II SA/WR 990/01

II SA/Wr 990/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Adamiak
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Henryka Łysikowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Powołane przepisy
Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
par. 1 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 75 par. 1, art. 76 par. 3, art. 77 par. 1, art. 80, art. 84 par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Sygn. akt 3 II SA/Wr 990/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia NSA - Barbara Adamiak Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca) Protokolant- Krzysztof Caliński Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
3 II SA/Wr 990/2001
1
UZASADNIENIE
Decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] - na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) oraz art.12 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz.575 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) - orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc u R. K. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. - Oddział w W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono, że R. K. w okresie od 27.04.1959 r. do 26.07.1977 r. pracował w Kopalni A w W. (obecnie - Spółka B S.A. w A Oddział w W., Zakład A w likwidacji) na różnych stanowiskach górniczych ( w charakterze pomocy dołowej, rębacza, górnika ), przy narażeniu między innymi na pył węglowo-kamienny przez 7,5 godziny na zmianę roboczą , powstający podczas prac związanych z urabianiem węgla, wierceniem otworów strzałowych i transportem urobku. Według pomiarów środowiska pracy (pomiary zakładu) stężenie frakcji wdychalnej pyłu wynosiło od 320 - 526 ziaren/cm3 przy zawartości wolnej krystalicznej krzemionki od 2,3 do 9,1%. Od 27.07.1977 r. R. K. przebywa na rencie, a od 1977 r. pozostaje pod obserwacją Poradni Przeciwpyliczej Górniczego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w W. (obecnie – W. Ośrodek Medycyny Pracy). Ostatnie badanie w Poradni odbyło się dnia 15.09.2000 r. Pylicy płuc wówczas
3 II SA/Wr 990/2001
2
nie rozpoznano (orzeczenie z 21.09.2000 r.) Stwierdzono radiologicznie obraz siateczki 2/2s (zdjęcie rtg z dnia 12.09.2000 r.). Kolejne badania R. K. przebył w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Diagnostyka radiologiczna dokonana w Instytucie w oparciu o dostarczone z zewnątrz zdjęcia rtg płuc wykonane w okresie od 17.05.1987 r. do 12.09.2000 r. pozwoliła ustalić, że "płuca wykazują nieregularne zacienienia smużkowo-siateczkowe miejscami skupiające się". Powyższa ocena radiogramów, badanie gazometryczne krwi i spirometria nie pozwoliły na rozpoznanie pylicy płuc (orzeczenie Instytutu z 19.12.2000 r.).
D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji na korzyść skarżącego zauważając , iż zgodnie z przyjętą międzynarodową klasyfikacją pylic, rozpoznaniu choroby zawodowej w postaci pylicy płuc podlegają trwałe uszkodzenia i destrukcja struktury pęcherzykowej płuc, co w obrazie radiologicznym określa się w postaci zacienień okrągłych ( guzków). Zacienienie smużkowo-siateczkowe rozpoznane u strony może towarzyszyć innym chorobom. Zmiany te nie są trwałe i mogą cofnąć się z czasem, ale mogą też po latach rozwinąć się do zmian odpowiadających pylicy płuc. Dlatego też fakt ustania narażenia R. K. w roku 1977 nie kończy jego obserwacji w W. Ośrodku. Medycyny Pracy w kierunku wymienionej choroby zawodowej. W. Ośrodek Medycyny Pracy w swym orzeczeniu z 21.09.2000 r. wskazał stronie termin kontrolnego badania za 24 miesiące.
Zdaniem organu odwoławczego załączone przez stronę aktualne wyniki badań lekarskich: opis zdjęcia klatki piersiowej z 5.02.2001 r. z Obwodowej Przychodni Lekarskiej w W. i zaświadczenie z Obwodu Lecznictwa Kolejowego w W. z 5.02.2001 r. nie mogą być podstawą do zmiany decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zgodnie bowiem z aktualnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 56. poz. 294 z późn. zm.) tylko
3 II SA/Wr 990/2001
3
orzeczenia uprawnionych jednostek służby zdrowia są podstawą przy podejmowaniu decyzji w sprawach chorób zawodowych.
Na powyższą decyzję R. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego polegające zdaniem skarżącego na tym, że przy wydaniu decyzji nie wzięto pod uwagę, że pracował pod ziemią ponad 18 lat, również w niedziele i święta bez wolnych sobót, w szkodliwych warunkach przy robotach akordowych, przodkowych, przy nadmiernym zapyleniu pyłem węglowo krzemowym oraz napromieniowaniu radonowym pochodzącym ze złóż uranu, które były eksploatowane w latach 1946-1955, szczególnie w byłej B gdzie właśnie pracował skarżący. Nadto skarżący zarzucił uchybienia procesowe, które miały wpływ na treść orzeczenia, poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie, przede wszystkim pominięcie badania całego organizmu, a w szczególności układu oddechowego w D. Centrum Diagnostyki Medycznej C we W., który w latach 90-tych przeprowadzał i wykrywał schorzenia zawodowe u wielu górników, u których nie rozpoznawał chorób zawodowych Instytut Medycyny Pracy w S.
Skarżący wniósł tym samym o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przeprowadzenia badań przez niezależny ośrodek z wysoko kwalifikowanymi specjalistami i nowoczesnymi urządzeniami w D. Centrum Diagnostyki Medycznej C we W.
W szczegółowych wywodach skargi na jej poparcie R. K. podniósł, że zaskarżona decyzja jest rażąco niesłuszna, ponieważ opiera się na nieprawidłowym orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w S., stwierdzającym brak krzemo-pylicy, mimo przepracowania 18 lat w Kopalni A w W. w szkodliwych warunkach. Opinie Instytutu Medycyny Pracy w S. mają w przekonaniu strony
3 II SA/Wr 990/2001
4
skarżącej taki charakter , jak gdyby ich celem nie było ujawnianie choroby. Z zaświadczenia lekarskiego lek.med. M. B. z zakresu podstawowej opieki wynika, że skarżący jest leczony w Przychodni z powodu pylicy płuc, nieżytu przewlekłego oskrzeli, rozedmy płuc z niewydolnością oddechową przewlekłą Jak utrzymuje strona skarżąca, powszechnie jest wiadome, że nieżyt przewlekły oskrzeli z rozedmą płuc przy robieniu zdjęcia rentgenowskiego przesłania w takim stopniu krzemo-pylicę, iż w zasadzie jest ona niewidoczna na zdjęciu, albo widoczna w minimalnym stopniu. O istnieniu krzemo-pylicy świadczy nie tylko czas pracy w warunkach nadmiernego zapylenia i napromieniowania, ale również poszerzona sylwetka serca, tzw. serce płucne, w którym powiększona jest lewa komora serca , gdyż krew wtłaczana do płuc nie może być wchłonięta z powodu skamieniałych w dużej mierze pęcherzyków płucnych, powoduje to zaburzenia w funkcjonowaniu dwóch podstawowych dla życia funkcji: krążenia i oddychania. Schorzenie to ma charakter postępujący, progresywny i w miarę upływu czasu coraz więcej pęcherzyków płucnych staje się skamieniałych , a jej postęp przyspiesza napromieniowanie radonowe pochodzące ze złóż uranu. W przeświadczeniu skarżącego wyniki badań promieniowania jonizującego zostały utajnione.
W tej sytuacji nastąpiło, przy wydaniu decyzji, rażące naruszenie prawa, stanowiące niebezpieczną praktykę nieuznawania schorzeń zawodowych. Po roku 1968 zmieniła się zupełnie praktyka rozpoznawania krzemo-pylicy metodą prostego zabiegu polegającą na tym, że używano mniej czułych klisz do zdjęć rtg i w ten sposób krzemo-pylica była bardzo mało widoczna, lub w ogóle nie była widoczna, jeżeli występowała rozedma płuc i oskrzeli, które również są następstwem pracy w warunkach nadmiernego zapylenia, a więc takich w jakich pracował skarżący. Z owego czasu pochodzi dramatyczne, obiegowe powiedzenie górników, że "krzemo-pylicę rozpoznaje dopiero sekcja zwłok".
W konkluzji skarżący podkreślił, iż orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stanowi poświadczenie
3 II SA/Wr 990/2001
5
nieprawdy zważywszy na rzeczywisty stan zdrowia skarżącego.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm. ), chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w Wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem , że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek , czyli rodzaju choroby wymienionej w wykazie oraz związku między tą chorobą , a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy - musi nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury. W świetle art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 kpa) , czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów , które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu
3 II SA/Wr 990/2001 6
których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 kpa ). Zgodnie z przyjętym przez Kodeks postępowania administracyjnego otwartym systemem dowodów ( art. 75 § 1 ) , jako dowód należy dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą. być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Przyjęty w wymienionym rozporządzeniu tryb stwierdzania o chorobie zawodowej na podstawie orzeczeń jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych ( określonych w § 7 rozporządzenia) w żadnym wypadku nie wyłącza zasad postępowania administracyjnego , nie oznacza bezwzględnego związania organu orzekającego w sprawie , a zwłaszcza nie wprowadza ograniczeń co do treści cytowanego art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to formalne podejmowanie rozstrzygnięć w omawianej materii. Godzi się zauważyć , że orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych , jakie wymienia art. 84 § 1 Kpa , stanowiąc dowód w rozumieniu art.75 § 1 Kpa, który - jak każdy inny dowód , podlega wszechstronnej swobodnej ocenie organu orzekającego , stosownie do art. 80 Kpa. Wobec powyższego - moc dowodowa orzeczenia jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych może być obalona za pomocą innego dowodu ( przeciwdowodu ; por. art. 76 § 3 Kpa). Kodeks postępowania administracyjnego , co należy podkreślić, przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych. Tym samym, skoro w postępowaniu administracyjnym strona mając uprawnienie do czynnego w nim udziału , skorzystała z możliwości powołania się na dowody , które znajdują się w jej posiadaniu - w świetle przywołanych norm Kodeksu postępowania administracyjnego należało odnieść się także -poddając je stosownej ocenie w ramach całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego
3 II SA/Wr 990/2001
7
w sprawie - do przedłożonych przez skarżącego wyników badań lekarskich tzn. opisu zdjęcia klatki piersiowej z 5 lutego 2001 r. z obwodowej Przychodni Lekarskiej w W. i zaświadczenia z Obwodu Lecznictwa Kolejowego w W. z [...], których treść ewidentnie podważa ustalenia przyjęte w orzeczeniach W. Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z zaświadczeń tych bowiem wynika , że zdjęcie klatki piersiowej wykazało zagęszczenia siateczko we oraz nieliczne drobno plamiste w obu polach dolnych jako zmiany o charakterze krzemiczym, a nadto , że skarżący leczy się w Przychodni Lekarskiej w W. - Obwodzie Lecznictwa Kolejowego z powodu pylicy płuc, nieżytu przewlekłego oskrzeli z rozedmą płuc. Do rozbieżności tej nie ustosunkowano się w toku postępowania mimo obowiązków wynikających z treści artykułów 77 § 1 i 107 § 3 Kpa , a w szczególności sprzeniewierzono się wyrażonej w art. 80 Kpa zasadzie swobodnej oceny dowodów , zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to , że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu w analizie zebranego materiału dowodowego.
Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przeprowadzenia przed tutejszym Sądem badań przez D. Centrum Diagnostyki Medycznej A w związku ze stanem zdrowia skarżącego należy podnieść , że nie mogło ono zostać uwzględnione , ponieważ wojewódzkie sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji badają zaskarżone decyzje administracyjne jedynie pod względem ich zgodności z prawem , co oznacza , że rozpoznając skargę na dane rozstrzygnięcie oceniają , czy i jakie zostały naruszone przepisy prawa i wówczas są władne tylko do usunięcia wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Nie mają natomiast
3 II SA/Wr 990/2001
8
kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie w miejsce organów administracji.
W toku ponownego postępowania w drugiej instancji organ odwoławczy winien wyeliminować stwierdzone uchybienia proceduralne. Z tego względu - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz. 1271 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.