji było wcześniejsze zaprzysiężenie, zaś z oświadczenia skarżącego , życiorysu i deklaracji członkowskiej ZBoWiD nie wynika, że skarżący składał przysięgę. W tym stanie faktycznym Kierownik Urzędu miał prawo uznać, że S.K. nie należał do Armii Krajowej lub innej organizacji konspiracyjnej, lecz co najwyżej współpracował z taką organizacją, wypełniając doraźnie polecenia osób należących do organizacji ( w tym swojego brata).
Co do przedłożonego Sądowi oświadczenia Z.G. z dnia [...] należy wskazać, że zostało ono sporządzone już po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, a zatem nie mogło być w oczywisty sposób brane pod uwagę przez organ orzekający. Na marginesie można wskazać, że z jego treści nie wynikają żadne istotne dane (przydział organizacyjny, stopień wojskowy, pseudonim, informacja o zaprzysiężeniu) mogące stanowić potwierdzenie przynależność skarżącego do AK.
W tym stanie rzeczy pomimo subiektywnych odczuć skarżącego organ orzekający udowodnił istnienie podstaw prowadzących do pozbawienia go dotychczasowych uprawnień kombatanckich.
Jak zostało to zaznaczone powyżej sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa i mając na uwadze postanowienia art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.