II SA/Ka 1277/02

II SA/Ka 1277/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-06-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Protokolant st. sekret. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku gwarantowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł.( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 31 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z późn. zmianami) Kierownik Działu Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał K. K. gwarantowany zasiłek okresowy w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. Podstawą wydania decyzji był wniosek strony z dnia [...] r. o przyznanie pomocy w postaci zasiłku okresowego gwarantowanego, oświadczenie strony z dnia [...] r., że prowadzi gospodarstwo domowe z [...] uczących się dzieci: W., I., P.i J., wywiad zakończony w dniu [...] r. oraz notatka służbowa pracownika socjalnego z dnia [...] r.
W dniu [...] r. decyzją nr [...] ten sam Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 31 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z 1998 r. z późn. zmianami) z dniem [...] r. uchylił swoją wcześniejszą decyzję o przyznaniu gwarantowanego zasiłku okresowego na rzecz strony.
W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że strona nie poinformowała o istniejącej od miesiąca [...] r. zmianie sytuacji dochodowej rodziny związanej z otrzymywaniem od dzieci P. i E. kwoty po [...] zł. miesięcznie, dlatego też pobrany gwarantowany zasiłek okresowy w jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega ściągnięciu przymusowemu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W aktach administracyjnych znajduje się notatka z dnia [...] r. podpisana przez trzech pracowników socjalnych stwierdzająca, że strona używając [...] odmówiła podpisania notatki i oświadczyła, że pieniądze w wysokości [...] zł. otrzymała tylko w miesiącu [...] i [...] r. oraz że zostały one przeznaczone na utrzymanie mieszkania.
Organ administracyjny w dniu [...] r. sporządził protokół, z którego wynika, że łączny dochód w rodzinie strony faktycznie wynosił [...] zł. i dlatego dochód rodziny strony przekracza określone ustawowo kryterium dochodowe dla tej rodziny w wysokości [...] zł. kwalifikujące do korzystania z tej formy pomocy społecznej. Strona odmówiła podpisania tego protokołu, podnosząc, że jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie, a otrzymywane pieniądze były przeznaczone na opłaty mieszkaniowe.
W odwołaniu z dnia [...] r. strona wniosła o przywrócenie prawa do wstrzymanego gwarantowanego zasiłku okresowego, gdyż utrzymuje się wyłącznie z [...] i [...], które nie wystarczają na bieżące potrzeby życiowe rodziny. Wskazała, że od dnia [...] r. nie otrzymuje od dzieci pieniędzy, a otrzymane w miesiącu [...] i [...] r. pieniądze ( od dzieci P. i E.) przeznaczyła na opłaty za wodę, ścieki, wywóz śmieci i zakup węgla, czyli także na potrzeby tych samych dzieci, ponieważ zamieszkują one razem ze stroną.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że strona nie spełnia wymogu formalnego do otrzymania gwarantowanego zasiłku okresowego, ponieważ zmienił się dochód strony i od miesiąca [...] r. przekroczył on ustawowe kryterium dochodowe dla tej rodziny tj. [...] zł. miesięcznie, a strona nie powiadomiła organu o tym fakcie.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny oraz wskazał, że otrzymywane od pełnoletnich dzieci pieniądze były przeznaczone na ich utrzymanie, a nie na potrzeby skarżącego i pozostałej [...] nieletnich dzieci. Skarżący twierdził, że pieniądze co miesiąc otrzymywane od pełnoletnich dzieci w wysokości [...]zł. nie można wliczyć do dochodu skarżącego, ponieważ w dużym stopniu były one przeznaczone na spłatę długów za mieszkanie i opłaty związane z korzystaniem ze wspólnego mieszkania, a w szczególności za wodę, ścieki, wywóz śmieci oraz zamieszkiwaniem pełnoletnich dzieci wraz ze skarżącym we wspólnym mieszkaniu.
Zdaniem skarżącego błędnie zaliczono te pieniądze na utrzymanie tylko [...] osób ( skarżącego i [...] nieletnich dzieci), ponieważ z mieszkania korzystało więcej dzieci.
W piśmie z dnia [...]r. określonym jako " załącznik" skarżący przedłożył zestawienia i rachunki swojej rodziny, składającej się zdaniem skarżącego z [...] małoletnich dzieci, skarżącego i [...] pełnoletnich dzieci oraz wnioskował o jednorazową wypłatę wstrzymanych, zaległych zasiłków wraz z odsetkami.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r. skarżący podniósł, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji mieszkał w K. przy ul. [...] razem z [...] dzieci, z których [...] było małoletnich i w zasadzie wszyscy prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, poza wyżywieniem, które dorosłe dzieci organizowały sobie same, ponieważ miały swoje źródła utrzymania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] roku podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej ustawa p.p.s.a.
Stosownie do art. 1 i 3 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. i art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów prawnych. Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną, ale zobowiązane są badać legalność zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze.
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z późn. zmianami), zwana dalej ustawą o pomocy społecznej reguluje prawo do świadczeń z pomocy społecznej.
Pomoc ta przysługuje osobom, które nie przekroczyły określonego ustawowo kryterium dochodowego, przy wystąpieniu co najmniej jednej okoliczności wymienionej w art. 3 tej ustawy.
Zgodnie z art. 31 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej gwarantowany zasiłek okresowy przysługuje osobie, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w dniu utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz w okresie pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko do dnia ukończenia szkoły podstawowej i gimnazjum, nie dłużej niż do 15 roku życia, a od dnia 1 września 2001 r. nie dłużej niż do 16 roku życia z zastrzeżeniem art. 31 ust. 4d tej ustawy.
Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącego K. K. zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że zawiera ona pełne uzasadnienie wyjaśniające przyczyny uchylenia wcześniejszej decyzji z dnia [...] r. [...] o przyznaniu gwarantowanego zasiłku okresowego na rzecz skarżącego w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.
W motywach decyzji organu pierwszej instancji stwierdzono jedynie, że skarżący nie poinformował organu o istniejącej od miesiąca [...] r. zmianie sytuacji dochodowej rodziny związanej z otrzymywaniem od dzieci P. i E. kwoty po [...] zł. miesięcznie i w związku z tym dochód rodziny skarżącego przekracza określone ustawowo kryterium dochodowe dla tej rodziny.
W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych są tylko cztery dowody potwierdzenia nadania kwoty [...] zł. przez E. i P. K. w miesiącu [...] r. oraz [...] r. bez podania za jaki miesiąc wpłata dotyczy, z jakiego tytułu jest dokonywana, z jakim przeznaczeniem jest wpłacana.
Organy administracyjne nie wykazały w innych dokumentach w jakiej części wpłacane kwoty pochodzą od E. K., a w jakiej części od P. K. oraz czy mają służyć utrzymaniu skarżącego i małoletniego rodzeństwa, czy też wpłacane są z innym przeznaczeniem i z innego tytułu.
Za dowód nie można uznać pisemnych informacji sporządzanych przez jednego bądź więcej pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż nie przedstawiają one relacji z określonego zdarzenia, lecz tylko pewną sumę wiadomości przekazanych przez tych pracowników na temat skarżącego.
Kwestia wiarygodności tych informacji nie została w postępowaniu administracyjnym zweryfikowana, a sam skarżący przeczył zawartym w nich informacjom. Nie można zatem odeprzeć zarzutów skargi sprowadzających się do zakwestionowania ustaleń organów administracyjnych, które rzeczywiście noszą cechy dowolności, co narusza przepis art. 80 i 107 § 3 k.p.a.
Zasady postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy ( art. 7 i 77 § 1 k.p.a.).Wymagają od organów praworządnego działania, uwzględniającego m.in. słuszny interes obywateli( art. 7 k.p.a.), a przede wszystkim przestrzegania konstytucyjnych norm gwarantujących prawo do zabezpieczenia społecznego( art. 67 Konstytucji RP) i prawo do równego traktowania przez władze publiczne ( art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Wymóg ten staje się wyraźny, gdy od dokonanych ustaleń zależy istnienie ważnego dla skarżącego uprawnienia, jakim jest gwarantowany zasiłek okresowy.
Tak więc odmowa przyznania skarżącemu gwarantowanego zasiłku okresowego nakłada na organy administracyjne obowiązek należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji życiowej skarżącego ubiegającego się o tą pomoc.
Uwzględniając powyższe rozważania uznać należy , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Organy obu instancji poczyniły wprawdzie ustalenia odnośnie dochodów skarżącego, jednakże nie poprzedziły go właściwym postępowaniem wyjaśniającym, a ponadto ustalenia te oparto na ocenie dowodów, która nie może być uznana za prawidłową w świetle art. 80 k.p.a.
Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. w ramach wyjaśnienia sprawy należało dopuścić wszystkie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie sprzeczne z prawem (por.: wyrok NSA z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt II SA 1510/00).Zaniechanie tych czynności świadczy o naruszeniu przytoczonych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji nieprecyzyjnie wskazano przyczyny uchylenia wcześniejszej decyzji o przyznaniu gwarantowanego zasiłku stałego dla strony i w tym kierunku winny zmierzać działania organu odwoławczego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wobec treści pisma skarżącego z dnia [...] r. można jedynie wskazać, że Sąd nie rozstrzyga merytorycznie spraw administracyjnych, a więc nie może orzekać o wniosku dotyczącym jednorazowego przywrócenia i wypłaty zasiłku za zaległe miesiące i to wraz z odsetkami.
Postępowanie sądowe nie jest dalszym etapem postępowania administracyjnego, w którym załatwia się sprawę co do istoty.
Katalog rozstrzygnięć sądów administracyjnych wymieniony jest w art. 145 - 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Zatem żądanie skarżącego o jednorazową wypłatę zaległego zasiłku wraz z odsetkami nie znajduje oparcia w tych przepisach.
Z powyższych względów mając na uwadze wszystkie podniesione w sprawie okoliczności na podstawie art. 145 § 1 lit c ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji. Zważywszy na treść art. 152 ustawy p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, gdyż wyrok Sądu w tej sprawie jest nieprawomocny.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200, 209 i 210 § 1 ustawy p.p.s.a.