II SA/KA 108/03

II SA/Ka 108/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Łucja Franiczek /przewodniczący/
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant sekr.sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Powiatowego w S. decyzją z dnia
[...]r. nakazał J. K. dokonanie rozbiórki garażu nr [...] typu "Karlik" usytuowanego przy ulicy K. w S. za budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym nr [...], w rejonie istniejącego zespołu garaży. W podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia przywołano przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).
W uzasadnieniu podano, że miejscowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powiadomiony o lokalizowaniu boksów garażowych bez wymaganego pozwolenia budowlanego, w wyniku podjętych działań ustalił, że 4 garaże typu "Karlik" wybudowano pod koniec lat siedemdziesiątych na terenie należącym do byłego S. Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych. Potwierdził także, że latem [...] r. garaże te zostały przeniesione w rejon istniejącego zespołu garaży za budynkiem nr [...] przy ulicy K. Nastąpiło to jednak bez zgody właściwego organu, a więc w warunkach samowoli budowlanej czyli powstały przesłanki do nakazania rozbiórki opisanego garażu.
Od decyzji tej odwołanie w ustawowym terminie wniósł J. K.
W odwołaniu tym podniósł, że poprzednio garaż mieścił się na terenie, który obecnie należy do Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu w S. W związku z wypowiedzeniem umowy dzierżawy terenu pod garaż przez Szkołę, zmuszony był wydzierżawić nowy teren na postawienie garażu (od S. Spółdzielni Mieszkaniowej) przy istniejącym juz zespole garaży. Dodał, że niezrozumiałe jest dla niego stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nakazujące mu rozbiórkę garażu, motywując iż nie posiada wymaganego pozwolenia budowlanego.
Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 48 Prawa budowlanego nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż J. K. jest właścicielem garażu typu "Karlik", który został wybudowany w [...]r. bez posiadania decyzji – pozwolenia na budowę – na terenie działek nr ew. [...] i [...] za budynkiem [...], w rejonie istniejącego zespołu garaży przy ulicy K. Ustalenia te zostały przez zainteresowanego potwierdzone poprzez podpisanie protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]r. Według art. 28 Prawa budowlanego wybudowanie garażu wymaga posiadania decyzji – pozwolenie na budowę. Wobec faktu wybudowania garażu (będącego obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1a Prawa budowlanego) bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wystąpiło naruszenie przepisów obowiązującego prawa, noszące znamiona samowoli budowlanej i podlegające przepisowi art. 48 cytowanej ustawy. Od zakończenia budowy obiektu nie upłynęło pięć lat, a zatem należało orzec o rozbiórce, zgodnie z cytowanym art. 48 Prawa budowlanego.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy oraz sprzeczność ustaleń organu administracji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji.
W uzasadnieniu podniósł, iż ustalenia faktyczne organów obu instancji są bezzasadne i nie do przyjęcia. Podkreślił, że przedmiotowy garaż nabył w grudniu [...] r., a faktycznie został on wybudowany w latach siedemdziesiątych. Ustalenia organów, że garaż ów został wybudowany w [...]r. nie mogą być przyjęte, gdyż żadna "budowa" nie miała wtedy miejsca. Nieporozumieniem jest również zakwalifikowanie przenośnego garażu jako "budynku" w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego i wymaganie od skarżącego pozwolenia na budowę. W odniesieniu do obiektu przenośnego, istniejącego od lat siedemdziesiątych, wielokrotnie przemieszczanego, takie wymagania są wadliwe i chybione, podobnie jak stosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Nadto dodał, że przedstawiane organom nadzoru budowlanego cywilne umowy dzierżawy potwierdzają fakt, iż w każdym przypadku skarżący posiadał zgodę od dysponenta nieruchomości na wystawienie garażu, a uzyskiwanie pozwolenia na budowę garażu, nie wymienionego w żadnym punkcie powoływanego już art. 3 Prawa budowlanego, jest całkowicie zbędne.
W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Potwierdził wcześniejsze ustalenia, a mianowicie to, że w [...]r. garaż został samowolnie postawiony na terenie należącym do S. Spółdzielni Mieszkaniowej, co zostało przez skarżącego potwierdzone w protokole z dnia [...] r. Wyjaśnił, że przedmiotowy garaż, posiadający betonowe ściany, żelbetowy stropodach oraz stalową bramę wjazdową, zgodnie ze słowniczkiem zamieszczonym w art. 3 Prawa budowlanego zaliczony został do obiektów budowlanych, wymagających pozwolenia na budowę. Dodał, że samowolne wykonanie budowy takiego obiektu bez pozwolenia na budowę skutkuje obligatoryjnym zastosowaniem sankcji przewidzianych w art.48 Prawa budowlanego. Wskazał także, że przedstawione umowy dzierżawy dowodzą, że w [...] r. dokonano zmiany lokalizacji garażu. Nie mogą one zastąpić decyzji administracyjnych – pozwolenia na budowę, potwierdzają bowiem tylko prawo skarżącego do dysponowania terenem.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty ze skargi oraz wniósł o pominięcie i nieuwzględnienie argumentów organu odwoławczego podniesionych w odpowiedzi na skargę. W szczególności zaprotestował przeciwko dowolnej kwalifikacji spornego garażu jako obiektu budowlanego, podnosząc, że skoro "garaż" nie został wymieniony w żadnym przepisie, to nikt nie dał organom uprawnień do tworzenia analogii i stosowania wykładni prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Stosownie do art. 97 § 1 wymienionej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do podważenia jej legalności.
W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowił "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ".
Cytowany przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 lipca 2003 r. wprowadzał zatem automatyzm orzekania decyzją nakazu rozbiórki obiektu lub jego części w sytuacji, gdy doszło do samowoli budowlanej, zdefiniowanej w zaprezentowanym powyżej art. 48. Przed zastosowaniem tego artykułu mogli się uchronić jedynie sprawy samowoli budowlanej popełnionej przed dniem 1 stycznia 1995 r. Natomiast w sytuacji, gdy budowa obiektu bez pozwolenia na budowę została rozpoczęta po wymienionej powyżej dacie 1 stycznia 1995 r. (jest to data wejścia w życie owego prawa budowlanego) nie można było nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stanowił o tym art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego.
Zatem dla zastosowania art. 48 Prawa budowlanego istotne było to, czy budowa danego obiektu wymagała pozwolenia na budowę oraz data wykonania budowy tego obiektu.
W sprawie poddanej kontroli Sądu, organ nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę garażu w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, stojąc na stanowisku, iż budowa garażu nastąpiła w [...]roku bez wymaganego pozwolenia na budowę, a od zakończenia budowy nie upłynęło pięć lat.
Nie podlega bowiem sporowi fakt, iż [...]r. przedmiotowy garaż został przestawiony w nowe miejsce (z gruntu należącego do S. Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych w S. na grunt udostępniony przez S. Spółdzielnię Mieszkaniową). Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego, przez budowę należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu. Zatem usytuowanie spornego obiektu w rejonie istniejącego zespołu garaży (dz. Nr [...] i [...]) przy ulicy K. w [...]r. było właśnie "wykonaniem obiektu w określonym miejscu". Należy także podkreślić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej użytkowany garaż jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 cytowanej powyżej ustawy, na realizację którego wymagane było pozwolenie na budowę. Podnoszony bowiem przez skarżącego argument, że "wymienione przepisy nie mają zastosowania do obiektów przenośnych" i trudno taki obiekt kwalifikować jako "budynek", nie mogą być uwzględnione w świetle art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego zaliczającego tego rodzaju obiekty (obiekty kontenerowe) do tymczasowych obiektów budowlanych nie połączonych trwale z gruntem. Także budowa takich obiektów wymaga pozwolenia na budowę, a zwolnienie z jego uzyskania dotyczy tylko tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, bez pełnienia jakichkolwiek funkcji użytkowych (art. 29 ust. 1 pkt 5). Nie jest zaś kwestionowane, że sporny obiekt użytkowany jest przez skarżącego jako garaż.
Nie można także, z powołaniem się na art. 29 ust. 1 pkt 5a ustawy Prawa budowlanego, twierdzić, że przedmiotowy obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę, skoro poza sporem pozostaje, iż jest to samodzielny obiekt, nie związany z żadną budową. Także jednak w tym przypadku, co należy podkreślić, takie obiekty podlegają zgłoszeniu na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy.
Prawidłowo zatem organy nadzoru budowlanego przyjęły, że sporny obiekt jest obiektem budowlanym wybudowanym bez pozwolenia na budowę.
Kiedy nie ma pozwolenia na budowę, to zgodnie z zapisem art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, właściwy organ zobligowany był orzec o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Konstrukcja powyższej normy nie przewidywała odstępstw czy możliwości legalizacji i wynika z niej, iż "nie można skutecznie uchylić się od decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę" (por. J.Siemień. Prawo budowlane. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002). Powyższa norma nie pozostawiała więc organowi nadzoru żadnej sfery uznania, nie dopuszczając stosowania jakichkolwiek okoliczności "łagodzących".
W ocenie Sądu, w toku postępowania administracyjnego organy administracyjne prawidłowo oceniły okoliczności faktyczne i prawne wydając prawidłowe, zgodne z prawem, rozstrzygnięcia. Prawo w tym przypadku choć jest szczególnie bezwzględne, nie może być traktowane jako swoista sankcja – represja karnoadministracyjna, lecz jako sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. "Naruszającego obciąża bowiem ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. Osoba dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnych faktów dokonanych i legalizować naruszeń prawa ale skutecznie wymusi restytucję stanu zgodnego z prawem" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 marca 2002 r. – sygn. 2/01 (OTK-A 2002/2/15).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzywszy się w postępowaniu organów administracyjnych naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oddalił skargę.
SJ/