II SA/Ka 1173/02

II SA/Ka 1173/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-06-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant st. sekret. sądowy Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J.A. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
Starosta Powiatu C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 37j, 37l ust. 2 w związku z art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J.A. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżący nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego zasiłku, ponieważ nie legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku przedemerytalnego wynoszącym 35 lat lub 30 lat w tym co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Skarżący w sposób prawidłowy udokumentował okres [...] lat zatrudnienia, jednakże okresu 15 lat wykonywania w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie udokumentował w sposób odpowiedni. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił zatrudnienia w Zakładzie A oraz w firmie Firma B jako praca wykonywana w szczególnych warunkach w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), ponieważ w aktach administracyjnych brak jest informacji, że firmy te zostały przekształcone z przedsiębiorstwa państwowego lub przekazane organom samorządu terytorialnego lub, że uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejął wojewoda lub inny organ państwowy.
Od decyzji tej odwołanie wniósł skarżący, który wystąpił o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego i zakwestionował nie zaliczenie mu okresu zatrudnienia w Zakładach A oraz w firmie Firma B jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Skarżący podniósł, że status prawny przedsiębiorstwa nie powinien mieć znaczenia przy ustalaniu, że pracował w warunkach szczególnych, gdyż wszystkie podmioty gospodarcze są równe wobec prawa i dyskryminowanie przedsiębiorstw prywatnych nie znajduje podstaw i odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. I UKN 39/00.
Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37 j ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. przytoczył treść postanowień: art. 37j ust. 1 wyżej wymienionej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) Organ ten podzielił argumentację organu pierwszej instancji i stwierdził, że zatrudnienia skarżącego w Zakładzie A oraz w firmie Firma B nie można zaliczyć do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W tym zakresie Wojewoda Ś. powołał się na stanowisko Krajowego Urzędu Pracy zamieszczone w piśmie z dnia [...]. Skoro powyższego okresu zatrudnienia nie można skarżącemu zaliczyć, to nie spełnia on wymagań do otrzymania zasiłku przedemerytalnego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, analogiczne zarzuty jak w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie skarżący, celem poparcia swojego stanowiska, odwołał się ponownie do wyroku Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. sygn. akt I UKN 39/00, a w szczególności do stwierdzenia, do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, których wykonywanie uprawnia do przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, uwzględnia się także okresy terminowego zatrudnienia u prywatnych pracodawców.
Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do treści wyroku Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. to Wojewoda Ś. wskazał, że zwracał się w tej sprawie do Krajowego Urzędu Pracy o zajęcie stanowiska. Odpowiedź tego organu podtrzymywała pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Wojewoda Ś. nie widzi podstaw do zmiany przyjętego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa.
Problematyka przyznawania zasiłków przedemerytalnych regulowana jest ustawą z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Uregulowania te podlegały licznym zmianom, aż do ich uchylenia.
W dniu złożenia wniosku przez stronę o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, to jest w dniu [...] obowiązywały unormowania zamieszczone w tekście jednolitym ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) Stosownie do tych unormowań zasiłek przedemerytalny w podstawowej wysokości 120 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla mężczyzn 35 lat, albo posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast podwyższona wysokość zasiłku przedemerytalnego do 160 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwała osobie zamieszkującej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach ( gminach ) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ponadto stosownie do postanowień art. 37l wyżej wymienionej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje na wniosek osoby, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiada lub spełnia warunki do ich nabycia, a zasiłek przedemerytalny przysługuje od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień.
Przedstawienie stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku przez skarżącego ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. W dniu tym skarżący w sposób nie budzący wątpliwości legitymował się okresem zatrudnienia wynoszącym [...], w tym [...] wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Spornym zagadnieniem było uznanie zatrudnienia skarżącego w okresie od [...] do [...] w firmie Firma B i w okresie od [...] do [...] w Zakładzie A z uwagi na to, że zakłady te były przedsiębiorstwami prywatnymi.
Przy podejmowaniu rozstrzygnięć w rozpatrywanej sprawie organy administracji oparły się na postanowieniach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) Odmowa zaliczenia powyższych okresów pracy do okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do wymaganego okresu przy ubieganiu się o zasiłek przedemerytalny, spowodowana została tym, że zdaniem organów administracji postanowienia wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów odnoszą się do pracy wykonywanej w podległych i nadzorowanych zakładach pracy przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych, a także w jednostkach organizacyjnych, które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki, które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego i dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe.
Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt II URN 39/00 ( OSNP z 2002 r. Nr 11, poz. 272 ) stwierdził, że do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczane także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umowy o pracę na czas określony. Stanowisko takie Sąd Najwyższy powtórzył w uchwale z 13 lutego 2002 r. sygn. III CZP 30/01 ( OSNP z 2002 r. nr 10 poz. 243 ).
Sąd administracyjny będący stosownie do postanowień art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) związany jedynie Konstytucją oraz ustawami może przy podejmowaniu orzeczenia pominąć postanowienia aktów wykonawczych do ustaw jeżeli akty te sprzeczne są z Konstytucją lub ustawą. W rozpatrywanej sprawie z tego typu sytuacją Sąd się zetknął, ponieważ wymienione powyżej rozporządzenie wprowadza pozaustawowe zróżnicowanie sytuacji prawnej pracownika, w zależności od statusu własnościowego przedsiębiorstwa, w którym pracuje.
Powyższe rozważania pozwalają przyjąć, że okresy zatrudnienia skarżącego w firmie Firma B od [...] do [...] w Zakładzie A od [...] do [...] jest wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach.
Nie uwzględnienie tego okresu wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 77 § 1 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego , jak również postanowień art. 37 j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.).
Organy administracji wydając decyzję z naruszeniem postanowień art. 37j oraz art. 73 a ust. 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz naruszając postanowienia art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pozbawiły skarżącego przysługującego mu prawa, czym dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne, a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną.
Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku przedemerytalnego uwzględnienie skargi nie wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana.
Skarżący przed zamknięciem rozprawy nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów, zatem stosownie do postanowień art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) nie orzeczono o kosztach postępowania.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylono zaskarżoną decyzję.
su.