II SA/KA 1028/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-05-05
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęzgłoszenie robótremontmontażlinia telekomunikacyjnalinia wysokiego napięciaprawo rzeczoweużytkowanie wieczyste

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę światłowodowej linii telekomunikacyjnej, uznając, że montaż wymagał pozwolenia na budowę i zgody właściciela nieruchomości, a nie zgłoszenia remontu.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki A S.A. na decyzję nakazującą rozbiórkę światłowodowej linii telekomunikacyjnej podwieszonej na istniejących słupach wysokiego napięcia. Organy nadzoru budowlanego uznały montaż za samowolę budowlaną, podczas gdy organ odwoławczy zakwalifikował go jako remont wymagający jedynie zgłoszenia. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że montaż nowego przewodu światłowodowego nie jest remontem, lecz robotą budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę i zgody właściciela nieruchomości, a wadliwe zgłoszenie nie mogło legalizować samowoli.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dotyczyła skargi Spółki A S.A. na decyzję nakazującą rozbiórkę światłowodowej linii telekomunikacyjnej, która została podwieszona na istniejących słupach wysokiego napięcia nad jej działkami. Organ pierwszej instancji uznał montaż za samowolę budowlaną, nakazując rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, kwalifikując prace jako remont linii telekomunikacyjnych wymagający jedynie zgłoszenia, które zostało dokonane. Skarżąca Spółka A S.A. zarzuciła niewłaściwą ocenę charakteru robót, brak pozwolenia na budowę oraz pominięcie kwestii braku prawa do dysponowania nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że montaż nowego przewodu światłowodowego nie jest remontem w rozumieniu Prawa budowlanego, lecz robotą budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę. Podkreślono, że nawet jeśli prace odbywają się nad nieruchomością bez fizycznego kontaktu z nią, wymagana jest zgoda właściciela lub użytkownika wieczystego. Sąd stwierdził również, że wadliwe zgłoszenie robót budowlanych nie mogło pozbawić ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich i że likwidacja skutków samowoli budowlanej powinna nastąpić w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, z uwzględnieniem obowiązku wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Montaż przewodu światłowodowego nie stanowi remontu, lecz robotę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że montaż nowego przewodu światłowodowego nie jest odtworzeniem stanu pierwotnego ani bieżącą konserwacją, co wyklucza kwalifikację jako remont. Jest to wykonanie nowych robót budowlanych, które wymaga pozwolenia na budowę zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.p.b. art. 28

Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i 30.

u.p.b. art. 48

Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego lub wykonanego w warunkach samowoli budowlanej.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 6 i 7

Prawo budowlane

Definicja robót budowlanych obejmuje budowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, a także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 3 § pkt 8

Prawo budowlane

Remont to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji.

u.p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 6

Prawo budowlane

Remont sieci telekomunikacyjnych oraz napowietrznych sieci elektroenergetycznych, prowadzonych po dotychczasowych trasach, wymaga zgłoszenia.

u.p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 9

Prawo budowlane

Instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych o wysokości powyżej 3 m wymaga zgłoszenia.

u.p.b. art. 30 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Remont sieci telekomunikacyjnych oraz napowietrznych sieci elektroenergetycznych, prowadzonych po dotychczasowych trasach, wymaga zgłoszenia.

u.p.b. art. 30 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Prawo budowlane

Instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych o wysokości powyżej 3 m wymaga zgłoszenia.

u.p.b. art. 30 § ust. 1a

Prawo budowlane

Inwestor jest zobowiązany do określenia terminu rozpoczęcia robót podlegających zgłoszeniu, który nie może przypadać przed upływem terminu, w którym właściwy organ może wnieść sprzeciw.

u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Inny przypadek prowadzenia robót wykonywanych lub wykonanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.

u.p.b. art. 51

Prawo budowlane

Wydanie nakazów w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

Własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu.

k.c. art. 233

Kodeks cywilny

Użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie w użytkowanie wieczyste.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wyda postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Montaż przewodu światłowodowego nie jest remontem, lecz robotą budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę. Wykonanie robót budowlanych nad nieruchomością wymaga zgody właściciela lub użytkownika wieczystego. Wadliwe zgłoszenie robót budowlanych nie może legalizować samowoli budowlanej. Likwidacja skutków samowoli budowlanej powinna nastąpić w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, z uwzględnieniem obowiązku wykazania prawa do dysponowania nieruchomością.

Odrzucone argumenty

Prace polegające na podwieszeniu przewodu światłowodowego stanowiły remont linii telekomunikacyjnych wymagający jedynie zgłoszenia. Zgłoszenie robót budowlanych zostało dokonane i przyjęte przez właściwy organ, co czyniło wykonane roboty legalnymi. Technologia montażu nie wymagała fizycznego wejścia w teren, nad którym zostanie zawieszony przewód, co zwalniało z obowiązku uzyskania zgody właściciela. Brak wykazania tytułu prawnego do nieruchomości przez skarżącą.

Godne uwagi sformułowania

montaż nowego przewodu wzdłuż istniejącej linii wysokiego napięcia nie może zostać potraktowane jako odtworzenie stanu pierwotnego nie sposób bowiem założyć, aby reglamentacji podlegały roboty remontowe, a sama realizacja, czy rozbudowa sieci, pozostawała poza zakresem prawa budowlanego wadliwe działania organu administracji architektoniczno-budowlanej, polegające na przyjęciu zgłoszenia robót budowlanych, które w istocie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, nie mogą pozbawiać ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich właściciel może kopać i dokonywać robót podziemnych tak głęboko oraz wznosić budowle i inne urządzenia na powierzchni gruntu tak wysoko, jak tylko jest to możliwe ze względu na aktualną technikę nie jest obojętnym dla właściciela nieruchomości położonej pod linią wysokiego napięcia zakres przeprowadzanych robót

Skład orzekający

Łucja Franiczek

przewodniczący-sprawozdawca

Elżbieta Kaznowska

członek

Rafał Wolnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozróżnienia między remontem a robotą budowlaną wymagającą pozwolenia, a także kwestii zgody właściciela nieruchomości na roboty wykonywane nad jej terenem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie jego wydania. Zmiany legislacyjne mogą wpływać na jego aktualność.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu instalacji infrastruktury telekomunikacyjnej i jej kolizji z prawami właścicieli nieruchomości, a także interpretacji przepisów budowlanych.

Czy montaż światłowodu nad Twoją działką wymaga Twojej zgody? Sąd wyjaśnia kluczowe przepisy Prawa budowlanego.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ka 1028/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska
Łucja Franiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 982/05 - Wyrok NSA z 2006-07-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek /spr./ Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant ref. staż. Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki A S.A. w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. Spółki A S.A. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie budowy światłowodowej linii telekomunikacyjnej, podwieszonej wzdłuż istniejącej linii wysokiego napięcia, nad jej działkami nr [...] i [...] w obrębie C.
Z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. wynika, że na istniejących podporach sieci wysokiego napięcia znajduje się 9 sztuk przewodów: 6 przewodów to przewody energetyczne, 2 przewody odgromowe i 1 przewód światłowodowy.
Pismem z dnia [...] r. Urząd Miejski w G. poinformował organ nadzoru budowlanego I instancji, że [...] r. zostało złożone przez Spółkę z o.o. B w G. zgłoszenie prac remontowych łączy telekomunikacyjnych na istniejących liniach wysokiego napięcia 110 kV relacji P.-L.. W zgłoszeniu tym jako termin rozpoczęcia robót został wskazany dzień [...] r., co pozbawiło organ administracji architektoniczno-budowlanej możliwości wniesienia ewentualnego sprzeciwu w trybie art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Tym samym, w ocenie organu zgłoszenie to "było prawnie nieskuteczne", o czym poinformowano inwestora, projektanta i wykonawcę pismem z dnia [...] r.
W trakcie rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] r. pełnomocnik Spółki A S.A. przedstawił stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w kwestii sieci komputerowych. Oprócz tego wniósł o wydanie decyzji w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
Pełnomocnik [...] wskazał, że Spółka A S.A. nie ma legitymacji procesowej do występowania w charakterze strony w toczącym się postępowaniu z uwagi na fakt, iż prowadzone prace odbywają się poza granicami przestrzennymi tej nieruchomości i nie naruszają zarówno interesów właściciela nieruchomości jak i właścicieli nieruchomości sąsiednich. Wskazano ponadto, że przeprowadzone prace polegały jedynie na montażu urządzenia na istniejącym obiekcie budowlanym.
Po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126/, nakazał Spółce C S.A. w G. rozbiórkę napowietrznej sieci telekomunikacyjnej relacji P.-L. W uzasadnieniu organ I instancji odwołując się do przeprowadzonych oględzin oraz rozprawy administracyjnej ustalił, iż w [...] r. inwestor wykonał na istniejących podporach przewód światłowodowy, służący komunikacji na łączach wysokiej częstotliwości. Zdaniem organu, przewód jako nowy obiekt budowlany winien uzyskać zgodę organu administracji architektoniczno-budowlanej na jego montaż, zaś z braku takiej zgody został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki.
W odwołaniu od decyzji Spółka C S.A. w G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 9, art. 30 ust. 1 lit. 2b oraz art. 48 Prawa budowlanego.
Zdaniem odwołującego się, linie światłowodowe są urządzeniami stanowiącymi integralną część obiektów budowlanych, jakimi są linie elektroenergetyczne wysokich napięć, stanowiąc element ich infrastruktury telekomunikacyjnej. Przewód ten stanowi urządzenie instalowane na obiekcie budowlanym, a zatem na jego realizację nie było wymagane ani pozwolenie, ani nawet zgłoszenie. Nadto, odwołujący się podał, iż realizacja przedmiotowych prac nastąpiła etapami w okresie od [...] do [...] r. na podstawie zgłoszeń, których przyjęcie potwierdził Naczelnik Wydziału Architektury, Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w G. z dat [...] r. i [...] r., które dołączono. Wreszcie, odwołujący się podniósł, iż technologia montażu przewodu światłowodowego nie wymaga fizycznego wejścia w teren, nad którym zostanie on zawieszony.
Zaskarżoną decyzją wydaną z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylono decyzję organu I instancji i umorzono postępowanie.
Zdaniem organu odwoławczego podwieszenie przewodu światłowodowego stanowiło remont linii WN wymagający zgłoszenia /art. 30 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ust. 2 pkt 6 oraz art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego/. W świetle dołączonych do odwołania dokumentów zgłoszenie takie zostało dokonane i przyjęte przez właściwy organ, a zatem wykonane roboty nie mogą być uznane za samowolę budowlaną. Znajdujące się w aktach pismo Urzędu Miasta G. z dnia [...] r. nie stanowi bowiem sprzeciwu i nie jest prawnie skuteczne, a wydane zostało w wyniku błędnej interpretacji pisma Spółki C S.A. z dnia [...] r., które w istocie było zawiadomieniem o rozpoczęciu prac remontowych, których zgłoszenia dokonano pismami z [...] r. i [...] r.
W skardze na powyższą decyzję Spółka A S.A. domagała się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej, decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 28 w zw. z art. 3 pkt 3 oraz art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego przez niewłaściwą ocenę charakteru zgłoszonych robót jako remont, podczas gdy montaż dodatkowych przewodów na cele komercyjne wymagał pozwolenia na budowę. Nadto, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1a Prawa budowlanego z uwagi na pominięcie kwestii braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem jako właściciel działek nie wyraziła zgody na wejście w teren celem podwieszenia przewodów. Wreszcie, zdaniem skarżącej decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie związku pomiędzy zgłoszeniami z [...] r. i [...] r. a kolejnym pismem z dnia [...] r.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, dodatkowo wskazując, iż dokonane prawidłowo i przyjęte przez organ administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenie robót budowlanych pozostaje nadal ważne, gdyż Prawo budowlane nie ustala cezury czasowej ważności zgłoszenia.
Zdaniem organu odwoławczego, wykonany światłowód nie jest nowym urządzeniem lecz stanowi nierozerwalną część istniejącej już sieci elektroenergetycznej. Stanowisko to uzasadnia fakt, iż do obsługi tego rodzaju sieci niezbędna jest sieć sterownicza i teletechniczna. Skoro zaś tego rodzaju funkcje może spełniać sieć światłowodowa, to tym samym wykonane roboty uznać należy za remont, a nie za nowe urządzenie. Organ podtrzymał ponadto swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie zgłoszenia robót budowlanych, wskazując, iż jego zdaniem zostało ono prawidłowo dokonane. Odnosząc się natomiast do zarzutów kwestionujących prawo inwestora do terenu, przez który przebiega sporna inwestycja, wskazano, iż ze względu na stosowaną technologię w niczym nie naruszono interesów właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, a wszelkie spory z tego tytułu winny być rozstrzygane na drodze cywilnoprawnej.
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi, negując legitymację do wniesienia skargi wobec niewykazania tytułu prawnego do nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, iż skarżąca wykazała legitymację do wniesienia skargi jako użytkownik wieczysty działek nr [...] i [...], co na wezwanie Sądu udokumentowano odpisem z Księgi wieczystej KW Nr [...].
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że na słupach linii wysokiego napięcia relacji P.-L. wykonane zostały roboty budowlane polegające na podwieszeniu przewodu światłowodowego. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga zatem rozważenia charakteru tych prac, a co za tym idzie oceny wymogów formalnych jakie powinny zostać spełnione przed ich rozpoczęciem.
Wbrew twierdzeniom inwestora – Spółki C S.A. dokonanej inwestycji nie można uznać za remont. Przepis art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji /tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm./, stanowił, iż przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Niewątpliwie zatem zamontowanie nowego przewodu wzdłuż istniejącej linii wysokiego napięcia nie może zostać potraktowane jako odtworzenie stanu pierwotnego, gdyż w istocie polega na wykonaniu nowych robót budowlanych i to niezależnie od faktu, czy służyły jedynie do obsługi linii energetycznej, czy też miały komercyjne przeznaczenie.
Z kolei przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, czyli wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, jak i odbudowę, rozbudowę, nadbudowę i przebudowę obiektu budowlanego, a także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego /art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego – w brzmieniu z daty orzekania przez organy nadzoru budowlanego obydwu instancji/. W świetle art. 28 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Oznacza to, iż pozwolenia na budowę wymaga co do zasady zarówno wykonanie robót kwalifikowane jako budowa, jak też prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce, o ile nie zostały zwolnione z tego obowiązku. Wniosek taki wypływa także z definicji ustawowej pozwolenia na budowę, zawartej w art. 3 pkt 12 cyt. ustawy.
Z kolei zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. b/ w zw. z art. 28 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego, zgłoszenia wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych o wysokości powyżej 3 m. Inne urządzenia instalowane na obiektach budowlanych zwolnione są od tego obowiązku. Zdaniem składu orzekającego, przewód światłowodowy nie stanowi jednak urządzenia. Ustawodawca rozróżnia bowiem sieci telekomunikacyjne i sieci elektroenergetyczne od urządzeń budowlanych.
Skoro zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego remont sieci telekomunikacyjnych oraz napowietrznych sieci elektroenergetycznych, prowadzonych po dotychczasowych trasach, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, wydaje się oczywiste, że zainstalowanie nowego przewodu światłowodowego, które nie może być zakwalifikowane jako remont wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Nie sposób bowiem założyć, aby reglamentacji podlegały roboty remontowe, a sama realizacja, czy rozbudowa sieci, pozostawała poza zakresem prawa budowlanego.
W niniejszej sprawie inwestor nie legitymował się pozwoleniem na budowę. Zdaniem organu odwoławczego, inwestor dokonał jednak skutecznego zgłoszenia robót, przyjętego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej /pisma z dat
[...] r. i [...] r., które dołączono do odwołania/, zaś kolejne pismo inwestora z dnia [...] r. informowało jedynie o terminie rozpoczęcia robót budowlanych, bo na taki obowiązek wskazał organ, przyjmując uprzednio zgłoszenie.
Wreszcie, organ odwoławczy uznał, iż ustawodawca nie określił terminu "ważności" dokonanego zgłoszenia, jak to uczynił w przypadku pozwolenia na budowę /art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego/. Zdaniem Sądu, stanowiska tego nie sposób podzielić.
Przepis art. 30 ust. 1a tej ustawy, nakłada bowiem na inwestora wymóg określenia m.in. terminu rozpoczęcia robót podlegających zgłoszeniu, który jednak nie może przypadać przed upływem terminu, w którym właściwy organ może wnieść sprzeciw.
Nadto, wadliwe działania organu administracji architektoniczno-budowlanej, polegające na przyjęciu zgłoszenia robót budowlanych, które w istocie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, nie mogą pozbawiać ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Wszak przyjęcie zgłoszenia nie następuje w drodze aktu, którego wzruszenie dopuszczalne jest w postępowaniu odwoławczym bądź w nadzwyczajnych trybach. Stąd też należy opowiedzieć się za poglądem, iż aczkolwiek co do zasady wykluczony jest nakaz rozbiórki z mocy art. 48 Prawa budowlanego, jednak organ nadzoru budowlanego uprawniony jest do ingerencji w proces budowlany po stwierdzeniu przesłanek z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jako inny przypadek prowadzenia robót wykonywanych lub wykonanych bez wymaganego pozwolenia. Stąd też organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do wdrożenia postępowania i wydania nakazów, określonych w art. 51 tej ustawy, obejmujących także roboty już wykonane /art.51 ust. 4/.
Wskazać jednak przyjdzie, iż w niniejszej sprawie organ administracji architektoniczno-budowlanej przyjmując zgłoszenie robót budowlanych, polegających na podwieszeniu przewodu światłowodowego, zobowiązał inwestora do poinformowania o przystąpieniu do robót budowlanych na 7 dni przed tym terminem oraz do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Tymczasem wymogi te nie zostały dochowane. Aczkolwiek brak dowodu, kiedy sporne roboty zostały wykonane, a organ I instancji przyjął dowolnie, iż nastąpiło to w [...] r., zauważyć przyjdzie, iż powiadomienie o rozpoczęciu robót w dniu [...] r. wpłynęło do organu administracji architektoniczno-budowlanej w dniu [...] r. Inwestor nie powołał się też na uprzednie zgłoszenie z [...] r. i [...] r., przyjęte przez organ. Stąd też nawet przy założeniu, że taki związek istnieje, przyjąć należy, iż nie został dochowany warunek powiadomienia o rozpoczęciu robót z siedmiodniowym wyprzedzeniem. W tej sytuacji niezależnie od faktu, iż właściwy organ nie wniósł sprzeciwu w formie decyzji, przyjąć należało, iż w żadnym wypadku zgłoszenie robót nie zostało skutecznie dokonane.
Nadto, inwestor nie przedłożył dokumentu w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego.
Błędny bowiem pogląd inwestora, iż z uwagi na charakter spornych robót nie musiał legitymować się dowodem stwierdzającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustawodawca nie zróżnicował bowiem w żaden sposób sytuacji inwestora wkraczającego na nieruchomość dla wykonania określonych prac od takiego, który wykonuje roboty budowlane jedynie nad nieruchomością. W obydwu przypadkach koniecznym jest uzyskanie tytułu do dysponowania nieruchomością. W dalszej kolejności przypomnieć należy, że nie jest obojętnym dla właściciela nieruchomości położonej pod linią wysokiego napięcia zakres przeprowadzanych robót. Z treści art. 143 kc wynika, że "w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią". Fakt, iż inwestor korzysta z technologii umożliwiającej zamontowanie urządzenia nad nieruchomością bez konieczności fizycznego z nią kontaktu, nie zwalnia go z obowiązku uzyskania prawa do dysponowania nią. Zakres i sposób wykonania tych robót mają bowiem niewątpliwy wpływ na sytuację prawną i faktyczną właściciela nieruchomości, a ten ma prawo do decydowania o przestrzeni rozciągającej się nad należącym do niego gruntem i to niezależnie od aktualnego sposobu jego zagospodarowania. Własność nie jest prawem czasowym i właściciel może w przyszłości zmienić sposób korzystania z nieruchomości, m.in. przez zabudowę.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 czerwca 2000 r. sygn. akt OPK 2/00 oraz w wyroku z dnia 5 października 2004 r. sygn. akt OSK 552/04 /ONSA i wsa 2 poz. 47 z 2000 r./, w świetle art. 46 § 1 i art. 143 kc, nieruchomość gruntowa przedstawia się jako bryła ograniczona płaszczyznami pionowymi przebiegającymi według jej granic na powierzchni ziemi tylko do pewnej głębokości i do pewnej wysokości. Właściciel może kopać i dokonywać robót podziemnych tak głęboko oraz wznosić budowle i inne urządzenia na powierzchni gruntu tak wysoko, jak tylko jest to możliwe ze względu na aktualną technikę. Właściciel może się też sprzeciwić działaniom, które wkraczają w tak określonych granicach w jego nieruchomość.
Użytkowanie wieczyste jest zaś prawem rzeczowym pośrednim między prawem własności a prawami rzeczowymi ograniczonymi, do którego stosuje się w drodze analogii odpowiednie przepisy o własności w materii nieuregulowanej w przepisach o użytkowaniu wieczystym, a w szczególności o wykonywaniu, ochronie, nabyciu w drodze zasiedzenia /vide: uchwała siedmiu sędziów SN sygn. akt III CZP 63/75, OSNCP 12/76, poz. 259/.
Z mocy art. 233 kodeksu cywilnego, użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie w użytkowanie wieczyste. W niniejszej sprawie źródłem użytkowania wieczystego nie była jednak umowa, lecz ustawa. Stąd też skarżąca jest uprawniona do korzystania z nieruchomości w zasadzie jak właściciel.
W każdym wypadku jest też legitymowany do wniesienia skargi.
W konsekwencji, podwieszenie linii światłowodowej nad nieruchomością, stanowiącą przedmiot użytkowania wieczystego skarżącej, wymagało jej zgody i to niezależnie od technologii wykonywania robót.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego oraz art. 105 § 1 kpa, jako że nie zachodził przypadek bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych.
Zdaniem Sądu, wadliwe jest jednak także stanowisko organu I instancji, iż spełnione zostały przesłanki z art. 48 Prawa budowlanego.
Działając z urzędu Sąd stwierdził bowiem, iż wykonane roboty nie polegały na budowie obiektu budowlanego lub jego części lecz stanowiły montaż. Aczkolwiek na podwieszenie linii wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, to jednak likwidacja skutków samowoli budowlanej nie mogła nastąpić w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
Prace, polegające na montażu, wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowią inny przypadek robót budowlanych w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, nie będąc budową. Możliwość legalizacji samowoli uzależniona jest jednak od wykonania przez inwestora prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zważyć bowiem przyjdzie, iż aczkolwiek przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nie nakłada na inwestora takiego obowiązku wprost, jak to uczynił ustawodawca nowelizując przepis art. 48 Prawa budowlanego na mocy ustawy z dnia 27 marca
2003 r. /Dz.U. Nr 80, poz. 718/, to jednak nie sposób przyjąć, aby jego wolą było zróżnicowanie inwestorów, naruszających prawo budowlane.
Należy zatem przyjąć, iż pojęciem "czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem" obejmuje także oświadczenie inwestora o prawie dysponowania ruchomością na cele budowlane jako niezbędny wymóg w legalnie prowadzonym procesie budowlanym, także przy wykonywaniu robót budowlanych nad cudzą nieruchomością.
Z tych względów decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać jako wydane z naruszeniem prawa materialnego i w tej sytuacji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 135, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 51 Prawa budowlanego organ I instancji winien zatem zgodnie z powyższymi wskazaniami nałożyć na inwestora odpowiednie obowiązki w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, m.in. przez złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane – po uprzednim stwierdzeniu wykonania robót zgodnie z innymi wymaganiami Prawa budowlanego i sztuką budowlaną.
Należy również uwzględnić zmianę stanu prawnego co do zakresu obowiązków i rodzaju rozstrzygnięć dokonanego ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 93, poz. 888/.
SJ/

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI