II SA/Ka 1158/02

II SA/Ka 1158/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-06-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Stanisław Nitecki
Wiesław Morys /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Sygn. powiązane
OSK 1239/04 - Wyrok NSA z 2005-03-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego o d d a l a s k a r g ę.
Uzasadnienie
Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. L. J. został uznany z dniem [...] r. za osobę bezrobotną - bez prawa do zasiłku, albowiem organ uznał, iż nie udokumentował on wymaganego okresu uprawniającego do tego zasiłku wynoszącego 365 dni przypadających w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Następnie organ ten decyzją z dnia [...] r. przyznał bezrobotnemu prawo do zasiłku w wysokości [...] % z dniem [...] r., stwierdzając, iż udokumentował on okres uprawniający do tego świadczenia. Decyzją z dnia [...] r. orzeczono o utracie prawa do zasiłku z dniem wydania decyzji z powodu upływu okresu jego pobierania.
Wnioskiem z dnia [...] r. L. J. zwrócił się o przyznanie mu "zasiłku stałego", podając, iż uprawnienia do niego nabył z końcem roku [...], gdyż pracował [...] lat, w tym [...] lat w warunkach szczególnych.
Decyzją z dnia [...] r., na podstawie art.37k, art.6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r., Nr 6, poz.56 ze zm.), Prezydent Miasta C. odmówił przyznania L. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W jej uzasadnieniu wskazał, iż wymieniony zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w dniu [...]r., z prawem do zasiłku od dnia [...] r.. Wszak udokumentował niewystarczający okres zatrudnienia, bo jedynie [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni, w tym [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Do ogólnego stażu pracy nie zaliczono mu zatrudnienia w Firmie A w G. w okresie od [...] do [...] r., gdyż w opinii organu nie przedstawił on prawidłowych dokumentów, zaś zeznania świadków uznano za niekompletne. Tymczasem wedle treści przepisu art.37l ust.1 ustawy o zatrudnieniu... w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia wymagane przesłanki w dacie rejestracji w urzędzie pracy. Zdaniem organu wnioskodawca w dniu [...] r. nie wykazał istnienia okoliczności wymienionych w art.37k cytowanej ustawy, bowiem nie osiągnął wieku 63 lat, ani 60 lat (urodzony jest w dniu [...] r.), jak też okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego 40 lat, ani innych przesłanek. W ocenie organu L. J. nie spełniał w dacie rejestracji istniejących do dnia 31 grudnia 2001 r. wymogów uprawniających do zasiłku przedemerytalnego, gdyż nie udokumentował 35-letniego stażu pracy, ani 30-letniego, w tym 15 lat wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. W przekonaniu organu nawet zaliczenie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie zmieni tej konkluzji. Dlatego nie uwzględnił on opisanego powyżej żądania.
W odwołaniu L. J. wniósł o zmianę tej decyzji i przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wywodził bowiem, że na dzień 31 grudnia 2001 r. udowodnił ponad [...]-letni okres pracy, w tym ponad [...] lat w warunkach szczególnych. Wskazał, iż jakkolwiek nie spełniał przepisanych wymogów w dniu rejestracji, to okresy te uzyskał w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Podniósł, iż niezaliczenie okresu zatrudnienia w [...] przez organ pierwszej instancji, było wadliwe, bowiem pracował tam w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.37k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art.138(1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił bowiem ustalenia i rozważania poczynione przez organ pierwszej instancji. W motywach decyzji podał, że odwołujący się zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu [...] r. i uzyskał status osoby bezrobotnej, zaś prawo od zasiłku z dniem [...] r.. W opinii organu drugiej instancji odwołujący się nie spełnił przesłanek określonych w art.37k ust.1 przywołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r., gdyż nie wykazał ani sprecyzowanego tamże wieku ( 63 lat lub 60 lat) ani okresów uprawniających do emerytury (odpowiednio 25 lat, 30 lat) i 40 lat pracy. Nawet przy zaliczeniu okresów pobierania zasiłków nie uzyskałby przepisanych wymogów. Na koniec organ ten wskazał, iż obecne brzmienie art.37l ustawy o zatrudnieniu... prawo do świadczenia przedemerytalnego przyznaje osobom, które spełniły warunki do jego nabycia w dniu rejestracji. Tymczasem poza sporem jest, iż w odniesieniu do odwołującego się taki stan rzeczy nie wystąpił. Dlatego odwołania nie uwzględnił.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia powyższej decyzji, zmierzając do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Akcentował zarzuty podniesione w odwołaniu, nie zgadzając się z wywodami zawartymi w motywach tego rozstrzygnięcia, wskazując zwłaszcza na okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych w roku [...] i na przełomie lat [...]. W jego ocenie wykazał okres zatrudnienia wynoszący ponad [...] lat, w tym [...] lat pracy w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i przedstawione na jego poparcie argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga nie mogła odnieść skutku, albowiem zarówno zaprezentowane w niej zarzuty, jak też zarzuty brane pod rozwagę z urzędu przez Sąd, okazały się nieuzasadnione. Na początek godzi się wszak wyjaśnić, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... i art.13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów tej ostatniej ustawy. W drugim rzędzie należy wskazać, że wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są m.in. do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tych ramach, jak głosi przepis art.145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wówczas władne są uchylić takie rozstrzygnięcie. Badają także czy poddane ich osądowi decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a.. Przy czym, w myśl art.134 §1 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem kontrolują legalność także z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi.
Przeprowadzona w opisanych powyżej ramach ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Rozstrzygnięcie to zapadło na skutek zgromadzenia wszelkich dowodów potrzebnych do wydania decyzji, trafnej ich oceny oraz poprawnych ustaleń faktycznych. Dały one podstawę dla poczynienia zasadnych rozważań prawnych dokonanych pod kątem przesłanek prawidłowo zastosowanej normy prawa materialnego.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest uprawnienie skarżącego do świadczenia przedemerytalnego, bowiem tak zakwalifikowały jego żądanie organy administracyjne orzekające w sprawie. Miały do tego prawo z dwóch powodów. Po pierwsze – jakkolwiek wniosek wszczynający to postępowanie nie był jednoznacznie sformułowany - to jego sprecyzowanie w tym kierunku znalazło się w treści odwołania, po wtóre został on złożony pod rządami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w dacie, w której nie przewidywała ona już zasiłków przedemerytalnych, a jedynie świadczenia przedemerytalne. Jak wynika z treści osnów obu decyzji, powołanej w nich podstawy prawnej i uzasadnień (mimo, iż marginalnie pojawia się w nich kwestia zasiłku przedemerytalnego), organy rozstrzygnęły żądanie tylko właśnie w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego. Jednakowoż dokonując pełnej oceny żądania, zwłaszcza w kontekście treści skargi, nie sposób pominąć regulacji art.11 ust.2 ustawy nowelizacyjnej z dnia 17 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 154, poz.1793), który uprawniał osoby zarejestrowane w urzędach pracy przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed dniem 31 grudnia 2001 r.) i spełniające warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego do ich nabycia albo zachowania praw do nich nabytych przed tą datą. Przeto żądanie skarżącego należało ocenić w świetle zarówno świadczenia, jak i zasiłku przedemerytalnego. W niniejszej sprawie, skoro skargą objęto decyzje rozstrzygające o świadczeniu przedemerytalnym, kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ograniczona została do tej instytucji. Przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej wyznacza bowiem zakres rozstrzygnięcia organu administracyjnego, przeciwko któremu skierowano skargę. Przeto nie mógł Sąd się zajmować zasiłkiem przedemerytalnym, który winien być substratem odrębnej sprawy administracyjnej.
W przekonaniu Sądu odmowa przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego jest trafna. Po pierwsze słusznie odniesiono ustawowe wymogi warunkujące nabycie prawa do tego świadczenia do stanu istniejącego w dniu rejestracji skarżącego w urzędzie pracy. Ta zasada wynika wyraźnie z przepisu art.37 l ust.1 ustawy o zatrudnieniu... w obu zresztą brzmieniach tej ustawy (przed i po 1 stycznia 2002 r.). Przeto przepisane warunki dla nabycia przez skarżącego prawa do świadczenia przedemerytalnego należało oceniać na dzień [...]r.. W tym miejscu, na marginesie, godzi się zwrócić uwagę, że z treści przywołanego przepisu wynika nadto, iż do wskazanych w art.37k ust.1 okresów zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku (chodzi o zasiłek dla bezrobotnych). Z czego wypływają konkluzje, że – po pierwsze niepodobna zaliczyć okresu pobierania przez skarżącego zasiłku w roku [...], - po wtóre, że w razie gdyby skarżący udowodnił wymagane okresy w wyniku zaliczenia okresu pobierania zasiłku w roku [...] (od [...]do [...]), mógłby nabyć prawo do przedmiotowego świadczenia przy spełnieniu pozostałych warunków. Jednakowoż trudno przejść do porządku nad brakiem innej z istotnych przesłanek. Zarówno zasiłek, jak i świadczenie przedemerytalne mogła nabyć osoba, która w dacie rejestracji spełniała warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Tymczasem poza sporem jest fakt, iż skarżący prawo do zasiłku uzyskał później, po dacie rejestracji. Aczkolwiek nie wyjaśnia to jeszcze kwestii czy w tej dacie skarżący nie spełniał warunku do nabycia prawa do zasiłku (np. prawo to mogło mu zostać przyznane później z powodu późniejszego przedłożenia stosownych dokumentów). Zagadnienie to nie ma jednak większego znaczenia w świetle oczywistego bez mała braku wystąpienia pozostałych ustawowych warunków.
Jak bowiem trafnie dostrzegły organy obu instancji skarżący nie mógł nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego z powodu tego, iż na dzień rejestracji (jak też zresztą do końca roku [...]) nie spełniał wymogów zawartych w art.37k ust.1 ustawy o zatrudnieniu... w brzmieniu obowiązującym do tej daty. Niezależnie od innych kwestii, nie osiągnął bowiem wieku ani 63 lat (pkt 1), ani 60 lat (pkt 2), ani okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego 40 lat (pkt 3), bądź 39 lat (pkt 4). Podobnie rzecz się ma z przesłankami obowiązującymi w dacie orzekania przez organy, tj. w roku [...], bo skarżący nie ukończył ani 63 lat wymaganych punktem 1 ust.1 art.37k cytowanej ustawy, ani 55 lat (pkt 2), jak też 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury (pkt 3) i 39-letniego takiego okresu (pkt 4), niezależnie od innych przesłanek, w tym zwłaszcza ocenianych na dzień rejestracji, nadto niezależnie od tego, że owa rejestracja nastąpiła znacznie przed złożeniem wniosku, wreszcie niezależnie od tego, że wymaganego okresu nie uzyskałby nawet przy uwzględnieniu okresu aktualnie pobieranego zasiłku. Tej materii skarżący zresztą nawet nie zaczepiał. W konsekwencji czego skarga podważająca odpowiadającą prawu decyzję odmawiającą przyznania mu prawa do świadczenia przedemerytalnego, nie mogła odnieść skutku.
Niemniej jednak godzi się wskazać właściwemu organowi, iż jego rzeczą było dokonanie odrębnej oceny prawa skarżącego do zasiłku przedemerytalnego i wydanie odrębnego rozstrzygnięcia w tej materii, co uczyni organ po zwrocie akt. Na marginesie wypadnie tylko wyjaśnić, że prawo to mogłoby mu służyć, gdyby do dnia 31 grudnia 2001 r. spełnił, istniejące w dniu rejestracji, warunki sprecyzowane w poprzednio obowiązującym przepisie art.37j ust.1. Ponieważ nie wykazał, ani nawet nie podnosił wyczerpania okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego 35 lat (pkt 1), żądanie należałoby ocenić wedle punktu 2 tego przepisu. Przy czym nie można wykluczyć, iż przy uwzględnieniu pobieranego zasiłku, o ile byłoby to możliwe, skarżący wykazałby wymagany okres uprawniający do emerytury przekraczający [...] lat, co z pewnością uczynił w zakresie [...]letniego okresu pracy w warunkach szkodliwych. Przy ziszczeniu pozostałych przesłanek, o ile zwłaszcza spełniałby w dacie rejestracji warunek do uzyskania prawa do zasiłku, nabyłby prawo do omawianego zasiłku. Na koniec wypadnie ponownie wyjaśnić, iż jakkolwiek skarga zmierzała w kierunku uzyskania zasiłku przedemerytalnego, to z uwagi na brak ostatecznego rozstrzygnięcia w tej materii nie mogła odnieść zamierzonego skutku, zaś ze względu na skierowanie jej przeciwko decyzji orzekającej o świadczeniu przedemerytalnym, wywołała ocenę legalności wyłącznie tego rozstrzygnięcia.
Wszak z przytoczonych powodów przyszło uznać je za odpowiadające prawu, co uzasadniało oddalenie skargi na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.