II SA/KA 953/02

II SA/Ka 953/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant sekr. sądowy Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w R., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł o stwierdzeniu u H. Z. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w "B" oraz przez lekarza zakładowego, które wykazało, że pracując w okresie od 1955 r. do 1978 r. i od 1982 r. do 1985 r. w "B" był narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci hałasu na poziomie 84 - 94 dB, jak również na orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K., która to placówka rozpoznała u pracownika obustronny niedosłuch typu odbiorczego o etiologii zawodowej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" S.A. - "B" w R. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podniesiono, że H. Z. był narażony na działanie hałasu nieznacznie przekraczającego dopuszczalną normę (9 dB), a od ustania zatrudnienia minęło 13 lat, w czasie których mógł podejmować inną pracę skutkującą rozpoznanym niedosłuchem. Nie przeprowadzono rozpoznania uszkodzenia słuchu wykluczającego możliwość samoistnych schorzeń, mogących rzutować na jego stan zdrowia.
[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § § 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych uchylił w całości i orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu.
Organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż jakkolwiek H. Z. pracował w środowisku gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu i w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego - równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB (86 - 90 dB), to skoro Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu wydanym na etapie postępowania odwoławczego, nie rozpoznał u badanego ubytku słuchu, który po odliczeniu poprawki na wiek nie osiągał nasilenia uzasadniającego stwierdzenie choroby zawodowej, to istniejące u niego schorzenie nie mogło zostać uznane za taką chorobę.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. Z. domagał się uchylenia krzywdzącej dla niego decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. Za nielogiczne uznał stwierdzenie uzasadnienia, iż nie rozpoznano u niego choroby zawodowej ze względu na wynik badania lekarskiego placówki diagnostycznej II szczebla, przeprowadzonego metodą obiektywną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w uzasadnieniu.
Wyrokiem dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 2170/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że jako naruszająca przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy nie mogła się ostać. Podkreślił, iż w aktualnym stanie sprawy nie sposób zaakceptować poglądu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego z powołaniem się li tylko na treść wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego placówki II stopnia. Jak wynikało z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zbyt mały ubytek słuchu, był jedyną przesłanką odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie ma znaczenia stopień uszczerbku na zdrowiu wywołanego działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Wskazał na konieczność dokonania przez organ Inspekcji Sanitarnej ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności wyjaśnienie, czy stwierdzony u H. Z. ubytek słuchu jest, czy też nie jest chorobą zawodową, co kryje się pod stwierdzeniem "z lekarskiego punktu widzenia". Przypomniał także organowi odwoławczemu, iż orzeczenia lekarskie, chociaż mają przymiot opinii biegłego podlegają takiej samej ocenie jak każdy inny dowód zgromadzony w sprawie i koniecznym jest wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy wynikami badań obu placówek.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na orzeczenie lekarskie z dnia
[...] r. wydane przez lekarzy orzeczników z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z uwzględnieniem wątpliwości i uwag zawartych w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uznali oni, że ujawniony u H. Z. stopień obniżenia ostrości słyszenia, w uchu prawym [...] dB i uchu lewym [...] dB, nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu. Stwierdzili, że przesunięcie progu słyszalności u pracownika nie jest schorzeniem, a jedynie odchyleniem od normy - nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji organizmu. Funkcja słuchu nie jest upośledzona w stopniu, w którym można uznać jako społecznie niewydolny.
Reasumując swoje wywody organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku medycznego rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników placówki II szczebla, powoływanej do orzekania w sprawach spornych i wątpliwych nie znalazł uzasadnienia do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o stwierdzeniu u H. Z. choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł H. Z. zarzucając, że została wydana z naruszeniem prawa i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi odwoławczemu brak wyjaśnienia rozbieżności w wydanych w sprawie opiniach lekarskich i pominięcie przy ocenie materiału dowodowego rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionych w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. wydanego w niniejszej sprawie.
W szczególności wskazał, że orzeczenia lekarskie z dnia [...] r. i [...] r. wydane zostały przez tych samych lekarzy orzeczników.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i przemawiające za nim argumenty.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a podniesione przez skarżącego zarzuty są w pełni zasadne.
Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województw śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Przechodząc do rozważań poczynionych w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zatem w niniejszej sprawie treść orzeczeń lekarskich wydanych do czasu wyrokowania w sprawie nie mogła stanowić jedynej przesłanki odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.
Organ odwoławczy celem wyjaśnienia charakteru i przyczyny niedosłuchu skarżącego uzupełnił materiał dowodowy o kolejne orzeczenie z dnia [...] r. wydane przez lekarzy orzeczników z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W swej treści było ono jednak zbieżne z orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu ze względu na zbyt mały ubytek słuchu i zostało wydane, co słusznie zauważył skarżący, przez tych samych lekarzy specjalistów. Różniły się tylko wysokością stwierdzonego ubytku słuchu w uchu prawym - obniżenie z [...] do [...] dB.
Przypomnieć należy, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a.
Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były orzekające w niniejszej sprawie Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Organ Inspekcji Sanitarnej dokonując ponownie oceny materiału dowodowego pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a.
W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna II stopnia w piśmie i orzeczeniu z dnia [...] r., mającym wyjaśnić rozbieżności z orzeczeniem placówki I stopnia, nie tylko ich nie wyjaśniła, ale wprowadziła ponownie pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu ucha lewego i prawego, które stanowiło jedyną przyczynę orzeczenia o braku choroby zawodowej narządu słuchu. Rozpoznano u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu, charakterystyczny dla urazu akustycznego. Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego organ odwoławczy błędnie ocenił orzeczenia lekarskie gdyż nie odniósł się do zasadniczego zarzutu podniesionego w odwołaniu - kwestii stopnia ubytku słuchu jako pozaprawnego kryterium odmowy stwierdzenia choroby zawodowej i nie uwzględnił wiążącej go w tym zakresie oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych
Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem.
Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i wyda decyzję o stwierdzeniu u H. Z. choroby zawodowej narządu słuchu.
Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to, że nie będzie można uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od stopnia ujawnionego odbiorczego ubytku słuchu.
Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.