II SA/KA 1585/02

II SA/Ka 1585/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Jużków
Małgorzata Walentek
Tadeusz Michalik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie : asesor WSA Małgorzata Jużków, WSA Małgorzata Walentek, Protokolant : Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. K., D. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy K., rozpoznając wniosek D. i M.małż. K., orzekł odmowę wymeldowania Z. S., z dotychczasowego miejsca pobytu stałego tj. z budynku nr [...] , przy ul. [...] w K..
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zebranego materiału, a w szczególności wyjaśnień stron uznano, że w sprawie Z. S. -nie zaistniała żadna z sytuacji wyszczególnionych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz.960), która uprawniałaby organ administracji do orzeczenia wymeldowania. Podniesiono, iż miejsce pobytu Z. S. jest znane, co wyklucza możliwość zastosowania sytuacji wyszczególnionej jako drugiej, zaś do sytuacji pierwszej -nie zaistniała przesłanka utraty uprawnień do przebywania w lokalu i lokalu tego nie opuściła. Nadto nadmieniono, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć rozwiązywaniu konfliktów rodzinnych. Zaznaczono ponadto, iż wszelkie roszczenia majątkowe czy sprawy spadkowe winny być dochodzone przed sądami powszechnymi.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli –D. i M. małż. K.. Odwołujący wnieśli o przemeldowanie ich matki i teściowej, Z.S. z adresu: K. ul. [...], na adres: K. ul. [...], oraz przedstawili okoliczności i argumenty, które ich zdaniem rozwiążą rodzinny problem - związany z użytkowaniem mieszkania. W szczególności podkreślili uciążliwości wynikające z faktu wspólnego zamieszkiwania z Z. S. w tej samej posesji.
Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. art. 15 i 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 w związku z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001. nr 87, poz. 960) Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że istotą zameldowania jest odnotowanie w ewidencji ludności faktycznego miejsca pobytu osoby. Stan ewidencji winien być zgodny ze stanem faktycznym, winien go odzwierciedlać. Podkreślił, iż wobec niedopełnienia przez niektóre osoby obowiązku uregulowania swych spraw meldunkowych, przewidziane zostało w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) -uprawnienie dla organów administracji orzekania m.in. wymeldowania osób, które tego obowiązku nie dopełniły. Nadmienił, iż dopuszczalność wydania takiej decyzji na wniosek strony lub z urzędu, określona została w art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy i sprowadza się do następujących sytuacji, w których osoba ta: utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Zaznaczył, że każda z w/wym. sytuacji wymaga zaistnienia przesłanki" faktycznego opuszczenia lokalu", zaś zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - przez opuszczenie lokalu /mieszkania / należy rozumieć nie tylko fizyczne nie przebywanie w lokalu, ale zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania swych spraw życiowych w innym miejscu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym. Osoba dokonująca takiego aktu rezygnuje z mieszkania przenosząc swe centrum życiowe w inne miejsce, w którym następuje zaspokojenie jej potrzeb mieszkaniowych. Zaakcentował, że taka czynność musi mieć charakter dobrowolnego działania nie wymuszonego ani zachowaniem osób trzecich, ani okolicznościami o charakterze zdarzeń losowych czy czynników zewnętrznych. Wskazał, iż zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przez "zamiar" w tym kontekście należy pojmować nie wolę wewnętrzną -ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okolicznościach.
Podkreślił, iż z zebranego materiału w aktach sprawy wynika, że Z. S. zamieszkuje w budynku nr [...] , przy ul. [...] w K., zajmuje jedno pomieszczenie, które służy jej jak określiła -za kuchnię, sypialnię i jadalnię. Lokalu nie opuściła -tym samym nie zaistniała przesłanka " faktycznego opuszczenia lokalu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. powyżej ustawy. Wojewoda wyjaśnił, iż cyt. przepis musi być wykładany ściśle i stosowany tylko w sytuacjach odpowiadających hipotezie normy prawnej wyartykułowanej z tego przepisu, którego rozszerzająca wykładnia byłaby nadużyciem rozwiązania prawnego o charakterze wyjątkowym, stanowiącym odstępstwo od ogólnej zasady działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. Zaznaczył także, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewidują instytucji "przemeldowania z urzędu" -osoby z jednego adresu na drugi adres. Obowiązek meldunkowy cyt. ustawy jest nałożony wprost na obywatela za wyjątkiem jak poniesiono powyżej przepisu art. 15 ust. 2. Podobnie jak organ I instancji Wojewoda zaakcentował, że postępowanie meldunkowe nie może służyć do rozwiązywania spraw spornych odnośnie lokalu i usunięcia osoby" niewygodnej" dla właścicieli budynku, czy też naruszających zasady współżycia społecznego i użytkowania lokalu niezgodnie z przeznaczeniem, a sprawy tego typu winny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi. Podkreślił, iż niedopuszczalne i nie skuteczne jest nadużywanie instytucji wymeldowania, w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy ( opróżnienia i wydania lokalu), gdyż wkraczanie organów meldunkowych w sferę praw obywatelskich, do których niewątpliwie należy prawo wyboru miejsca pobytu, możliwe jest li tylko w oparciu o przepisy - ustawowo dopuszczające taką ingerencję. Odnośnie wymeldowania, taka ingerencja może tylko nastąpić w oparciu o cyt. powyżej przepis ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Reasumując wskazał, że w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału, należy stwierdzić, iż organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją w sposób trafny ocenił istniejące okoliczności faktyczne oraz poprawnie zastosował przepisy prawne , gdyż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z sytuacji wyszczególnionych wart. 15 ust. 2 cyt. powyżej ustawy, która uprawniałaby organ administracji do spełnienia żądań małżonków K..
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i D. małż. K. nie sprecyzowali swojego żądania. Ponownie opisali "uciążliwości" których doświadczają od lokatora Z.S.. Podkreślili, że w treści aktu notarialnego z dnia [...] 2000 r. zapisano oświadczenie woli Z. S. , z którego wynika, iż w przypadku otrzymania samodzielnego mieszkania w/wym. wyprowadzi się i wymelduje z dotychczasowego miejsca pobytu. Wskazali, że Z.S. obecnie nie honoruje treści tego oświadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowa argumentację.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wydając opisane wyżej decyzje organy działały zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśniły sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie, przeprowadzając potrzebne dowody. Nadto właściwie oceniając ich wiarygodność, dokonały pełnych i poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczyniły wszechstronne rozważania faktyczne i prawne, trafnie rozstrzygając występujące w sprawie zagadnienie, a swe stanowisko przekonująco umotywowały.
Organy administracji obu instancji oparły zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. z 1984 r. Nr 32 poz.174 ze zm).
Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Z powyższego wynika zatem, że decyzję o wymeldowaniu danej osoby organ administracji może wydać w dwóch sytuacjach :
1. a) gdy dana osoba utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2
omawianej ustawy
b) bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego,
2. a) gdy dana osoba bez wymeldowania opuściła dotychczasowe
miejsce pobytu stałego
b) nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Bezsporne w niniejszej sprawie są ustalenia faktyczne. Z. S. nadal zamieszkuje w posesji przy ul. [...] w K.. Potwierdza ten fakt zarówno uczestniczka Z. S., jak i sami skarżący.
W tym stanie rzeczy należy wskazać, że w rozpatrywanym przypadku organ mógł rozpatrywać jedynie, czy wystąpiła pierwsza z sytuacji o których mowa w wyżej cytowanym przepisie prawa.
Przesłanką na której organ administracji oprał swoja decyzję odmowną w kwestii wymeldowania jest fakt istnienia po stronie uczestniczki Z. S. uprawnień do wyżej wymienionego lokalu i zamieszkiwanie w tym lokalu.
Z treści wyżej przytoczonego już przepisu wynika , że w kwestii "uprawnień do lokalu" odwołuje się on wprost do dyspozycji przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Art. 9 ust. 2. omawianej ustawy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie.
Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) został uznany za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, a to na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 78 poz.716).
Skutkiem orzeczenia TK o niekonstytucyjności art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest nieobowiązywanie tego przepisu - co oznacza, że kwestia potwierdzenia uprawnień do przebywania w danym lokalu nie ma znaczenia prawnego. Zatem obecnie jedyna przesłanką, która rodzi ustawową podstawę do orzeczenia wymeldowania jest faktyczne niezamieszkiwanie pod oznaczonym adresem ( opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego).
Zatem w niniejszej sprawie powołanie się ,organów na przesłankę wymienioną w przepisie art.9 ust.2 omawianej ustawy, nie wpłynęło na prawidłowość decyzji o odmowie wymeldowania. Niezależnie bowiem od tego, czy Z.S. przysługiwało uprawnienie do przebywania w spornym lokalu, nie spełniona została druga (a w obecnym stanie prawnym jedyna) przesłanka do orzeczenia wymeldowania, a to nie przebywanie w lokalu w dacie zameldowania z zamiarem stałego pobytu.
Odnośnie zarzutów skargi, które sprowadzają się w zasadzie do żądania wyprowadzenia się ( i w konsekwencji wymeldowania) uczestniczki z w/wym. lokalu, trzeba wskazać, że są one chybione. Argumenty te , co trafnie podniesiono w motywach zaskarżonej decyzji , nie mogą mieć wpływu na obowiązki meldunkowe określone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a co za tym idzie nie mogą rzutować na treść zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.
Zważając na okoliczność, że z kontekstu sprawy jawi się , iż skarżący są w konflikcie z Z. S. ( matką i teściową) , należy ponownie i wyraźnie wskazać skarżącym, że czynność wymeldowania z dotychczas zajmowanego lokalu jest tylko czynnością ewidencyjną ruchu ludności, a co za tym idzie nie można przez nią rozstrzygać (czynić z niej instrumentu przetargu) w przedmiocie nierozwiązanych przez strony innych kwestii.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona
oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).