II SA/KA 1378/02

II SA/Ka 1378/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Walentek
Symbol z opisem
612  Sprawy geodezji i kartografii
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Anna Apollo (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant sekretarz sądowy Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2004r. sprawy ze skarg 1/ Gminy O., 2/ Parafii "A"., 3/ Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania odwoławczego w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów Oddalono skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Z. i S. małżonków K., Starosta [...] wyłączył z jednostki rejestrowej nr 10 operatu ewidencyjnego obrębu Z. działkę ewidencyjną nr [...] stanowiącą użytek gruntowy – drogę i założył dla niej oddzielną jednostkę rejestrowa, której jako właściciela ujawnił Z. K. i jego żonę S..
Od decyzji odwołania złożyli Gmina O., Parafia "A" oraz Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi Z..
Gmina O. domagała się uchylenia decyzji bowiem nie było faktycznych podstaw do wyłączenia spornej działki z jednostki rejestrowej nr [...], w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa skoro stan prawny działki nie został uregulowany. Za podstawę do zmiany wpisu nie można było przyjąć aktów notarialnych z [...] 1926r., [...] 1927r., a także z roku 1964 i 1966. Ponadto wydając decyzję Starosta oparł się na decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną własności spornej działki przez Gminę O.. Decyzja nie uzyskała przymiotu ostateczności, bowiem odwołanie od niej wniosła gmina. Zatem na jej podstawie nie można było orzekać w innej sprawie.
Ponadto zaskarżoną decyzją Starosta [...] pozbawił Wspólnotę Gruntową Wsi Z. możliwości prawidłowego korzystania z działki nr [...], bowiem pozbawił użytkowników działki dostępu do niej. Podobnie uczynił w odniesieniu do cmentarza parafialnego do którego prowadziła droga przez sporną działkę.
Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Wsi Z. domagała się uchylenia decyzji zarzucając organowi I instancji, iż pominął go jako stronę w postępowaniu administracyjnym. Nadto pozbawiono Wspólnotę dostępu do jej działki nr [...], bowiem sporna działka stanowiła jedyną drogę prowadzącą do działki Wspólnoty.
Parafia "A" w Z. domagała się uchylenia decyzji, którą wydano z naruszeniem prawa, pozbawiając mieszkańców Z. swobodnego dostępu do cmentarza parafialnego i naruszając tym samym swobodę wykonywania praktyk religijnych. Podkreśliła, iż lokalizacja cmentarza została zatwierdzona przez władze powiatu [...] i uwzględniła dojście do cmentarza drogą przez działkę nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa oraz art. 20, art. 22 i art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i Kartograficzne ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r., nr 100, poz. 1086 ze zm. ) oraz § 7b, §§ 44 – 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. nr 38, poz. 454 ) umorzył postępowanie odwoławcze.
W Uzasadnieniu wskazał, że stroną postępowania administracyjnego zgodnie art. 28 Kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. O istnieniu prawnego przesądzają przepisy prawa materialnego, którym, w przypadku ewidencji gruntów i budynków, jest ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne. W art. 20 i 22 powołanej ustawy określono podmioty mogące występować w charakterze stron w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji gruntów. Natomiast odwołujący się tego interesu prawnego nie wskazali. Legitymowali się jedynie interesem faktycznym jako użytkownicy spornej działki.
Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły: Gmina O., Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi Z. oraz Parafia "A".
Gmina O. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego przetaczając na poparcie swojego stanowiska zarzuty podniesione już w odwołaniu i w ocenie skarżącego przemawiające za jej interesem prawnym uprawniającym ją do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, a całkowicie pominięte przez organ odwoławczy.
W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego z zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną uprawniały Wójta Gminy do występowania w charakterze strony lecz w odrębnym postępowaniu administracyjnym, o zresztą czynił.
Spółka dla zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi Z. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Raz jeszcze podniosła, iż droga biegnąca po działce nr [...] była jedyną drogą prowadzącą do działki nr [...] stanowiącej własność wspólnoty i to już od 1851r.. Ponadto po 1945r. droga stanowiła własność Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, na poparcie swojego stanowiska przetaczając argumenty powołane już w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że krąg osób, którym w postępowaniu o dokonanie zmian w ewidencji gruntów określają art. 20 i art. 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Parafia "A" w Z. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W jej ocenie wadliwie pozbawiono ją przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i tym samym możliwości starania się o ustanowienie drogi dojazdowej do cmentarza, który powstał na gruntach stanowiących własność parafii od 1973r. Swój interes prawny parafia wywodziła z ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ( bez wskazania konkretnych przepisów ), bowiem w miejscowym planie zagospodarowania przewidziano cmentarz na terenach faktycznie zajętych na ten cel.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał w całości stanowiska wyrażone w zaskarżonej decyzji o braku interesu prawnego skarżącej w postępowaniu o dokonanie zmian w ewidencji gruntów.
Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii swobodnego dostępu do cmentarza wskazał, że art. 20 i 24 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne stanowią, iż ewidencja gruntów służy jedynie rejestrowaniu niezbędnych informacji o nieruchomościach i ich właścicielach. Za jej pomocą nie można rozstrzygać sporów o prawo własności lub ograniczone prawa rzeczowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) W myśl art. 97 § 1 ostatniej z przywołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostały zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dla obszaru województwa śląskiego powstał, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 723, poz. 652 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. I ten sąd, jako właściwy rozpoznał niniejszą sprawę.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ta kontrola jest sprawowana pod względem zgodności zaskarżonych aktów z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem wbrew zawartym w nich zarzutom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 28 Kpa stroną podstępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O przymiocie strony decyduje więc interes prawny danego podmiotu lub obowiązek, który upoważnia ten podmiot do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego i do brania w nim udziału – art. 61 Kpa. Pod pojęciem interesu prawnego, na którym opiera się legitymacja pracownika w postępowaniu administracyjnym rozumie się interes wynikający z konkretnej normy prawa materialnego. Jest to związek pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a sprawą administracyjną, w której może wystąpić konkretyzacja tych uprawnień i obowiązków. Najczęściej konkretyzacja uprawnień następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej w następstwie rozstrzygnięcia sprawy. W wyniku jej wydania strona postępowania administracyjnego może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego z mocy decyzji i na podstawie prawa materialnego.
Zgodnie z utrwalonym orzeczeniem sądów administracyjnych do uzyskania przymiotu strony nie wystarczy wskazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, przy czym o tym, czy interes będący treścią żądania ma charakter prawny, czy tylko faktyczny decyduje treść obowiązujących przepisów prawa..
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie było dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie nowego właściciela działki, której dotyczył wpis. Zaś zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jednolity Dz. U. nr 100, poz. 1086 ze zm. ) w ewidencji gruntów i budynków wskazuje się położenie gruntów, ich powierzchnię, rodzaj użytku gruntowego, klasę gleboznawczą, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone oraz właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których wydaniu znajdują się grunty i budynku lub ich części. Te przepisy nie dają podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tym stosunkami uprawnień i obowiązków. Natomiast zarzutu skarg i odwołań zmierzały do uczynienia przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie kwestii cywilnoprawnych związanych z ewentualnym ustanowieniem drogi koniecznej lub służebności Przechodu i przejazdu po działce nr 4127, stanowiącej przedmiot sporu.
W postępowaniu o wpis zmian do ewidencji gruntów nie decyduje się o dalszych losach działek, których dotyczyły zmiany. Właściciel sąsiedniej nieruchomości lub nieruchomości położonej w niewielkiej odległości do gruntu – działki, której dotyczył wpis nie ma wpływu nabycie bądź zbycie prawa własności przez właściciela i na ujawnienie jego prawa w ewidencji. Stosowanie do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. nr 38, poz. 454 ) ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali i dane dotyczące właścicieli. Natomiast na podstawie § 46 § 1 cytowanego rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11, a wiec na wniosek właścicieli, wieczystych użytkowników, jednostek organizacyjnych sprawujących trwały zarząd, państwowych osób prawnych, którym Skarb państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych, przy czym zarówno użytkowanie, zarządy lub wykonywanie prawa własności musi wynikać bądź z przepisu prawa bądź z umowy.
W rozpoznawanej sprawie żaden ze skarżących nie legitymował się prawem własności lub innym tytułem prawnym o jakim mowa w § 11 rozporządzenia, który uprawniłby go do ubiegania się o dokonanie zmian w ewidencji gruntów lub którego prawa mogłyby być ujawnione w ewidencji gruntów. Podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące zakresu i sposobu korzystania z drogi nie należą do kompetencji sądów administracyjnych . Wskazują jedynie na istnienie po stronie skarżących interesu faktycznego polegającego na zachowaniu faktycznie wykonywanego poprzez parafian, mieszkańców gminy i członków wspólnoty gruntowej Przechodu i przejazdu przez sporną działkę nr [...]. Zasadnie zatem przyjął organ odwoławczy, iż skarżący nie mieli przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Zarówno art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną ( Dz. U. 133, poz. 872 ze zm. ) jak i przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. O zagospodarowaniu przestrzennym ( tekst jednolity Dz. U. z 1999r. nr 15, poz. 139 ze zm. ), na które powołali się skarżący, nie stanowiły materialnoprawnej podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków i nie można z nich było wywodzić interesu prawnego uzasadniającego uczestnictwo skarżących jako stron w postępowaniu o dokonanie zmian w takiej ewidencji.
Zgodnie z art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza postanowieniem niedopuszczalność odwołania. Odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, gdy zostanie wniesione przez podmiot nie mający przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli jednak dopiero w trakcie postępowania odwoławczego organ rozpoznający odwołanie uzna, iż wniosła je osoba nie mająca przymiotu strony, to na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa umarza postępowanie odwoławcze. I tak też uczynił organ odwoławczy w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono.