II SA/Bd 140/06

II SA/Bd 140/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grażyna Malinowska-Wasik
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Włodarska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 553/07 - Wyrok NSA z 2008-05-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienie środka odwoławczego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata B. O. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
II SA/Bd 140/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] Burmistrz [...], działając na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K/20/01 (Dz.U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716), orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...], w [...] . W uzasadnieniu organ podniósł, iż postępowanie w sprawie o wymeldowanie wszczęto na wniosek M. K. wobec dokonania ustalenia, iż M. K. nie przebywa w spornym lokalu od lutego 2004 r. Dodatkowym oparciem dla rozstrzygnięcia organ uczynił interpretację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K/20/01 wskazując, że prowadzenie ewidencji ludności ma charakter czysto rejestracyjny, a pojęcia takie jak "zamieszkanie" i "przebywanie" związane są z fizycznym pobytem osoby w danym miejscu. W związku z czym organy administracji orzekają według stanu prawnego istniejącego w dniu orzekania, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że organ meldunkowy nie rozstrzyga kwestii mieszkaniowych.
Z uwagi na fakt, iż nie było znane miejsce pobytu M. K., organ I instancji działając na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. wystąpił do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w [...] o ustanowienie przedstawiciela strony nieznanej z miejsca pobytu. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 25 lutego 2005 r. (sygn. akt I Ns 35/05) ustanowił "przedstawiciela do toczącego się postępowania administracyjnego dla nieznanego z miejsca pobytu M. K. ostatnio zamieszkałego w [...] ul. [...] - w osobie K. K. zam. [...] ul. [...]". W związku z powyższym, organ I instancji dokonał doręczenia zastępczego wydanego przez siebie orzeczenia ustanowionemu sądownie przedstawicielowi strony – K. K., której podpis wraz z datą odbioru – 29 marca 2005 r. widnieje na "zwrotnym potwierdzeniu odbioru".
Pismem z dnia 5 grudnia 2005 r. M. K. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2005 r., w którym oświadczył, że o jej treści został "oficjalnie zawiadomiony" w dniu 25 listopada 2005 r. Oprócz przytoczonych przez odwołującego zarzutów odnoszących się merytorycznie do zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazał on, że w więzieniu przebywał od 7 lutego 2005 r., o czym Policja zawiadomiła jego żonę – M. K..
Następnie, pismem z 16 grudnia 2005 r. odwołujący, działając zgodnie z informacją organu I instancji, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uprawdopodabniając brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania poinformował organ o okolicznościach doręczenia jemu wyżej wymienionej decyzji Burmistrza [...]. Oświadczył, że w dniu 25 listopada 2005 r. oficjalnie został zawiadomiony o wymeldowaniu spod stałego adresu zamieszkania, w związku z czym, jego zdaniem, nie uchybił terminowi do złożenia odwołania.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] stwierdził, że odwołanie zostało złożone po terminie i odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, przewidzianego dla jego wniesienia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie wymeldowania M. K. z pobytu stałego została prawidłowo dostarczona stronie odwołującej w dniu 29 marca 2005 r. wraz ze stosownym pouczeniem w przedmiocie złożenia odwołania od otrzymanej decyzji, co potwierdza załączone do akt organu I instancji "zwrotne potwierdzenie odbioru", dokonane przez K. K. - ustanowionego sądownie przedstawiciela strony. W związku z tym czternastodniowy termin, w którym można było złożyć odwołanie upłynął w dniu 12 kwietnia 2005 r., a więc decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2005 r. uprawomocniła się z dniem 13 kwietnia 2005 r. Tym samym organ stwierdził, że skoro od prawomocnej decyzji nie przysługuje odwołanie, pismo je zawierające z 5 grudnia 2005 r. należy pozostawić bez rozpoznania. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ zwrócił uwagę, iż nawet gdyby przyjąć wymienione, nieudowodnione oświadczenie strony i zakwestionować zgodne z prawem działanie przedstawiciela strony, to i tak przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 25 listopada 2005 r. czyli w dniu, w którym przedmiotowa decyzja została przyjęta do wiadomości przez odwołującego (według jego własnego oświadczenia). Zatem siedmiodniowy termin wniesienia prośby o przywrócenie terminu upłynął w dniu 2 grudnia 2005 r., natomiast prośba odwołującego w tym względzie została wniesiona w dniu 16 grudnia 2005 r., a więc po terminie przewidzianym do jej wniesienia określonym w art. 58 § 2 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. K. wniósł o uchylenie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podnosząc zarzuty odnoszące się do bezzasadności orzeczenia o wymeldowaniu wskazał też, że nie zostały przez niego uchybione żadne terminy procesowe, ponieważ o treści decyzji organu I instancji dowiedział się w dniu 25 listopada 2005 r., ze względu na okoliczność pobytu od 7 lutego 2005 r. w więzieniu. Błąd w rozstrzygnięciu sprawy z jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, polega jego zdaniem, na nieuzasadnionym liczeniu wymaganych terminów procesowych nie od daty nadania pisma, lecz wpływu do organu.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonego orzeczenia w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jego legalności, stwierdzić należy, iż orzeczenie to nie uchybia prawu.
Na wstępie podkreślić należy, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie podlega li tylko kwestia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Wszelkie więc zarzuty i wnioski wykraczające poza wskazany zakres przedmiotowy nie mogą zostać uwzględnione.
Podstawową funkcją jaką spełnia kodyfikacja postępowania administracyjnego, jest ujednolicenie wymagań, którym powinno odpowiadać prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego. Jednym z takich wymogów, odnoszącym się do fazy postępowania międzyinstancyjnego, statuowanym przez art. 129 § 1 i 2 K.p.a., jest konieczność wniesienia odwołania do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję – w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie. Oznacza to, iż kodeks postępowania administracyjnego przewiduje pośredni tryb wnoszenia odwołań od rozstrzygnięć organu I instancji oraz 14 - dniowy termin ich wnoszenia, obliczany od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie, przy czym jak stanowi art. 40 § 1 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jego wydania oraz z uwzględnieniem obowiązującego wówczas stanu prawnego. Bezsporną okolicznością w sprawie jest fakt, iż w momencie orzekania przez organ I instancji, nie było znane miejsce pobytu M. K., w związku z czym organ słusznie wystąpił w trybie art. 34 § 1 K.p.a. do Sądu Rejonowego w [...] o ustanowienie przedstawiciela strony. Doręczenie wydanej decyzji ustanowionemu sądownie przedstawicielowi strony – K. K. należy traktować w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, jako uzasadnione i zgodne z przywołanymi wyżej przepisami procedury administracyjnej. W rezultacie uznać należy, że decyzja organu I instancji uzyskała walor ostateczności z upływem terminu do wniesienia odwołania, który nastąpił w dniu 12 kwietnia 2005 r. Dokonane po tej dacie zawiadomienie strony o treści dotyczącej jej decyzji nie otwiera na nowo biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia (podobnie NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1283/99; późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 K.p.a., któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu wniesienia odwołania; czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi" ONSA 2001/3/115).
Jeżeli zaś chodzi o zasadność dokonanej odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, odwołać należy się do regulacji zawartej w art. 58 K.p.a., który stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Organ administracji publicznej, zgodnie z cyt. wyżej przepisem, jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, przy czym przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Tak więc ratio legis instytucji przywrócenia terminu, co potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94, LEX 26528), sprowadza się do usunięcia ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego.
Zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w kontekście ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, nabiera ustalenie spełniania przez skarżącego wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro treść decyzji Burmistrza [...] z [...] marca 2005 r. dotarła do strony w dniu 25 listopada 2005 r., to złożenie przedmiotowego wniosku w dniu 16 grudnia 2005 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym [...] 1), stanowi oczywiste i wyraźne uchybienie wskazanemu, 7 – dniowemu terminowi. Abstrahując więc od zasadności istnienia pozostałych przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej, uchybienie omówionemu wyżej wymogowi formalnemu, w pełni uzasadnia negatywne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie.
Uznając więc legalność zaskarżonego przez stronę rozstrzygnięcia, przyznać jednak należy, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z brakiem uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną, wypełniają dyspozycję przepisu art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu lub gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. może dojść tylko na żądanie strony, a na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. także z urzędu, przez organ administracji publicznej.
Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę jako nieuzasadnioną oddalił. O zasądzeniu kwoty 292, 80 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).