II SA/Go 97/25

II SA/Go 97/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami związanymi z usunięciem i przechowywaniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. M. od decyzji Starosty [...] z dni [...] kwietnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie obciążenia użytkownika pojazdu T H. M. należnością [...] złotych z tytułu nieuiszczenia kosztów powstałych w wyniku usuwania i przechowywania pojazdu marki [...] nr rej. [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako - kpa) oraz 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1251, dalej jako - p.r.d.) oraz uchwały Rady Powiatu [...] nr XLVII.197.22 z dnia 30.11.2022 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz kosztów powstałych wskutek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, jeżeli odstąpiono od usunięcia pojazdu z powodu ustania przyczyny jego usunięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. znak: [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10h oraz ust. 10j p.r.d. obciążył użytkownika pojazdu - T H. M. należnością w kwocie [...] zł z tytułu nieuiszczenia kosztów powstałych w wyniku usunięcia i przechowywania pojazdu usuniętego z drogi powiatowej nr [...] relacji [...] - [...] w dniu [...].09.2023 r. marki [...] o nr. rej. [...] i numerze VIN: [...], który został odebrany w dniu [...].09.2023 r. z parkingu strzeżonego. Potwierdzając odbiór, pełnomocnik strony zobowiązał się do zapłaty kwoty [...] zł za usunięcie pojazdu oraz [...] zł za przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w terminie 7 dni. Równocześnie organ I instancji wyznaczył termin 30 dni na uregulowanie powyższego zobowiązania.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że Komenda Powiatowa Policji w [...] działając na podstawie art. 130a ust. 4 p.r.d. w dniu [...].09.2024 r. wydała dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] - [...], a przyczyną usunięcia wpisaną w dyspozycji było podejrzenie kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Zezwolenie nr [...] na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego wydane zostało przez Komendę Powiatową Policji w dniu [...].09.2023 r., w tym samym dniu pojazd został wydany z parkingu na podstawie pokwitowania odbioru, gdzie opłata za przechowywanie pojazdu wynosiła [...] zł oraz za jego usunięcie [...] zł co łącznie stanowi kwotę [...] zł. Termin wniesienia opłaty upłynął [...].09.2023 r. Zgodnie z treścią art. 130a ust. 6 p.r.d. Rada Powiatu [...] uchwalą z dnia 30 listopada 2022 r. Nr XLVI1.197.22 w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów oraz kosztów powstałych wskutek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, jeżeli odstąpiono od usunięcia pojazdu z powodu ustania przyczyny jego usunięcia ustaliła kwotę [...] zł za usunięcie dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 16 ton, a kwota [...] zł jest opłatą za każdą dobę przechowywania pojazdu. W konkluzji organ wskazał, iż kosztami powstałymi w wyniku wydania w dniu [...].09.2023 r. dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rej. [...] z drogi powiatowej nr [...] relacji [...] i jego przechowywania w kwocie [...] zł należy obciążyć T H. M. we [...].
Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji, H. M. działający przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie: art. 130a § 1 pkt 1 p.r.d. polegające na błędnym uznaniu, iż pojazd zagrażał bezpieczeństwu ruchu lub utrudniał ruch w sytuacji, gdy pojazd został zaparkowany zgodnie z przepisami; zaufania do władzy publicznej poprzez uznanie, iż w sytuacji bezzasadnego zatrzymania kierującego pojazdem, właściciel ponosi odpowiedzialność za bezzasadne działanie Policji w sytuacji, gdy to organ administracji publicznej powinien ponieść negatywne konsekwencje własnej pomyłki; zaufania do władzy publicznej, poprzez zmianę podstawy prawnej odholowania i przechowania pojazdu (poszukiwania powodów odholowania pojazdu) w sytuacji, gdy poprzednio podana podstawa prawna nie mogła znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pojazd został pozostawiony przez kierowcę w sytuacji, gdy kierowca został zatrzymany przez policję i przewieziony na Komendę Powiatową w [...], na skutek podejrzenia kierowania pojazdem pod wpływem alkoholu, a które to postępowanie zostało umorzone. Następnie po przytoczeniu art. 130a ust. 2 pkt 1a p.r.d. pełnomocnik wskazał, że w toku czynności sprawdzających prowadzonych przez policję ustalono, że pracownik H. M. nie kierował pojazdem pod wpływem alkoholu, wobec czego postępowanie umorzono nie oskarżając kierowcy, a ponieważ odpadła podstawa odholowania pojazdu policja zmieniła podstawę prawną, wskazując jako przyczynę pozostawienie pojazdu w miejscu zabronionym lub utrudniającym ruch uliczny lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu tj. art. 130a § 2 pkt 1a p.r.d. Ponadto, na skutek bezzasadnej decyzji Policji o podejrzeniu kierowania pod wpływem alkoholu, kierowca został pozbawiony możliwości dalszego poruszania się pojazdem. Nie udowodniono także dokumentacją fotograficzną lub innymi dowodami np. notatkami służbowymi, aby pojazd faktycznie utrudniał ruch lub w inny sposób zagrażał bezpieczeństwu oraz by był zaparkowany w miejscu gdzie jest to zabronione. Zdaniem skarżącego powołanie się na przepis art. 130a § 1 pkt 1 p.r.d. stanowi jedynie chęć uzasadnienia przez organ konieczności odholowania i przechowywania pojazdu, które dokonane zostało bezprawnie, a kosztami takiego działania obciążyć odwołującego. Kierowca nie został ukarany za żadne wykroczenie, więc policja uznała, iż nie doszło do utrudnienia ruchu albo zagrożenia bezpieczeństwa ruchu.
Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze W [...] przedstawiło stan prawny sprawy i wskazało, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Zgodnie z art. 130a ust. 2a p.r.d. od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest zobowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10j stosuje się odpowiednio (ust. 2a). Zgodnie z art. 130a ust. 6 rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Właściciel nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu, wobec którego wydano dyspozycję jego usunięcia z drogi, musi zatem liczyć się z tym, iż obowiązany będzie ponieść koszty nawet wówczas, gdy pojazd nie został odholowany bowiem doszło do odstąpienia od usunięcia (jeszcze przed lub nawet w trakcie jego usuwania). Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (niemających znaczenia w sprawie). Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Stosownie do art. 130a ust. 10j zdanie pierwsze p.r.d. termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust.10h, wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Analizując stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało, że w dniu [...]09.2023 r. funkcjonariusz Komendy Powiatowej w [...] wydał dyspozycję nr [...] usunięcia pojazdu marki [...] rej. [...] i numerze VIN: [...] z drogi nr [...] relacji [...] - [...] z powodu podejrzenia kierowania w stanie nietrzeźwości. Pojazd odebrano od S. J. W dniu [...].09.2023 r. właściciel pojazdu - H. M. prowadzący działalność pod firmą T we [...] upoważnił swego pracownika – K. S. do odbioru pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. W dniu [...].09.2023 r. dyspozycją nr [...] funkcjonariusz Komendy Powiatowej w [...] wydał zezwolenie na odbiór przez A. pojazdu [...] nr rej. [...] z parkingu strzeżonego, usuniętego w dniu [...].09.2023 r. z drogi [...]. Właściciel A. w dniu [...].09.2023 r. potwierdził wydanie pojazdu z parkingu. W aktach sprawy znajduje się również kopia protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze podejrzanego w którym przesłuchiwany wyjaśnił, że cyt: "w dniu wczorajszym przed godziną 21:00 miałem pauzę, przekroczyłem granicę około 21:00 a następnie jechałem na ślepo, bo rozładował mi się telefon z nawigacją. Po około 15-20 min. zatrzymałem się przy sklepie D, gdzie kupiłem 2 mocne piwa 9% i dwie wódki 100 ml żubrówki. Po zakupach naładowałem w samochodzie telefon i jechałem prosto, bo nawigacja kazała mi jechać w lewo lub w prawo, ale było tak wąsko, że bałem się skręcić by nie zabłądzić. Za [...]em stanąłem około godz. 23:00, bo zabrakło mi paliwa. Jak stanąłem, to za chwilę zadzwonił szef i zapytał gdzie ja jestem i powiedział, że tam nie powinienem być. Powiedziałem, że skończyło mi się paliwo więc szef powiedział, że rano mi dowiozą." Dalej kierowca pojazdu podał, że wyłączył światła awaryjne, lecz po jakimś czasie je wyłączył bo hałasowały i nie mógł zasnąć. Po rozmowie z szefem po godz. 23:00 zaczął pić alkohol - najpierw wypił piwo, a potem wódkę. Auto stało zaparkowane: ciągnik siodłowy częściowo na poboczu i częściowo na jezdni, jednak przyczepa była około 70 cm od barierek. Auto zatrzymało się na zakręcie, lecz kierowca nie mógł z nim nic zrobić ponieważ skończyło mu się paliwo. W aktach znajduje się też notatka urzędowa sporządzona w dniu [...].09.2023 r., w której sporządzający funkcjonariusz Policji Posterunku Policji w [...] - Komenda Powiatowa Policji w [...] wyjaśnił, iż w dniu [...].09.2023 r. pełniąc służbę obchodową w terenie gminy [...] wspólnie z drugim funkcjonariuszem o godz. 00:46 z polecenia dyżurnego KPP w [...] udali się na drogę [...] relacji [...] - [...], gdzie według zgłoszenia nietrzeźwy kierowca zatrzymał na drodze zestaw pojazdów w sposób utrudniający ruch innym użytkownikom drogi oraz powodujący zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Na miejscu zastali ciągnik samochodowy [...] o nr. rej. [...], którego pokrywa silnika była jeszcze ciepła wraz z naczepą [...] o nr. rej. [...] ustawiony na pasie ruchu w kierunku miejscowości [...] z włączonymi światłami awaryjnymi pozycyjnymi, lewymi kołami naczepy stojący na osi jezdni, brak wystawionego trójkąta ostrzegawczego. Przy drzwiach kierującego na drodze znajdowały się puszki po piwie oraz rozbita butelka po wódce 100 ml. W otwartej kabinie pojazdu, w której panował nieład zastali śpiącego mężczyznę, którym okazał się S. J. Kierowca oświadczył, że kierował zestawem pojazdów, jednak pomyliły mu się drogi i około godz. 00:20 skończyło mu się paliwo w związku z czym zatrzymał swój pojazd na drodze. Poinformowany właściciel firmy transportowej oświadczył, że paliwo zostanie dowiezione rano. Na miejscu poddano kierowcę badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu: badanie I godzina 01:31wynik 0,46 mg/l, badanie II godzina 02:03 wynik 0,50 mg/l. Na miejsce przybył patrol, który zabezpieczył zestaw pojazdów do czasu usunięcia pojazdu z drogi na podstawie dyspozycji [...]. Kolegium zauważyło, że wykazana badaniem na miejscu postoju pojazdu zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu świadczy, iż kierowca znajdował się w stanie nietrzeźwości. Zgodnie z art. 115 § 16 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2024, poz. 17) - stan nietrzeźwości w rozumieniu tego kodeksu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w 1 dcm 3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Już na miejscu postoju pojazdu badania kierowcy, stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu znacznie przekraczało tę wartość i czasie badania na Posterunku Policji w [...] nadal wzrastało i wynosiło: o godz. 2:04 - wynik 0,57 mg/l; o godz. 02:05 -0,58 mg/I; o godz. 02:36-0,51 mg/l; o godz.: 03:08 - wynik 0,49 mg/l. W trakcie wykonywania czynności mężczyzna wielokrotnie zmieniał wersję wydarzeń twierdząc, że zatrzymał pojazd o godz. 22:30, że nie kontaktował się z właścicielem firmy. Podawał że spożył dwa piwa i wódkę, następnie że trzy piwa i wódkę. W związku z powyższym kierowcy zatrzymano prawo jazdy, mężczyznę zatrzymano i po uprzednim badaniu lekarskim osadzono w PDOZ KPP [...]. W notatce urzędowej sporządzonej w dniu [...].03.2024 r. asp. szt. Wydziału Prewencji KPP w [...] w nawiązaniu do dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] wydanych w dniu [...].09.2023 r. wyjaśnił, iż w tym dniu wraz z drugim funkcjonariuszem około godz. 1:20 udali się na interwencję na drogę relacji [...] - [...], gdzie według wstępnych informacji interwencja dotyczyła kierowania pojazdem przez osobę nietrzeźwą. Dalej wskazano, że na miejscu interwencji był też patrol policji z [...] oraz samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] z przyczepą marki [...] nr rej. [...]. Ustalono, że kierujący pojazdem był pod działaniem alkoholu, a pojazd stał w miejscu zagrażającym bezpieczeństwu w ruchu drogowym tj. na łuku drogi i nieoświetlony. Na miejscu interwencji wypisano dyspozycję usunięcia obu pojazdów, a wpisując numer drogi omyłkowo wpisano numer drogi [...], mimo że wcześniej już zjechali na drogę nr [...]. Nieprecyzyjnie też wpisano przyczynę usunięcia pojazdów, gdyż wpisano "podejrzenie kierowania w stanie nietrzeźwości" sugerując się poleceniem dyżurnego a zapomniano wpisać główną przyczynę usunięcia pojazdów tj. pozostawienie pojazdu w miejscu zagrażającym bezpieczeństwu". Jak wynika z notatki funkcjonariusza Policji z dnia [...].09.2023 r. pojazd ustawiony był na łuku drogowym, na pasie ruchu w kierunku miejscowości [...], lewymi kołami naczepy stojący na osi jezdni, bez wystawionego trójkąta ostrzegawczego. To zdaniem Kolegium świadczy o pozostawieniu pojazdu w miejscu, gdzie utrudnia ruch oraz zagraża bezpieczeństwu, co spełnia warunki określone w art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. Zdaniem Kolegium, w świetle zebranych dokumentów organ I instancji słusznie uznał, iż prawidłową przyczyną usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...] było pozostawienie go w miejscu, gdzie było to zabronione i utrudniało ruch lub w inny sposób zagrażało bezpieczeństwu (art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d.), a nie jak to było omyłkowo wpisane w dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...]. Zdaniem Kolegium pierwotny wpis w dyspozycji usunięcia pojazdu pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości jej wydania, co wynika z ustaleń poczynionych przez Policję oraz organ I instancji. W związku z powyższym, Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji została wydana w sposób prawidłowy i oparta na prawidłowych przesłankach. Jak wskazują zebrane w sprawie dowody, zaistniała konieczność usunięcia pojazdu z drogi, gdyż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. po zabraniu kierowcy na Komendę, pojazd pozostał w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, a jego właściciel nie przysłał nikogo, kto by pojazd usunął, tym bardziej, że w zestawie pojazdów nie było paliwa.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2024 roku znak [...] H. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy) tj.: a. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie kwestii skierowania przez właściciela pojazdu osoby, która zmierzała z zapasowym paliwem oraz która miała przestawić pojazd w dozwolone miejsce oraz uniemożliwienia jej przestawienia pojazdu 2) naruszenie prawa materialnego w tym w szczególności braku uwzględnienia poprzez naruszenie; a. art. 130 a p.r.d. polegający na błędnym uznaniu, iż pojazd zagrażał bezpieczeństwu ruchu lub utrudniał ruch, w sytuacji gdy pojazd został zaparkowany zgodnie z przepisami, a powodem jego odholowania, na co wskazuje notatka policyjna, było podejrzenie kierowania w stanie nietrzeźwości, co na etapie postępowania przygotowawczego wykluczono, b. zaufania do władzy publicznej poprzez uznanie, iż w sytuacji bezzasadnego zatrzymania kierującego pojazdem, właściciel ponosi odpowiedzialność za bezzasadne działanie policji, w sytuacji gdy to organ administracji publicznej powinien ponieść negatywne konsekwencje własnej pomyłki, c. zaufania do władzy publicznej, poprzez zmianę podstawy prawnej odholowania i przechowania pojazdu (poszukiwania powodów odholowania pojazdu), w sytuacji gdy poprzednio podana podstawa prawna nie mogła znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, K. M. na okoliczność wysłania przez H. M. kierowcy z dodatkowym paliwem, celem przestawienia pojazdu w dozwolone miejsce i uniemożliwienie przestawienia pojazdu z uwagi na nieudostępnienie kluczyków przez organy postępowania, jak również prawidłowego zaparkowania pojazdu. Mając na względzie wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji w całości oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021.137) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz..U.2019.2325, dalej jako -p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia użytkownika pojazdu H. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą T H. M. we [...] należnością w kwocie [...] złotych z tytułu nieuiszczenia kosztów powstałych w wyniku usuwania i przechowywania pojazdu marki [...] nr rej. [...].
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy prawa miejscowego - uchwały Rady Powiatu [...] z dnia 30 listopada 2022 r. Nr XLVII.197.22 w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych wskutek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, jeżeli odstąpiono od usunięcia pojazdu z powodu ustania przyczyny jego usunięcia.
Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.
Ustawodawca określił enumeratywnie sytuacje, w których dopuszczalne jest usunięcie pojazdu. W przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 pkt 1-7 p.r.d. usunięcie pojazdu z drogi jest obligatoryjne. Usunięcie pojazdu jest natomiast fakultatywne w sytuacjach wymienionych w art. 130a ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy. W pierwszym wypadku, właściwy organ jest zobowiązany zawsze usunąć pojazd w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniającej usunięcie, a w drugim - jest to pozostawione jego uznaniu. Zawsze, gdy zostanie stwierdzone, że pojazd został zaparkowany w miejscu, gdzie to jest zabronione i utrudnia ruch drogowy lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela, a funkcjonariusz Policji czy Straży Miejskiej ma ustawowy obowiązek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i nie zależy to od jego uznania. Fakultatywność działania jest tu wykluczona, przy czym przesłanki określone w art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. muszą zostać spełnione łącznie, co oznacza, że nie można usunąć pojazdu, który wprawdzie pozostawiono w miejscu zabronionym, ale nie utrudnia to ruchu lub nie zagraża bezpieczeństwu.
Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja wydana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania organ wydaje ją obligatoryjnie (por. wyroki NSA z dnia: 25 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2141/15, 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 24 70/17, 16 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1990/21).
Z akt sprawy wynika, że w dniu zdarzenia użytkownikiem pojazdu o nr re. [...] był H. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą T H. M. we [...]. Pojazd ten użytkowany był przez skarżącego na podstawie umowy nr [...] zawartej z V. S.A. we [...]. Z pisma organu z dnia [...] stycznia 2024 r. skierowanego do V. S.A. we [...], informującym spółkę o zdarzeniu usunięcia z drogi i przechowywania danego pojazdu wynika, że zgodnie z Centralną Ewidencją Pojazdów pojazd ten stanowi własność V. S.A. we [...].
Zgodnie z art. 7091 Kodeksu cywilnego przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.
Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że na podstawie umowy leasingu rzecz przekazywana jest osobie do używania i pobierania użytków, ale właścicielem danej rzeczy jest finansujący ( leasingodawca).
W tych okolicznościach sprawy, w ocenie Sądu, organ winien rozważyć zastosowanie w sprawie przepisu art. 130a ust. 10i p.r.d. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
W orzecznictwie zauważa się, że powołany art. 130a ust. 10i p.r.d. wprowadzający odpowiedzialność solidarną co do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, może wywoływać pewne wątpliwości interpretacyjne. Wątpliwości te związane są z tym, że ustawodawca ogranicza się tylko do stwierdzenia, że osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność ponosi odpowiedzialność solidarną do pokrycia kosztów określonych w art. 130a ust. 10h p.r.d. Jeśli chodzi o zagadnienie związane z odpowiedzialnością solidarną właściciela pojazdu z osobą dysponująca nim w chwili zatrzymania na podstawie innego tytułu prawnego niż własność, to należy podkreślić, że odpowiedzialność tych drugich osób ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec właściciela pojazdu. Oznacza to, że organ nie ma prawa na dowolny wybór podmiotu, w stosunku do którego dochodzić będzie należności z tytułu opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Analizując art. 130a p.r.d., przyjąć należy, że to właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a cyt. ustawy pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta - z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy - powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Inaczej rzecz ujmując, osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność może ponosić solidarną odpowiedzialność wraz z właścicielem pojazdu za koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi, natomiast samodzielnie nie ponosi takiej odpowiedzialności. W konsekwencji brak odpowiedzialności właściciela za dany okres skutkowałoby brakiem odpowiedzialności za ten okres również władającego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2020 r. I OSK 2672/19, II GSK 1990/21).
Przeprowadzając wykładnię przepisów art. 130a 10h oraz 10i p.r.d. przede wszystkim należy odnieść się do wykładni funkcjonalnej, która uznawana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy (por. uchwała NSA z 10 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 8/09; wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2225/18).
Wracając do niniejszej sprawy należy zauważyć, że kwestia własności przedmiotowego pojazdu została przez organ dostrzeżona, bowiem w treści decyzji organ określa skarżącego jako użytkownika pojazdu, a nie jego właściciela. Również w korespondencji kierowanej do V. S.A. organ podaje, że to właśnie ta spółka jest właścicielem pojazdu. Pomimo tego, oraz wbrew treści art. 130a ust. 10h w którym jest mowa o właścicielu pojazdu, w sprawie pominięto treść art. 130a ust. 10i.
Wskazać jednocześnie należy, że materiał dowodowy w badanej sprawie wymaga uzupełnienia. W aktach sprawy brak jest bowiem informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów, na którą powoduje się organ w piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r., nadto brak jest odpisu dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu, czyli dokumentów z których wynika prawo własności do pojazdu. Dopiero uzupełnienie materiału dowodowego na okoliczność wyżej wskazaną pozwoli na jednoznaczne ustalenie rodzaju odpowiedzialności skarżącego za usunięcie i przechowywanie przedmiotowego pojazdu.
W ocenie Sądu zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 130a ust. 1 pkt 1 pr.d, gdyż pojazd został pozostawiony w sposób który zagrażał bezpieczeństwu. Z protokołu przesłuchania w dniu [...] września 2023 r. w charakterze świadka kierowcy pojazdu wynika, że pojazd został zatrzymany na zakręcie drogi, ciągnik znajdował się częściowo na poboczu, a częściowo na jezdni, naczepa znajdowała się ok. 70 cm. od barierek. Pomimo tego, że zdarzenie miało miejsce w późnych godzinach wieczornych, samochód nie był oświetlony, nie ustawiono trójkąta ostrzegawczego. Okoliczności podane przez świadka znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Fakt, że w chwili przyjazdu na miejsce zdarzenia funkcjonariuszy Policji kierowca znajdował się w stanie nietrzeźwości (co wynika z wyników badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu) oraz, że w pojeździe brak było paliwa, świadczy o tym, że usunięcie pojazdu było uzasadnione, gdyż w inny sposób nie można było usunąć stanu zagrożenia bezpieczeństwa spowodowanego nieprawidłowym zaparkowaniem pojazdu.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zgodnie z procedurą sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, jedynie w sytuacjach wyjątkowych, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a, sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. W związku z powyższym zawnioskowany w skardze dowód z przesłuchania skarżącego należało uznać jako niedopuszczalny.
W tym stanie sprawy, decyzje organów obydwu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. zostały uchylone. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie oraz w oparciu o kompletny materiał dowodowy orzec o odpowiedzialności za koszty usunięcia i przechowywania pojazdu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.