II SA/Ka 1386/03

II SA/Ka 1386/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński
Szczepan Prax /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie: NSA Adam Mikusiński WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu Ś. w K. z dnia [...] w przedmiocie spraw kandydatów na studia i studentów o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Rektor Uniwersytetu Ś. w K. na podstawie
§ 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych (Dz.U. Nr 58, poz. 249 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Rady Wydziału [...] o skreśleniu T. N. z listy uczestników studiów doktoranckich tego Wydziału.
W skardze T. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności. Skarżący zarzucił, że o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich zawiadomił go kierownik tych studiów w decyzji z dnia [...], w której powołał się na uchwałę Rady Wydziału z dnia [...]. Kierownik ów nie był jednak uprawniony do wydawania rozstrzygnięć w tym zakresie. Natomiast skarżący nie otrzymał samej uchwały Rady Wydziału o skreśleniu z listy. Z kolei zaskarżona decyzja wskazuje na uchwałę Rady Wydziału z dnia [...], która nie została wydana. Zdaniem skarżącego decyzja ta nie zawiera też prawidłowego uzasadnienia.
Rektor Uniwersytetu Ś. w odpowiedzi na skargę postulował jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Jego zdaniem rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należało ocenić podniesioną przez Rektora kwestię dopuszczalności skargi. W tym zakresie chybione jest powoływanie się przez niego na przepis art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Już na gruncie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) wskazywano, że wymieniony art. 161 stracił uprzednią funkcję przepisu szczególnego, a zatem nie modyfikuje kognicji sądu administracyjnego wynikającej z ustawy o NSA (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18.I.2001 r., sygn.akt III ZP 28/00 – OSNP 7/2001/210). Sytuacja nie uległa zmianie w aktualnym stanie prawnym. Stosownie do art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 ze zm.) niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.), oznaczonej dalej jako "p.p.s.a.". Ta ostatnia ustawa jeszcze bardziej rozszerzyła bowiem właściwość sądów administracyjnych (art. 3-5). Tak więc niewymienienie w art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym decyzji odnoszących się do studiów doktoranckich nie przesądza o niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w sprawie o skreślenie z listy uczestników tych studiów. Za taką niedopuszczalnością nie przemawia też regulacja zawarta w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Odesłanie w art. 29 ust. 1 tej ustawy do przepisów kpa i przepisów procedury sądowoadministracyjnej zamieszczone zostało w rozdziale z przepisami wspólnymi tylko dla postępowań dotyczących nadania stopni naukowych i tytułu naukowego. Nie ma więc ono znaczenia dla problemu zaskarżalności aktów podjętych w zakresie studiów doktoranckich. Decyduje natomiast charakter studiów doktoranckich w Uniwersytecie, będącym państwową szkołą wyższą. Decyzja Rady Wydziału o skreśleniu skarżącego z listy zapadła w okresie obowiązywania ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz.U. Nr 65, poz. 386) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia MEN z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych (Dz.U. Nr 58, poz. 249 ze zm.), które częściowo zachowało swą moc stosownie do art. 53 ustawy z dnia 14.III.2003 r. o stopniach naukowych (...). Na gruncie tych aktów prawnych zwracano uwagę, że doktorantów łączy z uczelnią stosunek administracyjnoprawny, a nie cywilnoprawny czy pracowniczy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22.XI.2000 r., sygn.akt II CKN 897/98 – OSNC 5/2001/77; M. Skąpski w glosie – OSP 4/2001/58). Sąd w obecnym składzie pogląd ten w całości podziela. Nowa ustawa z dnia 14 marca 2003 r. nie wprowadziła w tym zakresie regulacji prowadzących do odmiennych wniosków, chociaż poszerzyła sferę uprawnień uczestników studiów doktoranckich, choćby przez możliwość zaliczenia okresu studiów do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Powyższa okoliczność nie powoduje jednak, że wszystkie akty podejmowane przez organy szkoły wyższej podlegają kontroli sądowej. Uwzględniając konstytucyjnie zagwarantowaną autonomię uczelni (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP), jako zakładu administracyjnego, należy przyjąć, że w przypadku studiów doktoranckich, odnośnie których brak takiego generalnego odesłania, jak w art. 161 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, zaskarżeniu podlegają te akty, którymi organ uczelni państwowej władczo, jednostronnie kształtuje sytuację prawną doktoranta, a w szczególności, gdy wydaje decyzję przewidzianą w przepisach prawa. Temu kryterium odpowiada decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów. Decyzję taką i tryb jej wydawania określają zarówno cyt. rozporządzenie z dnia 10 czerwca 1991 r. (§ 12), jak i ustawa z dnia 14 marca 2003 r. (art. 38 ust. 3). Jest to więc decyzja administracyjna w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Dopuszczalność jej zaskarżenia nie jest natomiast uzależniona od tego, czy jest ona wydana w postępowaniu uregulowanym w kpa, czy też w innym postępowaniu administracyjnym (por. art. 145 § 2 p.p.s.a.). Skoro w przypadku studentów art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym mówi o odpowiednim stosowaniu kpa, to przy braku takiego odesłania w postępowaniu wobec doktorantów, możliwa jest do przyjęcia ta druga ewentualność. Nie można bowiem podzielić poglądu skarżącego, że doktoranci mają taki sam status jak studenci, a zatem stosuje się do nich cyt. art. 161. Rozdzielność tych dwóch grup wyraźnie została na przykład zaznaczona w art. 38 ust. 4 ustawy z 14.III.2003 r. o stopniach naukowych (...), w którym mowa o odpowiedzialności dyscyplinarnej uczestników studiów doktoranckich, jakiej podlegają oni odpowiednio na zasadach określonych dla studentów. Odpowiednie zastosowanie kpa w postępowaniu wobec doktorantów (innym niż dyscyplinarne) musiałoby zatem polegać na uprzednim odpowiednim zastosowaniu art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym, co może budzić zastrzeżenia. Jak już jednak wspomniano, ten akurat dylemat nie jest istotny w kwestii przyjęcia dopuszczalności skargi. Stwierdzenie tej dopuszczalności pozwala na rozpoznanie skargi.
Okazała się ona bezzasadna. Otóż z akt sprawy wynika jednoznacznie, że decyzję o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów podjęła w drodze uchwały w dniu [...] Rada Wydziału, a więc kompetentny wówczas organ (§ 12 ust. 2 rozporządzenia z 10.VI.1991 r.). Pismo Kierownika Studiów z [...], błędnie oznaczonego jako "decyzja", należy potraktować jedynie jako dokument przekazujący treść powyższej uchwały, co zresztą wprost wynika z treści tego pisma. Wprawdzie od organu kształcącego prawników – i to na wyższym poziomie – można oczekiwać bardziej fachowego procedowania, jednak z punktu widzenia ważności omawianych czynności nie można dostrzec dyskwalifikującej je wady.
Z przedłożonego przez Rektora wyciągu z protokołu posiedzenia Rady Wydziału [...] z dnia [...] wynika bowiem, że z wnioskiem o skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich wystąpił kierownik tych studiów, natomiast Rada podjęła uchwałę o skreśleniu jednogłośnie. Tak więc zachowana została procedura przewidziana dla wydania decyzji, określona w § 12 ust. 2 powoływanego rozporządzenia z 10 czerwca 1991 r. Decyzja przyjęła postać uchwały, co w przypadku organu kolegialnego jest dopuszczalne. Przy podjęciu decyzji obecna była większość członków Rady Wydziału, a zatem spełniony został wymóg z art. 53 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym (statut Uczelni nie przewiduje odmiennej regulacji). W ujęciu materialnym decyzja ta uzyskała byt prawny z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny, jakim jest Rada Wydziału. Wobec strony stała się ona natomiast skuteczna z chwilą doręczenia stronie dokumentu obejmującego treść uchwały (decyzji), ujętej poprzednio w wyniku głosowania w protokole posiedzenia Rady Wydziału i załączniku do tego protokołu. Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że taka praktyka funkcjonowania organów kolegionalnych, a zwłaszcza takich, które kompetencje orzekające sprawują obok innych zadań i funkcji z zakresu administracji publicznej, nie narusza obowiązującego porządku prawnego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.XII.2003 r., sygn.akt III RN 135/03 – OSNP 16/2004/274). W rozpatrywanym przypadku praktyka ta ma zresztą normatywne oparcie. Mianowicie, jak już wcześniej wskazano przepisy kpa nie mają bezpośredniego zastosowania w sprawie o skreślenie doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich. Jednocześnie art. 9 ustawy o szkolnictwie wyższym do materii statutowej przekazał sprawy dotyczące uczelni, nie uregulowane w tej ustawie. Stosownie do tej delegacji w § 59 ust. 2 Statutu Uniwersytetu Ś. postanowiono, że o uchwałach rady wydziału w sprawach osobowych powiadamia się bezpośrednio osobę, której dotyczą. Słusznie więc podnosi skarżący, że Kierownik Studiów nie wydał samodzielnie żadnego rozstrzygnięcia, gdyż jego pismo z dnia [...] było takim powiadomieniem o treści uchwały (decyzji) Rady Wydziału w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Odwołanie skarżącego w istocie dotyczyło zatem decyzji Rady Wydziału i tak też zostało potraktowane przez Prorektora, działającego z upoważnienia Rektora, kompetentnego do wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym (art. 38 ust.3, w zw. z art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 14.III.2003 r. o stopniach naukowych (...), która obowiązywała już w czasie wydawania zaskarżonej decyzji. Wobec nie przedstawienia przez organ Uczelni dowodu doręczenia skarżącemu decyzji I instancji należy uznać terminowość odwołania (decyzję wysłano [...], odwołanie nosi datę [...], a adnotacja Kierownika Studiów pochodzi z dnia [...]). Wbrew sugestii organu odwoławczego, wyrażonej w piśmie z dnia [...], dla terminowości odwołania nie ma znaczenia to, że zostało ono skierowane do Rektora za pośrednictwem Kierownika Studiów. W postępowaniu administracyjnym organ niewłaściwy zobowiązany jest bowiem do przekazania podania (także odwołania) organowi właściwemu, a dla terminowości istotna jest data wniesienia pisma – także do organu niewłaściwego. Sąd poruszył tą kwestię z tego względu, że ustalenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania musiałoby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.
W zaskarżonej decyzji prawidłowo oznaczono wszystkie dane dotyczące sprawy, z wyjątkiem daty decyzji I instancji, która – jak już wskazano – zapadła [...], a nie [...]. Jest to niedokładność podlegająca sprostowaniu, a nie prowadząca do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Co do meritum sprawy skarżący właściwie nie podniósł żadnych zarzutów zarówno w odwołaniu, jak i w skardze. W szczególności nie podważył ustalenia organów obu instancji o niezaliczeniu przez niego pierwszego roku studiów, co zarówno w świetle
§ 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia, jak i art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych (...) dawało pełne podstawy do wydania decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów. Wprawdzie uzasadnienie decyzji jest lakoniczne, jednak to wskazane, zasadnicze ustalenie zostało w nim jednoznacznie sformułowane. Przy braku zarzutów skarżącego wobec tego ustalenia, kwestionowanie przez niego jakości uzasadnienia decyzji jest chybione. Dopiero w piśmie z dnia [...] skarżący mimochodem "niejako już tylko na marginesie" odniósł się do kwestii realizacji programu studiów wskazując zwłaszcza na własne publikacje, jednak – po pierwsze jest to argumentacja spóźniona, a po drugie – w dalszym ciągu nie zostało podważone ustalenie o niezaliczeniu przez skarżącego pierwszego roku studiów, które wymaga m.in. zdania stosownych egzaminów, zaliczenia seminarium doktoranckiego oraz udokumentowania tego w postaci złożenia indeksu i sprawozdania z działalności naukowej, potwierdzonego przez opiekuna naukowego, co podkreśla Dziekan Wydziału [...] UŚ. w piśmie z dnia [...].
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających .... (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.