II SA/Ka 1665/03

II SA/Ka 1665/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-02-28
Data wpływu
2003-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II OSK 1349/05 - Wyrok NSA z 2006-11-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie: NSA Anna Apollo ( spr. ) Asesor WSA Barbara Orzepowska - Kyć Protokolant: referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2005r. sprawy ze skargi H.O. – W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o anulowaniu czynności materialno – technicznej zameldowania na pobyt stały w dniu [...] 2002r. p. H. P. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż warunkiem zameldowania osoby na pobyt stały w konkretnym lokalu było jej przebywanie w tym lokalu i posiadanie przez nią uprawnienia do przebywania w lokalu potwierdzonego przez właściciela lub zarządcę budynku. Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż uprawnienie p. H. P. do przebywania w lokalu nie zostało potwierdzone przez wszystkich współwłaścicieli budynku. Zatem w dniu [...] 2002r. nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w art. 9 ust. 2 oraz 29 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 87, poz. 960 z 2001r.).
W wyniku odwołania wniesionego przez H. O.– W., która nie zgadzała się z argumentacją przytoczoną przez organ I instancji w uzasadnieniu jego decyzji i zarzuciła, że zarówno p. P., jak i jej córka S. O. złamały prawo potwierdzając nieprawdę na formularzu zgłoszeniowym sprawę ponownie rozpoznał Wojewoda [...]i decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 0rzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od dnia opublikowania orzeczenia, tj. od dnia 19 czerwca 2002r. art. 9 ust. 2 utracił moc. W konsekwencji osoba, która ubiega się o zameldowanie nie musi już wykazywać się uprawnieniem do przebywania w lokalu, musi jedynie faktycznie w lokalu zamieszkiwać. A ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawierał na ten temat żadnych danych należało go w tym kierunku uzupełnić.
Kolejną decyzją z dnia [...]r. sygn. [...] Prezydenta Miasta K. wydaną na podstawie art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 Kpa orzekła o odmowie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania p. H. P. w lokalu nr [...] przy ul [...] w K. z dniem [...]r.
W uzasadnieniu organ orzekający ustalił, iż p. H. P. w dniu zameldowania zamieszkiwała w spornym lokalu, tam – faktycznie od [...] 2001r. – miała zgromadzone swoje środki życiowe, rzeczy osobiste, przedmioty codziennego użytku, tam prowadziła wspólnie z córką S. O. gospodarstwo domowe. Potwierdziły te fakty oględziny, a także przesłuchania stron. P. H. O. – W. nie przedstawiła żadnych istotnych dla sprawy innych dowodów. Zatem biorąc pod uwagę wyniki postępowania dowodowego, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 stwierdzający niekonstytucyjność art./ 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należało uznać, iż brak było podstaw do anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania p. H. P., bowiem faktycznie zamieszkiwała i zamieszkuje pod adresem, pod którym ją zameldowano.
Od decyzji odwołanie wniosła p. H. O. – W.. Nie zgadzała się na zameldowanie w jej domu "darmowej lokatorki". Zarzuciła, iż rzeczy p. P. pochodzące z jej poprzedniego, sprzedanego mieszkania zostały przeniesione do wnuczki, do D.. Skoro zatem uzyskała ona pieniądze za sprzedane mieszkanie to powinna je była przeznaczyć na utrzymanie, opłacanie czynszu lub wynajęcie innego mieszkania. Nie ma prawa domagać się od odwołującej, by to ta zapewniła jej dach nad głową. Także żadne prawo nie może zmuszać odwołującej się do ograniczenia jej w wykonywaniu własności poprzez narzucenie jej "niechcianego" lokatora.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Na wstępie podkreślił, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymagały do zameldowania określonej osoby w lokalu spełnienia przesłanki faktycznego zamieszkania tej osoby w lokalu, w którym zameldowanie miało nastąpić. Zaś samo zameldowanie następowało w formie czynności materialno – technicznej, jeśli zostały spełnione przesłanki do zameldowania. Dalej wskazał, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. , iż począwszy od dnia 19 czerwca 2002r. ( dnia opublikowania wyroku ) organy administracji nie badają już kwestii posiadania przez osobę ubiegającą się o zameldowanie na pobyt stały uprawnienia do przebywania w lokalu, lecz badają jedynie, czy w tym lokalu faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu. Bowiem celem ewidencji ludności jest jedynie rejestrowanie stanów faktycznych, a nie prawnych.
Następnie organ odwoławczy ustalił w oparciu o postanowienia Sądu Rejonowego w K. iż budynek przy ul [...] stanowi współwłasność kilku osób, w tym p. H. O. – W. i p. S. O.. Do zameldowania p. H. P. doszło na podstawie formularza zgłoszenia pobytu stałego. P. H. O. – W. domagała się anulowania czynności materialno – technicznej, twierdząc, ze jest jedynym właścicielem budynku i nie wyraża zgody na zameldowanie p. P..
Organ ewidencji ludności ocenia dane dotyczące zgłoszenia pobytu stałego i jeśli te dane nie odpowiadają stanowi faktycznemu lub przepisom prawa może odmówić zameldowania, a jeśli do zameldowania już doszło, może anulować czynność materialno – techniczną zameldowania. Jednak w rozpoznanej sprawie nie było podstaw do wydania decyzji anulującej czynność materialno – techniczną zameldowania p. P.. Bowiem w dacie zameldowania zamieszkiwała w lokalu przy ul. [...] w K.. Faktycznie przebywała tam już od [...] 2001r. Potwierdził to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. H. O. – W. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Powtórzyła zarzuty przytoczone już w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła organowi odwoławczemu rozstrzygnięcie sprawy bez jej wnikliwego rozpatrzenia, w szczególności bez rozważenia kwestii własności budynku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Na jego poparcie przytoczył argumenty powołane już w uzasadnieniu tej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, dlaczego skargę wniesioną do Naczelnego Sadu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w K. rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Otóż z dniem 1 stycznia 2004r. uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawi o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej na wstępie ustawy z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest władny rozpoznać niniejszą sprawę.
Przechodząc do oceny zasadności skargi na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) “Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zatem tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Według postanowień przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych / tekst jednolity Dz.U. z 2001r., nr 87, poz. 960 ze zm. / wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu lub wymeldowaniu się stosownie do zmiany miejsca pobytu czasowego lub stałego. Dokonanie czynności meldunkowej bez oświadczenia woli osoby, na której ciąży ten obowiązek może nastąpić tylko w sytuacjach określonych ustawą.
Obowiązek zameldowania się na osoby pobyt stały wynika z art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy. Zobowiązuje on organy administracji publicznej do zameldowania osoby spełniającej przesłanki wymienione w art. 9 ust.1 ustawy w formie czynności materialno - technicznej bądź w formie decyzji, jeśli dane zamieszczone w formularzu zgłoszenia pobytu budzą wątpliwości, które należało usunąć.
Jak słusznie zauważyły organy obu instancji skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 ( Dz. U. nr 78, poz. 716 ) była utrata mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. przepisu nakazującego osobie ubiegającej się o stałe zameldowanie pod określonym adresem wykazanie się prawem do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie. W konsekwencji przesłanką konieczną do zameldowania w lokalu stał się jedynie faktyczny pobyt w lokalu z zamiarem stałego w nim zamieszkania. Oczywiście ta regulacja nie obejmuje wszystkich stanów faktycznych, np. objęcia w posiadanie lokalu w wyniku bezprawnego włamania się do lokalu stanowiącego własność innej osoby.
Wreszcie podkreślić należy w ślad za Trybunałem Konstytucyjnym, który wskazał to w uzasadnieniu swojego wyroku, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Zatem wpis w ewidencji winien rejestrować stany faktyczne, a nie stany prawne. Nie jest on źródłem uprawnienia do przebywania w lokalu, nie rozstrzyga o tym uprawnieniu, nie rozstrzyga sporów o własność bądź współwłasność lokalu, o to, kto i w jakiej formie ma ponosić koszty utrzymania lokalu.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organów obu instancji, iż brak jest podstaw do anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania p. H. P.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony przez organ odwoławczy, a wysnuty z niego wniosek, iż p. P. faktycznie stale zamieszkiwała w dacie dokonania czynności materialno – technicznej jej zameldowania nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji należało uznać, iż została spełniona ustawowa przesłanka do jej zameldowania wymieniona w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie można również odmówić prawa p. S. O. do przyjęcia jako domownika, do zajmowanego przez nią lokalu, najbliższego krewnego - własnej matki.
Zarzut skarżącej nierozważenia przez Wojewodę [...] kwestii własnościowych nie mógł odnieść skutku, gdyż, jak to już wyżej podkreślono, celem ewidencji jest jedynie rejestrowanie stanów faktycznych. Zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd administracyjny nie są władne do rozstrzygania sporów o własność pomiędzy spadkobiercami jak również sporów pomiędzy właścicielem, a osobą, która ogranicza go w wykonywaniu własności. Tego typu spory cywilne rozstrzygają sądy powszechne.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalono.