II SA/Ka 2082/02

II SA/Ka 2082/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Łucja Franiczek /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie NSA Łucja Franiczek /spr./ Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy obiektu o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. decyzją z dnia [...] nr [...] /sprostowaną co do daty jej wydania postanowieniem z dnia [...] /umorzył postępowanie w sprawie budowy bramy i ogrodzenia działki nr ewid. [...] w P..
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepisy art. 105 kpa oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm./ i art. 65 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229/. W motywach organ I instancji powołując się na oświadczenie właścicieli działki – Z. H. oraz E. i K.H. podał, że ogrodzenie siatkowe oraz brama wjazdowa powstało w [...], a zatem przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1974 r., co zdaniem organu uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie powołanego przepisu.
W odwołaniu od decyzji S. G. zanegował prawdziwość oświadczenia Z. H. co do daty budowy spornego ogrodzenia. Odwołujący się podniósł, iż brama powstała na "dziko" po uzyskaniu przez niego pozwolenia na budowę w [...] i utrudnia dojazd do jego parceli, czym naruszono art. 285 kc. Nadto, wybudowany płot siatkowy jest w złym stanie technicznym, a brama nie spełnia wymogów bezpieczeństwa.
Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego ustalenie daty budowy spornego ogrodzenia jest aktualnie niemożliwe i nie ma znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Zarówno wg prawa budowlanego z 1961 r. jak i ustawy z 1974 r. jedynie budowa ogrodzenia od strony ulic wymagała zgłoszenia, a następnie – pozwolenia na budowę. Tymczasem z przedłożonych przez odwołującego się dokumentów wynika, że do nieruchomości prowadziła droga polna /plan realizacyjny z [...]/ która nie miała statusu drogi publicznej w chwili realizacji robót. Wreszcie, organ II instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie spór na tle wykonywania służebności ma charakter cywilnoprawny. Z tych względów postępowanie przed organami nadzoru budowlanego należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Stąd też odwołania nie uwzględniono.
W skardze do Sądu Administracyjnego S. G. zarzucił nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy co do daty budowy i stanu technicznego spornego ogrodzenia oraz naruszenie prawa materialnego. Jego zdaniem, rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić na podstawie art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz art. 5 i art. 61, 62 i 66 tej ustawy.
W szczególności, powiadomił bowiem organy nadzoru budowlanego o złym stanie technicznym płotu i bramy, utrudniającej wjazd na drogę służebną i stanowiącą zagrożenie z uwagi na brak zabezpieczenia przed samozamykaniem.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie stwierdzono uchybienia przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
W pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, iż przedmiotem kontroli sądowej była decyzja organów nadzoru budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy bramy i ogrodzenia działki nr ewid. [...] w P. Zatem przedmiotem postępowania administracyjnego nie była kwestia stanu technicznego tego obiektu budowlanego.
Ocena legalności wykonanych robót budowlanych musi następować na gruncie stanu prawnego, obowiązującego w dacie podjęcia budowy. Jest bowiem oczywiste, że prawo nie może działać wstecz. Zatem nie sposób zarzucić inwestorowi popełnienie samowoli budowlanej w sytuacji, gdy obowiązujące w czasie prowadzenia robót budowlanych regulacje prawne nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, bądź też zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zaś rygory takie wprowadzono już po podjęciu procesu inwestycyjnego.
Aczkolwiek w niniejszej sprawie spór dotyczył daty budowy bramy wjazdowej i ogrodzenia, jednak trafnie wskazał organ odwoławczy, iż rozstrzygnięcie tej kwestii nie ma istotnego znaczenia dla oceny legalności wykonanych robót budowlanych. Jeżeli bowiem budowa była prowadzona w 1974 r., jak utrzymywali współwłaściciele nieruchomości, jedynie budowa ogrodzenia od strony ulic wymagała zgłoszenia, co wynika z przywołanej prawidłowo regulacji, a mianowicie § 4 ust. 1 pkt 13 i § 5 ust. 1 pkt 4 rozp. Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. /Dz.U. Nr 38, poz. 197/.
Natomiast przy założeniu, że sporne ogrodzenie wykonano w latach[...] , jak z kolei stwierdził skarżący, wówczas również tylko budowa od strony drogi publicznej wymagała pozwolenia na budowę zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 3 lit c rozp. Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. Nr 8, poz. 48 ze zm./. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 1981 r. sygn. akt SA 908/81 /ONSA 1981/1/64/, organ administracji nie może nakazać rozebrania ogrodzenia nieruchomości z powołaniem się na naruszenie przepisów prawa budowlanego, jeżeli ogrodzenie to nie zostało wybudowane od strony drogi publicznej. Nie jest zaś drogą publiczną droga, znajdująca się na terenie gminy, jeżeli nie została zaliczona do kategorii dróg lokalnych lub zakładowych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych /Dz.U. Nr 20, poz. 90 ze zm./.
Tymczasem z dołączonych do odwołania dokumentów, a w szczególności planu realizacyjnego z dnia 30 września 1975 r. /k. 13b akt adm./ wynika, że sporne ogrodzenie nie było usytuowane od strony drogi publicznej, lecz drogi polnej /bez numeru i nazwy/. Aczkolwiek brak danych co do daty podjęcia uchwały przez organ Gminy Ł. o zaliczeniu tej drogi do kategorii dróg gminnych, jednak zauważyć przyjdzie, iż dalsze dokumenty sporządzone jeszcze w [...] nie wskazują nazwy tej ulicy, a sam skarżący w toku rozprawy sądowej przyznał, iż dopiero w [...] w jego dowodzie osobistym wpisano adres zameldowania przy ul. [...]
Fakty te wskazują więc, iż w latach [...] droga ta, aczkolwiek miała charakter ogólnodostępny, nie miała statusu drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Zatem budowa spornego ogrodzenia nie podlegała żadnym rygorom prawa budowlanego. Późniejsze zaliczenie ulicy [...] do kategorii dróg gminnych nie miało więc znaczenia dla oceny legalności wykonanych już robót budowlanych jako zgodnych ze stanem prawnym, obowiązujących w dacie budowy. Postępowanie w sprawie wykonanych robót budowlanych podlegało zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa z uwagi na brak podstaw prawnych do ingerencji organów nadzoru budowlanego. Nie ma przy tym żadnego znaczenia fakt, iż postępowanie administracyjne wdrożono dopiero w 2002 r., a zatem pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /obecnie – tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./. Dopiero wówczas, gdyby ustalono, że sporne ogrodzenie zostało zrealizowane przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r. i to od strony drogi publicznej bez wymaganego w takiej sytuacji pozwolenia na budowę, sprawa samowoli budowlanej podlegałaby rozpatrzeniu na gruncie ustawy z dnia 7 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm./. Taki stan prawny wynika bowiem z normy intertemporalnej, zawartej w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 49 Prawa budowlanego.
Gdy zaś idzie o ocenę stanu technicznego spornego ogrodzenia w aspekcie obowiązków właściciela utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym /art. 61 i 62 Prawa budowlanego/, wyjaśnić przyjdzie, iż w tym zakresie nie zapadło rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego. Jak już wyjaśniono na wstępie, obowiązkiem organów było ustalenie i rozpatrzenie w pierwszym rzędzie sprawy legalności samej budowy. Stąd też zarzut naruszenia art. 66 tej ustawy należy uznać za przedwczesny. Nadto, wskazać przyjdzie, iż żądając wdrożenia postępowania administracyjnego skarżący wnioskował o wydanie nakazu usunięcia /rozbiórki/ spornego ogrodzenia. Tymczasem powołany przepis nakazuje wydanie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego obiektu, nie przewidując możliwości usunięcia samego obiektu.
Wreszcie, zasadnie wskazał organ nadzoru budowlanego, iż spór na tle wykonywania prawa służebności ma charakter cywilnoprawny i podlega kognicji sądów powszechnych z mocy art. 2 § 1 kpc.
Z tych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./.
SJ