II SA/Ka 1124/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z powodu wad proceduralnych, w tym braku rokowań i nieprawidłowego określenia inwestora.
Skarżący K.H. zakwestionował decyzję o wywłaszczeniu swojej nieruchomości pod budowę drogi, podnosząc zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania i wad postępowania. Sąd administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zarówno decyzji Wojewody, jak i Prezydenta Miasta, wskazując na istotne naruszenia prawa. Kluczowe wady to brak prawidłowych rokowań z właścicielem, niejasność co do inwestora oraz nieprawidłowe wskazanie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania.
Sprawa dotyczyła skargi K.H. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o wywłaszczeniu części nieruchomości skarżącego pod budowę drogi. Skarżący kwestionował przede wszystkim wysokość ustalonego odszkodowania, ale jego pełnomocnik rozszerzył zarzuty na całe postępowanie administracyjne. Sąd administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę, stwierdził nieważność obu decyzji administracyjnych. Główną przyczyną było naruszenie przepisów dotyczących rokowań poprzedzających wywłaszczenie – negocjacje prowadziła Spółka A S.A. jako "inwestor zastępczy", podczas gdy zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, rokowania powinien prowadzić starosta lub organ wykonawczy gminy. Ponadto, wniosek o wywłaszczenie zawierał braki formalne, gdyż decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości została wydana po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Sąd wskazał również na niedopuszczalność wskazania w decyzji organu I instancji podmiotu trzeciego (Spółki A S.A.) jako zobowiązanego do wypłaty odszkodowania, podczas gdy obowiązek ten spoczywał na Gminie K. jako inwestorze. Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących terminu rozpoczęcia postępowania wywłaszczeniowego ani sposobu wyceny nieruchomości, uznając jednak, że wadliwość postępowania była na tyle istotna, że uzasadniała stwierdzenie nieważności decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, gdyż prowadził je podmiot nieuprawniony (inwestor zastępczy zamiast organu gminy).
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami precyzyjnie określa, kto może prowadzić rokowania przed wywłaszczeniem. W tej sprawie rokowania prowadziła spółka, a nie właściwy organ gminy, co stanowiło istotne naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (37)
Główne
u.g.n. art. 114
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 114 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 114 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 116 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 24 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 112
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 113
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 115 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 121
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 123
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 128
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 133
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 154
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 33 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.g. art. 2 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 31
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.p. art. 92 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
p.u.s.a.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 97 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 223 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.NSA
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
przepisy wprowadzające art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prawidłowych rokowań z właścicielem nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Prowadzenie rokowań przez podmiot nieuprawniony (inwestor zastępczy zamiast organu gminy). Wniosek o wywłaszczenie zawierał braki formalne, ponieważ decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości została wydana po wszczęciu postępowania. Niedopuszczalne wskazanie w decyzji organu I instancji podmiotu trzeciego jako zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Prezydent miasta, będący jednocześnie inwestorem (gminą) i organem administracji, powinien był zostać wyłączony z postępowania ze względu na konflikt interesów.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące uchybienia dwumiesięcznemu terminowi wskazanemu w art. 115 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzuty odnoszące się do prawidłowości wykonania wyceny nieruchomości (choć sąd wskazał na potrzebę wyjaśnienia rozbieżności między operatami).
Godne uwagi sformułowania
Sąd pragnie przypomnieć treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. OPS 1/03 (...), w której orzeczono, że 'w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta'. Wskazać przy tym należy, że o tym, czy dana osoba ma interes prawny czy też nie decydują przede wszystkim przepisy prawa materialnego, w których interes ten winien mieć oparcie. W ocenie Sądu działania podjęte przez Spółkę A S.A. od [...] r. do złożenia przez Zarząd K. wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w dniu [...] r. nie mogą zostać uznane za rokowania w rozumieniu art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skład orzekający
Ewa Krawczyk
przewodniczący sprawozdawca
Rafał Wolnik
członek
Włodzimierz Kubik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wady postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności dotyczące rokowań, określenia inwestora, kompletności wniosku oraz konfliktu interesów organu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia na rzecz gminy, ale zasady dotyczące rokowań i konfliktu interesów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet w sprawach dotyczących wywłaszczeń. Pokazuje, że błędy proceduralne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, chroniąc prawa obywateli.
“Wywłaszczenie nieruchomości unieważnione przez sąd z powodu kluczowych błędów proceduralnych urzędników.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ka 1124/02 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2004-06-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-05-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Ewa Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Rafał Wolnik Włodzimierz Kubik Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Sygn. powiązane OSK 1843/04 - Wyrok NSA z 2005-08-03 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Asesor WSA Rafał Wolnik, Protokolant stażysta Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego tytułem zwrotu uiszczonej części wpisu [...] zł oraz tytułem kosztów zastępstwa procesowego kwotę [...] zł, 4. nakazuje ściągnąć od Wojewody [...] na rzecz Skarbu Państwa ( kasa WSA w Gliwicach ) tytułem nieuiszczonej części wpisu kwotę [...] zł. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] r. Zarząd Miasta K. zwrócił się do Prezydenta K. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do części nieruchomości położonej w K., oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m2 . W uzasadnieniu wniosku wskazano, że działka ta leży na terenie, na którym planowana jest inwestycja – [...]. Wnioskodawca wskazał, iż właścicielom nieruchomości zaoferowano wykup niezbędnej na cele wywłaszczenia części za kwotę [...] zł, która została określona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A.O. na dzień [...]r. Jednakże nie ustosunkowali się oni na piśmie do zaproponowanej oferty, a K.H. jedynie telefonicznie zgłosił chęć sprzedaży nieruchomości za cenę [...] za m2 . Zawiadomieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Kolejnym zawiadomieniem – z dnia [...] r. – poinformowano strony o terminie rozprawy administracyjnej, która została wyznaczona na dzień [...] r. Na rozprawie, w której udział wzięli : K. H., dwoje przedstawicieli inwestora – Spółkę A S.A. oraz przedstawiciel organu, K.H. oświadczył, że nie posiada pełnomocnictwa swojej córki – E. H. – będącej współwłaścicielem nieruchomości, gdyż zostało mu skradzione wraz z operatem szacunkowym sporządzonym dla przedmiotowej nieruchomości. Przedstawiciele Spółki A S.A. oświadczyli iż nie wyrażają zgody na dalsze przedłużanie postępowania. Właściciel nieruchomości – K. H. został powiadomiony o wysokości kwoty zaoferowanej mu przez inwestora. Właściciel poinformował, że ze względu na chorobę nie był w stanie podjąć pertraktacji w sprawie wykupu działki, a nie ustanowił pełnomocnika z powodu braku odpowiedniej osoby, która występowałaby w jego imieniu. Odtworzone dokumenty zobowiązał się dostarczyć w terminie 10 dni. W chwili obecnej jest gotowy do podjęcia rozmów z inwestorem i równocześnie wnosi o pomoc w przeniesieniu zgromadzonych na jego nieruchomości płyt betonowych w inne, wskazane przez niego miejsce. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent K. zatwierdził podział nieruchomości położonej w K., oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m2 , na działki [...] o pow. [...] m2 , i [...] o pow. [...] m2 . Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta K., działając w oparciu o art. 112, 113, 114, 115, 119, 121, 123, 128, 129, 130, 132, 133, 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity : Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ) oraz art. 104 i art. 107 kpa orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Miasta K. działki nr [...] o pow. [...]m2 KW [...], stanowiącej własność K. i E. H.. W decyzji tej ustalono również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [...] zł dla każdego ze współwłaścicieli. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna dla realizacji celu publicznego budowy [...], której przebieg został ustalony decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. Ponieważ właściciele nieruchomości nie wyrażają zgody na jej zbycie niezbędnym stało się jej wywłaszczenie. Odszkodowanie ustalone zostało w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Od decyzji tej odwołanie złożył K.H. kwestionując przede wszystkim wysokość ustalonego odszkodowania, powołując się przy tym na operat szacunkowy sporządzony na jego zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego – A. N. w [...] r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że w oparciu o analizę materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy trzeba uznać, iż postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującym prawem. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że nie mogły one odnieść skutku, gdyż w oświadczeniu z dnia [...] r. rzeczoznawca majątkowy – A.N. podał, iż sporządzony przez niego w miesiącu [...] r. operat szacunkowy jest nieaktualny. W skardze do Sądu K. H. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej wysokości przyznanego mu odszkodowania. Podniósł, iż z operatu szacunkowego sporządzonego na jego zlecenie wynika, iż wartość jego nieruchomości to około [...] zł za m2 . Z tego też powodu oferowana przez inwestora cena [...] zł za m2 jest za niska. Wskazał ponadto, że z powodu choroby nie mógł prowadzić negocjacji w sprawie wykupu nieruchomości. Skarżący podniósł również, że za jego nieruchomość oferowano mu cenę [...] za m2 , co w zestawieniu z odszkodowaniem orzeczonym w zaskarżonej decyzji wskazuje na znaczącą dysproporcję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ raz jeszcze podkreślił, iż w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że postępowanie wywłaszczeniowe przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a wysokość orzeczonego odszkodowania została określona w sposób unormowany w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego – radca prawny M.C. wniosła o uchylenie zarówno decyzji Wojewody [...] jak i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta K. Wskazała, że co prawda skarżący na wstępie swojej skargi zaznacza, iż domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w części, jednakże z uwagi na treść zarzutów zawartych w skardze należy uznać, iż dotyczy ona całości przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W toku przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego nie było jasnym, kto jest inwestorem, gdyż częściowo negocjacje prowadziła Spółka A S.A., natomiast z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpiła Gmina K. Skarżący był ponadto chory, co udokumentował, nie mógł więc prowadzić negocjacji w sprawie nabycia jego nieruchomości. Dalej pełnomocnik skarżącego wywodzi, iż do wniosku o wywłaszczenie nie została doręczona mapa z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem wywłaszczeniowym lub mapa z podziałem i rejestrem nieruchomości wraz z decyzją o podziale nieruchomości. Tymczasem decyzja o podziale nieruchomości została wydana już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto naruszona została norma art. 115 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie został zachowany dwumiesięczny termin pomiędzy bezskutecznym upływem terminu do zawarcia umowy o zbycie nieruchomości a wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Zakwestionowano również wysokość zaproponowanego odszkodowania, gdyż dla nieruchomości objętej wywłaszczeniem w miejscowym planie przewidziano dwie funkcje – teren usług i handlu oraz budowę [...]. W związku z tym wzięcie przy sporządzaniu operatu szacunkowego pod uwagę tylko jednej z nich jest działaniem godzącym w interesy skarżącego. Błędną była również interpretacja oświadczenia rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] r., gdyż, zdaniem pełnomocnika, odnosiła się ona jedynie do faktu nieuwzględnienia podziału nieruchomości, w czym pełnomocnik upatruje rażącego naruszenia art. 7 kpa. Na rozprawie, w dniu 17 czerwca 2004 r., pełnomocnik strony skarżącej w całości podtrzymał argumentację zawartą w skardze oraz piśmie procesowym z dnia [...] r. podnosząc dodatkowo, iż niedopuszczalnym było wskazanie w decyzji organu I instancji podmiotu trzeciego, jako zobowiązanego do wypłaty odszkodowania ( art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami ). Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Na wstępie zauważyć należy, że skargę wniesiono w dniu [...] r. a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Na mocy art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ustawa o NSA utraciła moc. Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 28 kpa stanowi, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W toku postępowania administracyjnego organy powinny z urzędu badać, czy określony podmiot ma przymiot strony wynikający z jego interesu prawnego. Wskazać przy tym należy, że o tym, czy dana osoba ma interes prawny czy też nie decydują przede wszystkim przepisy prawa materialnego, w których interes ten winien mieć oparcie. Pogląd taki jest zresztą przyjęty zarówno w literaturze ( por. M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2000 r. str. 237 i nast., B. Adamik, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2003 r. str. 213 i nast. ) jak i w orzecznictwie. W przypadku, gdy inwestorem jest osoba prawna, to w postępowaniu administracyjnym działa ona za pośrednictwem swoich organów ( art. 30 § 3 kpa ). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( tekst jednolity : Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) gmina ma osobowość prawną, a organem upoważnionym do jej reprezentowania jest wójt ( burmistrz, prezydent ) – art. 31 ustawy o samorządzie gminnym. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity : Dz. U. z 2000 r. nr 46 poz. 543 ze zm.) jako organ właściwy do spraw związanych z wywłaszczaniem nieruchomości wskazuje starostę powiatowego ( art. 9 a ustawy ). W miastach na prawach powiatu funkcję starosty pełni prezydent miasta ( art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym – tekst jednolity : Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1592 ze zm. ). Miasto K., na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ( Dz. U. Nr 103 poz. 652 ) jest miastem powiatowym, a zatem jego Prezydent jest zarazem Starostą Powiatu [...] i tym samym organem administracji I stopnia, właściwym dla spraw związanych z wywłaszczaniem nieruchomości. Kodeks postępowania administracyjnego w przepisie art. 24 przewiduje instytucję wyłączenia pracownika organu administracji w sytuacji, gdy istnieje możliwość powstania konfliktu interesów pomiędzy tym pracownikiem a jedną ze stron, co w efekcie prowadzić może do powstania uzasadnionych obaw co do bezstronności organu. Sąd pragnie przypomnieć treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. OPS 1/03 ( ONSA 2003/4/115 ), w której orzeczono, że "w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta". Teza ta jest aktualna również w niniejszej sprawie, gdyż w istocie odnosi się ona do sytuacji, w której powstaje konflikt interesów polegający na połączeniu w jednej osobie przedstawiciela jednej ze stron stosunku administracyjnego oraz organu administracji wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Warto również zacytować spostrzeżenie Sądu zawarte w innym miejscu przywołanej wcześniej uchwały, w którym stwierdzono, że "pozostawanie z gminą w stosunku zatrudnienia, a ponadto sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta i pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, można uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć chociażby pośredni wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta". Skoro Gmina K., będąca inwestorem a zarazem stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, ubiegała się o wydanie decyzji o wywłaszczeniu na jej rzecz prawa własności nieruchomości należącej do E. i K.H., to w takim przypadku, będący organem właściwym miejscowo, Prezydent Miasta K. winien był zasygnalizować zaistniały stan rzeczy organowi II instancji, ten zaś podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Zarówno organ I jak i II instancji nie dostrzegły powstałej sytuacji, przechodząc nad nią do porządku i wydając w toku postępowania administracyjnego swoje decyzje. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w tej sytuacji decyzje te obarczone były wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 3 kpa i z tego też względu obydwa rozstrzygnięcia organów administracji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Również argumenty podniesione przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] r. przynajmniej w części przemawiają za uchyleniem obydwu decyzji. Przede wszystkim należy uznać za zasadną argumentację wskazującą na zaistniałą od samego początku postępowania wątpliwość co do podmiotu, na rzecz którego ma nastąpić wywłaszczenie. Przepis art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że "wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3, należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw określonych w art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi między starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może być zaoferowana nieruchomość zamienna". Przywołany wyżej przepis art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozostawia wątpliwości, że jedynym podmiotem, któremu ustawodawca przyznał prawo do prowadzenia negocjacji w sprawie nabycia nieruchomości, przed jej wywłaszczeniem, jest wyłącznie starosta powiatowy, a w przypadku wywłaszczania nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego rokowania, o których mowa w ust. 1, przeprowadzają ich organy wykonawcze ( art. 114 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki, świadczącej o przeprowadzeniu takich negocjacji przez uprawniony organ Gminy K., są natomiast dokumenty potwierdzające okoliczność prowadzenia tych negocjacji przez Spółkę A S.A., który to podmiot sam siebie określa mianem "inwestora zastępczego". Z treści przywołanego wyżej przepisu wynika, że nie ma możliwości żadnych odstępstw do wskazanego trybu. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie negocjacje z właścicielem nieruchomości były prowadzone przez tzw. "inwestora zastępczego", który w żaden sposób nie mógł legitymować się uprawnieniem do zastępowania w tym zakresie właściwego organu gminy. Nawet przyjmując dopuszczalność przeniesienia, za pomocą pełnomocnictwa, prawa do prowadzenia tych negocjacji, przypomnieć należy, że pełnomocnikiem strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym może być tylko osoba fizyczna – art. 33 § 1 kpa. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności zasadnym jest postawienie pytania, czy do rokowań w ogóle doszło. W ocenie Sądu działania podjęte przez Spółkę A S.A. od [...] r. do złożenia przez Zarząd K. wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w dniu [...] r. nie mogą zostać uznane za rokowania w rozumieniu art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak takich rokowań skutkować musi stwierdzeniem nieważności decyzji o wywłaszczeniu ( por. J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska Gospodarka nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 2003 r. str. 324 i tam wskazane orzecznictwo). Także argument odnoszący się do niedopełnienia wszystkich, wymaganych ustawą warunków dotyczących wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że przepis art. 116 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, jakie dokumenty winny zostać dołączone do wniosku o wywłaszczenie. Między innymi należy dołączyć mapę z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie lub mapę z podziałem i rejestrem nieruchomości oraz decyzję zatwierdzającą ten podział, jeżeli wniosek o wywłaszczenie dotyczy tylko części nieruchomości. W niniejszej sprawie podział nieruchomości nastąpił decyzją z dnia [...] r., a więc już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego ( zawiadomienie o wszczęciu postępowania pochodzi z daty [...] r.) Tym samym wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego już w chwili jego złożenia zawierał braki, które uniemożliwiały prowadzenie tego postępowania. W świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( art. 132 ust. 5 tej ustawy ) niedopuszczalnym było również wskazanie w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu podmiotu trzeciego ( Spółki A S.A. ) jako obciążonego obowiązkiem wypłaty odszkodowania. Przypomnieć bowiem należy, że "do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki". Skoro tak, to w przedmiotowej sprawie na właściwym organie Gminy K. spoczywał obowiązek zapłaty odszkodowania, zaś jego przerzucenie na podmiot trzeci nie może zostać uznane za skuteczne. Tym samym decyzja wywłaszczeniowa obarczona była wadą, która skutkować mogła stwierdzeniem nieważności, a która nie została dostrzeżona w postępowaniu przed organem II instancji. Nie mogą jednakże zostać uznane za trafne argumenty pełnomocnika skarżącego odnoszące się do uchybienia dwumiesięcznemu terminowi wskazanemu w art. 115 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zauważyć bowiem przyjdzie, iż termin ten rozpoczyna bieg dopiero od dnia zakończenia rokowań, nie zaś od dnia upływu terminu wyznaczonego przez organ do zawarcia umowy ( art. 115 ust. 2 ustawy in fine ). Skoro wszakże w niniejszej sprawie, z powodów wcześniej wskazanych, do rokowań de facto nie doszło, to tym samym w istocie nie można mówić o uchybieniu temu terminowi. Sąd nie podziela również argumentacji odnoszącej się do prawidłowości wykonania wyceny nieruchomości. Kwestie związane z wyceną nieruchomości m.in. podlegających wywłaszczeniu uregulowane zostały w przepisach Działu IV Rozdziału I ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca jako regułę wskazał, iż wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych – art. 154 przywołanej ustawy. Stąd zarzuty odnoszące się do przyjętej metody wyceny nie mogą zostać uwzględnione, choć biorąc pod uwagę znaczącą różnicę w wartości nieruchomości wynikającą z obu operatów szacunkowych ( sporządzonego na potrzeby wywłaszczenia i zleconego przez właściciela ) być może należałoby rozważyć możliwość skonfrontowania ich autorów celem udzielenia wyjaśnień co do powstałych rozbieżności. Nie mniej jednak, skoro rzeczoznawca majątkowy, który sporządził operat szacunkowy na zlecenie właściciela nieruchomości, złożył oświadczenie ( pismo z dnia [...] r.), iż wobec dokonanego podziału nieruchomości oraz uzyskania informacji co do planowanej zabudowy nieruchomości wykonany przez niego operat jest nieaktualny, to tym samym za jedyne źródło informacji dotyczących wartości wywłaszczanej części nieruchomości należy uznać operat szacunkowy sporządzony na potrzeby postępowania wywłaszczeniowego. Nie zmienia to faktu, że o powstałej sytuacji organy powinny poinformować strony celem umożliwienia zajęcia stanowiska ( art. 7 i 9 kpa ). W ponownie prowadzonym postępowaniu należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność zachowania wymogów formalnych dotyczących całego postępowania wywłaszczeniowego, w tym na właściwość organów prowadzących postępowanie wywłaszczeniowe. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.s.a. oraz art. 135 ustawy p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy p.s.a, zaś na podstawie art. 223 § 2 ustawy p.s.a. Sąd orzekł o ściągnięciu od Wojewody [...] na rzecz Skarbu Państwa kwoty nieuiszczonego wpisu sądowego. Na podstawie art. 152 p.s.a. Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI