II SA/Go 954/21

II SA/Go 954/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Jaśkiewicz
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 532/22 - Wyrok NSA z 2022-12-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 708
art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 22 ust. 2 i ust. 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] sierpnia 2018 r. o godz. 16:50 na byłym Drogowym Przejściu Granicznym w [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Referatu Realizacji, przeprowadzili kontrolę środka przewozowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową numer rejestracyjny [...], którym kierował A.R. Podmiotem odbierającym towar: Fuldy refined rapeseed oil (olej rzepakowy) w ilości 24580 kg, klasyfikowany do kodu CN 1514, przewożonym z Niemiec do Polski była F. GmbH, (miejsce dostarczenia: [...]), a przewoźnikiem P. sp. z o.o. (powoływana dalej jako: "Spółka", "strona", skarżąca").
W toku kontroli kierujący ww. zestawem pojazdów przedstawił numer referencyjny [...]. Po sprawdzeniu danych w systemie SENT i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych stwierdzono nieprawidłowości w systemie SENT. Ustalono, że przewoźnik nie uzupełnił danych zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. poz. 708, ze zm.) – powoływanej dalej jako "ustawa SENT". Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono w dniu [...] sierpnia 2018 r. Protokół z kontroli nr [...], z którym w obecności funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej zapoznał się Kierujący pojazdem, jednakże odmówił podpisania protokołu.
Postanowieniem z dnia [...].09.2018 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (powoływany dalej jako: "NUCS", "organ pierwszej instancji"), wszczął wobec Spółki postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za nieuzupełnienie przez przewoźnika danych w zgłoszeniu przewozu towarów [...], zgodnie z przepisem art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT.
W odpowiedzi na zawiadomienie NUCS o wyznaczeniu siedmiodniowego termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania Spółka w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. złożyła wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i umorzenie postępowania.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. [...] NUCS, na podstawie art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 4 i ust. 11, art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT, nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że kierujący pojazdem przedstawił do kontroli dokumenty przewozowe oraz zgłoszenie przewozu towarów [...]. Po sprawdzeniu danych w zgłoszeniu SENT i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych stwierdzono, iż przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o dane zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 6 ust. 3 pkt. 1 ustawy SENT. Powyższe naruszenie sankcjonowane jest karą pieniężną nakładaną na przewoźnika, zgodnie z art. 22 ust. 2 tejże ustawy.
W ocenie NUCS na faktyczną ocenę ustaleń poczynionych podczas kontroli nie wpływa sam fakt posiadania dokumentu SENT dla kontrolowanej dostawy towarów i "uzupełnienie naruszeń" w trakcie kontroli. Zgodnie z art. 6 ust. 3 ww. ustawy przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o wymagane dane. Zatem uzupełnienie danych w zgłoszeniu SENT podczas trwania kontroli, jeszcze przed jej zakończeniem, nie oznacza że przewoźnik wywiązał się z tego obowiązku, tj. przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju bowiem przewóz na terytorium kraju rozpoczyna się z chwilą przekroczenia granicy RP.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że ustawa SENT w żaden sposób nie przewiduje stopniowania kar w zależności do "stopnia zawinienia", przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.
Odnosząc się do wniosku strony o odstępnie od nałożenia kary pieniężnej oraz umorzenie postępowania w sprawie NUCS wskazał, że analiza zarejestrowanych przewozów w systemie SENT wykonywanych przez Spółkę wykazała, iż od [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] września 2018 r. wykonała ona łącznie 6531 przewozów. W oparciu o przeprowadzone kontrole, w dziesięciu przypadkach sporządzono protokoły w związku ze stwierdzonymi uchybieniami. Stwierdzone nieprawidłowości dot. braku uzupełnienia danych, do których wypełnienia zobowiązany jest przewoźnik.
Organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 22 ust. 3 ustawy SENT, następnie wyjaśnił, że zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które podatnik nie miał wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania, co w ocenie organu w niniejszej sprawie nie występuje. Stwierdził, że zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności, a konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów była stronie znana. Nie jest to sytuacja nadzwyczajna i w praktyce tego typu przypadki są udziałem wielu podmiotów, które pomimo tego wywiązują się z ciążących na nich obowiązków bądź regulują kary za niewykonanie bądź nieprawidłowe wykonanie. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów. NUCS zaznaczył przy tym, że niniejsze postępowanie nie jest jedynym, toczącym się postępowaniem wobec Spółki z tytułu nienależytego przestrzegania przepisów ustawy SENT, co dodatkowo nie wskazuje na jego incydentalny charakter. Strona, jako doświadczony przewoźnik, winna znać obowiązujące przepisy w zakresie przewozów towaru i dochować wszelkiej staranności, aby jej postępowanie było zgodne z normami z nich wynikającymi.
Organ pierwszej instancji wskazał też, że zapisy ustawy SENT w sposób sztywny i bezwzględny określają wysokość kar, zatem nie ma możliwości uznaniowego obniżenia lub podwyższenia wysokości tej kary.
Ponadto, po analizie dokumentów finansowych Spółki NUCS uznał, iż Spółka jest w stanie uregulować karę pieniężną bez zagrożenia obniżenia rentowności prowadzonej firmy czy jej egzystencji. Stwierdził, że z przedłożonych dokumentów finansowych, jak również z załączonego formularza informacji i przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis wynika, że Spółka nie odnotowuje strat, jej obroty nie ulegają pomniejszeniu, nie występuje zjawisko zwiększenia zapasów czy też niewykorzystania potencjału do świadczenia usług. Nie zmniejsza się również przepływ środków finansowych, nie rośnie suma zadłużenia ani kwota odsetek od zobowiązań. Nie maleje wartość aktywów netto, nie wystąpiły również inne okoliczności wskazujące na trudności w zakresie płynności finansowej.
W ocenie organu pierwszej instancji brak jest też jakichkolwiek przesłanek uprawniających do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Po rozpoznaniu wniesionego przez Spółkę odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (powoływany dalej jako "DIAS", "organ odwoławczy"), decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że po sprawdzeniu danych w systemie monitorowania przewozu towarów i porównaniu ich z danymi zawartymi w dokumentach w zgłoszeniu SENT stwierdzono brak wypełnienia pól dotyczących danych przewoźnika, środka transportu, daty rozpoczęcia przewozu oraz planowanej daty zakończenia przewozu. Okoliczność ta wyczerpuje przesłankę wymienioną w art. 22 ust. 2 ustawy SENT (nieuzupełnienie zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 tej ustawy), która skutkuje nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, w drodze decyzji.
W ocenie DIAS stwierdzona w sprawie nieprawidłowość polegała na nieuzupełnieniu przez przewoźnika wielu pół zgłoszenia SENT o istotne, dla systemu monitorowania przewozu towarów wrażliwych, dane dające organom możliwość dokonywania analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwiające prawidłową identyfikacją podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Tym samym organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją strony podniesioną w odwołaniu oraz piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., że waga naruszenia była nieznaczna.
Podkreślił, że Spółka miała świadomość ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT, gdyż niejednokrotnie w wyniku kontroli stwierdzono brak uzupełnienia zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 tej ustawy. Trudno zatem mówić o rzetelności i staranności w realizacji ciążących na Spółce obowiązków.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko NUCS, że z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT jednoznacznie wynika, iż przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o wymagane dane i to na ten podmiot spada odpowiedzialność za sposób ich realizacji. Natomiast uzupełnienia wymaganych danych w toku kontroli nie można uznać za wywiązanie się przewoźnika obowiązków wynikających z art. 6 ust. 3 pkt 1 tej ustawy.
W ocenie DIAS w niniejszej sprawie sytuacja, która doprowadziła do naruszenia przepisów ustawy SENT nie była omyłką związaną z wątpliwościami wykładni przepisów omawianej ustawy, a także nie wiązała się z wątpliwościami dotyczącymi stosowania przepisów tego aktu prawnego, stąd też podnoszone przez stronę argumenty, dotyczące wprowadzenia niewspółmiernego środka sankcyjnego za popełnione naruszenie są organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.
Odnosząc się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną przewoźnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej podmiotu oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.
DIAS wskazał, że przychody i dochody Spółki za lata 2016-2017 kształtowały się następująco: 2016r. - przychód 184.759.785,27 zł, dochód 4.037.186,20 zł., 2017r. - przychód 189.223.492,34 zł, dochód 5.066.592,59 zł. Spółka dokonała zakupu środków trwałych na kwoty: w 2017r.- 11.678.797,00 zł, w 2018r. -12.812.738.00 zł. Ponadto Spółka nie posiada zaległości podatkowych i niepodatkowych. W stosunku do niej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W latach 2016-2018 złożyła 3 deklaracje, z których wynika, iż była stroną zbycia - nabycia składników majątkowych. Spółce nie wydano decyzji dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W latach 2016-2017 ww. Spółka była benificjentem pomocy de minimis o łącznej kwocie 32.996.00 zł, stanowiącej równowartość 7.758,96 EURO.
W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, uprawniony jest wniosek, że obciążenie w niniejszym postępowaniu karą pieniężną strony nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Poza tym dolegliwość kary pieniężnej jest celowym zamierzeniem ustawodawcy. Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, i aktualizacji wpisów było "nieopłacalne" dla podmiotów uczestniczących w przewozie "wrażliwych" towarów.
Zdaniem DIAS w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Fakt nieuzupełnienia zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust.3 ustawy SENT nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływu, bowiem nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.
W ocenie organu odwoławczego dla odpowiedzialności strony nie ma znaczenia podnoszony fakt neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu w zgłoszeniu. Wprawdzie od 14.06.2018r. w przepisach ustawy SENT obowiązuje rozwiązanie, zgodnie z którym w przypadkach, gdy w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej stwierdzono naruszenie przepisów ustawy, które nie spowodowało uszczupleń podatku VAT oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Jednak, jak stanowi art. 30 ust. 5 pkt 1 ustawy SENT, przepisu tego nie stosuje się w stosunku do przewoźników oraz w sytuacji, gdy naruszenie przepisów ustawy o SENT zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej
DIAS stwierdził, że niespełnienie normy wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT powoduje, iż brak jest podstaw do dalszego procedowania w zakresie udzielenia ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W związku z powyższym nie było możliwości zastosowania art. 26 ust. 3 pkt 1, ani art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT.
Za niezasadny organ odwoławczy uznał też wniosek Spółki o umorzenie postępowania na podstawie art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej.
Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę zarzucając jej naruszenie:
1) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych przez zastosowanie wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie; art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez opisanie nie istniejącego stanu faktycznego - strona nigdy nie składała wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 165b § 1 Ordynacja podatkowa,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 w związku z art. 2a Ordynacji podatkowej.
Wobec podniesionych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie skarżącej organy nie zastosowały w sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podst. art. 22 ust 3 w związku z art. 26 ust 3 ustawy SENT choć miały do tego prawo i mogły skorzystać z rozwiązań jakie daje ww. ustawa. Organy nieprawidłowo interpretują przepisy ustawy o odstąpieniu od karania przewoźnika. Przepisy te powinny być interpretowane elastycznie przez organy kontroli. Jeżeli ustawa daje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, art. 22 ust 3 w związku z art. 26 ustawy SENT, to organ powinien korzystać z możliwości jaki daje mu ustawodawca.
Skarżąca stwierdziła, że postępowania organów są całkowicie sprzeczne z art. 2a, art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej. Podkreśliła również, że ustawa SENT została wprowadzona aby zapobiegać nieuczciwemu wprowadzaniu do Polski towarów akcyzowych. Natomiast ustawa nie miała na celu karać uczciwych przewoźników za drobne błędy, które nie mają żadnego znaczenia dla prawidłowej realizacji transportu.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja DIAS z dnia [...] sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję NUCS z dnia [...] grudnia 2018r. nakładającą na Skarżącą (przewoźnika) karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z uwagi na nieuzupełnienie danych w zgłoszeniu przewozu towaru.
Niniejsza sprawa, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT w jej brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli tj. [...] sierpnia 2018 r.
Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
W art. 6 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy wskazano, że w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:
a) dane przewoźnika obejmujące:
– imię i nazwisko albo nazwę,
– adres zamieszkania albo siedziby,
b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,
c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,
d) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju,
e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,
f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane,
g) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
W ocenie organu w sprawie zaistniały podstawy do zastosowania ww. przepisów bowiem podczas kontroli środka przewozowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową numer rejestracyjny [...], którym przewożono olej rzepakowy w ilości 24580 kg, klasyfikowany do kodu CN 1514, zgodnie ze zgłoszeniem [...], a przewoźnikiem była skarżąca, przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2018 r. o godz. 16:50 na byłym Drogowym Przejściu Granicznym w [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Referatu Realizacji ustalili, że przewoźnik nie uzupełnił danych zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT, a w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia tej kary.
Powyższego wniosku nie podziela skarżąca podnosząc, że stwierdzone uchybienia nie wywołały żadnych ujemnych skutków prawnych dla fiskusa i zostały usunięte niezwłocznie, jeszcze podczas kontroli. Naruszenia te mają charakter incydentalny i stanowią śladowe ilości w realizowanych przez Spółkę przewozach SENT. Zdaniem skarżącej organy dokonały błędnej interpretacji przepisów ustawy o SENT ustawa ta bowiem winna być interpretowana elastycznie. Skarżąca stwierdziła też, że organy powinny odstąpić od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Nadto winny rozpatrzyć niniejszą sprawę w kontekście zastosowania art. 2a Ordynacji podatkowej w kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013.
Wobec tak zakreślonego przedmiotu wyjaśnić należy, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Przewidują sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia tych przepisów i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu określonych w ustawie towarów przez odpowiedzialne podmioty.
Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno - skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne, a kara przewidziana w powyższym przepisie za uchybienia o jakich jest mowa w art. 6 ust. 3 ustawy SENT dotyczy uchybień formalnych przy czym niewypełnienie któregokolwiek z nich, powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Ustawodawca nie przewidział zatem żadnych okoliczności (poza przesłankami z art. 22 ust. 3 ustawy SENT) pozwalającymi na odstąpienie od nałożenia kary. Kwestia odpowiedzialności powstaje w sposób obiektywny w momencie stwierdzenia dopuszczenia się przez konkretny podmiot, w tym wypadku skarżącą uchybienia zagrożonego wymierzeniem kary pieniężnej i nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy po stronie przewoźnika, ani też jej rodzaju - umyślna, czy też nie. Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca nie przewidział też żadnej gradacji kary czyli nie zastrzegł, że organ może wymierzyć karę " do 10.000 zł", co również dowodzi, że jego zamiarem nie było pozostawienie organowi uprawnienia do oceny wagi takiego potencjalnego naruszenia i związanej z nim wysokości kary pieniężnej. Oznacza to, że organy nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, w tym również, jak podnosi skarżąca, ewentualnego wystąpienia ryzyka uszczuplenia wpływów do Budżetu państwa.
Jak słusznie wyjaśnił DIAS z odpowiedzialności za naruszenie ww. przepisów nie zwalnia również uzupełnienie zgłoszenia przewozu towarów o brakujące dane w trakcie trwania kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.
Możliwość odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za nieuzupełnienie zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 reguluje art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy.
Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT wskazano, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego w sprawie.
Wyjaśnić należy, że określona w ww. przepisach instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym i odsyła do pojęć niedookreślonych "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialno-prawnych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Podkreślić trzeba, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy jednak ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania (por. wyrok NSA z 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 362/20).
Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika, że posiada ona stabilną sytuację finansową. Spółka nie posiada zaległości podatkowych i nieopodatkowanych, nie są prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne. Dochody Spółki za lata 2016-2017 to odpowiednio 4.037.186,20 zł i 5.066.592,59 zł. W 2017 r. Spółka dokonała zakupu środków trwałych na kwotę 11.678.797 zł a w 2018 r. na kwotę 12.812.738 zł. Jak zatem słusznie zauważył DIAS obciążenie skarżącej karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła dokumentów, z których można by wysnuć odmienne wnioski. Organy zasadnie zatem uznały, że w sprawie spawie nie wystąpił ważny interes przewoźnika, który uzasadniałby odstąpienie od wymierzenia kary, o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy SENT.
Odnośnie przesłanki "interesu publicznego", wyjaśnić należy, że w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19).
Zdaniem Sądu organu trafnie stwierdziły, że w sprawie i ta przesłanka nie wystąpiła. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy odstąpienie od nałożenia kary na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie publicznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym nie może być uznane za działanie z korzyścią dla ogółu.
Podkreślić należy, że uchybienie skarżącej polegało na zaniechaniu uzupełnienia zgłoszenia o kilka danych, o których mowa w art. 6 ust. 3, tj. o: dane przewoźnika, środka transportu, daty rozpoczęcia przewozu oraz planowanej daty zakończenia przewozu towaru. Stwierdzone uchybienia nie mogły być zatem wynikiem omyłki. Ponadto jak trafnie spostrzegł DIAS strona posiadała wiedzę, co do skutków niewypełnienia ustawowych obowiązków. Także podnoszona przez stronę incydentalność wystąpienia naruszenia w stosunku do ilości wykonywanych przewozów, nie może zostać uznana za przesłankę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, ponieważ uchybienia przepisom ustawy SENT stwierdzono w 10 przypadkach (w okresie od [...].04.2017 r. do [...].09.2018 r.).
Wskazać przy tym należy, że ze względu na ich charakter dane, których uzupełnienia skarżąca zaniechała w zgłoszeniu [...], mają istotne znaczenie dla dokonywanego przewozu tzw. towaru wrażliwego. Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe). Prawidłowe zgłoszenie przewożonego towaru daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też uchybienia w dokonaniu takiego zgłoszenia niewątpliwie utrudniają monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa.
W ocenie Sądu jako chybione należy również ocenić podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 i art. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 147/2013 w zw. z art. 2a Ordynacji podatkowej.
Zaznaczyć bowiem trzeba, że żaden przepis rozporządzenia nr 1407/2013 nie określa obowiązku przyznania przedsiębiorstwu pomocy de minimis. Z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT wynika, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej należy traktować jako pomoc de minimis, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, co oznacza m.in., że może być udzielona tylko wówczas, gdy w przypadku określonego przedsiębiorcy nie zostały przekroczone progi tej pomocy określone w rozporządzeniu nr 1407/2013. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że w latach 2016 - 2017 skarżąca była beneficjentem pomocy de minimis o łącznej kwocie 32.996 zł, stanowiącej równowartość 7.758,96 Euro. Dopuszczalna wysokość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy transportowego wynosi 100.000 Euro w okresie trzech lat podatkowych (art. 3 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1407/2013), a zatem ewentualne odstąpienie w tej sprawie od nałożenia kary pieniężnej nie doprowadziłoby do przekroczenia wskazanego progu. Niemniej jednak art. 26 ust. 3 ustawy SENT określa tylko część przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zaś pozostałe, zasadnicze przesłanki określa art. 22 ust. 3 tej ustawy i są nimi "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", które jak już wyżej wskazano w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Powyższe wykluczało zatem możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1203/21 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził, że jest ona zgodna z prawem nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy.
Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.